Skip to main content

Full text of "Sturlunga saga, including the Islendinga sage of lawman Sturla Thordsson and other works:"

See other formats


;LQ 


m 


STURLUNGA     SAGA 


INCLUDING 


THE    ISLENDINGA    SAGA 

OF 

LAWMAN     STURLA     THORDSSON 

AND     OTHER     WORKS 

EDITED 

WITH    PROLEGOMENA 
APPENDICES,    TABLES,   INDICES,    AND   MAPS 

BY 

DR.    GUDBRAND     VIGFUSSON 

vv  » 

VOL.  I. 


AT    THE    CLARENDON    PRESS 

M  DCCC  LXXVIII 
{All  rights  reserved  ] 


TO 


THE     UNIVERSITY 


OF 


UPSALA. 


PREFACE. 

THE  information  as  to  the  editing  of  this  work  has,  to 
the  best  of  my  ability,  been  given  in  the  Prolegomena, 
and  need  not  here  be  repeated.  It  now  remains  for  me 
to  beg  the  Librarians  at  Copenhagen,  Stockholm,  and 
Upsala  to  receive  my  sincere  thanks  for  their  many  kind- 
nesses and  courtesies  to  me  whilst  copying  the  vellum 
texts  for  the  present  volumes,  and  at  the  same  time  for 
two  (or  three)  volumes  of  the  Rolls'  Series,  which,  being 
long  since  ready,  may  soon,  we  hope,  follow  in  the  wake 
of  the  Sturlunga. 

As  to  the  Prolegomena,  I  am  under  great  obligation 
to  my  friend  Mr.  Frederick  York  Powell,  Law-lecturer  of 
Christ  Church,  without  whose  generous  and  ever-ready 
help  and  sympathy  they  would  hardly  have  appeared. 
Suffice  it  to  say,  that  we  have  day  after  day  sat  closeted 
together,  he  taking  down  across  the  table  my  thoughts  and 
theories,  one  talking,  one  writing  and  putting  into  shape. 
Thus,  though  the  substance  and  drift  of  arguments  are  mine, 
the  English,  with  the  exception  of  bits  and  phrases  here 
and  there,  is  Mr.  Powell's  throughout.  Many  improvements 
also  bear  his  marks,  such  as  the  application  to  English 
Law  in  §  35,  besides  many  touches,  especially  in  §  3  (the 
Saga  Characteristics).  But  even  more  than  this,  the  con- 
stant exchange  of  thought,  and  the  sympathetic  conver- 
sation on  every  kind  of  subject,  has  been  a  great  benefit 
to  me,  calling  forth  and  unlocking  many  thoughts  and 
things  hidden  away  and  half  forgotten,  besides  relieving 
me  of  the  irksome  solitary  task  of  writing.  The  theories 


viii  PREFACE. 

here  set  forth  have,  one  by  one,  been  growing  upon  the 
Editor's  mind  these  twenty  years,  and  very  glad  he  is 
to  see  them  at  last  safely  put  on  paper,  no  longer  subject 
to  shifts  and  chances.  I  had  hoped  some  years  ago  to 
accompany  my  Lexicon,  as  lexicographers  do,  with  an 
introduction  on  the  ancient  language  and  literature  ;  but 
this  was  not  to  be.  However,  now  the  one  half  of  that  task 
is  performed,  though  the  second  still  remains  undone. 

It  is  a  source  of  pleasure  to  the  Editor  to  associate  this 
work  as  a  token  of  respect  and  piety  with  the  name  of 
Upsala,  the  cradle  once,  time  out  of  mind,  of  the  gods 
and  the  heroes  of  our  old  Northern  race,  and  the  Alma 
Mater  of  so  many  wise  and  worthy  sons. 


GUDBRAND  VIGFUSSON. 


OXFORD, 
December  4,  1878. 


CONTENTS. 


VOLUME   I. 
PROLEGOMENA. 

PAGE 

§    i .  Settlement  of  Iceland xvii 

§    2.  Saga-telling xxi 

§    3.  Saga  Characteristics xxiv 

§    4.  Ari  the  Historian,  his  Life  and  Works  (Konunga-bok,  Land- 

nama-bok,  Islendinga-bok,  Kristni  Saga)       ....  xxvii 

§    5.  Ari's  Contemporaries,  Ssemund,  Brand,  Kolskegg       .         .         .  xxxvii 

§    6.  Thorodd  the  Grammarian xxxviii 

§     7.  The  Islendinga  Sagas xli 

§    8.  The  Greater  Islendinga  Sagas — Nials  Saga         ....  xlii 

„               „              „         Eyrbyggia          ....  xlv 

„               „              „         Laxdcela xlvi 

„               „              „         Egils  Saga         ....  xlvii 

„               „              „         Grettis  Saga       ....  xlviii 
§    9.  The  Minor  Islendinga  Sagas — 

Of  the  South-west  (Holmveria,  Hoensa-fjoris  Sogur)     .         .  1 
Of  the  West  (Biarnar,  Gunnlaugs,  Gull-f>oris,  Gisla,  Havardar 

Sogur) li 

Of  the  North  (Bandamanna,   Heidarviga,  Kormaks,  Vatz- 
daela,   f>orvalds,   Svarfdsela,   Liosvetninga,  Valla-Ljotz, 

Viga-Glums,  Reykdsela  Sogur) liii 

Of  the  East  (Vapnfirdinga,  Jporsteins  Hvita,  f>orsteins  Stan- 
garhoggs,     Hrafnkels,    Droplaugarsona,     Brandkrossa, 
Gunnars  |>iSranda-bana,  £»orsteins  Sidu-Hallzsonar,  {>id- 

randa  Sogur) .         »  x      .>•*...       .         .         .         •  -       Ivii 

Of  Greenland  and  Wineland  (Floamanna,  Eiriks  Rauda,  Fost- 

breedra  Sogur)     '    .         .         .         .         .         .         .      ^  .  lix 

§  10.  Thoettir l                 . .  Ix 

§11.  Spurious  Islendinga  Sagas  .         . Ixii 

§12.  Age  of  the  Islendinga  Sagas Ixiv 

§  13.  Historians  between  Ari  and  Snorri — Eirik  Oddzson,  Abbot  Karl, 

Odd  the  Monk,  Gunnlaug  the  Monk Ixx 

§  14.  Snorri  Sturlason  the  Historian,  his  Life  and  Works  (Lives  of 

Kings,  Edda),  Styrmir  Frodi Ixxiii 

§15.  The  Lives  of  the  Kings  of  Norway Ixxxii 

§  16.  Other  Recensions  of  Lives  of  Kings  (Agrip,  Fagrsk.,  Morkinsk.)  .  Ixxxvii 


x  CONTENTS. 

PAGE 

§  1 7.  Skioldunga  Saga  (Knutz,  Waldimars,  Jomsvikinga)  .  .  .  Ixxxviii 
§  1 8.  Orkneyinga  (Jarla  Saga,  St.  Magnus,  Rognvalds  Sogur)  and 

Fjereyinga  .  *c» 

§  19.  Sturla  the  Historian,  his  Life  and  Works  .  *  .  xcvi 

§  20.  Sturla's  Contemporaries,  Olaf  Hvitaskald cxi 

§  21.  Biographies— Secular  (Thorgils  ok  Haflida,  Sturlu,  Gudmundar 

Dyra,  Hrafns,  Irons,  Svinfellinga,  Thorgils  Skaroa  Sogur). 

Ecclesiastical  —  Miracle-books    (Jartegna-bsekr).      Bishops' 

Lives  (Hungrvaka,  Thorlaks,  Pals,  Jons,  Gudmundar,  Arna, 

Lafranz  Sogur,  Arngrim's  Life  of  Gudmund)  .  .  .  cxii 

§  22.  Annals,  Obituaries,  Glosses,  &c.  .......  cxxvii 

§  23.  Lost  Sagas cxxx 

§  24.  Religious  Works  (Lives  of  Saints,  Homilies,  Stjorn,  Gydinga 

Sogur,  &c.) cxxxiii 

§  25.  Romantic  Sagas  (Karlamagnus,  Thidreks,  Tristam,  Alexanders 

Sogur,  &c.) cxxxvi 

§  26.  Speculum  Regale  and  other  learned  Works  ....  cxxxix 

§27.  Revival  of  Old  Learning  in  Iceland cxli 

§  28.  Chances  of  recovering  MSS clii 

§  29.  Collections  of  the  Thirteenth  and  Fourteenth  Centuries  .  .  civ 

§  30.  Summary  of  the  Islendinga  Saga  .  .  .  .  .  .  clxiii 

§  31.  The  Sturlunga  MSS. clxxi 

§  32.  Printing clxxix 

§  33.  The  Eddie  Poems clxxxiii 

§  34.  Mythical  Sagas  (Volsunga,  Halfs,  Heidreks,  Ragnars,  Hrolfs 

Kraka  Sogur,  &c.)  . ' cxciv 

§  35.  Law,  Icelandic  and  Norwegian  (Gragas,  Jarnsi&a,  Jons-bok: 

Frosta  and  Gulabings  Log  :  Diplomataria,  &c.)  .  .  .  cxcvii 

§  36.  Editing '  .  ccviii 

Tables  of  Literature  and  MSS.  (I,  II)  .  .-  .  ccx 

Supplement  (Gizur  Hallzson) ccxiv 

Facsimiles  of  A  and  B ccxvii 

STURLUNGA    SAGA. 

I.  THATTR  AF  GEIRMUNDI  HELJAR-SKINNI     .       ,       .N        i 

II.  THORGILS  SAGA  OK  HAFLIDA       .       ,       .       ....       7 

III.  STURLU  SAGA,  also  called  HEIDARVIGS  SAGA      .        .  40 
PREFACE  .       .       .              .       ...       .       .       .  g6 

IV.  GUDMUNDAR  SAGA  GODA,  also  called   PRESTZ-SAGA 

GUDMUNDAR 87 

V.  GUDMUNDAR    SAGA    DYRA,   also   called    ONUNDAR- 

BRENNU  SAGA I26 

VI.  HRAFNS  SAGA  OK  THORVALDZ I7c 

VII.  ISLENDINGA  SAGA,  BY  STURLA  THORDSSON        .       .  !g 


CONTENTS.  xi 


VOLUME  II. 


STURLUNGA     SAGA  (continued}. 

VII.  ISLENDINGA  SAGA  (continued}—  PAGE 

SAGA  THORDAR  SIGHVATZSONAR  KAKALA      .       .  i 

SAGA  SVINFELLINGA,  or  SAGA  ORMSSONA      .       .  83 

THORGILS  SAGA  SKARDA 104 

APPENDICES. 

I.  HRAFNS  SAGA 275 

II.  ARONS  SAGA 312 

III.  ISLENZKIR  ANNA'LAR,  called  Annales  Regii 348 

IV.  Arti5a-skra,  or  Obituarium 392 

V.  Sundries — 

1.  Hakonar  Saga,  chapter  3 1 1        .        .        .         .        .         .  397 

2.  Maldaga-bref,  1262 398 

3.  Oath  of  1262 399 

4.  Snorri's  Genealogy,  AM.  i  e  /3 399 

5.  Charter  of  Snorri,  1226-1230 400 

INDICES. 

I.  Names  of  Places 401 

II.  Names  of  Persons 420 

III.  Names  of  Things .  462 

IV.  Names  of  Families,  &c 463 

Political  Names,  &c 464 

Names  of  Seasons,  &c.           . 465 

Names  of  Literary  Works      .*.....  466 

V.  Nicknames          .        .         .         •  *",.        .'"»'.      x'.    '    .  467 


List  of  Logsogumenn  (Speakers) 469 

Archbishops  and  Suffragans  of  Nidaros 469 

Obituary      .         . 472 

Fjords  in  the  West  and  North  of  Iceland 474 


PAGE 


xii  CONTENTS. 

Entries  from  Contemporary  Annals  referring  to  Eruptions  and  Earth- 

quakes in  Iceland  in  the  Mth  and  isth  Centuries      ...         475 
Emendations       .......        ....  47 

TABLES  OF  GENEALOGIES  OF  THE  I2TH  AND  ISTH  CENTURIES. 


I.  Families  of  the  West— 

i.TheSturlungs  .....•••         481,482 

2.  SkarS-Snorri  and  the  Narfa  Sons      .        «,        •        -        •  4g2 

3.  The  Seld^lir     .........  483 

4.  The  Saurbrcings  of  Sta&arhol    .         .         .         .         •         •  483 

5.  The  Vatzfir8ings        ........  484 

6.  The  Family  of  Ari  Fr68i  .        .        .    _    .        •        •        •  484 

7.  The  Rauftsendir        ........  484 

8.  The  Hitardale  Family       .......  485 

9.  The  Family  of  Ulfhedin    .......  485 

10.  The  Reyknesings      ........  485 

11.  The  Gilsbekkings     ........  4§6 

12.  The  Husafell  Family         .......  4g6 

13.  The  Family  of  Hall          .        .        .        .  '      •        •        •  4g6 

II.  Families  of  the  South  — 

1.  The  Oddaverjar         .....  .  487 

2.  The  Haukdalir         .......         .488 

3.  The  Melamenn          .....         ...  489 

4.  The  Allsherjar  Go5ar        .......  489 

5.  The  Reykhyltings      ........  490 

6.  The  Family  of  St.  Thorlak       .....        .  490 

III.  Families  of  the  North  — 

1.  The  Skagfirftings  or  Asbirnings          .         .         .         .         .  491 

2.  The  Laufsesings         ........  491 

3.  The  Lineage  of  Skeggi  Skammhondung    ....  492 

4.  The  Eyfirdings          .......         .  492 

5.  The  Family  of  |>orstein  Ranglat        .....  492 

6.  The  Vatzdselir          .        .        .        .....  493 

7.  The  Family  of  Bishop  Gu&mund       .         .         »        .         .  493 

8.  The  Family  of  Gu&mund  Dyri  .        ....        .  493 

9.  The  Hunro&lings,  or  Family  of  Hafli&i  Masson         .         .  494 

10.  The  Family  of  Mel  in  Midfirth          .....  494 

IV.  Families  of  the  East— 

i.  The  Svinfellings        ........  495 

a.  The  Si&umenn  .........  496 

3.  The  Family  of  Digr-Helgi        ......  496 

4.  The  Hofsverjar         ........  496 


CONTENTS,  xiii 


GENEALOGIES.  PAGE 

1.  From  Mela-bok       .    •'*; 497 

2.  From  AM.  162,  fol. 498 

3.  From  f>6r6ar  Saga  HreSu  in  Vatzhyrna  .         .         .  '              .         .  501 

4.  From  Floamanna  Saga  in  Vatzhyrna 501 

5.  From  Thorstein  Stangarhogg 502 

6.  List  of  Forty  Icelandic  Priests  living  in  1143,  from  MS.  1812         .  502 

7.  Reykjaholtz  Maldagi 503 

8.  Maldagi  of  Rau&alaek 503 

List  of  Abbots  in  Iceland 504 

The  Site  of  the  Logberg,  with  Map 505 


Addenda  to  Prolegomena,  §  25,  Thidreks  Saga       .        .         .         .         515 

A  MAP  of  ICELAND  to  illustrate  STURLUNGA  and  PROLEGOMENA  is  enclosed  in 
a  pocket  at  the  end  of  vol.  ii. 


PROLEGOMENA. 


PROLEGOMENA. 


§  i.   THE  SETTLEMENT  OF  ICELAND. 

THE  Settlement  of  Iceland  was  part  of  the  great  Scandinavian 
emigration  which  closed  the  era  that  had  begun  with  the  eruption 
of  the  Goths.  Wave  after  wave,  the  Teutonic  nations  had  pressed 
westward,  overrunning  the  civilized  world,  transforming  the  Roman 
Empire,  metamorphosing  society,  and  changing  the  destiny  of 
mankind ;  and  this  their  last  movement,  for-  many  a  century,  was 
no  less  important  than  any  one  that  preceded  it.  But  although  it 
is  the  latest  in  point  of  time,  and  in  some  respects  the  one  with 
which  we  are  best  acquainted,  there  are  many  points  connected 
with  the  Scandinavian  Exodus  which  are  still  obscure.  Of  the 
very  causes  that  brought  it  about  we  are  not  clearly  informed, 
though  the  increase  of  population  beyond  the  point  at  which  the 
Northern  lands  could  afford  it  sustenance,  a  series  of  bad  seasons, 
the  advance  of  society  which  was  breaking  down  the  old  tribal 
system,  and  last,  not  least,  the  love  of  freedom  and  adventure,  were 
all  no  doubt  concerned.  Like  the  English  migration  it  lasted 
many  years,  and  flowed  in  distinct  streams  Westward.  (It  is 
unnecessary  for  our  purpose  to  notice  here  the  Swedish  move- 
ment Eastward  and  the  Russian  state  which  sprung  therefrom.) 

The  Southern  stream,  flowing  from  the  South  of  Norway  and 
Denmark  to  the  Low  Countries,  and  thence  to  the  river-basins  of 
the  Seine  and  the  Loire,  though  all  important  in  its  results,  has 
left  few  traces  of  its  progress  in  Northern  tradition,  and  for  any 
adequate  account  of  it  we  must  search  through  foreign  annals. 
With  regard  to  the  Midmost  current  from  Denmark  to  the  East 
and  North  of  England  we  are  but  little  better  off,  the  English 
authorities  alone  giving  trustworthy  details  of  this  great  settlement, 
which  changed  the  local  nomenclature  of  half  England,  and  has 
had  no  small  influence  on  its  later  history.  But  it  is  only  when 
the  new  Danish  dynasty  comes  in,  in  much  later  times,  that  the 
Lives  of  the  Kings  of  Norway  and  the  Skioldunga  Saga  begin 
to  give  better  support  to  the  English  chroniclers  than  the  vague 

b 


xviii  PROLEGOMENA.  §  i. 

thirteenth -century  traditions,  which  centre  round  Gorm  and  Ragnar 
and  the  sons  of  Lodbrok,  can  supply. 

But  with  the  Northern  movement  the  case  is  different.  We 
have,  beside  stray  notices  in  Irish  and  English  Annals,  Saints' 
Lives,  &c.,  the  firm  ground  of  the  Landnama-b6k  to  stand  on ; 
and  we  can  therefore  form  some  adequate  conception  of  its 
character  and  some  idea  of  the  causes  which  led  to  the  creation 
of  a  new  European  state  with  a  native  literature,  which  for 
originality,  richness,  and  artistic  and  historical  worth,  stands  un- 
rivalled in  Modern  Europe.  It  is  important  for  our  purpose  to 
look  into  the  phenomena  which  meet  us  here  a  little  more  closely, 
especially  with  regard  to  the  Settlement  of  Iceland  ;  and  the  result 
of  the  Editor's  examination  of  the  authorities  may  be  briefly  stated 
thus  : — There  was  a  migration  from  Norway  Westward,  which  begun 
"before  King  Harald  Fairhair's  days,  and  resulted  in  the  peopling 
of  the  Western  Islands  and  especially  the  Orkneys  with  Wikings, 
a  few  settlers  even  getting  as  far  as  Iceland.  When  Harald's 
policy  of  putting  down  the  small  tribal  kings,  breaking  down  the 
great  families,  and  uniting  the  land  under  one  man's  sway  began 
to  be  successful,  the  resistance  of  the  Norwegians  at  home  was 
supplemented  by  the  efforts  of  the  emigrants,  who  were  not  at  all 
inclined  to  favour  a  king  who  was  the  stern  friend  of  order  and 
centralization,  and  the  foe  of  piracy  and  the  great  houses,  or  to 
reverence  a  monarch  who  had  seized  their  kinsmen's  estates, 
estates  to  which  they  had  by  no  means  given  up  their  interest, 
and  whose  power  threatened  to  convert  their  own  migration  into 
exile.  They  were  continually  making  raids  on  the  old  country, 
plundering  and  ravaging,  and  keeping  alive  an  irritating  resistance 
to  the  King;  whose  rule,  but  for  their  interference,  would  pro- 
bably have  been  far  sooner  acquiesced  in.  The  crisis  of  this 
resistance,  the  ranks  of  which  were  being  continually  augmented 
by  the  disaffected,  came  at  the  great  sea-fight  of  Hafursfiord1 
(c.  885),  when,  as  Hornklofi  sings,  '  The  high-born  King  fought 
with  Kiotvi  the  Wealthy ;  ships  came  from  the  West  with  gaping 
dragons'  heads  and  carved  beaks.  They  were  laden  with  warriors 
and  white  shields,  Western  spears  and  Welsh  swords.  The  Bear- 

1  The  Editor  surmises  that  the  battle  of  Hafursfiord  was  fought  against  the 
Wikings  of  the  West,  returning  and  making  their  last  effort.  In  the  song  of  Horn- 
klofi we  accordingly  propose  to  read  vestan  for  austan,  which  reading  is  proven  by 
the  following  Western  spears  (vigra  Vestraenna)  and  Welsh  swords,  as  also  by  the 
Norse  king  being  called  allvaldr  Austmanna,  for  in  the  West,  and  hence  in  Iceland, 
the  Norsemen  got  the  name  of  Easterlings  (Austmenn,  and  Austkylfir  later  in  the 
poem).  Then  followed  the  raid  of  King  Harald  to  the  West  (cp.  Magnus  Bareleg 
two  centuries  later),  which  we  presume  was  the  chief  cause  of  the  Settlement  of 
Iceland.  For  the  Western  Isles  being  the  stepping-stone  between  Norway  and 
Iceland  see  the  Editor's  Essay  on  the  Chronology  of  the  Icelandic  Sagas  (written 
l854-5).  where  this  view  is  for  the  first  time  set  forth  and  expounded.  It  became 
known  in  England  through  the  Chronicon  Manniae  of  Munch  (1859),  who  adopted 
it  in  that  work,  though  writing  from  memory  at  Rome,  far  from  books,  he  of 
course  does  not  give  quotations. 


§  i.  THE   SETTLEMENT.  xix 

sarks  yelled,  with  war  in  their  hearts.  They  joined  battle  with 
the  valiant  King  of  the  Eastmen,  who  put  them  to  flight/  &c. 
The  fight  was  fiercely  contested,  but  at  length  the  Wikings 
turned  their  war-ships  and  fled  across  the  North  Sea.  The 
King,  not  content  with  this  crushing  blow,  followed  it  up  re- 
lentlessly, and  made  a  great  expedition  to  the  Orkneys,  then 
the  focus  of  the  Wiking  movement,  to  strike  at  the  very  roots 
of  the  influence  which  he  dreaded.  There  was  now  no  further 
choice ;  the  Norsemen  in  the  Western  Islands  were  forced  to  bow 
to  the  King  or  to  fly  again  to  lands  beyond  his  sway.  This 
latter  alternative  some  of  them  had  already  taken;  among  the 
settlers  in  Landnama  many  a  man  is  recorded  as  having  fought  at 
Hafursfiord,  and  of  these  no  doubt  a  goodly  number  had  already 
entered  on  their  second  Exodus ;  an  example  which  was  largely 
followed  by  those  whom  other  causes  beside  the  '  overbearing  rule 
of  Harald  Fairhair'  induced  to  leave  the  lands  they  had  at  first 
chosen  to  dwell  in.  We  also  hear  dimly  of  conflicts  with  the  Kelts, 
in  which  the  Norsemen  took  sides,  of  intestine  troubles  and  diffi- 
culties, and  it  was  such  causes  as  these  which  drove  northward 
many  of  those  well-born  men  that  followed  in  the  train  of  the 
sorrow-smitten  Queen  Aud  to  the  Western  dales  of  Iceland. 

Queen  Aud's  Settlement  deserves  separate  mention.  She  was 
the  widow  of  Olaf  the  White,  King  of  Dublin,  the  founder  of 
a  dynasty  which  long  ruled  there ;  after  his  decease  and  the  death 
of  their  son  Thorstein,  slain  in  what  appears  to  have  been  a  rising 
of  the  Irish  against  their  conquerors,  she  left  Ireland,  taking  with 
her  one  grandson  and  six  granddaughters,  marrying  one  after 
another  on  her  journey.  She  was  followed  by  a  large  company 
of  kinsfolk,  friends,  and  dependents,  Norse  and  Irish.  After  stay- 
ing a  while  at  the  Faereys  on  her  way,  where  she  gave  one  of 
her  daughters  in  marriage,  from  whom  the  house  of  the  Gotu- 
skeggs  sprung  (from  which  the  famous  chief  Thrand  and  many 
other  great  men  in  the  islands  were  descended),  she  went  to 
Iceland,  and  'settled'  Broadfirth  in  the  best  part  of  the  new 
country.  Her  brother-in-law,  Helgi  the  Lean,  went  to  the  North 
and  occupied  large  '  claims '  in  Eyiafirth,  while  Ketil  Fiflski, 
her  sister's  son,  settled  in  the  East;  her  brother  Helgi  Biolan  in 
the  South ;  Biorn,  another  brother,  in  the  West.  From  this 
mighty  kindred  of  Queen  Aud  sprung  the  most  distinguished 
Icelandic  families,  indeed  in  one  way  or  another  whatever  was 
good  and  noble.  Queen  Aud  was  the  '  daughter  of  Ketil  Flatnose, 
son  of  Biorn  Buna,  son  of  Grim  hersi  (lord)  of  Sogn/ — the  favourite 
burden  of  many  a  genealogy.  They  are  the  three  Patriarchs  as  it 
were  of  the  Icelandic  people.  How  the  Norse  Exodus  to  the 
Western  Isles,  especially  in  this  family,  set  in  before  the  reign  or 
even  birth  of  Harald  Fairhair,  a  fact  which  the  comparison  of 
parallel  pedigrees  yields  abundant  proof  of,  has  been  fully  put  forth 
in  Timatal,  and  is  noticed  above.  Next  in  importance  is  the  great 

b2 


xx  PROLEGOMENA.  §  i. 

fellowship  of  Wikings,  brothers  in  arms,  who  fought  and  were  de- 
feated at  Hafursfiord, — Saemund  o'  the  Sudreys,  Anund  Woodleg 
(he  lost  his  own  leg  in  the  battle),  Thrond  the  Swift  Sailor,  Geir- 
mund  Hellskin,  and  many  others.  The  close  connection  of  Queen 
Aud  and  her  kindred  with  Ireland  is  notable  in  relation  to  the 
prominent  place  which  members  of  it  take  in  Icelandic  history 
and  literature. 

Beside  these  great  settlements,  which  formed  the  most  important 
constituents  of  the  new  colony,  there  was  a  smaller  and  later 
emigration  direct  from  Norway,  which  must  be  taken  into  account. 
But  the  fact  remains,  that  the  bulk  of  the  settlers  were  men  who 
for  at  least  one  generation  had  dwelt  among  a  Keltic  population, 
and  undergone  the  influence  which  an  old  and  strongly  marked 
civilization  invariably  exercises  upon  those  brought  under  it,  an 
attraction  which  in  this  particular  case  was  of  so  potent  a  kind, 
that  three  centuries  later  it  metamorphosed  the  Norman  knights  of 
the  foremost  European  kingdom,  with  startling  rapidity  and  com- 
pleteness, into  Irish  chieftains.  Moreover  we  find  among  the 
emigrants  of  all  ranks  men  and  women  of  pure  Irish  and  Scottish 
blood,  as  well  as  many  sprung  from  mixed  marriages,  and  traces 
*  of  this  crossing  survive  in  the  Irish  names  borne  by  some  of  the 
foremost  characters  of  the  Heroic  Age  of  Iceland,  especially  the 
poets,  of  most  of  whom  it  is  also  recorded  that  they  were  dark 
men.  And  surely  it  is  not  wholly  visionary  to  suppose  that  this 
close  intercourse  with  the  Kelts  may  have  had  something  to  do 
with  heightening  and  colouring  the  strong  but  somewhat  prosaic 
Teutonic  imagination  into  the  finer  and  more  artistic  spirit  which 
is  manifested  in  the  Icelandic  Saga.  So  it  may  not  be  trifling 
to  notice  that  it  is  precisely  in  the  West  of  the  Island,  the  classic 
land  of  Icelandic  letters,  that  the  proportion  of  foreign  blood  was 
probably  the  strongest. 

What  effect  the  Keltic  spirit  had  upon  the  Norsemen  who  still 
remained  in  the  West  subject  to  its  attraction  is  a  matter  which 
must  be  touched  on  later;  but  it  was  in  our  opinion  even  more 
powerful  and  effective.  Only  when  it  is  possible  to  judge  fairly 
of  the  remains  of  the  Keltic  literature  of  the  ninth,  tenth,  and 
eleventh  centuries  can  any  definite  conception  of  the  influence 
it  exerted  on  Icelandic,  Norse,  and  English  writers  be  properly 
estimated. 

As  to  the  character  of  this  great  Exodus  from  the  Western 
Island  northwards,  which  ran  its  course  for  sixty  years,  we  have 
pretty  full  information  in  Landnama,  besides  the  later  traditions  of 
the  Sagas,  and  know  that  the  settlers  brought  over  not  only  their 
wives,  children,  and  kinsmen,  but  also  their  tenants  and  thralls, 
and  even  their  cattle,  horses,  and  sheep. 

The  men  who  had  come  to  Iceland  were  in  some  respects  the 
flower  of  the  North,  '  a  race  of  giants/  such  as  the  old  Californian 
days  alone  supply  some  parallel  to.  They  had  most  of  them 


§  2.  SAGA-TELLING.  xxi 

passed  through  a  stern  training,  holding  their  own  by  sheer 
strength  of  head  and  hand,  in  a  stirring  age  through  a  life  of 
adventure  by  sea  and  land,  and  all  their  feelings  and  faculties 
seem  to  have  been  strengthened  and  expanded  in  the  process. 
The  Heroic  Age  of  Iceland,  which  was  to  the  Saga-men  what  the 
Wiking-tide  was  to  the  poets  of  the  West,  was  still  an  age  of 
transition ;  individual  character  was  as  strongly  marked  as  of  old ; 
family  pride  and  policy  were  as  strong  as  ever ;  heathendom  had 
still  its  votaries,  and  the  great  growing  ideas  of  the  age,  Unity, 
Christendom,  and  Feudalism  (though  their  influence  was  widely 
felt),  were  not  yet  strong  enough  to  level  to  one  plane  the 
characters  and  thoughts  of  those  who  were  most  swayed  by  them ; 
the  foreign  influence  now  exerted  by  the  greatest  kings  that  ever 
ruled  in  Scandinavia  was  not  oppressive  but  stimulating;  while 
the  internal  political  condition  of  the  country  was  not  highly 
developed  enough  to  permit  of  the  feuds  which  later  split  up  the 
whole  island  into  factions  and  exalted  party  spirit  to  the  rank 
of  patriotism. 

§  2.    SAGA-TELLING. 

The  state  which  grew  up  from  such  beginnings  as  this  resulted 
in  a  form  of  life  and  social  habit  peculiar  to  the  Island.  The 
geographical  characteristics  of  the  new  land  precluded  centraliza- 
tion or  town  life,  while  the  spirit  of  independence,  the  circum- 
stances of  the  freeholders  were  far  too  strong  to  permit  the 
growth  of  a  feudalism  of  the  English  or  French  type.  The  power 
of  the  Chiefs  was  great,  but  it  depended  on  Custom  and  Law, 
which  rigidly  denned  its  influence ;  and  though  in  later  times  the 
increased  wealth  and  family  alliances  of  the  great  men,  and  the 
influence  of  the  Ecclesiastical  Power,  brought  many  changes,  these 
had  as  yet  affected  but  little  the  state  of  things  with  which  we  are 
here  concerned.  Each  cluster  of  dales  opening  on  a  separate  bay, 
nay,  each  dale  itself  possessed  an  individuality  and  life  of  its  own, 
within  the  circle  of  which  a  man's  days  were  mainly  passed;  and 
the  more  so  as  nearly  every  firth  had  been  originally  the  '  claim ' 
of  a  single  settler,  who  had  divided  it  out  by  gift  or  sale  among 
his  kinsmen  or  dependents,  later  comers  being  obliged  to  buy  of 
the  earlier  settlers  where  and  how  they  could.  Thus  a  series 
of  almost  'family'  groups  was  formed,  each  living  its  own  life 
amid  its  own  interests,  cares,  and  politics. 

But  for  all  this  isolation,  there  were  for  every  Icelandic  yeoman 
two  great  outlets — .the  one,  the  Althing ;  the  other,  the  Sea.  The 
former  strengthening  the  bonds  which  made  the  Island  one 
state,  by  bringing  together  men  from  every  quarter  yearly  at 
regular  intervals,  and  exercising  much  the  same  sort  of  influence 
on  Iceland  as  the  feasts,  fairs,  and  games  of  Tara,  Ohud,  and  the 
Isthmus  had  on  the  scattered  tribes  of  Ireland,  Arabia," and  Hellas; 


xxii  PROLEGOMENA.  §  2. 

keeping  up  the  ties  which  made  them  one  in  civilization  if  not  in 
polity.  The  second,  the  sea,  beside  being  the  field  for  adven- 
ture and  trade  in  which  every  young  chief  proved  himself,  was 
also  the  road  that  led  to  the  mother-lands  of  Scandinavia,  and  the 
only  path  by  which  the  arts,  sciences,  and  fashions  might  reach 
these  '  dwellers  at  the  gates  of  the  world.'  The  importance  of  the 
foreign  trade  alone  is  amply  illustrated  by  its  effect  on  the  literature 
and  even  vocabulary  of  Iceland.  In  the  old  days  the  inhabitants  of 
each  homestead  passed  their  lives  in  a  varying  round  of  labour.  In 
spring  the  fishing,  in  summer  the  hay-harvest,  and  in  a  few  farmed 
localities  the  grain-harvest  also  ;  in  autumn  killing  and  salting  meat 
for  the  winter  furnished  constant  occupation ;  while  in  winter,  after 
the  wood  cutting  and  stump  grubbing  had  supplied  a  store  of  fuel, 
the  indoor  occupations  of  weaving  and  spinning,  boat  building  and 
making  or  mending  the  farm  implements  filled  up  the  time.  The 
only  breaks  in  the  year  of  labour  in  the  heathen  times,  when  time 
was  still  counted  by  pentads  and  neither  Sunday  nor  Saint's  day  gave 
a  partial  holiday,  were  the  three  or  four  great  feasts  of  the  year, 
which  were  kept  in  greater  state  and  with  more  exact  observance  in 
consequence.  The  High  Summer  Festival  was  passed  by  the 
chiefs  and  their  families  at  the  Althing,  held  yearly  at  midsummer, 
the  time  of  the  old  heathen  festival  of  the  sun ;  the  Althing  lasted 
about  a  fortnight,  and  all  the  chiefs  and  a  certain  number  of  the 
freeman  of  each  district  were  expected  to  attend.  This  meeting 
was  at  once  a  court,  a  council,  and  a  merry-making,  and  probably 
in  the  *  old  days '  a  religious  feast ;  it  decided  all  matters  concerning 
the  commonweal  and  such  cases  as  concerned  several  districts  and 
could  not  be  therefore  settled  at  the  local  moots.  We  have,  above, 
noticed  the  kind  of  influence  it  exercised  on  the  life  of  the  people 
and  the  opportunities  for  social  intercourse  it  afforded ;  we  hear  of 
games  of  hurling  and  foot  ball,  of  match  making,  of  feasting,  and 
above  all  of  the  recital  of  stories  by  those  who  could  tell  best  the 
legends  and  traditions  of  their  several  districts,  a  feature  which  is 
highly  noteworthy  with  respect  to  the  origin  and  development  of 
the  Saga  in  Iceland.  We  hear  also  of  spring  and  autumn  sacrifices, 
which  no  doubt  coincided  with  and  were  held  at  the  district  Things. 
But  the  greatest  holiday  of  all  was  Yule-tide,  which  sometimes  lasted 
a  fortnight,  when  friends,  neighbours,  and  kinsmen  would  assemble 
at  some  farm  in  the  dale  and  pass  the  time  eating,  drinking, 
and  merry-making.  The  homely  life  of  those  days,  while  it  kept 
every  man  in  his  own  place,  yet  tolerated  no  formal  separation 
of  ranks,  and  the  meanest  thrall  shared  with  the  highest  chief  in 
the  hospitality  and  relaxation  of  the  season.  In  early  times 
religious  solemnities  were  celebrated  at  this  time,  and  the  fitting 
sacrifices  always  concluded  with  a  feast.  Weddings  and  Arval- 
feasts  too  were  opportunities  for  great  gatherings  of  guests  down 
to  much  later  times,  and  often  lasted  many  days. 

It   was  amid  such    scenes  that   the    Saga   came   into  being. 


§  2.  SAGA-TELLING.  xxiii 

There  was  no  music,  no  dancing,  no  drama  in  the  old  times  in 
Iceland,  so  that  hearing  and  telling  stories,  and  repeating  verses, 
formed  (besides  athletic  sports)  the  staple  amusement  of  the 
assembled  guests.  The  local  heroes  and  the  local  traditions 
furnished  the  chief  topics,  for  the  Icelanders  were  a  practical 
rather  than  a  religious  people,  and  though  they  had  legends  of 
a  superstitious  character  they  preferred  truth  to  fiction,  and  so  the 
plain  unvarnished  tale  of  some  great  local  chiefs  career  abroad 
and  adventures  at  home  was  woven  into  the  permanent  shape  of 
the  Saga. 

Thus  we  frequently  hear  of  story-telling  as  a  recognised  amuse- 
ment. At  the  Yule-tide  feasts,  as  in  Erik  the  Red's  Saga  in  Greenland, 
where  the  household  sat  playing  at  tables  and  telling  stories  (tofl  ok 
sagna-skemtan) l.  At  the  Althing,  where  Halldor  Snorrison  sat  by 
his  booth  and  told  so  truthfully  the  wonderful  life  and  adventures 
of  his  old  master  Harald  Hardradi  (Hulda)  and  when  Thorgrim 
tells  the  tale  of  his  own  exploits  in  slaying  Thorgeir  (Fostb.  S.) 
At  great  feasts,  of  which  we  have  a  vivid  picture  in  Sturlunga 
(i.  p.  19)  Saga  of  the  banquet  of  Reykholar.  On  sea  voyages, 
as  in  the  pretty  passage  in  Hauks-bok,  where  the  crew  land  for 
the  night,  and  one  of  them  tells  the  story  of  King  Vikar  as  they 
sit  beside  his  howe,  for  which  the  grateful  ghost  appears  to  him 
and  bids  him,  as  his  fee,  take  for  himself  the  buried  treasures 
of  his  cairn. 

We  have  the  names  of  men  and  women  renowned  for  their  skill 
in  story-telling  and  vast  memory — and  thus  of  Ingimund  the 
priest, — Ingimundr  var  frae5ima6r  mikill,  ok  for  mjok  me9  sogur, 
ok  skemti  vel  kvseSum. .  .  .  Hann  var  hinn  mesti  gle9ima6r,  ok  fekk 
mart  til  skemtunar  (Sturlunga  i.  pp.  8,  16).  Styrkar  Sigmundson 
of  Greenland, — var  hann  sagna-madr  mikill  ok  sannfr69r  (Sturl- 
unga i.  p.  87).  So  also  Thurid,  Teit,  Thorkel,  Odd  Kolsson,  &c. 
See  the  §  on  Ari. 

And  not  only  in  the  island  but  also  at  the  courts  of  Norway, 
though  the  Icelanders  shine  pre-eminently  here  as  the  best  tellers  of 
tales,  we  find  numerous  instances  of  the  same  kind.  The  scene  in 
Niala,  in  Stuf  s  f*attr,  and,  best  of  all,  the  account  in  the  last  chapter 
of  Sturlunga  of  Sturla's  own  enthralling  skill  as  a  story-teller 
and  the  consequences  thereof,  will  readily  occur  to  the  reader. 
Even  when  the  Sagas  had  passed  out  of  oral  tradition  and  had 

1  The  technical  word  for  story-telling  is  '  skemtan '  or  '  sagna-skemtan,'  exactly 
Shakespeare's  abridgment : — 

'Say,  what  abridgment  have  you  for  this  evening? 
What  mask?  what  musick?     How  shall  we  beguile 
The  lazy  time,  if  not  with  some  delight?' — M.N.  D.,  Act  V.  Sc.  I. 

The  form  '  skemta'  is  either  an  iterative  or  derived  from  the  neuter  participle  of 
'  skemma,'  to  shorten,  which  again  comes  from  skamr,  as  in  the  phrase  '  |>essi  saga 
var  skemt  Sverri  konungi,'  King  Sverri  was  entertained  with  this  story.  See  Diet, 
sub  voce  skemta.  Engl.  scant  is  a  kindred  word. 


xxiv  PROLEGOMENA.  §  3- 

been  committed  to  writing  we  hear  of  the  reading  of  stories,  as -on 
that  Sunday,  1258,  when  Thorgils  Skardi  was  killed  they  were 
reading  the  story  of  Thomas  a  Becket.  The  language  itself  in  such 
words  as  skemmta,  to  shorten,  to  kill  time,  bears  witness  to  the 
practice,  which  is  still  in  full  force  in  Iceland  ;  where  the  long  winter 
evenings  are  whiled  away  in  the  big  room,  where  the  household 
work  is  going  on  and  all  are  gathered  together,  in  hearing  the 
same  tales  read,  the  recital  of  which  had  charmed  so  many 
generations  of  their  forefathers. 

§  3.  THE  SAGA  CHARACTERISTICS. 

The  Saga  proper  is  a  kind  of  prose  Epic.     In  has  its  fixed  laws, 
its  set  phrases,  its  regular  epithets  and  terms  of  expression,  and 
though  there  is,  as  in  all  high  literary  form,  an  endless  diversity  of 
interest  and  style,  yet  there  are  also  bounds  which  are  never  over- 
stepped, confining  the  Saga  as  closely  as  the  employment  and 
restrictions  of  verse  could  do.     It  will  be  best  to  take,   as  the 
type,  the  smaller  Icelandic  Saga,  from  which  indeed  all  the  later 
forms  of  composition  have  sprung.     This  is,  in  its  original  form, 
the  story  of  the  life  of  an  Icelandic  gentleman,  living  sometime  in 
the  tenth  or  eleventh  centuries.     It  will  tell  first  of  his  kin,  going  back 
to  the  '  settler '  from  whom  he  sprung,  then  of  his  youth  and  early 
promise  before  he  left  his  father's  house  to  set  forth  on  that  foreign 
career  which  was  the  fitting  education  of  the  young  Northern  chief. 
These  '  wander-jahre '  passed  in  trading  voyages  and  pirate  cruises, 
or  in  the  service  of  one  of  the  Scandinavian  kings,  as  poet  or 
henchman,  the   hero  returns  to  Iceland  a  proved  man,  and  the 
main   part   of  the   story  thus   preluded  begins.     It   recounts  in 
fuller  detail  and  in  order  of  time  his  life  in  Iceland,  his  loves  and 
feuds,  his  chieftainship  and  lawsuits,  his  friendships  and  his  enmities, 
his  exploits  and  renown,  and  finally  his  death;  usually  concluding 
with  the  revenge  taken  for  him  by  his  kinsmen,  which  fitly  winds 
up  the  whole.     This  tale  is  told  in  an  earnest  straightforward  way, 
as  by  a  man  talking,  in  short  simple  sentences,  changing  when  the 
interest  grows  high  into  the  historic  present,  with  here  and  there 
an  *  aside '  of  explanation  put  in.    There  is  no  analysis  of  character, 
the  actors  '  present  themselves '  in  their  action  and  speech.     The 
dialogue,  which  is  crisp  and  laconic,  full  of  pithy  saws  and  abound- 
ing in  quiet  grim  humour  or  homely  pathos,  expressed  in  three  or 
four  brief  words,  is  never  needlessly  used,  and  therefore  all  the 
more  significant  and  forcible.     If  the  hero  is  a  poet  we  find  most 
aptly  interwoven  many  of  his  extemporary  verses.     The  whole 
composition,  grouped  round  a  single  man  and  a  single  place,  is  so 
well  balanced  and  so  naturally  unfolded  piece  by  piece,  that  the 
great  art  shown  therein  often  at  first  escapes  the  reader.     A  con- 
siderable choice  of  words,  a  richness  of  alliteration,  and  a  delicate 
use  of  syntax  are  always  met  with  in  the  best  Sagas.     The  story- 


§  3.  SAGA  CHARACTERISTICS.  xxv 

teller  is  absorbed  in  his  subject,  no  description  of  scenery,  no 
reflections  of  his  own  ever  break  the  flow  of  the  story.  He  is  a 
heathen  with  the  heathen,  a  wrathful  man  with  the  avenger,  and  a 
sorrowful  man  with  the  mourner,  as  his  style  reflects  the  varied 
feelings  of  his  dramatis  personae.  The  plot  is  nearly  always  a 
tragedy,  and  the  humour  dark  and  gloomy  (the  hearty  buffoonery 
of  Bandamanna  is  the  marked  exception),  but  this  is  relieved  by 
the  brighter  and  more  idyllic  home  and  farm  scenes  and  by  the 
pathos  and  naivete'  which  are  ever  present. 

The  constant  epic  allusions  to  the  'old  days/  the  continual 
reference  to  Law,  the  powerful  use  and  vivid  reality  of  the  super- 
natural element,  the  moral  stand- point  of  the  story-teller  himself 
appreciating  so  fully  the  pride  of  birth,  the  high  sense  of  honour, 
the  quick  sharp  wit,  ready  hand  and  dauntless  heart  of  his  heroes, 
and  last  and  most  important  the  constant  presence  of  women 
in  the  story,  which  give  it  that  variety  and  interest  we  admire 
so  much  in  Homer,  are  all  noteworthy  characteristics  of  the 
Saga. 

Just  as  every  regular  form  of  composition,  whether  dramatic, 
lyric,  or  what  not,  has  its  special  beauties  and  advantages,  so  also 
there  will  be  inherent  deficiencies  and  imperfections.  It  is  of  course 
so  with  the  Saga,  the  monotony  of  the  subject  which  turns  so 
frequently  on  bloodshed  and  revenge  or  points  of  law,  the  bald 
prolixity  at  times  of  the  style,  nay,  the  very  qualities  which  fit  the 
story  for  oral  recitation,  such  as  the  broken  succession  of  incident, 
and  the  prolongation  of  the  action,  will  often  weary  the  reader  who 
will  miss  the  artistic  balance  of  the  literary  schools  with  which  he 
is  most  familiar,  and  all  these  must  be  acknowledged  as  salient 
defects.  But  while  fully  admitting  this,  it  must  be  remembered 
that  the  only  true  test  to  which  the  Saga  should  be  put,  is  to 
consider  and  treat  it  from  the  position  of  listener,  when  alone  one 
can  fitly  appreciate  the  reason  for  much  that  jars  the  solitary  student. 
Thus  the  necessity  of  keeping  the  hearers  attention  alive  by  a 
succession  of  small  shocks  is  obvious,  and  the  need  for  a  simple 
conventional  style  was  felt  just  as  much  by  the  Saga-teller  as  it  is 
by  the  Arab  reciter  of  to-day,  for  so  only  was  he  able  to  devote 
himself  to  his  subject  without  needlessly  oppressing  the  memory, 
which  must  be  kept  free  to  deal  with  the  matter.  Again*  war, 
whether  public  or  private,  was  the  ideal  circumstance  to  an 
Icelander  of  the  tenth  century,  and  excited  more  interest  than  any 
other  save  Law,  which  if  less  romantic  was  perhaps  more  intel- 
lectually enthralling :  while  the  local  feuds,  which  to  us  are  but 
imaginatively  striking,  affected  his  every  interest,  political  and 
social.  The  aristocratic  pride  of  family,  the  hereditary  enmities 
and  friendships  which  inspire  the  Sagas,  were  still  living  motives  in 
the  lives  of  the  men  who  listened  to  these  stories,  which  gave  them 
the  history  of  their  district,  and  enshrined  its  heroes  and  villains  in 
their  memory  in  a  way  which  we  may  best  picture  to  ourselves  by 


xxvi  PROLEGOMENA.  §  3. 

remembering  the  popularity  of  the  '  Histories '  of  the  Elizabethan 
drama.  And  as  the  mere  student  can  never  fitly  enter  into  the 
spirit  of  these  plays  by  the  most  careful  perusal  only,  so  to 
appreciate  rightly  the  peculiar  excellences  and  idiosyncracies  of 
the  Sagas  we  must  never  forget  the  circumstances  under  which 
they  were  produced,  and  the  fact  that  by  the  ear  only  can  they  be 
properly  enjoyed. 

The  period  during  which  the  Sagas  were  making  was  but  brief, 
nor  could  it  have  been  otherwise;  the  combination  of  circum- 
stances which  will  produce  such  a  literature  is  rare  and  transitory. 
The  Sagas  of  Iceland,  like  the  Elizabethan  drama,  are  the  outward 
expression  of  the  innermost  heart  of  a  great  Age,  the  passion- 
flower, as  it  were,  which  blooms  and  fades  in  a  day.  Just  as  the 
discovery  of  America,  the  Reformation,  the  struggle  with  Spain, 
the  spread  of  Classical  Literature,  metamorphosed  the  Englishmen 
of  the  sixteenth  century  and  drew  them  up  into  a  higher  region  of 
mental  life,  so,  the  discovery  of  the  Western  Lands  (as  new  and 
strange  to  the  Norsemen  as  Mexico  and  Peru  to  the  Conquesta- 
dores),  the  sudden  outburst  of  the  Wiking  Life  (like  the  free  career 
of  the  half-pirate  adventurers  of  the  Spanish  Main)  with  all  its  ad- 
venture and  danger  on  sea  and  land,  the  close  contact  in  peace  and 
war  with  the  Kelts,  whose  ancient  civilization  was,  as  far  as  we 
can  tell,  in  many  points  superior  to  that  of  the  invaders,  and 
therefore  the  stronger  in  its  influence,  all  seem  to  have  deeply 
affected  the  Northern  mind  and  wrought  it  to  a  higher  pitch  than 
it  had  ever  before  attained.  So  soon  as  the  right  note  is  struck, 
the  right  form  of  expression  hit  on,  the  Saga,  the  Heroic  Lay,  or 
the  Drama  starts  into  life  '  full-armed '  as  it  were,  lasts  a  few  years 
in  full  beauty  and  power,  and  sinks  quickly  back  into  decay. 
We  have  indeed  the  Epigonic  poetry  and  pseudo-Sagas  of  the 
Decadence  in  Iceland,  but  we  could  almost  regret  that  the  change 
had  not  come  sooner  and  snapped  the  thread  of  continuity  before 
their  birth. 

Nothing  can  be  further  from  the  truth  than  to  imagine  that 
Iceland  is  still  the  land  of  Saga-telling,  or  that  the  Icelander  of 
to-day  belongs  to  the  Saga  Age;  it  is  as  if  we  were  to  talk 
of  the  English  dramatist  of  the  nineteenth  century  as  the  best 
playwrights  of  the  world  because  the  noblest  of  all  dramatic 
schools  once  .existed  in  England.  There  has  been  a  complete 
breach  in  both  countries  between  the  past  and  present,  a  '  great 
gulf  fixed'  which  can  never  be  bridged  again.  We  can  never 
revive  the  Drama  of  Marlowe,  Shakespeare,  and  Webster,  and  for 
an  Icelander  of  to-day  to  write  modern  history  in  Saga-style  is  a 
ludicrous  absurdity.  Nor  can  he  pretend  to  exclude  the  Western 
emigrants  from  whom  he  sprung  from  their  share  in  the  glories  of 
the  past;  surely  when  all  is  told  the  debt  owed  to  Iceland  is 
heavy  enough  and  the  rank  which  must  be  accorded  to  its  Litera- 
ture of  the  highest,  as  perfectly  representative  of  the  noblest  and 


§4-  ARI   THE   HISTORIAN.  xxvii 

most  characteristic  qualities  of  the  Teutonic  mind.  Qualities 
which  had  lain  dormant  as  it  were  in  continental  Scandinavia,  till 
the  awakening  came,  and  the  Norseman  came  forth  as  *  a  giant 
refreshed  to  run  his  race/  With  the  Saga,  as  the  main  subject  of 
our  work,  we  must  deal  first,  but  we  hope  to  devote  a  few  lines  to 
the  so-called  '  Eddie  Poetry/  which  cannot  be  disregarded  or  passed 
over  in  a  survey  of  this  nature. 

To  sum  up  the  matter,  we  have  first  to  distinguish  the  Heroic 
Age  or  Sogu-old  of  Iceland  (890-1030)  covering  first  the  sixty 
years  of  the  Settlement,  then  the  stirring  and  important  epoch 
centring  round  the  lives  of  the  two  great  Olaves,  the  age  when  the 
events  which  are  recorded  in  the  Sagas  took  place.  The  last 
act  of  this  age  ends  somewhat  abruptly  at  the  year  1030,  marked 
by  the  death  of  St.  Olaf  in  Norway,  and  of  Skapti  (the  Lawman)  and 
Snorri  (the  Chief)  in  Iceland.  Next  the  Age  of  Growth  of  the 
Saga,  the  Story-telling  Age,  when  it  was  gradually  working  into 
definite  shape  in  the  mouths  of  men,  through  the  more  or  less 
peaceful  years  which  succeeded  the  '  Sturm  und  Drang '  period 
of  Icelandic  history.  Then  comes  the  Age  of  Writing  or  Rit-old 
following  on  the  literary  labours  of  Ari  and  his  school,  which 
gave  them  their  definite  literary  clothing  and  form.  This  division 
of  time  begins  towards  the  close  of  Ari's  life,  and  lasts  till  the 
time  of  the  Sturlungs;  it  is  succeeded  by  a  series  of  periods  of 
strictly  literary  development,  which  are  affected  by  the  various 
new  interests  that  successively  prevail  in  the  Island.  These  we 
must  consider  separately,  each  in  its  own  peculiar  aspect *. 


§  4.   ARI  THE  HISTORIAN. 
[1067-1148.] 

ARI,  called  the  Historian  (fr63i),  was  born  in  1067,  of  a  noble 
family  sprung  from  Queen  Aud  and  King  Olaf  the  White,  from 
whom  he  was  eighth  in  descent.  Of  his  lineal  ancestors  five  were 
born  in  Iceland,  two  in  the  heathen  days,  three  in  the  Christian 
times,  but  only  one  died  a  heathen ;  his  sixth  lineal  ancestor,  the 
Settler  Olaf  Feilan,  was  born  in  the  Western  Islands  (probably  in 
Dublin),  but  died  in  Iceland.  On  his  father's  side  Ari  was  the 
great-grandson  of  Gudrun  the  heroine  of  the  Laxdaela  Saga ;  on 
his  mother's  he  was  sprung  from  Hall  o'  Side,  up  to  whom  it  is 
remarkable  that  the  three  great  Icelandic  historians  trace  their 
descent  on  the  mother's  side;  Thorey  Saemund's  mother  being 
Hall's  granddaughter,  and  Joreid,  Ari's  mother,  his  great-grand- 
daughter, Gudny  Snorri's  mother  standing  to  him  both  in  the 
sixth  and  seventh  degree  of  descent.  It  was  from  the  noble  family 

1  See  the  Editor's  Essay  on  Timatal,  p.  187  sqq.,  where  this  division  is  first 
proposed. 


xxviii  PROLEGOMENA.  §  4. 

of  the  Reyknesings,  into  which  his  grandfather  had  married,  that 
the  historian  got  his  name  Ari,  the  Eagle.  His  father  Thorgils  was 
drowned  in  the  child's  infancy,  hence  he  was  brought  up  at  Helga- 
fell  (Holyfell),  the  house  of  his  grandfather  Gelli,  who  died  at 
Roskild  on  his  journey  back  from  a  pilgrimage  to  Rome,  1073. 
'  There/  says  the  Heimskringla  preface,  '  the  child  came  at  the  age 
of  seven  to  Hawkdale  to  Hall  Thorarinsson  and  was  there  fourteen 
years,  when  Hall  died  ninety-four  years  old.  Hall  was  a  man  of 
good  parts  and  clear  memory ;  he  could  remember  priest  Thang- 
brand  baptizing  him  when  he  was  but  three  winters  old.'  Hall 
was  a  very  distinguished  man,  and  had  been  much  abroad ;  he  was 
even  for  some  time  a  partner  in  trade  with  King  Olaf  the  Saint, 
as  we  learn  from  the  same  authority.  '  Teit,  son  of  Bishop  Isleif ' 
(whose  father  Gizur  the  White  is  often  mentioned  in  the  Sagas), 
'  was  with  Hall  at  Hawkdale  in  fosterage,  and  dwelt  there  after- 
wards. He  taught  priest  Ari  and  told  him  much  history,  which 
Ari  afterwards  wrote  of.  Ari  also  got  a  great  deal  of  historical 
knowledge  from  Thurid  the  daughter  of  Snorri  the  Chief ;  she  was 
a  woman  of  a  good  understanding,  she  could  remember  Snorri  her 
father.'  '  It  was  not  wonderful  that  Ari  should  be  so  truly  informed 
of  what  happened  in  old  days  both  here  and  abroad,  for  he  had 
gathered  his  knowledge  from  old  and  wise  men,  and  he  himself 
was  always  eager  to  learn  and  a  man  of  good  memory/  We  know 
from  Kristni  Saga  that  Ari  at  twelve  was  present  at  the  burial 
of  Bishop  Isleif. 

Of  Ari's  life  till  he  was  twenty-one  we  know  so  much,  but  of 
his  subsequent  career,  long  and  laborious  as  it  was,  nothing,  save 
the  names  of  his  wife  and  two  children,  a  son  and  daughter.  He 
was  a  Godi,  for  there  were  godords  in  his  family,  and  he  himself 
is  once,  in  the  year  1 1 1 8,  recorded  among  the  Chiefs  of  Iceland 
who  were  in  holy  orders :  as  such  he  must  often  have  been  at  the 
Althing,  where  we  take  it  he  gathered  much  of  his  information. 
We  do  not  even  know  his  abode.  The  family  seat  was  Helgafell, 
and  there  his  uncle  Thorkel  (the  elder  brother)  dwelt  till  old  age, 
and  probably  his  son  Brand  the  priest  after  him,  so  that  Ari  must 
have  lived  elsewhere;  and  as  we  find  his  son  Thorgils  living  at 
Sta8  in  Snowfellsness,  where  also  lived  long  after  Ari's  great- 
granddaughter  Helga,  the  wife  of  Thord  Sturlasson  (father  of 
Sturla  the  Historian),  we  may  conclude  that  to  have  been  his 
home. 

Ari  died  1148  (as  we  learn  from  the  Annals),  on  Nov.  9,  so  says 
the  Obituarium,  aged  eighty-one,  or  even  in  his  eighty-second 
year. 

THE  WORKS  OF  ARI.  Snorri  in  the  Life  expressly  states  that  '  Ari 
was  the  first  man,  here  in  this  land,  who  wrote  in  the  Norse  tongue 
histories  relating  to  times  ancient  and  modern.'  To  begin  with  the 
evidence  on  this  head,  waiving  non-essential  points  and  stating  the 
facts  of  the  case  in  order,  three  works  of  Ari  are  distinctly  men- 


§4-  ARI  THE   HISTORIAN.  xxix 

tioned:  i.  KoNUNGA-B6K,  or  Book  of  Kings;  2.  LANDNAMA-BOK,  or 
Book  of  Settlements ;  and  3.  IsLENDiNGA-B6K,  or  Book  of  the  Ice- 
landers. The  very  use  of  the  word  'bok'  is  distinctive  of  Ari;  for, 
when  he  wrote,  all  preceding  histories  were  '  Sagas '  in  the  true 
sense  of  the  word,  vivd  voce  tradition ;  and  it  would  seem  that  he 
thus  distinguishes  his  own  written  work,  perhaps  as  a  clerk,  bor- 
rowing the  idea  from  the  Books  of  Scripture. 

i.  As  to  KONUNGA-BOK,  we  have  the  distinct  testimony  of  the 
superscription  to  Cod.  Fris.  (whence  that  MS.  was  afterwards  known 
as  the  <  Book  of  Kings '),  '  Here  beginneth  the  Book  of  Kings 
according  to  the  records  of  Priest  Ari  the  Historian;  opening 
from  the  threefold  division  of  the  World,  which  is  followed  by 
the  History  of  all  the  Kings  of  Norway.'  To  this  statement 
a  short  introduction  containing  a  Life  of  Ari  is  prefixed.  These 
words  can  only  mean  either  that  the  following  Sagas  are  Ari's 
'  Book  of  Kings/  or  that  they  are  derived  therefrom.  And  the 
Ynglinga  we  take  to  be  the  very  work  of  Ari,  abridged  here  and 
there,  but  still  preserving  in  many  chapters  (especially  those  which 
depict  the  life  and  rites  of  the  heathen  days)  his  characteristic  style 
and  words.  The  discrepancy  between  the  mythology  of  the 
Ynglinga  and  the  Prose-Edda  may  be  noted  as  some  slight  con- 
firmation of  this  view. 

Towards  the  end  of  St.  Olafs  Saga  we  find,  '  Priest  Ari  Thorgils- 
son  the  Historian  first  wrote  these  records  (grein)  of  the  King's 
reign,  a  man  both  wise  and  of  truthful  speech,  having  a  good 
memory,  being  also  of  such  age  that  he  could  remember  and  draw 
information  from  men  old  enough  to  have  well  remembered  these 
tidings,  as  he  himself  has  written  in  his  books,  naming  those 
men  from  whom  he  had  gotten  his  information/  Although  this 
sentence  is  awkwardly  placed  in  the  midst  of  a  passage  bearing 
on  chronology,  we  take  it  to  be  a  general  acknowledgment  of  the 
author's  (Snorri)  obligation  to  Ari,  upon  whose  Book  of  Kings 
he  had  founded  his  own  Lives  of  the  Kings.  The  word  '  grein  * 
must  here  be  translated  '  records  V  It  is  not  solely  for  information 
as  to  the  question  of  the  precise  length  of  St.  Olaf's  reign,  fifteen 
or  fifteen  and  a  half  or  sixteen  years,  but  for  the  whole  life  of  the 
King,  that  we  are  indebted  to  Ari's  book  and  researches.  This 
is  corroborated  by  the  Life  in  the  preface  to  Heimskringla, '  Ari,  as 
he  has  told  us  himself,  wrote  the  Lives  of  the  Kings  of  Norway 
as1  told  him  by  Odd  Kolsson,  the  grandson  of  Hall  o'  Side.  Odd 
again  had  learnt  the  story  from  Thorgeir,  who  was  a  wise  man 
and  of  good  memory,  and  so  old  that  he  lived  at  Nidarnes  (in 
Throndheim)  when  Earl  Hakon  was  slain.' 

Ari  is  indeed  cited  in  various  other  instances  with  clear  reference 
to  mere  chronological  points,  as  twice  in  the  great  O.  T.  Saga ;  and 
Odd  the  Monk  spends  a  whole  chapter  on  the  respective  chrono- 

1  See  the  Editor's  article  on  this  word  in  the  Dictionary. 


xxx  PROLEGOMENA.  §  4- 

logical  systems  of  Ari  and  Saemund.  Ari's  Konunga-b6k  probably 
ended  with  the  death  of  King  Harald  Sigurdsson,  as  far  as  we 
can  judge  from  the  style  of  the  '  Kings-Lives '  and  from  divers 
scattered  indications.  It  has  perished,  except  so  far  as  it  is  em- 
bodied in  Snorri's  work,  in  which  we  can  detect  some  fragments 
of  it  apparently  verbally  cited,  e.  g.  the  preface,  *  a  b6k  J)essi .  .  .  / 
which  certainly  cannot  be  ascribed  to  Snorri,  as  Gisli  Brynjulfsson 
long  ago  maintained.  This  is  clearly  borne  out  by  the  wording. 
The  writer  repeatedly  speaks  of  viva1  voce  sources,  never  of  books 
— '  as  I  have  heard  wise  men  say,'  '  as  I  have  been  told/  *  old 
traditions '  (fornar  frasagnir),  '  poems '  (kvseSi),  '  epic  lays  (sogu- 
1J66)  used  for  entertainment' — these  are  his  sources.  He  also 
speaks  tf  Langfedgatal,  by  which  we  take  him  to  mean  genealogical 
lays,  which  indeed  were  specially  styled  tal  ( Ynglinga-tal,  Haleygja- 
tal).  All  this  is  in  good  keeping  with  Ari  and  his  age ;  when 
Snorri  wrote  a  century  later,  a  whole  cycle  of  written  Sagas  had 
sprung  up;  whilst  tradition  had  at  the  same  rate  died  away,  or 
was  becoming  extinct. 

2.  LANDNAMA-B6K  (as  it  is  entitled  in  the  two  editions  of  Sturla 
and  Hauk  and  cited  in  Floamanna  Saga),  in  accordance  with  the 
usual  MSS.  custom,  does  not  contain  its  author's  name.  But  Law- 
man Hauk,  at  the  end  of  his  recension,  says  that  he  had  compiled 
his  book  *  according  as  former  historians  (fr69ir  menn)  have  written 
it,  first  priest  Ari  the  Historian,  and  Kolskegg  the  Wise.'  He  says 
further  that  he  compiled  his  book  from  two  copies,  Sturla's  and 
Styrmi's,  and  that  these  two  books  agreed  with  each  other  in  the 
main J.  The  evidence  of  the  book  itself  is,  '  Now  I  have  taken  one 
by  one  all  the  Icelandic  settlements  that  we  have  heard  of,'  which 
surely  points  to  oral  tradition.  The  suggestion  that  Ari  only 
began  the  work  is  idle,  for  the  whole  book  is  of  one  cast,  and  the 
conception  of  such  an  undertaking,  unique  in  the  whole  field  of 
literature  as  it  is,  must  be  due  to  a  single  mind.  Moreover,  the 
interpolations  of  Sturla  and  Styrmi,  the  later  editors,  mainly 
consist  in  bringing  certain  pedigrees  (the  bulk  of  the  genealogies 
ceasing  at  the  beginning  of  the  twelfth  century)  down  to  their  own 
times;  Sturla  tracing  them  to  his  grandmother  Gudny  and  his 
grandfather  Sturla  of  Hvamm,  and  Hauk  to  himself.  Styrmi's 
text,  possibly  the  best,  is  unfortunately  lost,  except  so  far  as  it 
is  represented  in  Hauk's  edition.  Both  editions,  that  of  Sturla 
and  Styrmi,  we  take  to  have  been  independently  taken  from  Ari's 
work ;  and  as  in  Hauk's  days  both  were  mainly  identical,  Sturla 

1  The  words  of  Hauk  run  thus : — c  Nu  er  yfir  farit  um  landnam  bau  er  verit 
hafa  a  Islandi,  eptir  bvi  sem  hafa  skrifat,  fyrst  Ari  prestr  hinn  Fr65i  f>orgils  son,  ok 
Kolskeggr  hinn  vitri.  En  pessa  bok  ritada  ek  Haukr  Erlendz  sun  eptir  peirri  bok 
sem  ritaft  haf&i  Herra  Sturla  Logmaor,  hinn  fro&asti  ma&r,  ok  eptir  peirri  bok 
annarri,  er  ritaft  hafdi  Styrmir  hinn  FroSi.  Ok  hafda  ek  pat  6r  hverri  sem  framar 
greindi;  en  mikill  pori  var  pat,  er  paer  sog5u  eins  baoar;  ok  bvi  er  pat  ekki  at 
undra  po  pessi  Landnuma-buk  s6  lengri  en  nokkur  onnur.' 


§  4.  ARI   THE   HISTORIAN.  xxxi 

at  least  could  not  be  the  author,  for  when  Styrmi  died  (1245) 
Sturla  was  only  thirty  years  of  age,  which  would  not  give  him 
time  to  have  written  any  considerable  part  of  such  a  work.  On 
the  other  hand  Landnama  is  often  cited  (though  not  by  name)  in 
the  Sagas,  being  the  groundwork  or  matrix  to  them  as  it  were ; 
and  in  style  and  character  lying  behind  and  beyond  all  other 
Icelandic  literature. 

We  have  therefore  no  hesitation  in  ascribing  to  Ari  and  his 
contemporary,  Kolskegg,  the  sole  authorship  of  this  peerless  work, 
an  opinion  entirely  in  consonance  with  all  existing  tradition  on 
the  subject ;  e.  g.  an  early  editor  of  Gunnlaug's  Saga  (Snorri  ?  the 
style  is  very  like  that  of  Egla  and  the  Kings'  Lives),  who  has 
interpolated  the  text  largely  with  quotations  from  lost  works  of 
Ari,  chiefly  Islendinga-bok,  bears  witness  to  Ari  as  the  greatest 
Icelandic  authority  on  the  traditions  of  the  Settlement  and  the 
history  of  old  days,  '  er  mestr  fraedi-maSr  hefir  verit  a  Islandi  a 
Landnams-sogur  ok  forna  fraeQi.' 

With  reference  to  Kolskegg's  share  of  the  work  in  the  text  of 
Landnama-bok  (IV.  ch.  5)  itself,  speaking  of  the  Settlement  on  the 
East  coast,  we  find,  '  Nu  hefir  Kolskeggr  sagt  he3an  fra  um  land- 
nam,'  and  for  a  while  the  style  has  a  peculiarity  of  its  own,  stating, 
for  instance,  in  reference  to  each  '  claim/  '  from  hence  came  such 
a  family '  and  so  forth,  a  peculiarity  less  marked  elsewhere ;  but 
though  we  can  fairly  guess,  we  have  no  actual  notice  of  the 
extent  of  Kolskegg's  collaboration.  As  to  the  two  editions 
they  are.  chiefly  at  variance  in  the  first  chapters  (the  order  in 
which  the  three  discoverers  reached  the  island,  &c.)  How  is  this 
discrepancy  to  be  accounted  for  ?  Did  Ari  revise  his  earlier  work 
by  the  light  of  later  and  as  he  judged  better  information,  or 
have  later  editors  used  independent  authorities  (Saemund?)  to 
correct  the  original  text?  We  prefer  the  former  alternative,  as 
entirely  consonant  to  Ari's  habit  of  mind,  which  we  know  was 
ever  open  to  fresh  information  and  eager  to  get  at  the  exact 
truth. 

3.  IsLENDiNGA-B6*K.  This  book  itself  is  lost,  but  we  have  a 
partial  revision  of  it,  called  '  Libellus,'  by  Ari  himself,  in  the  brief 
preface  to  which  he  says,  '  The  Book  of  the  Icelanders  I  first 
made  for  our  bishops  Thorlak  and  Ketil,  and  showed  it  both  to 
them  and  to  Saemund  the  priest.  But  according  as  it  liked  them 
so  to  have  it  or  to  add  thereto  (sva  at  hafa  ej)a  J)ar  vi£>r  auca), 
I  afterwards  wrote  this  one  of  the  same  purport,  without  (fyr  utan) 
the  Genealogies  and  the  Kings-Lives/  &c.  The  prefaces  of  old 
authors  are  proverbially  difficult  to  understand,  and  this  is  true  of 
Ari  no  less  than  of  Livy.  Moreover,  we  have  constantly  to  bear 
in  mind  that  the  technical  language  of  authors  and  editors  of  our 
own  days  is  a  recent  creation,  and  here  in  especial  Ari  has  to  give 
expression  to  ideas  which  had  never  before  been  expressed  in 
speech  or  writing  in  his  native  tongue.  Thus  the  phrase  above 


xxxii  PROLEGOMENA.  §  4- 

quoted  must  be  taken  to  refer  to  two  of  the  ordinary  forms  of 
criticism,  '  sva  at  hafa/  alteration,  and  '  £ar  vi8  at  auca/  addition. 
No  one  would  be  likely  to  suggest  any  omissions  or  compressions 
to  one  who  was  essentially,  as  Arni  Magnusson  justly  says,  '  auctor 
brevis.'  Upon  the  words  'fyrir  utan'  there  have  been  two  con- 
structions put,  one  of  Arni  Magnusson's,  one  by  the  present 
Editor. 

Here  the  reader  will  find  it  convenient  to  have  by  his  side 
a  text  of  the  Libellus,  which  has  been  printed  several  times,  and 
latterly  edited  by  Mobius,  whose  correct  and  handy  edition  may 
easily  be  procured.  Chapter  10  closes  with  the  words, '  Here  endeth 
this  Book/  upon  which  in  chapter  1 1  follows  the  pedigrees  of  the 
two  '  present  bishops '  of  Iceland,  and  in  chapter  1 2  the  genealogy 
of  the  author  himself  traced  up  to  Odin  through  several  early 
kings,  and  concluding  with  '  father  of  Thorgils,  father  of  mine, 
but  I  am  named  Ari.'  These  two  final  chapters  Arni  took  to 
be  the  '  JEttar-tolur '  and  '  Konunga-JEfi/  which  Ari  had  added 
to  his  new  revision  '  fyr  utan/  meaning  '  besides.'  Our  text  would 
thus  be  an  enlargement  of  the  older  '  Islendinga-b6k.'  But  why 
then  should  Ari  style  his  former  work  'Liber'  and  the  present 
one  '  Libellus  ? '  Or  how  can  a  mere  pedigree  be  referred  to  as 
'Life  of  Kings?'  Moreover,  in  chapter  n,  Ari  says,  'Thorlak 
who  is  now  Bishop  in  Skalholt  next  after  Gizur;'  but  we  know 
from  internal  evidence  that  Thorlak  was  already  dead  (died 
ist  Feb.  1133)  when  the  Libellus  was  written,  hence  these  two 
chapters  must  have  formed  part  of  the  original  work,  from  which 
they  have  been  transferred  to  this  new  one.  The  explanation 
seems  to  be  that  these  two  chapters  stand  really  in  the  place  of 
a  dedication  and  title-page.  Our  modern  devices  for  this  end 
were  of  course  unknown  till  some  time  after  the  invention  of 
printing,  and  many  are  the  ways  taken  by  classic  and  mediaeval 
authors  to  effect  the  purposes  for  which  we  utilise  the  first  pages 
of  our  books.  Ari's  is  certainly  one  of  the  most  ingenious  and 
reasonable,  especially  when  we  consider  the  habit  of  Icelandic 
scribes  in  later  times  of  omitting  all  such  superfluities  (in  their 
eyes)  as  prefaces,  titles,  and  authors'  names  when  they  copied  out 
a  book.  These  two  chapters  were  important  enough  to  be  allowed 
to  remain  untouched,  while  the  compliment  they  convey  was  one 
which  would  be  most  highly  appreciated  in  an  age  when  oral 
genealogies  were  the  title  deeds  as  it  were  to  consideration  and 
social  position.  We  must  therefore  take  the  words  '  fyrir  utan ' 
in  their  natural  sense  of  '  excepting/  and  believe  that  they  referred 
to  something  which  the  Islendinga-b6k  contained,  but  which 
was  omitted  in  the  Libellus.  Again,  Snorri's  short  Life  of 
Ari,  in  the  preface  to  the  Kings'  Lives,  tells  of  a  'book'  of  Ari, 
which  besides  containing  '  records  of  Iceland '  included  '  Lives 
of  Kings'  and  a  section  on  'Islands  bygd  ok  Laga-setning/ 
the  Settlement  of  Iceland  and  the  Constitution  thereof,  which 


§4-  ARI  THE  HISTORIAN.  xxxiii 

last  item  is  just  what  we  do  find  in  Libellus  whilst  the  others 
are  omitted1. 

Ample  corroboration  of  this  view  is  afforded  by  other  sources. 
In  the  Sagas  we  often  find  paragraphs,  sometimes  whole  chapters, 
inserted  from  Ari's  Islendinga-bok,  though  the  authority  is  not 
always  given;  as,  for  instance,  Sturl.  VII.  chaps.  12-15  (vol.  i. 
pp.  203-6),  the  scattered  interpolations  in  Gunnlaug's  Saga ;  the 
great  extracts  in  Hsensajx  (Vatzhyrna  text) ;  the  important  chapters 
in  Eyrbyggia,  and  the  account  of  the  oath  and  old  heathen  rites 
noticed  by  Maurer.  In  all  these  cases  it  is  from  the  Liber  that 
the  insertion  comes,  never  from  our  Libellus.  The  Liber  therefore 
contained  a  fuller  text  where  it  ran  parallel  to  the  Libellus,  as  well 
as  an  abridgment  of  the  Lives  of  Kings  and  of  Landnama-b6k, 
a  fragment  of  which  last  is,  we  believe,  preserved  in  the  extracts 
from  the  lost  Mela-b6k. 

In  an  unpublished  Essay  on  Ari,  written  in  Icelandic  some  seven- 
teen years  ago,  the  Editor,  besides  setting  forth  his  present  views 
on  the  connection  between  Liber  and  Libellus,  strove  to  establish 
the  theory  that  Ari  had  written  one  book  only,  an  Islendinga-b6k,  of 
which  our  Landnama-bok  and  the  Lives  of  Kings  had  once  formed 
an  integral  part.  This  latter  opinion  he  has  long  since  given  up  as 
unjust  to  the  memory  of  Ari  and  lacking  in  probability,  for  the  fol- 
lowing reasons : — Landnama-bok  we  have,  and  it  is  too  large  a  work 
to  have  ever  formed  only  part  of  a  book,  moreover  the  introduction 
of  Fris-b6k  is,  as  we  have  tried  to  show  above,  conclusively  favour- 
able to  our  present  theory.  In  the  next  place  Ari  must  have  been 
about  sixty  years  of  age  when  he  wrote  the  Liber  (c.  1127),  and 
seventy  when  he  partly  revised  it  in  Libellus  (in  the  days  when 
Rafn  was  Lawman,  1135-9),  and  it  is  most  unlikely  that  he  wrote 
his  first  book  at  such  an  advanced  age.  In  fact  the  negative 
evidence  is  almost  conclusive :  Ari  himself  gives  us  the  names  of 
eight  persons  from  whom  he  derived  information  for  much  of  his 
work.  Of  these,  five  died  towards  the  beginning  of  the  century 
— Thurid  the  Wise,  in  1112,  aged  88;  Teit,  in  mi  (who  was 
brought  up  with  Ari);  Lawman  Marcus,  in  1108;  Ulfhedin,  in 
1118.  As  to  Ari's  uncle  Thorkel,  his  death  is  not  recorded,  but 
it  cannot  have  taken  place  much  after  uoo,  as  he  was  the  eldest 
son  of  a  man  born  in  1008.  Lastly,  Odd  Kolsson,  who  was  a 
grandson  of  Hall  o'  Side,  and  Ari's  second  and  fourth  cousins. 
We  have  therefore  to  imagine  the  young  Ari  listening  to  the  old 
Odd  Kolsson.  Ari  himself,  as  well  as  Snorri,  states  that  the 

1  The  preface  to  St.  Olaf's  Saga  says:  'He  wrote  most  in  the  beginning  of  his  book 
of  the  Settlement  and  Constitution  of  Iceland,  then  of  the  Law  Speakers,  how 
long  each  had  been  Speaker,  and  fixed  the  chronology  first  up  to  the  coming  of 
Christianity  to  Iceland  and  then  right  down  to  his  own  day.  He  also  treated  many 
other  questions,  both  of  the  Lives  of  the  Kings  in  Norway  and  Sweden,  and  in 
England  as  well,  and  also  the  great  events  that  had  happened  here  in  this  land ; 
and  all  he  has  written  carries  with  us  the  greatest  weight.' 

C 


xxxiv  PROLEGOMENA.  §  4- 

Islendinga-bok  contained  a  brief  life  of  all  the  Law-speakers  from 
the  oral  records  of  Markus  Skeggjason,  and  the  loss  of  these  Lives 
is  indeed  a  great  one,  especially  as  regards  the  legal  and  con- 
stitutional history  of  the  country.  Ari's  literary  life  must  therefore 
have  begun  early,  and  we  should  put  the  composition  of  the  Book  of 
Kings  and  the  Landnama-b6k  about  mo,  certainly  not  after  1120. 

What  we  take  to  have  been  the  case  is  this.  Ari  having  already 
written  two  distinct  works,  the  Book  of  Kings  and  the  Book  of 
the  Settlement  (the  Icelandic  '  Joshua '),  undertook,  at  the  Bishop's 
instance,  the  Book  on  Iceland,  in  which,  besides  fresh  matter,  he, 
as  it  were,  summed  up  and  epitomised  his  two  former  books, 
working  them  into  the  new  one,  but  again  eliminating  them  in 
the  Libellus,  his  last  work  on  the  subject. 

KRISTNI  SAGA,  the  history  of  the  Christian  missions  to  Iceland 
and  finally  of  the  introduction  of  the  New  Faith,  which  is  suffixed 
to  one  of  our  MSS.  of  Landnama-b6k  (Hauks-b6k),  seems  to  be 
an  appendix  to  the  Landnama.  Part  of  it  is  actually  quoted  in 
Bishop  Paul's  Saga  as  Ari's,  in  the  style  and  frame  of  whose  works 
it  is  entirely  moulded,  so  that  although  it  has  not  come  down  to 
us  altogether  untouched  by  the  hand  of  a  later  editor  (Odd  the 
Monk  ?),  we  take  it  to  be  clearly  his. 

Besides  these  works  Ari  seems  to  have  written  something  on  the 
life  of  his  friend  the  good  Bishop  Ketil,  who  died  while  on  a  visit 
to  Skalholt  in  1145,  'about  sunset  on  Friday,  in  the  octave  of 
SS.  Peter  and  Paul,  as  Bp.  Magnus,  who  was  himself  present  at  his 
death,  told  Ari  the  Historian'  (see  vol.  ii.  p.  502).  Ari  outlived  him 
three  years  and  four  months. 

Snorri  sums  up  Ari's  character  in  the  words  sann-sogull,  vitr  ok 
minnigr,  '  a  man  of  truthfulness,  wisdom,  and  good  memory,'  and 
assures  us  of  the  high  importance  attached  to  all  his  work.  And 
indeed,  truthfulness,  the  foundation  of  all  real  knowledge,  is 
certainly  the  distinguishing  quality  of  his  works,  and  gives  him 
a  very  high  place  among  the  great  historians  of  the  world.  His 
sagacity,  his  careful  and  orderly  method,  and  plain,  straightforward, 
but  pure  and  dignified  style  enhance  thex  value  of  the  immense 
amount  of  information  which  he  carefully  gathered  from  the  best 
sources,  the  relative  worth  of  which  he  guages  minutely.  Neither 
was  he  a  mere  antiquarian ;  on  the  contrary,  his  view  of  history  is 
both  poetical  and  scientific,  and  differs  in  every  respect  from  the 
narrow  and  distorted  vision  of  the  ordinary  mediaeval  writer, 
with  whom  indeed  he  has  nothing  in  common.  His  greatest 
work  is  undeniably  Landnama-b6k,  which  is  truly  the  creation 
of  a  master  mind,  when  we  consider  the  excellence  of  plan, 
the  enormous  difficulties  to  be  encountered  in  its  prosecution, 
and  the  success  with  which  it  was  accomplished.  This  book, 
at  once  the  Domesday  and  Golden  Book  of  Iceland,  is  worthy 
to  be  ranked  with  the  Bible  of  Ulphilas,  the  Saxon  Chronicle, 
and  the  Norman  Survey,  among  the  foremost  monuments  of  the 


§4.  ARI  THE  HISTORIAN.  xxxv 

history  of  our  race.  Opening  with  a  brief  sketch  of  the  Settle- 
ment, it  proceeds  to  give  a  notice  of  each  settler  (some  400 
in  all),  his  pedigree  and  descendants,  and  his  claim,  in  geogra- 
phical order  (beginning  with  the  South  Firths  and  going  com- 
pletely round  the  island  from  West  to  East).  This  plan  is  filled  in 
with  a  great  mass  of  interesting  detail,  short  accounts  of  famous 
men  and  women,  notices  of  old  customs,  laws,  rites,  and  nomen- 
clature, &c.,  verses  and  sayings,  references  to  events  which  took 
place  abroad  in  England,  Ireland,  Scotland,  and  the  eastern  Scan- 
dinavian countries.  Arngrim1,  who  mentions  it  (1594)  for  the  first 
time  after  the  Reformation,  when  the  author's  name  was  still 
unknown,  writes  of  it  as  containing  some  2000  names  of  home- 
steads, nesses,  hillocks,  brooks,  rivers,  dales,  firths,  creeks,  moun- 
tains, and  islands,  besides  some  4000  names  of  real  persons  (of 
whom  about  one-third  are  women).  Indeed  it  would  hardly  be  an 
exaggeration  to  say  that  whatever  we  know  for  certain  of  life, 
religion,  and  constitution  of  the  old  days  in  the  Scandinavian  States 
is  in  one  way  or  other  due  to  Ari.  And  it  is  well  for  us  that  he 
lived  when  he  did,  like  Herodotus,  just  in  time  to  gather  up  and 
garner  for  us  traditions  that  were  dying  or  being  driven  out  of 
men's  minds  by  new  interests  and  new  ideas,  and  not  in  vain  does 
Snorri,  perhaps  half  regretfully,  notice  his  age  and  the  oppor- 
tunities it  gave  him,  advantages  which  he  himself  was  denied. 

In  our  complete  ignorance  of  this  great  historian's  life  after  the 
age  of  twenty-one,  we  cannot  tell  how  all  this  information  was 
brought  together.  Did  Ari  travel  over  Iceland,  making  his  en- 
quiries in  every  dale,  or  did  he  learn  it,  like  a  Socrates  of  history, 
from  questioning  the  men  from  all  quarters  whom  he  met  at  the 
Althing?  which  latter  hypothesis  we  should  rather  incline  to. 
Was  Ari  ever  out  of  Iceland  ?  Did  he  know  Norway  ?  Had  he, 
who  has  preserved  the  lives  of  so  many  kings  for  us,  ever  beheld 
a  king's  face?  We  believe  not2.  There  is  an  air  of  romance 

1  '  Hi  plures  quam  400  cum  cognatis  et  agnatis  et  praeterea  numerosa  familia 
nominatim  in  annalibus  nostris  recensentur :  nee  illorum  tantum  numerus  describitur, 
sed  quas  oras,  qnae  littora,  et  quae  loca  mediterranea  singuli  occupaverint  et  incoluerint, 
et  quomodo  primi  inhabitatores,  fretis,  sinibus,  portubus,  isthmis,  porthmis,  promon- 
tariis,  rupibus,  scopulis,  montibus,  collibus,  vallibus    tesquis,  fontibus,  fluminibus, 
rivis,  et  denique  villis  seu  domiciliis  sua  nomina  dederint,  quorum  hodie  pleraque 
retinentur  ct  in  usu  sunt,  aperte  narratur.'     Brevis  Commentarius,  p.  57.      This 
quaint  passage  of  Arngrim's  is  worth  inserting  for  comparison  with  a  statement  of 
Peter  Claussen,  which  has,  rashly  we  think,  been  taken  as  proof  of  that  writer 
having  had  access  to  a  copy  of  the  lost  '  Liber  Islandorum/     A  comparison  will 
however  show  that  there  is  nothing  in  his  words  but  what  could  have  been  arrived 
at  from  acquaintance  with  Arngrim's  works,  and  especially  the  passage  before  us. 

2  At  the  decline  of  Ari's  life  royalty  was  at  her  lowest  in  the  North.     In  Norway 
the  old  line  of  Harald  Fairhair  became  extinct  (in  1130),  and  the  Gaelic  Gilchrist 
ruled  in  the  land.     In  Denmark  the  last  of  the  famous  sons  of  Svein  Ulfsson  was 
slain,  and  small  men  for  a  time  held  the  throne.     The  bright  star  of  future  days, 
King  Waldimar,  was  a  boy.    In  Sweden  there  were  kings  of  little  mark.    The  future 
national  saint  of  Sweden,  King  Eric,  belongs  to  the  next  generation. 

C  2 


xxxvi  PROLEGOMENA.  §  4- 

breathed  through  the  Kings'  Lives,  a  lack  of  precise  detail  in  the 
scene  and  circumstances,  the  private  life,  the  law,  &c.,  and  a 
meagre  geographical  knowledge,  which  is  very  striking  in  com- 
parison with  the  minute  accuracy  of  the  Landnama-b6k.  It  is 
only  in  the  Sagas  which  follow  Sigurd  the  Crusader,  and  espe- 
cially Sverri's,  the  Boglungs',  and  Hakon's,  that  we  find  a  rich  and 
correct  topography  certifying  to  personal  knowledge  and  eye- 
witness. 

Ari,  like  other  great  men,  has  suffered  at  the  hands  of  his 
commentators,  and  notably  from  the  dry  formal  criticism  of  the 
last  century  writers,  who  looked  on  him  chiefly  as  a  chrono- 
logist,  and  held  his  chief  merit  to  lie  in  the  care  with  which  he 
discusses  the  exact  length  of  a  reign,  &c.  To  us,  after  all,  his 
chronology  appears  his  weakest  point,  and  this  by  no  means 
implies  any  disrespect  to  his  memory,  for  it  could  hardly  have 
been  otherwise.  It  was  no  easy  thing  in  Ari's  day  to  find  out 
from  oral  tradition  the  exact  sequence  of  events  which  took  place 
many  years  before  one's  own  time,  and  still  harder  was  it  to  assign 
a  precise  date  to  each.  The  notation  of  years  from  A.  D.  was 
unusual  if  not  quite  unknown  in  Iceland  at  Ari's  time.  The  very 
eifort  of  calculation  was  very  great,  and  the  system  of  notation 
confusing  and  clumsy  (see  the  Editor's  collectanea  in  Diet.  s.  v. 
tigr,  Jjusund,  &c.)  We  see,  for  instance,  what  hard  work  Ari 
had  to  fix  the  death  year  of  his  contemporary  Bishop  Gizur. 
Sometimes  he  has  gone  altogether  wrong ;  thus  our  Annals,  on  his 
authority  no  doubt,  put  Sweyn  Twy-beard's  death  and  Cnut's 
accession  six  years  too  soon.  Here  the  Saxon  Chronicle  helps  us 
to  the  right  date.  So  the  battle  of  Clontarf  (1014)  was  placed  by 
him  1004.  The  very  year  of  the  Settlement  of  Iceland  will,  we 
take  it,  never  be  made  out.  Ari  at  all  events  put  it  too  early. 
But  when  it  is  no  longer  a  matter  of  a  particular  year,  we  may 
follow  him  more  surely ;  thus,  though  we  may  not  blindly  accept 
his  conclusions  as  to  the  year  of  Ingolf's  coming  to  Iceland  (and 
he  is  never  dogmatic  on  such  points),  we  should  be  ready  to 
believe  his  statement  that  the  '  settlement '  ran  its  course  in  about 
sixty  years. 

To  Ari's  wise  choice  of  his  native  tongue  for  his  books  we  owe 
the  classic  style  in  which  the  masterpieces  of  the  Icelandic  his- 
torical writers  are  composed.  In  the  rich  simplicity  of  Egla  and 
Laxdaela,  the  poetic  boldness  of  Snorri,  and  the  vivid  colouring 
of  Sturla  his  influence  may  be  distinctly  traced.  The  truth  of  this 
may  be  felt  by  any  one  who  will  read  the  first  few  chapters  of 
Landnama  or  those  relating  to  the  Thorsness  Settlement,  in  which 
all  those  peculiar  excellencies  and  well-marked  qualities  with 
which  we  are  familiar  in  their  full  development  by  Snorri  and 
Sturla  may  be  found,  qualities  which  are  totally  distinct  from 
those  which  characterise  the  local  Sagas  or  the  unique  style  which 
marks  out  a  Niala  as  a  thing  apart. 


§5.  ARI'S   CONTEMPORARIES.  xxxvii 

The  true  father  of  Icelandic  letters,  as  well  as  the  first  prose 
writer  and  the  first  historian,  Ari's  influence  and  example  kindled 
the  flame  which  burns  with  no  uncertain  light  in  many  a  noble 
story,  and  shines  fairest  and  brightest  in  the  works  of  his  true 
spiritual  sons  the  Sturlungs. 

§  5.  ARI'S  CONTEMPORARIES. 

SJEMUND  SIGFUSSON  of  Oddi  (b.  1056,  d.  1133),  surnamed  Frodi, 
an  elder  contemporary  of  Ari.  He  studied  in  Saxland  (Westphalia), 
or,  as  some  say,  Paris.  There  it  was  that  Bishop  John  found  him 
absorbed  in  the  study  of  the  black  art  under  a  great  magician : 
the  legend  of  his  escape  is  well  known.  See  St.  John  the  Bishop's 
Saga.  From  this  in  later  days  arose  the  traditions  which  made 
him  the  Vergil  of  Iceland.  The  Ann.  Reg.  record  his  return  at 
the  age  of  twenty  to  Iceland,  1076.  In  the  Sagas  he  appears  as 
the  greatest  churchman  of  his  day,  as  an  historian,  and  as  the 
founder  of  a  great  family,  the  Oddverjar,  His  cognomen  attests 
his  learning.  He  wrote  a  brief  *  Kings-book/  whether  in  Latin 
or  in  Icelandic  one  cannot  tell,  containing  lives  of  the  ten 
rulers  of  Norway  from  Harald  Fairhair  to  Magnus  the  Good 
(850-1047),  fixing  the  chronology  of  each  reign.  Odd  the  Bene- 
dictine quotes  this  book  once,  and  once  refers  to  it  on  a  point 
of  chronology.  In  the  Flateyar-bok,  ii.  520-8,  Konungatal,  a 
poem  composed  in  honour  of  Jon  Loptsson,  Saemund's  great- 
grandson,  these  lives  are  mentioned  as  the  foundation  of  the 
singer's  verses.  '  Now  I  have  counted  ten  rulers,  each  of  whom 
sprung  from  Harald,  I  narrated  their  lives  according  to  the  words 
of  Ssemund  the  Wise.'  Saemund  is  also  cited  in  one  vellum, 
AM.  510  of  Jomsvikinga.  He  was  consulted  by  Ari,  as  the 
Islendinga-b6k  tells  us.  It  is  not  till  the  revival  of  Icelandic 
literature  that  his  name  is  mentioned  by  a  confusion  of  words  in 
connection  with  the  Poetic  Edda,  a  conclusion  which  is  not  sup- 
ported by  the  slightest  scrap  of  evidence. 

BRAND,  surnamed  Frodi,  a  contemporary  of  Ari,  is  quoted  in 
Landnama  as  author  of  '  Brei6fir6inga-Kynsl66,'  which,  like  '  Olfu- 
singa-Kyn,'  the  author  of  which  is  unknown,  was  one  of  the 
sources  of  Ari's  work.  Both  works,  we  take  it,  were  genealogical. 
He  is  called  '  prior'  (perhaps  a  mistake  for  '  prestr').  His  name  is 
found  nowhere  else. 

KOLSKEGG  ASBIORNSSON,  also  called  Frodi,  and  also  the  '  Wise,' 
of  a  good  family  in  the  East  of  Iceland,  was  Ari's  fellow-worker 
in  the  Landnama.  His  co-operation  was  probably  limited  to 
supplying  the  genealogies  of  his  district.  It  is  told  of  Kolskegg 
that  he  saw  the  horn  which  King  Harald  Fairhair  gave  to  Earl 
Hrollaug  the  Settler.  It  had  in  all  likelihood  perished  by  the 
'  Sturlunga'  time. 


xxxviii  PROLEGOMENA.  §  6. 

§  6.  THORODD  THE  GRAMMARIAN. 

The  famous  Codex  Wormianus,  or,  as  it  might  be  better  called, 
Codex  Arngrimi,  contains  besides  Snorri's  Edda  a  collection  of 
small  grammatical  treatises,  which,  as  this  MS.  was  early  known  (it 
was  in  Arngrim's  possession  in  1609  when  priest  Magnus  Olafsson 
compiled  from  it  his  recension  of  the  Edda),  are  mentioned  by 
Biorn  of  Skardsa,  who,  without  a  shadow  of  reason,  attributed 
them,  under  the  name  of  '  Skalda/  to  Gunnlaug  the  monk.  Later 
on  it  was  observed  that  Olaf  Hvitaskald  is  mentioned  as  the  writer 
of  one  of  them,  whereupon  the  whole  were  attributed  to  him,  an 
opinion  held  by  Eggert  Olafsson  in  1762.  When  Rask  edited 
them  for  the  first  time  in  1818  he  observed  the  great  difference 
between  the  separate  pieces,  and  concluded  that  they  must  be 
the  work  of  several  authors.  Dr.  Egilsson,  in  his  editions  1849 
and  1852,  upholds  the  same  hypothesis,  but  with  little  further 
progress.  The  following  theory  identifying  Thorodd  as  author 
of  the  First  Treatise  was  worked  out  by  the  present  Editor  in  1860, 
in  an  unpublished  Essay,  which  was  communicated  to  Dr.  Maurer 
of  Munich  at  that  date. 

'  Skalda'  consists  of  three  short  Essays  preceded  by  a  prologue, 
and  completed  by  an  epilogue,  which  latter,  to  judge  from  the 
verses  therein  quoted,  must  be  the  work  of  a  man  writing  about 
1330.  The  prologue  is  plainly  by  the  same  hand,  possibly  that  of 
the  editor  or  collector  of  the  whole  Codex.  In  it  we  find  the 
following  statement: — Skal  ydr  sj^na  hinn  fyrsta  letrs-hatt,  sva 
ritinn  eptir  sextan  stafa  stafr6fi  i  Danskri  tungu,  eptir  J)vi  sem 
t>6roddr  Riina-meistari  ok  Ari  prestr  hinn  FrocH  hafa  sett  i  moti 
Latinu-manna  stafr6fi,  er  meistari  Priscianus  hefir  sett,  '  I  will 
place  before  you  the  first  alphabetical  system  .  .  .  according  as 
Thorodd  the  grammarian  and  priest  Ari  the  historian  have  ordered 
it,  in  comparison  with  the  alphabet  which  Master  Priscian  had 
ordered.' 

This  can  only  mean  that  the  editor  intends  to  copy  out  first  an 
account  of  the  alphabet  according  to  Thorodd  and  Ari,  a  descrip- 
tion which  entirely  suits  the  First  Treatise,  in  the  first  chapter 
of  which  the  author  declares  himself  the  contemporary  of  Ari,  and 
says  that  his  work  is  the  first  on  the  subject  in  the  Norse  tongue. 
That  the  prologue  had  in  view  the  next  following  Essay  is  proved 
by  his  own  words,  Skal  y5r  s^na  \uxmjyrsta  letrs-hatt,  and  by 
the  following  words:  The  prologue  says,  Hafa  J)eir  JDVI  fleiri 
hlj66s-greinir  me6  hverjum  raddar-staf,  sem  J)essi  er  tungan  fa- 
talaSri,  '  and  they  [viz.  Thorodd  and  Ari]  had  [in  their  alphabet] 
as  many  more  vowel  symbols  to  each  vowel  [of  the  Latin]  in 
proportion  as  that  tongue  [Latin]  has  fewer  vowels.'  While  in 
the  Essay  the  author  says  that  he  has  made  an  alphabet  for  the 
Icelanders,  using  the  Latin  alphabet  as  his  foundation:  'As  to 
the  Latin  consonants,  I  have  added  some  and  left  out  some ;  but 


§6.  THORODD  THE  GRAMMARIAN.  xxxix 

as  to  the  vowels,  I  have  left  out  none,  but  added  very  many,  for 
our  tongue  has  by  far  the  most  vowels.'  The  identity  between 
the  words  of  the  prologue  and  the  First  Treatise  is  clear  and  in- 
controvertible. The  mention  of  Ari  as  collaborateur  we  take  to 
be  the  guess  of  the  collector  from  the  mention  of  Ari's  name. 

The  words  which  we  have  omitted  above,  '  as  it  is,  written 
according  to  the  sixteen-letter  alphabet  in  the  Danish  tongue/  are, 
if  taken  literally,  in  absolute  contradiction  to  the  statement  below, 
as  to  the  comparative  richness  of  the  two  alphabets,  and  if  they 
are  not  a  mere  flourish  of  the  prologue  writer,  must  be  a  confused 
allusion  to  the  Runic  chapter  of  the  Third  Treatise,  or  even  a 
clumsy  interpolation. 

Runes  were  little  known  to  the  Icelanders  of  those  days,  and 
the  epithet  of  Runa-meistari  here  applied  to  Thorodd,  which  is 
very  possibly  of  later  coinage  (as  in  Saxo's  case,  whose  real  nick- 
name was  Longus),  perhaps  an  ornamental  addition  of  the  col- 
lector's, must  be  translated  '  Grammaticus '  in  the  sense  in  which 
Snorri  in  Hattatal  uses  Runes  as  equivalent  to  characters,  Homer's 
TpdfjLfjLara.  Indeed  the  first  account  of  the  real  Runes  seems  to  be 
that  by  Olaf  Hvitaskald,  who  got  his  knowledge  of  them  from 
King  Waldimar  of  Denmark,  as  he  tells  us  in  his  Runic  chapter 
in  the  Third  of  these  Skalda  Treatises. 

We  have  external  evidence  as  to  Thorodd's  age  and  identity 
from  an  entirely  independent  source.  John  the  first  Bishop  of 
Holar,  1106-1121,  built  a  new  cathedral  church  of  timber.  His 
architect  was  Thorodd  (Gunnlaug  the  Benedictine  here  adds 
'  Gamlason '),  who  was  held  to  be  the  best  craftsman  in  all 
Iceland.  Now  the  bishop  had  set  up  a  school-house  or  seminary 
wherein  the  young  scholars  were  being  trained  up  as  priests,  and 
we  are  told  that  this  Thorodd,  while  engaged  on  his  building, 
listened  to  the  teaching  of  grammar,  and  held  it  so  well  in  his 
memory  that  he  afterwards  became  a  great  master  '  in  that  art.' 

We  also  find  in  Sturlunga  (i.  p.  41)  a  certain  Thorodd  Gamlason, 
styled  '  a  good  yeoman/  mentioned  as  living  at  a  time  which  tallies 
with  his  being  a  contemporary  of  Ari's.  If  we  suppose  the  cathedral 
to  have  been  built  about  1115,  Thorodd  could  not  have  been  very 
young  to  have  already  gained  at  his  craft  the  high  respect  in  which 
he  was  then  held ;  nor,  had  he  been  very  old,  would  he  have  been 
so  apt  a  scholar  or  indeed  likely  to  have  been  attracted  at  all  to  the 
new  and  difficult  pursuit  of  book  learning :  his  work  too  is  fresh  and 
original.  We  may  therefore  fix  his  birth  about  1085,  which  would 
make  Ari  his  elder  by  some  eighteen  years.  Thorodd  is  rather  a 
rare  name  (occurring  indeed  only  four  times  in  the  Landnama- 
b6k),  and  Gamli  still  rarer,  so  that  the  coincidence  of  these  in  the 
case  of  a  man  who  was  also  famed  as  a  'grammarian/  leaves 
hardly  any  doubt  as  to  the  identity  of  our  author,  who  would  then, 
according  to  the  pedigree  in  Sturlunga  (ii.  p.  492),  be  the  uncle  of 
Odd  the  Benedictine  historian,  and  the  great-grandson  of  Gretti 


xl  PROLEGOMENA.  §  6. 

the  Strong's  sister,  of  the  old  and  famous  family  of  Anund  Wood- 
leg,  a  settler  in  the  North-west  of  Iceland. 

Turning  to  the  internal  evidence  afforded  by  the  First  Treatise 
we  find  the  author  speaking  of  writing  in  the  vernacular  as  a  new 
thing,  mentioning  only  '  the  laws,  homilies,  and  the  wise  historical 
works  (spaklegu  frae6i)  of  Ari  Thorgilsson  the  priest,'  whom  he 
speaks  of  as  contemporary,  omitting  also  the  universal  epithet 
'  fr63i.'  The  language  is  archaic  (kannk-a,  sekka-a,  vilja  subj.)  and 
the  style  simple;  the  only  verse  quoted  is  one  of  King  Harald 
Sigurdsson's  time,  and  the  only  work  cited  is  Cato's  Moralia. 
The  author  knows  the  ' English'  handwriting.  Moreover,  the 
peculiar  alphabet  which  he  invented,  though  never  adopted  in 
its  entirety,  is  partly  used  in  most  of  the  early  Icelandic  MSS. 
(Islendinga-b6k,  Rfmbegla,  the  Laws,  the  Eddas,  &c.);  all  indi- 
cations which  tally  with  what  from  other  sources  we  know  of 
Thorodd. 

Thorodd's  work  shows  great  sagacity,  apart  from  the  delicate  and 
exhaustive  phonetic  analysis  and  ingenious  practical  suggestions 
which  alone  would  give  it  a  high  value ;  thus  we  find  him  holding 
the  hypothesis  of  the  development  or  'branching'  of  languages 
from  a  common  stem.  He  was  acquainted  with  the  Hebrew  and 
Greek  alphabets,  and  knew  something  of  the  Latin  tongue.  He 
has  preserved  to  us  many  important  philological  facts ;  for  instance, 
the  nasality  of  the  vowels  in  certain  cases,  a  phenomenon  which 
has  left  no  later  traces  and  which  was  perhaps  disappearing  even 
in  his  days.  If  the  time  and  circumstances  of  his  life  be  con- 
sidered, Thorodd  may  with  justice  be  ranked  among  the  foremost 
in  genius  as  in  time  he  was  perhaps  the  earliest  of  Teutonic 
grammarians.  He  especially  reminds  one  of  Jacob  Grimm,  whose 
keen  observation  and  homely  language,  full  of  images  drawn  from 
carpentry,  &c.,  denote  a  man  of  kindred  spirit  and  character.  The 
edition  of  1852  (Edda  ii.  10-42)  leaves  much  to  be  desired;  even 
in  the  first  few  lines  an  important  word  '  J>egar '  is  omitted,  and  in 
the  alphabet  the  lines  of  the  vellum  are  reversed. 

ANONYMOUS  GRAMMARIAN.  The  Second  Treatise  in  the  Skalda 
is  the  work  of  a  man  of  considerable  power  of  observation  and 
scientific  habit  of  thought,  who  also  possessed  a  somewhat  poetical 
imagination.  He  is  later  than  Thorodd,  whose  work  he  knew, 
but  cannot  be  dated  much  after  1180.  He  was  a  clerk,  if  we 
may  judge  from  the  pious  tone  and  allusions  of  the  Treatise. 
The  strong  point  of  this  writer  is  phonology,  and  he  evidently 
had  a  musical  ear;  his  analysis  of  letter  position  appears  to  be 
derived  from  the  Hebrew  Grammar.  He  invented  several  useful 
phonetic  terms.  In  his  day  vowel  nasality  had  already  vanished, 
and  the  mediaeval  handwriting  was  coming  in. 

There  is  an  abridgment  of  his  treatise  in  the  Upsala  Prose-Edda, 
in  which  the  curious  tables  omitted  in  Cod.  Worm,  are  given. 

For  the  Third  Treatise  by  Olaf  the  White  Poet  see  §  20. 


§7-  THE  ISLENDINGA   SAGAS.  xli 

§  7.  THE  ISLENDINGA  SAGAS. 

These  we  might  arrange  into  five  great  groups  (see  the  map). 
The  North-western,  which  comprises  some  of  the  oldest  Sagas. 
Those  of  the  North-east  and  East,  which  are  of  distinctly  local 
character,  dealing  little  with  events  which  touch  the  rest  of  Iceland. 
Those  grouped  round  the  '  Neck '  which  unites  the  North-western 
headlands  to  the  continent  and  those  of  the  '  Dales/  rich  in  varied 
interest  and  scene.  Those  of  the  South-west,  the  most  complete 
and  perfect,  are  usually  in  a  late  and  complex  form  (containing 
each  one  the  substance  of  a  small  set  of  Sagas),  and  of  widest  and 
most  universal  interest,  as  the  frequent  mention  of  the  Althing 
would  alone  suffice  to  prove. 

The  smaller  Icelandic  Sagas  are  distinctly  local  in  character  and 
simple  in  plot  and  interest,  representing  more  or  less  completely 
'the  original  oral  tradition  as  it  was  first  committed  to  writing. 
The  greater  Sagas  are  wider  in  interest,  dealing  with  more  than 
one  generation  or  more  than  one  locality,  broader  in  scene,  and 
more  intricate  in  plot.  They  are  the  productions  of  literary  men, 
working  up  existing  scattered  material  into  an  artistic  story.  They 
do  not  sway  loosely,  following  the  fortunes  of  their  hero,  but 
proceed  in  obedience  to  literary  law  with  a  certain  consistency  of 
purpose  and  balance  of  execution,  subordinating  less  important 
incidents,  leaving  out  less  important  detail,  rounding  off  their 
somewhat  chaotic  material  into  strict  and  finished  shape. 
Whether  love,  law,  politics,  or  aristocratic  feeling  be  the  hinges 
on  which  the  story  turns,  whether  it  be  as  artfully  constructed 
as  Laxdaela  or  as  loosely  strung  as  Eyrbyggia,  whether  it  be 
in  the  style  of  the  Sturlungs  or  of  the  unknown  author  of 
Niala,  these  characteristics  run  through  them  all.  These  Sagas 
we  owe  in  their  present  shape  to  the  thirteenth  century.  They  are 
the  fruit  not  the  blossom  of  Icelandic  literature,  consonant  to  the 
age  of  Sturlungs  and  the  Kings'  Lives.  Such  evidence  as  we 
have  with  respect  to  their  composition  in  their  present  shape 
(which  we  have  considered  in  the  heading  prefixed  to  each  Saga) 
points  to  the  same  conclusion.  They  bear  the  same  artistic 
relation  to  the  earlier  Sagas  of  which  they  are  compounded  as  the 
revisions  of  Shakespeare  do  to  the  earlier  plays  on  which  he  worked, 
and  in  both  instances,  the  earlier  works  which  were  thus  used  have 
perished  almost  completely,  so  that  we  find  a  blank  area  round  the 
district  treated  of  in  any  great  Saga.  Thus  Niala  covers  the  south 
coast  from  Markfleet  to  Ingolfs-head,  even  Hall  o'  Side's  Saga 
having  perished.  The  Sagas  included  in  the  greater  one  were 
neglected,  those  not  so  included  were  eclipsed  and  forgotten  by  its 
side.  The  complex  Sagas,  with  the  exception  of  Niala,  we  take  to 
have  been  worked  up  in  that  Icelandic  Ionia,  the  classic  country 
of  the  West.  We  have  instances  among  the  smaller  Sagas  of  the 
materials  out  of  which  these  greater  stories  are  woven,  as  the 


xlii  PROLEGOMENA.  §  8. 

Weaponfirth  cycle,  and  even  incomplete  realisation  of  these  later 
artistic  processes  in  distinction  to  the  living  growth  of  tradition 
in  earlier  times,  as  in  Floamanna  Saga.  Gretti's  Saga  demands  a 
special  notice  to  itself,  as  differing  from  the  other  four  great  Sagas 
in  important  respects,  though  in  size,  date  of  composition,  com- 
plex character,  singleness  of  purpose,  and  extent  of  locale,  it  is 
fully  entitled  to  rank  with  them. 


§  8.  THE  GREATER  ICELANDIC  SAGAS. 
NIALS  SAGA. 

[South  of  Iceland — c.  970-993,  1000-1014.] 

This  Saga  has  always,  and  justly,  been  placed  foremost  of  all. 
In  many  respects  it  stands  alone,  belonging  to  no  school,  and 
peculiar  in  matter,  style,  and  spirit.  In  area  the  widest,  in 
interest  the  most  universal,  having  the  Althing,  the  focus  of 
Icelandic  political  life,  for  its  centre,  but  noticing  men  and  places 
throughout  the  whole  Scandinavian  empire.  The  Saga  of  Law, 
par  excellence,  it  is  based  on  that  most  important  element  of  early 
society,  and  the  lesson  it  teaches  is  of  a  Divine  retribution,  and 
that  evil  brings  its  own  reward  in  spite  of  all  that  human 
wisdom  and  courage,  even  innocence,  can  do  to  oppose  it. 
Hence,  while  inspiring  the  deepest  interest  and  the  warmest  plea- 
sure, it  has  almost  the  character  of  a  sacred  book,  and  is  read 
with  reverence.  The  very  spirit  indeed  of  Early  Law  seems  to 
breathe  through  its  pages,  showing  the  modern  English  reader 
the  high  ideal  which  his  kinsmen  strove  long  ago  to  attain.  To 
judge  of  this  work  fairly  it  must  be  read  in  the  original,  for  much 
of  the  subtle  beauty  of  its  style,  the  admirable  play  of  its  dialogue, 
and  at  times  the  very  technical  peculiarity  of  its  matter,  must  of 
necessity  be  lost  in  any  translation,  however  faithful. 

The  subject,  like  a  Greek  trilogy,  falls  into  three  divisions,  each 
containing  its  own  plot  and  dramatis  personae;  all  three  loosely 
connected  in  one  Saga  by  the  weaker  and  later  parts  of  the  work, 
(i)  The  first  plot  (founded  we  believe  on  a  now  lost  'Gunnar's 
Saga ')  tells  of  the  friendship  between  Gunnar,  the  simple-minded 
brave  chief,  the  ideal  hero  of  his  age,  and  the  wise  lawyer  Nial,  a 
man  of  good  counsel  and  peace  who  never  bore  weapons.  The  cold 
envious  heart  of  Hallgerda,  which  is  here  contrasted  with  the  proud 
honesty  of  Bergthora,  has  caused  the  death  of  her  two  former 
husbands,  and  at  length,  though  she  is  unable  to  break  the  tie  that 
binds  Gunnar  to  his  trusted  counsellor,  Hrut's  prophecy  and  Nial's 
forebodings  are  finally  fulfilled,  and  after  a  brave  defence  the 
Lithend  chief  is  slain  in  his  own  house  by  his  half-regretful  foes. 
His  son  and  Nial's  avenge  his  death.  Then  comes  an  episode 


§  8.  NIALA.  xliii 

abroad  which  is  merely  a  link  to  connect  the  second  and  most 
important  of  the  three  dramas  with  the  foregoing  one,  and  to 
introduce  fresh  characters  on  the  scene.  (2)  Nial  is  now  the 
central  figure,  his  character  is  heightened,  he  is  almost  a  sage  and 
prophet ;  the  writer's  highest  skill  is  lavished  on  this  part  of  the 
Saga.  The  death  of  Thrain,  slain  by  the  sons  of  Nial,  at  length 
brings  down  on  himself  and  his  house  the  fate  which  he  is  power- 
less to  avert.  The  adoption  of  Hoskuld,  his  foeman's  son,  by 
which  he  strives  to  heal  the  feud,  is  but  a  step  to  this  end.  And 
when,  to  further  his  foster-son's  interest  by  a  great  marriage,  he 
obtains  for  him  one  of  the  new  '  Priesthoods,'  which  were  set  up 
in  consequence  of  the  great  Constitutional  Reform  he  had  carried, 
the  hatred  of  the  old  aristocracy  whose  position  he  had  thus 
assailed,  while  the  change  of  Faith  was  threatening  it  from  another 
side,  broke  out  in  the  guile  of  Valgard  and  his  cunning  son, 
Mord,  who  sowed  hatred  between  the  Whiteness  Priest  and  his 
foster-brethren.  A  fancied  slight  at  last  rouses  these  latter  to 
murder  the  innocent  Hoskuld.  Nial,  cut  to  the  heart,  still  strives 
for  peace,  but  a  few  bitter  words  undo  all  his  work,  and  the  end 
he  has  foretold  is  near.  The  scenes  at  the  Althing,  which  relieve 
the  story,  by  introducing  portraits  of  every  great  chief  of  that  day 
in  Iceland,  boldly  and  humorously  depicted,  are  very  noteworthy. 
Flosi,  the  widow's  kinsman,  driven  unwillingly  to  action,  now  takes 
up  the  holy  duty  of  blood-revenge,  and  by  his  means  Nial  and  his 
wife  and  sons  perish  in  the  smoke  of  their  burning  homestead. 
This  awful  catastrophe  closes  the  second  part.  (3)  Of  the  con- 
cluding drama  Flosi  is  the  hero,  and  the  plot  tells  of  the  Burners' 
fate.  The  great  suit  against  them  at  the  Althing  fails  by  a  legal 
technicality,  and  the  ensuing  battle  is  stayed  by  Hall  and  Snorri, 
by  whose  award  they  are  exiled.  But  Kari,  Nial's  son-in-law,  who 
alone  escaped  from  the  fire,  pursues  them  with  unrelenting  ven- 
geance, one  by  one  they  fall  by  various  fates,  and  when  in  the 
great  battle  of  Clontarf,  1014,  those  of  them  who  have  hitherto 
evaded  their  destiny  perish,  fighting  against  the  new  Faith,  by  the 
swords  of  the  Irish,  his  revenge  is  at  length  complete,  and  Flosi 
and  he  are  reconciled. 

This  story  is,  from  internal  evidence,  the  work  of  a  lawyer,  well 
acquainted  with  Icelandic  history  and  genealogies  (the  pedigrees 
do  not  come  from  the  Landnama,  but  point  to  a  different  tradi- 
tion), and  living  in  the  far  East  of  Iceland — he  makes  mistakes  in 
the  geography  of  the  West  and  South:  for  instance,  he  never 
names  the  '  f>vera '  which  runs  by  Gunnar's  homestead,  whereas 
the  river  Ranga  is  ubiquitous  throughout  the  Saga,  and  Gunnar  is 
continually  introduced  riding  by  it.  Of  course  if  we  had  the  old 
Gunnar's  Saga  this  confusion  of  the  two  rivers  would  be  proved  to 
be  the  later  editor's.  Again  later  on  in  the  Saga  the  distance 
between  Kirkiubaer  and  Bergthorshvol  is  miscalculated,  and  the 
site  given'to  Fiskivatn  is  much  out  of  place.  He  also  confounds 


xliv  PROLEGOMENA.  §  8. 

Bjarneyjar  on  Hvammfirth  over  against  Thorwald's  farm  with  the 
better  known  fishing  station  of  the  same  name  on  Broadfirth  off 
Reykjaness.  He  deals  freely  with  his  facts;  thus  we  find  the 
death  of  Gunnar  told  in  a  less  romantic  way  elsewhere  (see 
Landnama  V.  ch.  5),  and  his  sons  mentioned  in  a  different  con- 
nection. His  age  it  is  less  easy  to  fix.  The  Saga  is  certainly  to 
be  taken  as  a  whole  and  ascribed  to  one  man,  who  cannot  have 
composed  it  earlier  than  1230,  nor  later  than  1280,  for  though  it 
is  risky  to  argue  from  genealogies,  yet  all  the  MSS.  name  the 
Sturlungs,  and  trace  (ch.  25)  to  Kolbein  the  Young  (1209-45), 
who  married  Snorri's  daughter,  and  we  know  that  the  Sturlungs 
flourished  in  the  earlier  half  of  the  thirteenth  century,  to  which 
date  our  Saga  cannot  therefore  be  antecedent.  A  few  forms  and 
words,  such  as  'aSila'  from  'aSili,'  and  'justa/  a  foreign  word  (though 
such  an  argument  must  be  cautiously  used),  support  this  opinion. 
The  weakest  parts  of  the  Saga  are  chaps.  28-31,  83-87,  154,  159, 
where  the  diction  sinks  to  a  common  level,  and  it  will  be  seen 
that  this  takes  place  especially  at  the  junction  of  parts  i  and  2  of 
the  trilogy.  The  whole  has  undergone  a  final  recension  about  1300, 
when  a  number  of  spurious  verses  were  inserted.  Those,  about 
thirty  in  all,  which  occur  in  the  early  part  of  the  Saga  (chaps. 
7-99)  are  worthless,  not  in  all  MSS.,  and  should  never  be  printed 
in  the  text.  The  later  verses,  nine  in  number  (ch.  131  ff.),  are 
poetical  but  not  genuine ;  they  are  of  the  same  school  as  those  in 
Droplaug.  There  are  genuine  verses  in  ch,  103,  as  are  also  the 
historical  verses  in  ch.  78,  though  of  a  late  date,  early  in  the 
fourteenth  century,  and  found  only  in  the  later  MSS.  Genuine 
also  the  Lay  of  Darrad,  and  a  few  extemporised  bits  in  chaps. 
34,  126,  146. 

The  stories,  whether  written  or  not,  of  Thorstein  Hall  o'  Side's 
son,  Gauk  Trandilsson,  Thorkel  Fullmouth,  the  Men  of  Light- 
water,  Brian  Boroimhe,  the  Christening  of  Iceland,  were  known 
to  the  writer,  though  most  of  them  have  since  been  lost.  He  also 
knew  St.  Olafs  Saga,  for  the  episode  (ch.  cliv),  when  Kari  strikes 
off  Gunnar  Lambi's  son's  head  before  the  King  and  Earls,  copies 
the  very  words  of  Snorri  (O.  H.  ch.  105),  and  perhaps  Sturlunga, 
for  the  death  of  Kol  (ch.  clvii)  may  be  taken  from  the  death  of 
Skidi  (1235),  although  a  similar  incident  occurs  elsewhere.  (See 
Sturlunga,  ch.  113.)  The  earlier  episodes  abroad  after  Gunnar's 
death  are  copied  probably  from  scenes  in  other  Sagas,  and  are 
full  of  epic  common-places.  Orkneyinga  was  also  known  in 
some  shape  to  our  author.  Finally,  all  the  long  pleadings  so 
characteristic  of  this  Saga  are  clearly  drawn  from  written  law 
scrolls  and  law  manuals,  such  as  were  used  in  the  twelfth  and 
thirteenth  centuries,  and  form  no  part  of  the  oral, story  as  told. 
These  all  point  to  a  literary  man  writing  when  tradition  was 
fast  dying. 

There  are  accounts  preserved  elsewhere  of  several  of  the  events 


§  8.  EYRBYGGIA.  xlv 

mentioned  in  this  Saga  besides  those  relating  to  Gunnar.  As 
Nial's  burning,  the  battles  at  Hof  and  Knafa-holar,  the  founding 
of  the  Fifth  Court,  &c. 

We  have  about  fifteen  vellums  of  this  Saga,  seven  of  which  are 
in  a  more  or  less  complete  state,  the  rest  mere  fragments.  The 
oldest  are  of  the  end  of  the  thirteenth  century,  and  the  earlier  of 
the  fourteenth,  a  few  of  the  fifteenth,  and  one  of  the  sixteenth 
century.  As  for  the  name,  the  vellums  (AM.  468)  give  '  Brennu- 
Nial's  Saga/  In  the  Saga  of  Thorstein,  son  of  Hall  o'  Side, 
where  only  it  is  cited,  it  is  called  Nial's  Saga.  The  modern  use  is 
Niala  as  a  feminine,  an  abridged  form. 

The  classical  edition  is  that  of  Copenhagen,  1772.  Dr.  Dasent's 
Burnt  Njal  contains  a  full  translation  of  this  Saga. 


EYRBYGGIA  SAGA. 

[West  of  Iceland — c.  890,  920,  1010-1031.] 

This  is  the  Saga  of  Politics,  as  Niala  of  Law,  and  is  of  the 
highest  importance  for  the  numerous  notices  it  preserves  to  us  of 
the  institutions  and  manners  of  the  heathen  times,  most  of  which 
are  no  doubt  derived,  if  not  inserted  bodily,  from  the  lost  works  of 
Ari.  It  consists  of  a  set  of  stories  loosely  connected,  and  covering 
about  140  years.  The  early  days  of  the  Settlement  and  the 
naming  of  the  Land,  the  story  of  Thorarin,  the  adventures  of 
Erik  the  Red,  the  discoverer  of  Greenland,  the  career  of  Biorn,  the 
Broadwick  champion,  and  fullest  of  all,  the  life  of  Snorri,  the 
greatest  chief  of  his  time,  are  successively  told  in  an  unequal  style, 
sometimes  vigorous  and  pointed,  at  others  weak  and  inferior.  It 
has  always  been  a  favourite,  especially  in  later  days,  and  indeed  it 
is,  as  one  MS.  calls  it,  '  a  good  Saga.'  ('  Her  hefr  Eyrbyggiu  ok  er 
god  saga,'  AM.  309.) 

It  is  cited  once  in  Hauks-b6k,  and  named  in  the  list  on  the 
fly-leaf  of  St.  Olaf  s  Saga,  No.  2,  at  Stockholm.  But  the  most 
important  indication  of  its  age  is  derived  from  itself,  ch.  65,  in 
which  the  moving  of  the  church  of  Tunga  and  consequent  transla- 
tion of  Snorri's  bones  are  mentioned,  '  And  there  stood  by  then 
Gudny  Bodvar's  daughter,  the  mother  of  the  Sturlungs,  Snorri, 
Thord,  and  Sigh  vat,  and  she  used  to  say  I  &c.  Gudny  died  in  1221. 
The  whole  tone  also  of  the  Saga  forbids  it  being  later  than  1260. 
We  should  therefore  fix  it  as  between  1230-60,  in  the  days  of  Sturla 
the  Lawman  (d.  1284),  to  whom  the  Editor  is  inclined  to  ascribe  the 
editorship  of  the  whole,  and  the  authorship  of  at  least  ch.  56  and 
the  last  chapters.  The  subject,  a  peculiarly  interesting  one  to  his 
family,  and  the  topographical  accuracy  displayed,  which  could  only 
be  acquired  on  the  spot,  strengthen  this  view.  The  composite 
character  of  the  Saga  is  strongly  marked  by  its  title,  which  the  text 
declares  to  be  '  Saga  £6rsnesinga,  Eyrbyggia,  ok  Alptfir6inga/  It 


xlvi  PROLEGOMENA.  §  8. 

has  been  also  called  '  Kjalleklinga '  and  'Bjarnar  Saga  Breidvfk- 
inga-kappa.'  The  various  localities  and  interests  touched  on  are 
strongly  illustrated  by  this  variety.  It,  however,  was  early  known 
as  '  Eyrbyggia/  for  so  it  is  called  in  Hauks-bok  and  on  the  fly-leaf 
of  the  Stockholm  O.  H.  That  it  is  made  up  of  many  smaller  sepa- 
rate Sagas,  each  giving  its  own  local  story,  is  very  evident,  and 
supplies  strong  proof  of  the  origin  of  the  other  greater  Sagas.  The 
verses  inserted  in  this  Saga  are  genuine.  Vatzhyrna  is  no  doubt 
the  best  foundation  for  an  edition.  There  are  five  MSS.  or  frag- 
ments in  existence.  It  was  edited  by  Vigfusson  in  1864,  Leipzig. 

LAXD^LA  SAGA. 

[West  of  Iceland — c.  910,  982,  1003-1026.] 

This,  the  second  only  in  size  of  the  Icelandic  Sagas,  is  perhaps 
also  the  second  in  beauty.  It  is  the  most  romantic  of  all,  full  of 
pathetic  sentiment,  which,  like  that  of  Euripides,  is  almost  modern, 
and  brings  it  closer  to  the  thoughts  and  feelings  of  our  day  than 
any  other  story  of  Icelandic  life.  The  characters  of  the  plot,  the 
varying  situations,  the  fine  dialogue,  and  the  clear  sunny  atmo- 
sphere which  forms  the  background  to  the  quickly  moving  incidents 
of  the  subject,  all  confirm  to  strengthen  this  impression.  The  style 
is  remarkably  rich  and  flowing,  and  skilfully  adapted  to  the 
changing  emotions  on  which  the  story  touches  in  rapid  succession. 
It  evidently  belongs  to  the  School  of  the  Sturlungs,  though  it  is 
neither  the  vigour  of  Snorri  nor  the  detail  and  precision  of  Sturla, 
but  rather  a  peculiarly  dramatic  word-painting,  which  strikes  the 
reader  as  the  leading  characteristic  of  the  unknown  author.  It  is 
worthy  of  notice  that  this  Saga  seems  to  reflect  the  tone  of  mind 
of  the  later  Eddie  poetry;  and  especially  to  catch  reminiscences 
of  the  later  lays  of  the  Volsung  cycle.  Nay,  the  very  fact  that 
the  heroines  of  the  poet  and  the  prose  writer  bear  the  same 
name  strikes  one  as  something  more  than  a  coincidence,  and  often 
throws  light  upon  the  development  of  Gudrun's  character  in  our 
Saga.  Besides  the  customary  but  always  interesting  introduction, 
the  story  falls  into  two  parts.  First,  the  early  love  of  Kiartan 
and  Gudrun,  the  hero  and  heroine,  and  the  poet's  career  in 
Norway.  The  second  part  goes  on  with  the  story  after  Kiartan's 
return  to  Iceland,  relating  his  death  at  his  rival  Bolli's  hand,  Bolli's 
death  no  long  while  after,  and  the  vengeance  taken  for  them  both. 

To  fix  the  age  of  the  Saga  we  have  but  few  indications.  On  the 
one  hand,  the  mention  of  the  priest  who  built  the  church  at  Husa- 
fell  late  in  the  twelfth  century;  the  allusion  to  the  cloister  of 
Helgafell  (1184).  On  the  other,  the  quotations  from  it  in  Gretla, 
Eyrbyggia,  and  the  great  Olaf  Tryggvason's  Saga,  which  latter 
was  put  into  its  present  shape  about  the  end  of  the  thirteenth  cen- 
tury, would  lead  us  to  fix  the  Saga  about  1230-40,  a  date  which 
the  internal  evidence  of  style  and  thought  most  certainly  confirm. 


§  8.  LAXD^ELA  AND   EGLA.  xlvii 

While  admitting  that  age  for  the  Saga  in  its  present  shape,  we 
can  of  course  offer  no  conjectures  as  to  the  original  form  of  the 
story,  for  it  is  evident  that  it  was  well  known  in  an  earlier  stage, 
before  the  handling  of  the  artist  had  wrought  it  to  its  present  shape. 
The  scene  of  the  story,  we  may  notice,  was  one  well  known  to 
the  Sturlungs.  The  curious  chronological  difficulty  which  so  long 
puzzled  all  commentators  may  be  here  referred  to  as  a  proof,  if 
any  indeed  were  needed,  that  the  author  used  his  materials  freely. 
Helgi,  as  he  wiped  his  bloody  sword  on  Gudrun's  cloak  after  the 
slaying  of  her  husband  Bolli,  prophesies  that  the  child  she  should 
shortly  bear  would  avenge  his  father  on  him.  Helgi  is  accordingly 
slain  by  the  child  twelve  years  after,  whereon  Gudrun  marries 
Thorkel.  This  has  been  a  crux  to  all  Icelandic  chronologists ; 
for  we  know  from  other  sources  that  Gelli,  the  son  of  Thorkel 
and  Gudrun,  was  a  hostage  at  King  Olaf's  court  in  1025,  and 
returned  to  Iceland  charged  with  a  mission  from  him  in  1026, 
whilst  Bolli  was  slain  in  1005  or  1006.  The  riddle  was,  we  hope, 
unravelled  by  the  present  Editor  in  Timatal,  1855;  where  it 
is  shown,  that  in  fact  Gelli  was  born  in  1008 ;  the  marriage  of 
Gudrun  and  Thorkel  accordingly  took  place  not  later  than  1007 ; 
and  the  blood-revenge  was  wreaked  on  Helgi  c.  1007,  only  one  year 
or  so  intervening  between  that  event  and  the  death  of  Bolli.  From 
which  it  follows  that  the  posthumous  son  Bolli  the  younger  was 
quite  unconcerned  in  that  event.  We  are  thus  beholden  for  this, 
one  of  the  most  powerful  scenes  in  the  whole  Saga,  to  the  strong 
dramatic  instinct  of  the  author,  who  has  seized,  just  as  an  Eliza- 
bethan dramatist  would  have,  on  the  facts — Helgi's  wanton  out- 
rage and  Gudrun's  remaining  a  widow  till  her  husband  was 
revenged,  to  add  the  prophecy  and  thus  create  a  powerful  and 
lifelike  situation. 

Five  more  or  less  complete  vellums  of  this  Saga  exist,  the  chief 
vellum  being  the  great  vellum  132;  the  last  third  part  of  which 
however  is  but  a  poor  version,  and  comprises  the  spurious  story  of 
Bolli.  This  blemish  however  is  made  good  by  the  vellum  fragment 
AM.  309,  a  fifteenth-century  MS.  in  bad  condition,  which  contains 
the  best  text  of  the  latter  part.  A  new  edition  of  the  whole  Saga 
is  much  needed.  Mr.  Morris'  poem,  '  The  Lovers  of  Gudrun/ 
part  of  the  Earthly  Paradise,  is  founded  on  this  story. 

EGILS  SAGA. 

[Norway,  England,  and  West  of  Iceland — c.  870-980.] 

This  story  is  the  most  complete  embodiment  of  the  aristocratic 
spirit  of  the  great  Norse  families  in  the  early  Middle  Ages.  The 
proud  independence  and  fierce  hatred  of  royal  encroachment, 
above  all  of  personal  subordination  or  feudal  innovations  which 
drove  so  many  great  men  from  the  continent  to  the  Western  Isles 
and  Iceland,  is  singularly  well  shown  therein.  The  whole  story 


xlviii  PROLEGOMENA.  §  3. 

is  but,  as  it  were,  the  history  of  the  deadly  feud  between  a  noble 
family  and  Harald  Fairhair  and  his  descendants,  carried  through 
three  generations.  The  origin  of  the  quarrel  is  the  wrongful  slaying 
of  Kveldulf  s  son  by  the  tyrant  king,  whereupon  the  aged  father, 
who  had  always  been  against  his  son's  forming  any  connection 
with  the  new  royal  system,  resolves  in  despair  of  vengeance  to 
seek  freedom  at  least.  On  the  voyage  to  Iceland  he  dies.  But 
his  son  Skallagrim  settles  and  becomes  lord  over  broad  lands  of 
the  best  in  the  new  country.  But  it  is  with  the  career  of  his  son 
Egil,  the  greatest  chief  and  most  famous  warrior  of  his  kin,  that 
the  main  part  of  the  tale  is  concerned.  In  his  life  and  character, 
as  in  his  person,  he  seems  to  unite  extremes  which  make  him 
a  type  of  the  age  in  which  he  lived.  Steadfast  in  love  and  hate, 
cool  and  passionate  to  madness,  crafty  and  reckless,  grasping  and 
generous,  he  passes  through  a  chequered  life  as  poet  and  pirate, 
chief  and  champion,  the  henchman  of  ^Ethelstan  and  the  hereditary 
foe  of  Eirik,  now  an  honoured  guest  at  court,  now  a  helpless 
prisoner,  now  a  mighty  lord,  in  such  fashion  as  fits  the  typical 
Northman  of  our  traditions.  The  Saga  is  especially  interesting  to 
English  students  from  the  numerous  notices  it  preserves  of  the 
days  of  the  Danish  invasions,  the  settlements,  the  piracy,  the  great 
fight  at  Brunanburh,  &c.,  though  the  late  date  and  the  epic  character 
of  the  work,  as  we  have  it,  of  course  forbids  too  literal  credence  to 
its  vague  traditions.  The  style  is  bold  and  vigorous,  well  suiting  the 
subject,  and  resembling  in  a  marked  degree  that  of  Snorri,  who 
may  well  have  felt  an  interest  in  the  hero,  in  whose  home,  Borg,  he 
himself  had  dwelt,  wielding  the  chieftainship  of  the  district  as  Egil's 
political  descendant.  He  quotes  Egil's  poems  six  or  seven  times 
in  the  Prose-Edda.  The  verse  in  this  Saga  is  partly  genuine 
(Sona-torrek  HofuS-lausn,  &c.)  and  of  great  philological  and 
literary  interest,  and  partly  the  work  of  a  thirteenth-century  editor 
(for  instance,  the  stanzas  relating  to  the  Brunanburh  battle  are 
certainly  not  genuine).  In  the  best  MSS.  a  blank  is,  in  many 
places,  left  for  the  verses,  which  have  been  partly  filled  up  in 
another  hand. 

The  Saga  has  always  been  popular,  and  none,  save  Niala,  has 
survived  in  so  many  MSS.,  twelve  or  fourteen,  only  two  or  three 
of  which  are  more  or  less  complete,  the  rest  being  mere  shred 
and  fragments.  One  of  these  fragments  is  old,  not  much  later 
than  c.  1240,  and  yet  it  belongs  to  class  B.  The  old  edition 
(Copenhagen,  1809,  reprint  of  which  1856)  is  too  ponderous  and 
scholastic,  and  a  new  one  is  needed. 

GRETTIS  SAGA. 

Grettis  Saga  (North  of  Iceland  and  Norway,  1010-31),  though 
complex  in  structure,  differs  by  the  nature  of  its  components  from 
the  other  greater  Icelandic  Sagas.  Three  separate  parts  may  be 


§  8.  GRETTIS    SAGA.  xlix 

clearly  distinguished,  (i)  Historical,  founded,  we  can  hardly 
doubt,  on  an  early  Grettis  Saga,  which  narrated  the  real  life  of  the 
great  outlaw.  (2)  The  Mythical  portion  (chaps.  32-36,  64-67), 
which  is  the  most  interesting  to  us  as  containing  a  late  version  of 
the  famous  Beowulf  Legend1.  Gretti's  fight  with  Glam,  and 
afterwards  with  the  troll-wife  and  the  monster  below  the  water-fall, 
is  thus  the  Icelandic  version  of  the  Gothic  hero's  struggle  with 
Grendel  and  his  witch-mother.  (3)  The  Fabulous  and  Romantic 
parts  of  the  story  are  of  twofold  origin,  derived,  on  the  one  hand, 
from  Icelandic  folk-tales  of  the  half-trolls  dwelling  in  hidden  dales 
of  the  uninhabited  deserts  which  cover  the  centre  of  the  land,  &c. 
(chaps.  54,  6 1,  62)  :  on  the  other  hand,  from  literary  and  foreign 
sources,  Tristram  and  Isoult  (the  last  chapters,  88-94),  such  as  form 
the  basis  of  Skrok-sogur ;  or  by  amplification  of  hints  in  Landnama 
(Sturla's  edition)  and  HeiSarviga  Saga,  and  copying  incidents  in 
Konunga-bok,  FostbraeSra  Saga  (chapters  i-io,  22-25,  59,  60  are 
mainly  fabricated  in  this  way).  The  Saga  must  have  been  put 
together  into  its  present  shape  no  long  time  after  the  death  of 
Sturla  the  Historian,  as  the  compiler  speaks  of  the  later  days  of 
his  as  '  lying  within  the  memory  of  still  living  men.'  Sturla  is  also 
alluded  to  in  the  epilogue  as  if  he  had  something  to  do  with  the 
composition  of  the  story,  and  more  ambiguously  in  chapter  49, 
where  it  is  told  that  Gretti's  spear-head,  which  was  lost  at  the 
slaying  of  Thorbiorn  Oxmain,  was  found  'eigi  fyrr  enn  i  JDeirra 
manna  minnum,  er  mi  Ufa ;  J>at  spj6t  fannz  a  ofanverSum  dogum 
Sturlu  logmannz  torctar  sonar/  We  may  even  conjecture  the 
mythical  part  to  be  Sturla's  own  addition,  and  the  Saga  as  we 
have  it  now  to  have  been  finally  edited  c.  1300-10. 

Looking  at  the  story  as  a  whole,  though  singularly  unequal  in 
style  and  matter,  it  is  not  unworthy  of  its  popularity.  Some  parts, 
for  instance,  the  slaying  of  the  Bearsarks,  the  wrestling  with 
Glam,  the  stay  of  Gretti  in  the  hidden  valley  (Thorisdale),  are 
well-nigh  peerless  in  old  Sagas,  and  are  told  in  a  way  worthy  of 
Lawman  Sturla.  On  the  other  hand,  the  additions  in  (3)  are  of  a 
commonplace  order,  wordy  and  diluted,  poor  and  weak,  and  often 
coarse  and  gross.  The  hero  Gretti  is  a  man  of  good  birth,  great 
gifts,  and  dauntless  courage,  none  of  which  could  avail  against  the 
fate  that  brought  down  on  him  one  after  the  other,  misfortune, 
outlawry,  and  death.  The  Icelandic  proverb,  that  'good  parts 


1  This  was  noticed  by  the  Editor  in  the  spring  of  1873,  when  he  first  read  Beo- 
wulf in  the  original.  It  gives  the  clue  to  Grettis  Saga,  which  is  otherwise  obscure. 
The  old  legend  shot  forth  from  its  ancient  Scandinavian  home  into  two  branches, 
one  to  England,  where  it  was  turned  into  an  epic,  and  one  to  Iceland,  where  it  was 
domesticated  and  embodied  in  a  popular  Saga,  tacked  to  the  name  of  an  outlaw  and 
hero.  One  remark  more — Where  everything  else  is  transformed,  one  word  still 
remains  as  a  memorial  of  its  origin,  viz.  in  the  English  epic  hceft-nu'ce  and  in  the 
Icelandic  Saga  hefti-sax,  both  occurring  in  the  same  place  of  the  legend,  and  both 
07ro£  \cy6fj.eva  in  their  respective  literatures. 

VOL.  I.  d 


1  PROLEGOMENA.  §  9. 

and  good  luck  are  very  different  things,'  well  expresses  the  motive 
of  the  Saga.  Its  general  tone  is  gloomy,  but  it  is  relieved  by  light 
and  even  humourous  passages,  and  the  clever  dialogue  is  full  of 
old  saws.  The  verses,  with  the  exception  of  two  stanzas  and 
a  half  taken  from  Landnama  and  Edda,  are  spurious,  and  show 
very  little  true  poetic  spirit  *. 

There  are  five  vellum  MSS.  of  this  popular  story,  all  of  the 
fifteenth  century,  AM.  551  (or  perhaps  556)  is  the  best;  it  is 
taken  as  the  groundwork  of  Gisli  Magnusson's  edition,  Nord. 
Old.,  Copenh.  1853.  Mr.  Morris  has  Englished  the  story  in  his 
'  Gretti  the  Strong/ 

§  9.  THE  MINOR  ICELANDIC  SAGAS  (arranged  geographically). 
SOUTH-WEST. 

HARDAR  or  HOLMVERIA  SAGA  (South-west  of  Iceland,  c.  980), 
one  of  the  older  Sagas,  containing,  amid  much  of  interest,  a  curious 
account  of  a  band  of  outlaws  living,  Robin  Hood  fashion,  on  a 
holm  in  Whalesfirth ;  a  feature  of  the  early  state  of  things  in 
Iceland,  which,  though  single  outlaws  and  their  deeds  are  often 
told  of,  is  not  elsewhere  illustrated.  The  hero,  named  Hord,  the 
ringleader  of  the  band,  is  a  man  of  great  gifts,  good  family,  but 
evil  fortune.  The  epilogue  to  the  story  is  noteworthy  for  the 
chronological  evidence  it  supplies.  The  verse  is  entirely  spurious. 
We  have  but  one  vellum,  AM.  556,  of  the  whole  Saga,  which 
yields  a  very  '  stuffed-out '  text,  but  a  leaf  of  Vatzhyrna  shows  the 
primitive  form  of  the  story.  Vatzhyrna,  as  well  as  Landnama, 
entitles  it  '  Hardar  Saga,'  while  AM.  556  twice  calls  it  '  Holmveria 
Saga.'  Published  by  J6n  Sigurdsson  in  Islendinga  Sogur,  2nd 
series,  vol.  ii,  Copenh.  1847. 

HGENSA-^ORIS  SAGA,  the  story  of  Hen-Thori  (South-west  of 
Iceland,  c.  993),  a  very  old  Saga,  preserves  perhaps  the  best 
picture  of  the  Icelandic  chief  of  the  old  days,  illustrating  his 
rights,  duties,  and  authority.  The  story  narrates  how  the  worthy 
and  humane  chief  Blund-Ketil,  after  whom,  rather  than  his  despica- 
ble foe,  the  Saga  should  have  been  called,  is  wickedly  attacked  and 
burnt  in  his  house.  The  lawsuit  that  arose  from  this  outrage  led  to 
Thord  Gelli's  Constitutional  Reforms,  about  c.  964.  Our  Saga,  after 
the  manner  of  a  true,  local,  old  story,  is  wholly  unaware  of  and 
unconcerned  about  the  political  and  constitutional  sequel.  But 
Vatzhyrna,  our  sole  authority  for  the  whole  Saga,  contains  an 

1  This  is  the  judgment  of  Ami  Magnusson — '  Grettis  Saga  gengr  naer  fabiilae  en 
historiae ;  er  full  med  fabulas,  parachronismos ;  er  interpoleru6  lir  einhverju  opere 
Sturlu,  og  hans  aetla  eg  visurnar  se\  Grettis  Saga  sii  er  ver  hofum,  er  interpolerud 
ur  peirri  er  Sturla  {>6r6arson  hefir  rita&,  og  pa6  kannske  seint  a  timum.  Interpo- 
lator mun  hafa  sett  fabulas  par  inn.  Eg  minnist  mig  a6  hafa  sc3  gamalt  fragment 
ur  bessari  Grettis  sogu.  Annars  er  eigi  ovist  ad  Grettis  Saga  Sturlu  hafi  og  fabulosa 
verid,  og  likara  pykir  mer  a&  Sturla  hafi  komi9  vi6  visurnar,  er  standa  i  peirri  sem 
ve"r  mi  hofum.  fiessi  Saga  er  fabulis  plena.' — MS.  Nye  Kgl.  Sand.  1836. 


§  9.  THE  MINOR  ISLENDINGA  SAGAS.  fi 

interpolation'  from  Ari's  Liber  Islandorum  in  a  mangled  text  and 
oddly  inserted.  Of  another  text  two  vellum  leaves,  AM.  162, 
only  are  left;  from  which  the  present  Editor  has  been  able  to 
calculate — from  the  volume  of  the  text  intervening  between  the  two 
leaves,  making  exactly  four  leaves,  not  counting  the  interpolation 
from  Liber,  for  which  there  is  no  room— that  it  could  not  have 
contained  this  insertion.  Published  in  Islendinga  Sogur,  2nd  series, 
vol.  ii,  Copenh.  1847. 

WEST. 

BIARNAR  SAGA  (South-west  of  Iceland,  1010-24),  telling  of  the 
rivalry  in  love,  hatred,  and  song  between  Biorn  and  Thord,  the  two 
greatest  men  in  Hitdale,  which  ended  in  the  death  of  the  former.  This 
Saga  is  mentioned  by  name  in  Gretla,  and  has  been  preserved  in  a 
single  defective  vellum,  now  lost  save  two  leaves  in  AM.  162,  but 
extant  in  a  paper  transcript  of  the  seventeenth  century;  a  blank  in 
the  middle  cannot  be  filled  up,  whilst  the  beginning,  lost  in  the 
vellum,  is  bodily  inserted  in  one  copy  of  St.  Olaf's  Saga  (Baejar- 
bok)r  though  something  curtailed.  Both  the  rival  heroes,  Biorn 
and  Thord,  were  brought  up  in  the  same  neighbourhood ;  even 
there  brawls  and  quarrels  arose  between  the  two  youths,  '  which 
we  however/  says  the  editor  of  St.  Olafs  Saga,  '  leave  mentioningr 
as  not  concerning  this  Saga.'  One  would  wish  he  had  not.  The 
only  edition  is  by  Haldor  Fridriksson,  Nord.  Old.,  Copenh.  1848. 

GUNNLAUGS  SAGA  ORMSTUNGU,  which  the  vellums  call  more 
aptly  'the  Saga  of  Hrafn  and  Gunnlaug'  (West  of  Iceland,  England, 
and  Norway,  980-1008),  is  a  pure  love-story,  simply  and  deli- 
cately told,  neither  falling  into  the  gross  frankness  of  Kormak's 
nor  the  unromantic  realism  of  Hallfred's  Saga,  though  the  subject, 
a  poet's  luckless  love,  is  the  same  in  all.  Gunnlaug's  rival  Hrafnr 
a  poet  also,  who  betrays  him  twice,  taking  first  his  mistress, 
Helga  the  Fair,  and  lastly  his  life,  though  he  himself  wounded  to 
the  death  in  the  '  holm-gang  '  or  judicial  combat.  The  contrast 
between  the  two  rival  poets  and  lovers,  Hrafn,  with  his  dark,  fierce, 
Norse  nature,  and  Gunnlaug,  the  hot,  explosive  man  of  the  south 
(cf.  Kiartan  and  Bolli),  is  boldly  worked  out.  As  a  poet  Hrafn  (in 
Landnama  surnamed  Skald-Hrafn)  bears  the  palm,  judging  from 
the  verses  in  the  Saga.  The  pathos  of  the  plot,  the  adventures 
of  Gunnlaug,  especially  his  poetical  circuit  round  the  courts  of  the 
Princes  of  the  North,  and  the  pure  style  in  which  the  Saga  is  told 
make  it  one  of  the  best  of  the  smaller  Sagas.  Poems  of  Gunn- 
laug are  quoted  in  the  Prose-Edda,  and  both  his  and  Hrafn's 
verses  in  the  Saga  are  genuine.  The  plot  of  the  story  is  referred 
to  in  the  Landnama ;  and  in  the  Rimur.  The  reference  to  Ari  in 
this  Saga  is  discussed  in  our  account  of  that  Historian.  The  text 
survives  in  two  vellums,  of  which  one,  the  famed  Stockholm  MS.  18, 
brought  from  Iceland  in  1682,  is  much  the  better.  The  second 
vellum  is  AM.  557,  of  which  the  two  last  chapters  were  already 
lost  in  Biorn  of  Skardsa's  time;  whilst  the  Stockholm  vellum  is 

d  2 


Hi  PROLEGOMENA.  §  9. 

complete.  This  story  has  been  edited  by  J<5n  Sigurdsson,  Isl.  Sog., 
2nd  series,  vol.  ii,  Copenh.  1847.  There  is  an  English  translation 
of  this  Saga  in  Mr.  Morris'  '  Three  Northern  Love  Stories.' 

GULL-!>ORIS  SAGA,  or  £ORSKFIRDINGA  SAGA  (Norway,  Finland, 
and  West  of  Iceland,  c.  930),  is  a  curious  story,  containing  several 
interesting  notices  of  the  heathen  days  in  Iceland.  The  hero's 
adventures  abroad  are  mythical,  but  his  later  career  in  Iceland  is 
historical.  In  subject  this  is  the  earliest  Saga  we  possess,  which 
accounts  for  tradition  having  seized  upon  the  life  of  tori  at  so 
early  a  date.  It  should  be  noticed  that  our  present  text  is  rather 
a  late  recension.  The  story  is  cited  as  forskfirdinga  Saga,  from 
the  scene  of  the  Icelandic  part  of  it,  in  Landnama.  We  owe  our 
text  to  one  MS.,  AM.  561  (which  gives  the  present  title  '  Gull- 
fcoris  Saga  ').  The  outsides  of  the  four  sheets  of  this  vellum  have 
been  washed  out,  and  even  in  1720  Ami  Magnusson  was  unable  to 
read  more  than  a  few  lines  of  the  last ;  and  the  end  of  the  Saga 
was  consequently  so  completely  lost  that  a  false  local  tradition  on 
the  subject  grew  up  in  Iceland.  In  1860  the  present  Editor 
succeeded  in  deciphering  the  whole  of  the  last  page  and 
restoring  the  hitherto  unknown  ending;  which  disposes  of  the 
false  tradition,  as  well  as  of  an  apocryphal  ending  lately  fabricated, 
but  in  full  credit  until  then.  (See  N^  Fe'lagsrit,  1861.)  But  there 
are  yet  three  pages  left  to  be  read,  two  in  the  middle  and  the 
last  but  one.  Dr.  Maurer's  edition,  Leipzig,  1857,  is  the  editio 
princeps  of  this  Saga. 

GISLA  SAGA  SURS  SONAR  (West  of  Iceland,  960-80),  a  fine  story  of 
a  somewhat  gloomy  cast,  recounting  the  weary  restless  life  of  the 
famous  outlaw  Gisli  under  the  unmerited  curse  that  lay  upon  him 
and  pursued  him  to  the  death.  It  is  well  told,  the  dialogue  is 
terse  and  good,  and  the  imaginative  parts  of  the  Saga  beautiful  and 
appropriate,  especially  the  introduction  of  the  two  Dream-Ladies 
that  foretel  by  their  appearance  the  hero's  fate,  till  at  last  the  white 
one  leaves  him,  and  the  dark  one  alone  fills  the  dreams  of  the 
doomed  man  (like  the  good  and  the  bad  angel  in  Marlowe's 
Faustus).  The  thirteenth-century  editor,  to  whom  our  recension 
is  due,  was  a  writer  of  the  first  class,  and  no  mean  poet,  if  the 
verses,  of  which  the  Saga  contains  many,  be  his  (Gisli's  they  cannot 
be ;  we  do  not  even  know  that  he  was  a  poet  at  all),  and  they  are 
certainly  by  a  thirteenth- century  Icelander.  The  text  rests  on 
two  vellums,  each  containing  a  different  recension :  one  late,  wordy, 
and  amplified,  especially  the  beginning,  which  is  quite  rewritten 
and  stuffed  up  by  a  person  ignorant  of  the  topography  of  Nor- 
way; after  the  arrival  in  Iceland  the  two  texts  mainly  agree,  though 
the  one  is  somewhat  wordier,  presenting  also  a  few  interpolations 
from  Landnama  and  Egils  Saga.  The  other  one,  in  our  opinion  the 
truer  text,  is  that  of  AM.  556,  simpler  and  earlier.  A  fragment  of  a 
third  vellum  of  the  Saga  exists  (four  leaves  together  with  a  fragment 
of  Gluma,  in  AM.  162).  Konrad  Gislason  has  edited  both  texts  in 


§  9.  THE  MINOR  ISLENDINGA  SAGAS.  liii 

Nord.  Old.,  Copenh.  1849.     Dr.  Dasent  has  given  English  readers 
a  spirited  version  of  this  Saga,  in  his  Gisli  the  Outlaw. 

HAVARDAR  SAGA  ISFIRDINGS  (West  of  Iceland,  997-1002),  a  tragic 
tale  ;  the  cruelty  of  the  powerful  chief  Thorbiorn,  the  innocence  of 
the  murdered  Olaf,  and  the  terrible  grief  of  his  old  father  Havard, 
strung  at  last  to  unfaltering  vengeance,  are  conceived  in  the  true 
-ZEschylean  vein.  For  the  text  we  depend  on  paper  copies  from 
a  single  vellum  now  entirely  lost.  The  latter  part  of  the  Saga, 
following  upon  the  death  of  Thorbiorn  (chaps.  1 1-23),  seems  to  be 
stuffed  out  with  added  matter  by  a  later  hand.  Thus  the  matter  of 
one  chapter  is  taken  from  Landnama,  but  in  a  vilified  state.  These 
aimless  and  ill-told  scenes  of  slaughter  of  all  the  brothers  of  the 
slain  chief  Thorbiorn  are  both  absurd  and  ill-considered,  besides 
being  impossible,  considering  time  and  circumstances.  They 
weaken  the  impression  left  by  the  early  genuine  part  of  the  story. 
The  verses  are  so  hopelessly  corrupt  throughout  that  it  is  hard  to 
tell  whether  they  are  entirely  genuine.  Edited  in  Nord.  Old.  1860. 

NORTH. 

BANDAMANNA  SAGA  (North  of  Iceland,  1050-60)  stands  apart 
from  all  the  rest,  both  in  plot  and  matter.  They  are  tragedies, 
telling  of  the  lives,  loves,  and  deaths  of  noble  gentlemen  and  ladies. 
This  is  a  comedy,  with  a  man  of  low  estate  for  hero,  and  a  success- 
ful intrigue  for  subject.  Odd,  a  small  farmer's  son,  gets  rich  by 
smuggling  voyages  to  Finland,  comes  home  and  takes  a  chief- 
taincy. Seven  chiefs  of  the  jealous  old  families  enter  into  a  league  or 
bond  (whence  the  name  '  The  Story  of  the  Bond-men,  or  Confede- 
rates ')  to  ruin  him,  and  contrive  to  bring  him  into  great  straits ; 
so  that  he  is  well-nigh  lost,  when  he  is  rescued  by  the  cunning  of 
his  old  father,  whom  he  had  treated  coldly  in  his  prosperity,  and 
who  now  manages  to  hoodwink  and  outwit  the  seven  chiefs,  by 
detaching  two  of  their  number ;  then  follows  the  banter  between 
Egil  and  the  crest-fallen  chiefs.  An  essentially  plebeian  story. 
The  style  is  dryly  humourous,  full  of  pithy  saws  and  broad  homely 
jesting.  Olkofri's  Jmttr  is  evidently  closely  connected  with  this 
Saga,  from  which  its  plot  is  indeed  borrowed;  both  cannot  be 
true,  and  we  have  other  evidence  to  the  fact  of  Odd's  existence  and 
character  *.  The  Bandamanna  Saga  is  cited  in  Gretla,  and  one  of 
the  hero's  smuggling  adventures  is  told  in  the  Saga  of  Harald 
Hardradi,  in  Hulda.  He  is  also  mentioned  in  Heming's  J)attr. 
We  thus  find  that  he  traded  with  England,  whence  he  brought 
certain  relics  of  St.  Stephen,  which  were  long  preserved  in  Iceland. 
The  Roy.  Lib.,  Copenh.  2845,  4to,  though  a  late  vellum,  contains  the 
old  text.  It  was  edited  by  Dr.  Cederschiold  of  Lund,  1874.  The 
other  MS.,  AM.  132,  gives  a  late  enlarged  and  far  inferior  text, 

1  Ami  says — '  Bandamanna  Saga  synist  a5  vera  fabula,  dictuS  ad  imitationem  et 
methodum  Olkofra-^atts.  f>ar  i  er  oil  onnur  jurisdictio  eda  methodus  juris  en 
Gragasar-log  fyrir  skipa,  og  £6  eru  res  gestae  manifesto  um  £a  ti6  er  Gragas  var  log. 
VerSr  J>essu  ekki  vel  saman  komiS.' — MS.  Nye  Kgl.  Saml.  1836. 


fiv  PROLEGOMENA.  §  9. 

adorned  with  spurious  verses ;  it  was  published  by  Haldor  Fridriks- 
son,  Nord.  Old.,  Copenh.  1850.    An  adjunct  to  this  Saga  is — 

QLKOFRA-^ATTR  (South  of  Iceland,  early  in  the  eleventh 
century).  The  hero  of  this  comical  tale  is  Thorhall,  nicknamed 
Ale-hood,  who  brewed  the  beer  at  the  Althing.  It  is  a  clever 
composition,  and  interesting  from  the  rough  banter  and  broad 
humour  which  runs  through  it.  It  is  given  in  AM.  132,  and  is 
now  being  edited  by  Dr.  Gering  of  Halle. 

HEIDARVIGA  SAGA,  the  story  of  the  Battle  on  the  Heath  (the  Heath 
connecting  the  North  and  West  of  Iceland,  990-1014),  a  celebrated 
story  which,  if  perfect,  would  be  perhaps  the  best  specimen  of  an 
antique  Saga  we  have,  with  a  plot  of  the  true  old  type  centring 
round  a  famous  blood-feud,  and  a  style  incoherent  through  the 
writer's  lack  of  skill  in  prose  composition,  which  was  as  yet  a  new 
art.  This  story  is  quoted  in  Eyrbyggia,  and  was  known  to  the 
composer  of  Gretla.  The  text  is  found  in  one  vellum,  the  oldest 
Icelandic  Saga  MS.  we  possess,  of  which  the  beginning  was  lost 
ere  it  came  to  Stockholm  in  1682.  Half  of  the  remainder  (twelve 
leaves)  was  lent  to  Ami  Magnusson  at  Copenhagen  in  1724,  and 
perished  in  the  fire  1728.  To  complete  this  misfortune  J6n  Olafs- 
son's  transcript  of  it  (the  only  one  ever  taken)  was  also  destroyed, 
so  that  all  we  know  of  this  portion  is  derived  from  his  recollections, 
written  down  a  year  after,  and  a  few  phrases  which  he  had  copied 
out  separately.  The  principal  contents  are  the  exploits  and  death 
of  Viga-Styr,  and  Snorri's  foray  to  Borgarfiord,  the  slaying  in 
Norway  of  Hall  Gudmundson,  which  was  the  cause  of  the  Heath7 
slaughter.  The  Lykewake  scene  must  have  been  very  striking, 
and  is  referred  to  in  Eyrbyggia.  The  vellum  came  from  the  North 
of  Iceland,  and  was  once  in  the  hands  of  Magnus  Olafsson,  but  no 
copy  seems  to  have  been  taken.  This  Saga  was  edited  by  J6n 
Sigurdsson  in  Isl.  Sog.,  2nd  series,  vol.  ii,  Copenh.  1847. 

KORMAKS  SAGA  (North  of  Iceland,  930-60),  the  most  primitive 
piece  of  Icelandic  prose  writing  that  has  come  down  to  us.  The 
style  is  so  rough  and  broken  that  it  is  at  times  hardly  intelligible, 
from  the  sudden  transitions  and  want  of  connection  which  occur 
not  only  in  its  wording,  but  even  in  the  matter.  It  is  a  coarse 
rough  story  of  coarse  rough  life.  The  subject  is  the  unfortunate 
love  of  Kormak  (note  his  dark  eyes  and  Gaelic  name),  a  wild  roving 
poet,  for  Steingerda,  The  hero's  generous  passionate  character 
shines  out  through  the  obscurity  of  the  story,  in  which  many  of 
his  verses  are  inserted  somewhat  at  haphazard,  rendering  confusion 
worse  confounded.  Others  are  to  be  found  in  the  Prose-Edda. 
To  this  Saga  we  are  indebted  for  the  best  and  earliest  account  of 
the  '  holmgang '  and  its  rules.  The  legend  of  the  magic  sword 
Skofnung  points  back  to  very  early  myths,  cf.  Mitford's  Tales  of 
Old  Japan,  p.  78.  The  text  is  founded  on  AM.  132,  which  was  here 
transcribed  from  a  very  old  vellum.  Two  small  leaves  in  AM.  162 
are  the  sole  remains  of  a  lost  MS.,  which  also  contained  Biarnar  Saga. 


§  9.  THE  MINOR  ISLENDINGA  SAGAS.  Iv 

A  new  edition  is  much  needed;  it  has  only  been  printed  once,  by  the 
Arna-Magnaean  Fund,  Copenh.  1832,  with  a  Latin  translation. 

VATZD.ELA  SAGA,  the  story  of  the  Waterdale  Men  (North  of 
Iceland  and  Raumsdale,  890-980),  one  of  the  oldest  Sagas  in 
point  of  subject,  telling  the  lives  of  Ingimund  the  old  and  his  sons 
at  the  time  of  the  Settlement ;  how  Ingimund's  coming  to  Iceland 
was  foretold,  how  the  prophecy  was  fulfilled,  and  how  he  settled  and 
gave  names  to  the  new  home.  All  this  is  recounted  after  the 
manner  of  Herodotus,  and  the  mainspring  of  the  whole  is  one  of 
his  most  characteristic  maxims,  to  wit,  no  man  may  withstand  his 
fate.  The  calm  steadfastness  of  the  hero,  his  death,  and  the 
revenge  are  nobly  drawn;  and  there  are  several  interesting  inci- 
dents in  the  story,  the  account  of  the  Volva  (Sibyl),  the  spirit 
journey  of  the  Finns,  &c.  Vatzhyrna  is  the  foundation  of  the 
text.  After  Ingimund's  death  and  revenge  (chaps.  28-47) tne  storv 
flags ;  and  the  latter  part  of  the  Saga  is  greatly  inferior,  and  has 
evidently  been  worked  up  in  a  weak  and  confused  manner  by 
a  late  hand,  while  the  early  part  (chaps.  1-27),  though  somewhat 
wordy  and  diffuse  in  style,  probably  preserves  the  plain  original 
work.  No  verses  occur  in  this  Saga.  It  was  published  by  Vig- 
fusson  in  Fornsogur,  Leipzig,  1860. 

toRVALDZ  SAGA  VIDFORLA  (North  of  Iceland,  980-4)  belongs  to 
the  same  class  of  Sagas  as  Kristni  Saga,  telling  how  Thorwald 
Kodransson  the  Far-travelled,  fellow-missionary  and  companion 
of  the  Saxon  Bishop  Frederick,  preached  the  New  Faith  to  the 
Icelanders  during  four  years,  but  in  vain.  Thorwald's  Wiking 
spirit  and  the  Bishop's  Christian  meekness  are  well  contrasted. 
The  text  is  preserved  in  Olaf  Tryggvason's  Saga,  and  published  in 
Biskupa  Sogur,  pp.  35-50. 

SVARFD^ELA  SAGA  (North  of  Iceland,  tenth  century),  the  coarsest 
and  worst  of  the  Islendinga  Sagas,  told  in  a  rough  confused  way, 
seldom  rising  to  a  higher  level,  but  preserving  to  us  some  few 
notices  of  the  old  heathen  life  and  manners.  Thus  the  slain 
Bearsark  Klaufi  walks  again ;  and  so  we  have  the  battle  between 
Karl  the  Red  and  Ljotulf  Godi,  and  the  episode  of  Skidi  and 
Yngvild  Faircheek  (The  Taming  of  the  Shrew),  cruel  and  brutal 
scenes.  The  tale  of  Thorleif  Earl's  poet  quotes  the  Saga.  The 
story  mentioned  in  Landnama  is  not  our  Saga,  but  a  better  one, 
which  may  never  have  been  written  down.  The  text  depends  on 
paper  transcripts  from  one  lost  vellum  (either  that  part  of  AM.  561 
which  has  perished,  or  rather  the  Liosvetninga  Saga  vellum).  One 
leaf  of  another  MS.  exists.  The  beginning  (ch.  i  to  the  middle  of 
ch.  10)  is  an  undoubted  forgery  of  the  sixteenth  or  seventeenth 
century.  Islendinga  Sogur,  ist  series,  vol.  ii,  Copenh.  1830. 

LIOSVETNINGA  SAGA,  or  story  of  the  Lightwater  Men  (North  of 
Iceland,  1009-24,  1050-60),  treats  first  of  the  feuds  between 
Gudmund  the  Mighty  and  the  men  of  Espihol  (whence  this  part  of 
the  Saga  is  once,  in  a  later  chapter,  called  '  Esphselinga  Saga'),  and 


Ivi  PROLEGOMENA.  §  9. 

between  the  same  great  chief  and  the  men  of  Liosavatn,  concluding 
with  the  death  of  Thorkel  Hake.  In  the  second  part  of  the  story 
the  feud  is  carried  on  by  Gudmund's  sons,  and  results  in  the 
slaying  of  the  innocent  Kodran.  The  whole  tale  is  a  series  of 
loosely-strung  episodes,  and  affords  perhaps  the  earliest  example 
of  the  process  of  consolidation  of  the  traditions  of  a  district,  which 
long  afterwards  results  in  such  artistic  Sagas  as  Laxdsela :  it  gives 
a  lively  picture  of  law  and  local  politics  in  early  times.  The  text 
is  founded  on  paper  transcripts  of  a  lost  vellum,  of  the  end  of  the 
fourteenth  century,  of  which  three  black  and  mangled  leaves  (in  AM. 
162)  remain ;  it  gives  a  good  example  of  a  pure  early  text  in  a  late 
MS.  There  are  also  fragments  of  another  vellum,  AM.  561,  but  this 
MS.  probably  never  contained  the  later  half  of  the  Saga,  and  cer- 
tainly omitted  some  of  the  episodes  of  the  earlier  part,  e.  g.  Sorli  and 
Vodu-Brand ;  it  also  bears  traces  of  abridgment.  The  title  of  the 
Saga  is  authentic.  A  new  edition  is  much  wanted.  It  has  only  been 
once  published,  Islendinga  Sogur,  ist  series,  vol.  ii,  Copenh.  1830. 

Valla-Lj6tz  Saga  (North  of  Iceland,  c.  1010)  belongs  to  the 
Lightwater  cycle,  and  tells  of  the  feuds  of  Ljot  o'  Vail,  in  a  light 
sketchy  style.  We  have  it  in  paper  copies  of  one  lost  vellum  MS. 
(probably  the  lost  Liosvetninga  vellum).  Published  in  Islendinga 
Sogur,  ist  series,  vol.  ii,  Copenh.  1830. 

VIGA-GLUMS  SAGA  (North  of  Iceland,  middle  and  end  of  tenth 
century),  a  popular  story,  of  which  the  hero  is  a  man  of  fierce,  dark, 
unscrupulous  character.  The  style  in  consonance  with  the  subject 
is  rough  and  bold,  the  verses  inserted  are  doubtless  genuine.  The 
Saga  is  named  on  the  Stockholm  O.  H.  fly-leaf.  The  text  is  given 
in  very  early  and  pure  form  in  AM.  132.  Fragments  of  Vatzhyrna 
exist  which  contained  a  later  recension  somewhat  expanded  in  style 
and  including  the  story  of  Ogmund  Dytt  in  an  abridged  form,  see 
Olaf  Tryggvason's  Saga.  There  is  another  vellum  fragment  in 
AM.  162,  a  few  leaves  also  containing  Gisli  Saga.  This  Saga  was 
edited  in  Islendinga  Sogur,  ist  series,  vol.  ii,  Copenh.  1830  :  it  is 
known  to  many  English  readers  through  the  plain  and  vigorous 
translation  of  the  late  Sir  Edmund  Head. 

REYKD^ELA  SAGA  (North  of  Iceland,  c.  990),  a  disconnected  story 
falling  into  two  divisions,  the  first  narrating  the  feud  between  the 
good  chief  Askel  and  the  evil  Vemund  Kogr,  the  second  connected 
with  Gluma,  telling  of  the  career,  outlawry,  and  death  of  Askel's 
son  Viga-Skuta.  The  text  rests  on  paper  transcripts  of  a  single 
lost  MS.  (probably  the  Liosvetninga  vellum),  but  lacking  the  end, 
which  is  preserved  in  another  vellum,  AM.  561.  At  the  junction 
of  the  two  vellum  texts  there  is  a  small  blank,  from  a  page  in  the 
MS.  561  being  here  washed  out  (see  Gull-kms  Saga  above). 
The  present  Editor  however  succeeded  in  ascertaining  the  extent 
of  the  blank  (fifteen  and  a  half  MS.  lines,  answering  to  about  twenty- 
four  lines  of  the  printed  edition),  and  partly  in  reading  it.  It  con- 
tains the  preparations  for  the  slaughter  of  Skuta,  and  the  slaying  of 


§  9.  THE  MINOR  ISLENDINGA  SAGAS.  Ivii 

his  faithful  hound  just  before  his  own  death,  an  incident  common 
to  several  Sagas  and  notably  occurring  in  Niala.  The  Saga  is 
contained  in  Islendinga  Sogur,  ist  series,  vol.  ii,  Copenh.  1830. 

EAST. 

VAPNFIRDINGA  SAGA  (East  of  Iceland,  latter  part  of  tenth  cen- 
tury), one  of  the  older  Sagas,  telling  of  the  feuds  between  the 
men  of  Hof  in  Weaponfirth  (whence  the  name  of  the  Saga)  and 
the  men  of  Crosswick.  It  falls  into  two  parts,  the  feuds  of  Brodd- 
Helgi  and  Geiti,  ending  with  their  deaths,  and  afterward  the 
continuance  of  the  quarrel  by  their  sons,  concluding  with  a 
reconciliation  brought  about  by  Jorun  the  wife  of  Thorkel  Geitison. 
The  story  is  simply,  straightforwardly  told.  It  is  cited  in  Olaf 
Tryggvason  Saga  and  its  contents  noticed  in  Islendinga  Drapa.  The 
text  comes  from  paper  copies  of  a  single  vellum,  of  which  but  one 
leaf  remains ;  but  this  luckily  preserves  a  part  of  the  Saga,  namely, 
a  whole  vellum  leaf,  the  right  hand  side  of  which  the  seventeenth- 
century  transcriber  was  unable  to  read.  He  read  the  left  hand 
page  imperfectly,  but  did  not  even  attempt  the  first  side,  which  has 
been  partly  deciphered  by  the  present  Editor,  who  printed  what 
could  be  read  of  it  in  N^  Fe*lagsrit,  1861.  The  Saga  appeared  in 
Nord.  Old.,  Copenh.  1848. 

forsteins  Saga  hvita  (East  of  Iceland,  c.  900).  This  slight 
sketch  is  really  an  introduction  to  the  greater  Vapnfirdinga  Saga. 
The  hero  is  the  grandfather  of  the  celebrated  Brodd-Helgi.  It 
is  derived  from  copies  of  a  lost  vellum  (no  doubt  the  one  which 
also  preserved  Vapnfirdinga  Saga),  and  has  been  published  in  the 
same  volume  of  Nord.  Old.  as  the  larger  Saga. 

£orsteins  Saga  Stangarhoggs  (East  of  Iceland,  c.  985)  also 
belongs  to  the  Weaponfirth  cycle.  It  is  a  touching  little  story, 
relating  an  episode  in  the  life  of  the  famous  chief  Biarni  Brodd- 
Helgibon  of  Hof.  It  is  given  in  paper  copies  of  one  vellum  (the 
Liosvetninga  and  Vapnfirdinga  vellum)  and  was  published  with 
Vapnfirdinga  Saga. 

HRAFNKELS  SAGA  FREYSGODA  (East  of  Iceland,  c.  960),  a  small 
Saga  admirably  composed  and -skilfully  told,  and  almost  idyllic  in 
character.  Hrafnkel,  in  his  great  devotion  to  his  god  Frey,  who  had 
prospered  all  his  undertakings,  makes  a  reckless  oath,  the  keeping 
of  which  leads  him  into  manslaying  against  his  will,  whence  trouble 
and  disaster  come  upon  him.  This  theme  is  lightened  by  charm- 
ing scenes  of  farm  life.  It  is  preserved  in  paper  transcripts  of  one 
lost  vellum  (the  Liosvetninga  vellum).  One  leaf  however  of  a 
second  somewhat  inferior  MS.  exists,  which  the  word  *  miskviSa- 
laust '  above  proves  not  to  be  ours.  Edited  by  Thorsen  and  Gisla- 
son  in  1839,  and  again  by  the  latter  in  Nord.  Old.,  Copenh.  1847. 

DROPLAUGARSONA  SAGA  (East  of  Iceland,  997-1007),  a  very  old 
Saga  in  the  uncouth  broken  style  of  early  Icelandic  prose.  It 
recounts  the  deeds  of  two  brothers,  Grim  and  Helgi,  the  sons 
of  the  lady  Droplaug,  concluding  with  the  revenge  taken  by  Grim 


Iviii  PROLEGOMENA.  §  9. 

for  Helgi's  death.  This  story  is  remarkable  as  nearly  the  only 
one  which  contains  any  statement  as  to  its  authorship.  '  f>orvaldr 
[or  f>orkell]  atti  son  er  Ingialdr  hdt,  hans  son  he't  fcorvaldr,  er 
sag5i  sogu  jDessa/  This  would  be  clear  enough,  and  would  give 
about  i  no  as  the  date  of  the  original,  if  the  reading  'frorvaldr' 
were  certain,  as  he  was  son  of  Grim ;  and  it  certainly  is  the 
likeliest  (being  the  grandfather's  and  the  grandson's  name).  But 
if  we  read  '  P orkell '  we  must  suppose  a  blank  in  the  text  whicn 
we  cannot  fill  up  or  explain,  and  no  chronological  conclusion 
could  be  drawn.  There  are  verses  in  this  Saga,  alone  of  all  the 
Sagas  of  the  East  of  Iceland,  which  bear  a  remarkable  resemblance 
to  those  in  the  latter  part  of  the  Niala,  and  may  be  by  the  same 
hand;  they  are  of  course  in  both  cases  later  insertions  of  the 
thirteenth  century.  AM.  132,  perhaps  a  copy  of  an  old  incom- 
plete original,  is  the  foundation  for  the  text  of  this  Saga.  One  leaf 
exists  of  a  late  and  rather  illegible  vellum  (the  Liosvetninga 
vellum),  containing  a  more  wordy  and  enlarged  recension.  Edited 
by  K.  Gislason  in  Nord.  Old.,  Copenh.  1847. 

Brandkrossa-J>attr,  the  beginning  historical,  the  rest  fabulous. 
It  is  a  kind  of  adjunct  to  the  preceding  Saga.  Published  in  Nord.  Old. 
1848  from  paper  copies  taken  perhaps  from  the  lost  Liosv.  vellum. 

Grunnars  Saga  ti6randa-bana  (East  of  Iceland,  1 000-8),  also 
a  small  Saga  of  the  Weaponfirth  cycle,  mentioned  however  in 
Landnama  as  '  Njarovikinga  Saga/  and  noticed  as  to  matter  in 
Islendinga  Drapa.  It  tells  of  the  slaying  of  Thidrandi,  the  son  of 
the  chief  Ketil  Thrym,  by  Gunnar  the  Easterling,  whereby  Gunnar 
fell  into  outlawry,  and,  hardly  avoiding  death  at  the  hands  of  the 
avengers  of  blood,  by  the  help  of  his  friend  Sveinung,  at  last 
escaped  to  Norway.  Paper  copies  of  a  single  lost  vellum  supply  the 
text,  which  is  printed  as  an  appendix  to  Laxdaela  in  the  Copenhagen 
(1826)  edition, of  that  Saga. 

f*ORSTEiNS  SAGA  SIDU-HALLZ  SONAR  (East  of  Iceland,  c.  1014),  a 
tale  of  bloodshed  and  violence,  preserved  in  a  very  imperfect  shape, 
narrating  Thorstein's  feuds  with  Thorhall  and  others,  and  his 
adventures  at  home  and  abroad.  This  Saga  is  preserved  in  paper 
copies  of  a  lost  vellum  once  belonging  to  the  Royal  Library  at 
Copenhagen  (whither  it  was  brought  by  Torfaeus  in  1662)  which 
also  contained  Gisla  and  FostbraecVa  Sagas  :  the  beginning  and  end 
are  wanting,  so  that  we  only  know  of  Thorstein's  death  from  an 
episode  preserved  elsewhere;  a  copy  of  the  text  was  supplied  by 
Vigfusson  to  Mobius  for  his  Analecta,  Leipzig,  1860.  There  is 
beside  an  episode  of  Thorstein  in  Hulda  (King  Magnus  the  Good's 
Saga),  and  the  account  of  his  death  in  Vatzhyrna. 

Moranda  Saga  (East  of  Iceland,  c.  996),  another  tale  relating 
to  the  family  of  Hall  o'  Side,  of  whose  lost  Saga  it  may  be  a 
fragment.  It  is  a  pathetic  little  story,  with  a  weird  power  about  it 
that  strongly  impresses  the  reader.  Hall  is  about  to  become  a 
Christian,  and  forsake  his  old  gods,  but  they  will  not  depart 


§  9.      SAGAS  OF  GREENLAND  AND  WINELAND.        lix 

without  a  victim;  and  his  young  son  Thidrandi  is  accordingly 
slain  by  the  nine  dark  goddesses,  Woden's  shield-mays,  before  the 
white  angels  can  come  to  his  aid.  It  was  known  to  the  author  of 
Niala.  We  have  it  as  an  insertion  in  Olaf  Tryggvason's  Saga,  into 
which  it  is  fitly  woven  as  part  of  the  History  of  the  Change  of  Faith. 

SAGAS  CHIEFLY  RELATING  TO  GREENLAND  AND  WINELAND. 

FLOAMANNA  SAGA  (South  of  Iceland  and  the  deserts  of  Green- 
land, 985-90),  depicting  the  roving  adventurous  life  of  Thorgils, 
surnamed  the  step-son  of  Scarleg,  in  Iceland  as  well  as  abroad. 
The  character  of  the  sturdy,  gruff,  unbending  Wiking  Thorgils  is 
well  sketched.  Its  most  interesting  part  is  that  which  tells  of 
the  terrible  life  of  a  shipwrecked  band  of  colonists  on  the  wild 
shores  of  Greenland.  This  graphic  narrative  is  interesting  for 
comparison  with  recent  accounts  of  the  same  regions.  The 
incidental  matter  and  the  introductory  chapters  which  give  the 
traditional  history  of  the  Floe-men  are  also  noteworthy.  The 
whole  Saga  is  in  Vatzhyrna  ;  and  in  AM.  445  there  is  a  good 
vellum  fragment;  both  included  in  Fornsogur,  Leipzig,  1860. 

EIRIKS  SAGA  RAUDA,  thus  inscribed  in  the  vellum,  but  now 
often  called  forfinns  Saga  Karlsefnis  (Greenland,  Wineland, 
and  the  North  of  Iceland,  990-1000).  This  celebrated  story, 
after  the  opening  scenes  in  Iceland,  relates  mainly  to  the  Green- 
land colony  and  the  discovery  of  America.  It  is  clearly  and  well 
told  in  both  texts,  for  this  Saga  presents  the  unique  phenomenon 
of  two  entirely  different  recensions,  which,  though  corresponding 
on  the  whole,  are  both  separately  derived  from  oral  tradition.  The 
one  we  should  ascribe  to  the  Westy  to  Broadfirth,  from  whence  the 
colonization  of  Greenland  chiefly  took  place ;  the  other  belongs, 
we  believe,  to  the  North  of  the  Island,  where  Thorfin's  family  dwelt, 
and  is  ruder  in  style  and  manner.  The  correspondence  of  these 
distinct  versions  throws  great  light  on  the  vitality  and  the  faithful- 
ness of  tradition,  and  is  a  strong  confirmation '  of  the  credibility 
in  main  points  of  a  Saga  which  is  especially  important  for  his- 
toric reasons.  The  version  of  the  North  is  preserved  in  the  Flatey- 
bok  (i.  429-432  and  538-549);  that  of  the  West  in  two  vellums, 
Hauks-bok  and  AM.  557.  The  better  title  for  this  story  would  be 
the  Saga  of  Eirik  the  Red,  in  fact  it  is  styled  so  in  AM.  557 
(Eiriks  Saga  Rauda).  The  text  in  Antiq.  Americanae  is  mainly 
from  Hauks-bok. 

FOSTBR^DRA  SAGA  (West  of  Iceland  and  Greenland,  1015-30) 
tells  of  the  lives  and  foster-brotherhood  of  the  murderous  and  reck- 
less Thorgeir  and  the  poet  Thormod  Kolbrunarskald.  Thorgeir 
is  slain  by  a  chief  from  Greenland,  and  Thormod  goes  there  in 
disguise  to  revenge  him.  The  scenes  of  life  among  the  Norse 
colonists  in  Greenland  are  especially  interesting.  The  style  of 
the  Saga  is  romantic,  almost  euphuistic ;  and  we  evidently  possess 
the  later  edition  only  (c.  1230)  of  a  much  earlier  composition. 


Ix  PROLEGOMENA.  §  10. 

We  have  several  MSS.  of  this  Saga,  AM.  132  and  Flatey-b6k  are 
perhaps  the  best,  Hauks-b6k  is  inferior.  Of  the  lost  Cod.  Reg. 
text  a  paper  copy  remains.  The  name  '  Fostbraedra  Saga '  is  not 
authentic;  the  ancients  seem  to  have  called  it  the  Saga  of  Thormod 
and  Thorgeir,  or  the  like.  K.  Gislason  edited  this  Saga  in  Nord. 
Old.,  Copenh.  1852  (two  fragments).  The  whole  text  is  published 
in  the  Flatey-b6k,  scattered  throughout  the  second  volume. 

We  may  put  with  the  above  G-raenlendinga-fattr  (c.  1125), 
preserved  in  the  Flatey-bok  (iii.  445-454),  which  tells  of  Bishop 
Arnald  and  his  friend  Einar  Sockisson,  who  according  to  his  oath 
avenges  an  insult  dene  to  the  Bishop,  and  is  slain  in  revenge 
therefore.  A  list  of  the  churches  (twelve  in  the  East,  three  in  the 
West)  and  bishops  of  Greenland  (nine)  is  appended  by  the  scribe. 
Published  in  the  Flatey-b6k,  vol.  iii,  Christiania,  1868. 

These  four  Sagas,  with  a  few  scattered  notices  (as  in  Speculum 
Regale  and  the  fictitious  Kroka-Ref's  Saga),  and  the  Greenland 
Lays  comprise  nearly  all  that  relates  to  the  most  northern  of 
European  colonies.  For  the  geography  of  Greenland  the  Memo- 
rial of  the  Norseman  Ivar  Bardson  of  c.  1340  is  of  paramount 
importance  ;  published  in  Antiq.  Americanae. 

§  10.  TH^TTIR. 

There  are  besides  the  Sagas  a  number  of  small  tales  or  episodes 
which  have  received  the  name  of  Mttr  ('  tait '  or  morsel).  These 
are  found  inserted  more  or  less  loosely  in  the  Kings'  Lives. 
They  are  of  diverse  origin ;  some  being  fragments  of  larger  stories 
once  existing  in  a  perfect  shape,  treated  just  as  we  find  Orkney- 
inga,  Faereyinga,  Laxdaela,  and  others  have  been,  by  the  editors 
of  the  collections  of  the  Kings'  Sagas,  who  cut  them  into  pieces 
and  fitted  them  into  the  main  story  in  rough  chronological  order. 
But  the  most  of  them  are  little  stories,  too  small  to  be  called  Saga, 
relating  some  single  incidents  of  the  hero's  life  at  the  king's  court 
in  Norway  or  elsewhere.  It  is  indeed  difficult  to  draw  the  line 
between  a  Saga  and  a  Httr;  some  here  given  above  as  Saga, 
as  Thorstein  the  White,  Thorstein  Stangarhogg,  Mrandi,  being 
rather  Mttr  than  Saga.  They  belong  to  every  age  of  literature  in 
Iceland,  from  the  Saga  time  till  the  death  of  tradition  and  the 
introduction  into  Iceland  of  mediaeval  learning  and  the  consequent 
eponymous  legends. 

The  following  rough  classification  will  give  some  idea  of  the 
matter  and  nature  of  the  chief  £aettir,  for  which  Olaf  Tryggvason's 
Saga,  Hulda,  Hrokkinskinna,  and  Flatey-b6k  (Fb.)  are  the  chief 
repositories. 

Of  Icelanders : 

Inserted  in  King  Olaf  Tryggvason's  Saga,  in  AM.  61,  53,  54; 

Ogmund  dytt  and  Gunnar  helming,  ch.  173. 
Orm  Storolfsson,  half  fabulous,  Fb.  i.  521-523. 


§  ro.  TH^TTIR.  hi 

Svafti  and  Arnor  Kerlingar-nef,  chaps.  225-227. 
Thorstein  Oxfoot,  Fb.  i.  249-263. 
Thorvald  Tasaldi,  ch.  200. 

In  Magnus  the  Good  and  Harald  Hardradi's  Sagas,  all  in 
Hulda  and  Hrokkinskinna ; 

Audunn  o' Westfirth  and  his  White  Bear,  chaps.  72-75. 

Brand  the  Open-handed,  ch.  96. 

Hreidar  Heimski,  chaps.  26-29. 

Hrafn  of  HrutafjorS,  chaps.  46-51. 

Odd  Ofeigson,  an  adventure  of  the  hero  of  Bandani.  S.,  chaps.  ic6,  107. 

Sneglu-Halli,  the  king's  fool,  chaps.  101-105. 

Stuf,  the  blind  minstrel,  ch.  100. 

Thorstein,  the  inquisitor. 

Thorvard  Krakunef,  ch.  no. 

The  Icelandic  story-teller,  ch.  99. 

f>orstein,  son  of  Hall  o'  Side,  ch.  45. 

In  Magnus  Bareleg's  Saga,  in  Hulda  and  Hrokkinskinna  ; 

Gisli  Illugisson,  the  poet,  chaps.  15-19. 

In  Sigurd  the  Crusader's  Saga,  in  Hulda  and  Hrokkinskinna ; 
Ivar,  the  love-sick  poet,  ch.  19. 
Gull-jEsu-Thord,  chaps.  24,  75. 

In  Gilli's  Sons'  Saga,  in  Morkinskinna ; 

Einar  Skiilason,  the  poet,  pp.  226-228. 
In  Magnus  Erlingsson's  Saga,  in  AM.  327; 

Mani,  the  poet,  Sverr.  S.,  ch.  85. 

Of  Norsemen: 

In  Olaf  Tryggvason's  Saga ; 

Finn  and  Svein,  chaps.  201—203. 

Rognvald  and  Rau8,  the  origin  of  the  family  of  Horda-Kari,  chaps. 
144-148. 

In  St.  Olaf 's  Saga ; 

Olaf  Geirstada-Alf,  a  half-mythical  episode  telling  the  story  of 
St.  Olaf's  birth,  Fb.  ii.  6-9. 

Eindridi  and  Erling,  Fb.  ii.  193-197. 

Sigurd  Hranason  or  |>inga-Saga,  really  an  integral  part  of  Sigurd  and 
Eysteins  Saga;  Hulda  and  Hrokkinskinna,  chaps.  27-35.  It  nas 
been  edited  separately  by  G.  Storm;  Christiana,  1876. 

Sveinki,  the  burly  chief  of  the  Elfar-Grimar,  chaps.  9-13. 

Hakon  Ivarsson,  lately  edited  by  G.  Storm,  is  plainly  a  fifteenth- 
century  forgery. 

In  Magnus  the  Good  and  Harald's  Sagas,  in  Hulda; 

Thrond  of  Upland,  ch.  21. 

Karl  vesali,  chaps.  4-9. 

Ulf  the  Wealthy,  chaps.  92-95. 

Of  Swedes : 

Hauk  habrok,  the  champion  of  King  Harald  Fairhair  against  the 

Swedes,  half  fabulous,  Fb.  i.  577-583. 
Styrbiorn  and  the  battle  of  Fyrisvalla,  Fb.  ii.  70-73. 
Eymund  Hringsson,  a  curious  account  of  the  adventures  of  a  Norse 

chief  in  Russia,  Fb.  ii.  118-134. 


Ixii  PROLEGOMENA.  §  n. 

Of  Danes: 

In  St.  Knut's  days ; 

Blood-Egil,  a  fragment  of  Skioldunga,  from  the  Saga  of  St.  Knut ; 
Knytlinga  Saga,  chaps.  33-40. 

Of  the  Orkneys : 

Helgi  and  Ulf,  Fb.  iii.  457-460. 

The  burning  of  Bishop  Adam,  Fb.  App.  to  Orkn.  S.,  Rolls'  edition. 

Of  a  semi-scientific  nature  : 

Raudulf,  the  astrologer,  Fb.  ii.  292-301. 

Stjornu-Oddi,  the  star-gazer,  Vatzhyrna,  the  Nord.  Old.  1860. 

Relating  to  legendary  and  mythical  subjects : 

Bergbua-pattr,  Vatzhyrna,  the  Nord.  Old.  1860. 

Eindridi  Ilbreid,  the  archer,  O.  T.  ch.  235. 

Helgi  Thorisson,  referring  to  Gudmund  of  Glaesisvoll,  Fb.  i.  359-362. 

Heming  the  Archer,  containing  some  curious  adventures  of  the  hero 

in  England,  the  legend  of  Harald  Godwinson's  escape  after  the 

battle  of  Hastings,  &c.  ;  printed  in  Appendix  to  Orkneyinga, 

Rolls'  edition,  i.  347-387. 
Hroi  the  Fool,  of  eastern  origin  ;  it  has  been  translated  by  Mr.  Morris ; 

Fb.  ii.  73-80. 
Sorli,  referring  to  the  Everlasting  Fight  between  Hedin  and  Hogni, 

Fb.  i.  275-283. 
Thorstein  Baear-magn,  told  by  Saxo  in  a  different  form  under  other 

names ;   it  refers  to  Gudmund  of  Glaesisvoll,  &c. ;  AM.  343  and 

510,  in  Fms.  vol.  iii. 
Thorstein  Skelk,  Fb.  i.  416-418. 

Toki  the  Archer,  to  be  compared  with  Norna-Gests  Saga ;  it  con- 
tains the  Tell  legend;  Fb.  ii.  135-138. 
Volsa-battr,  Fb.  ii.  331-336. 
Hakon  Hareksson  (a  similar  legend  to  that  of  Schiller's  Ballad,  Der 

Treue  Fridolin),  published  in  Fms.  xi.  422-439. 
The  story  of  King   Harald  Fairhair's   three   poets,  founded  on  a 

'  fabliau  '  of  Eastern  origin. 

Of  clerical  origin : 

Eirik  the  Far-traveller,  who  set  out  to  find  the  Land  of  Everlasting 

Life  (Odain-sakr),  Fb.  i.  29-36. 
Albanus  and  Sunniva  or  the  Men  of  Selja,  O.  T.  chaps.  106-108. 

§  ii.    SPURIOUS  ICELANDIC  SAGAS  (SKROK-SOGUR). 

We  meet  with  these  pretty  early,  some  even  belonging,  from 
the  evidence  of  the  MSS.,  to  the  thirteenth  century,  most  are 
of  the  fourteenth.  They  are  interesting,  not  for  their  style  or 
matter,  which  are  very  poor,  but  from  the  evidence  they  yield  as 
to  the  literary  spirit  of  the  age  in  which  they  were  written,  proving, 
as  they  do,  that  all  Tradition  of  the  old  Heroic  Age  was  dead  by 
the  end  of  the  thirteenth  century,  and  that  Taste  was  already 
declining.  They  also  preserve  indications,  which  we  are  glad  to 
have,  of  the  genuine  Sagas'  existence,  &c.  They  are  (i)  partly 
made  up,  by  a  process  similar  to  that  which  embellishes  genuine 
Sagas  with  phrases,  episodes,  and  verses,  on  the  genuine  founda- 
tion of  hints  in  Landnama  and  other  Sagas,  such  as  the  fabricated 


§  n.  SPURIOUS   SAGAS.  Ixiii 

part  of  Gretla;  (2)  partly  pure  fabrications,  such,  for  instance,  as 
Viglund's  Saga,  when  the  very  dregs  of  tradition  had  been  used 
up.  A  poverty  of  diction  and  most  plentiful  lack  of  true  fancy  or 
imagination,  with  few  traces  of  the  fresh  vigour  which  the  poorest 
genuine  Sagas  possess,  mark  the  whole  tribe.  We  may  notice  the 
names  of  the  chief  Sagas  here. 

Of  those  included  in  Vatzhyrna :  Kjalnesinga  Saga,  a  fabri- 
cation, in  the  first  chapter  of  which  Landnama  and  Libellus 
are  used  to  give  credit  to  the  Saga,  which  is  one  of  the  earlier 
(c.  1300),  as  the  last  few  lines  prove.  BarSar  Saga  Snse- 
fells-dss  (the  most  popular  of  the  lot);  its  hero  is  one  of  the 
'half-trolls'  which  are  so  prominent  in  the  later  Icelandic  folk- 
tales. Scraps  of  Landnama  are  also  put  in  here  to  give  a  genuine 
air.  Krdka-Refs  Saga  :  this  Saga,  like  the  next  we  shall  notice, 
refers  to  Greenland,  but  shows  real  local  knowledge  on  the  part  of 
the  author,  so  that  Dr.  Maurer  has  even  believed  it  possible  to 
identify  a  firth  which  he  describes  as  the  lately-discovered  Franz- 
Joseph's  fiord.  The  Saga  of  Thord  Hreda,  a  real  personage  of 
whom  nothing  is  known,  is  a  little  better  told  in  parts  than  most 
of  its  type.  We  have  two  recensions  of  it,  the  worst  extant  in 
several  vellums,  and  often  edited;  of  the  better  but  a  fragment 
exists,  the  beginning  and  end  (the  pedigree)  in  a  single  vellum, 
viz.  the  Vatzhyrna,  which  text  also  is  the  older.  Bard's  and  Thord's 
Sagas  (from  Vatzhyrna)  were  edited  in  Nord.  Old.  1860;  Kjalnesinga 
in  Isl.  Sog.  1847  ;  and  Kroka-Ref's  by  Sveinsson,  Copenh.  1866. 

In  other  vellums :  Finnboga  Saga,  the  name  and  genealogy 
of  the  hero  taken  from  Landnama,  the  subject  from  Vatzdsela 
(chaps.  31-35)  are  the  only  foundation  for  this  Saga,  which  occurs 
in  AM.  132,  and  is  certainly  of  the  thirteenth  century.  It  is  now 
being  edited  by  Dr.  Hugo  Gering  of  Halle.  Bolla-Jmttr,  tacked  to 
Laxdaela  in  AM.  132,  and  printed  at  the  end  of  the  Copenh.  edition 
of  that  Saga.  Viglundar  Saga  is  a  feebly  told  love-story,  imitated 
from  Frithjof's  Saga,  Gunnlaug,  &c.  It  contains,  what  we  rarely 
find  even  in  these  tales,  a  distinct  statement  as  to  its  authorship. 

There  is  yet  a  later  class  of  stories  which  are  entirely  apocryphal, 
and  were  chiefly  composed  after  the  Revival'  in  Iceland,  though  we 
can  trace  them,  through  stories  of  intermediate  date,  up  to  those  of 
the  thirteenth  and  fourteenth  centuries,  noticed  above.  They  may 
be  said  to  begin  with  the  third  hand  of  Flatey-b6k,  who  spins  out 
the  tale  of  fcorstein  Tjaldstaeding  from  hints  in  Hauks-bok,  and  gives 
Sneglu-Halla-J)attr  in  an  enlarged  and  vulgar  form.  To  this  con- 
nection belongs  the  Mttr  of  Hakon  Ivarsson,  which  was  made 
out  of  Heimskringla,  and  is  found  in  a  vellum  of  about  1500. 

The  Saga  of  Jokull  Buason  is  a  forgery  of  still  later  date  and 
inferior  worth,  fabricated  as  an  appendix  to  the  fabulous  Kjalnes- 
inga Saga,  but  omitted  in  the  oldest  vellums  of  that  Saga.  The 
story  of  Gunnar  Keldugnups-nfl,  of  about  the  same  date,  exists 


Ixiv  PROLEGOMENA.  §  12. 

in  paper  copies  of  the  seventeenth  century ;  it  is  purely  fabulous. 
The  beginning  of  Svarfdaela  (pp.  115-136  of  the  Copenhagen 
edition)  is  a  forgery  of  the  same  kind  by  a  man  who  was  not  even 
acquainted  with  Landnama.  He  left  a  blank,  perhaps  designedly,  in 
his  edition,  which  was  filled  out  by  a  later  fabricator.  Droplaugar 
Saga  Major,  existing  in  paper  copy  of  about  1630  (AM.  551),  is 
founded  on  the  text  of  AM.  132,  and  filled  up  from  many  sources. 
It  has  unfortunately  been  used  in  the  Lexicon  Poe'ticum.  J6n 
Thorlaksson,  in  the  East  of  Iceland  (died  171 2),  a  contemporary  of 
Ami,  a  man  of  good  family  (son  of  Bishop  Thorlak),  treated  Egla 
in  the  same  way.  This  is  attested  by  Ami  himself.  Snorri  Biorns- 
son,  priest  of  Husafell  (died  1803),  a  poet,  wrote  a  Starkads 
Saga  on  the  basis  of  the  traditions  and  verses  preserved  by  Saxo. 
Armans  Saga,  another  of  these,  is  printed  in  the  edition,  1778,  of 
Egla.  The  Editor  has  traced  this  story  to  Haldor  Jacobsson,  who 
died  early  in  the  present  century.  It  is  the  most  readable  of  all 
its  class,  fcattr  Egils  illgjarna  of  Vendilskaga,  published  in 
Copenhagen  in  1820  as  a  University  Program,  contains  an  account 
of  King  Magnus'  death,  brought  about  by  means  of  an  enchanted 
horse,  for  the  hint  of  which  the  author  was  indebted  to  Saxo,  Lib.  x. 
Later  still  is  the  false  ending  of  Gull-foris  Saga  (already  referred  to), 
composed  in  the  earlier  part  of  the  present  century,  with  which  in 
point  of  date  we  may  couple  the  story  of  Thori  Hast  and  Bard  birta 
and  Hrani  hring.  To  Gisli  Konradsson  (born  1787,  died  1876) 
we  may  ascribe  the  Saga  of  Harald  Hrings-bani.  Others  might 
be  mentioned,  but  we  have  noticed  the  best  specimens  of  the  class, 
which  may  still  be  augmented ;  for  the  notion  that  the  Saga  is  a  form 
of  literature  equally  suitable  to  every  writer  still  holds  in  Iceland. 

§  12.     AGE    OF    THE    ISLENDINGA    SAGAS. 

The  singular  silence  as  to  authorship  which  runs  throughout  the 
early  Icelandic  literature,  as  it  does  through  the  Dramatic  literature 
of  Elizabeth,  gives  us  no  information  and  little  means  of  tracing 
single  Sagas.  Of  course  in  both  cases  the  explanation  is  the  same; 
the  very  objectivity  of  the  epic  style  and  feeling,  which  made  the 
writer  careless  as  to  recording  his  name,  made  the  scribe  pass  it 
over  where  it  was  recorded ;  a  habit  against  which  at  a  later  date 
we  find  the  pathetic  appeal  of  Berg  the  monk,  to  the  future 
copyists  of  his  work,  not  to  omit  his  name,  since  he  was  desirous 
of  the  prayers  of  those  that  should  read  it.  As  to  the  more  general 
determination  of  the  age  of  the  Sagas,  we  are  forced  to  have 
recourse  to  scattered  threads  of  evidence  in  order  to  arrive  at 
some  broad  conclusion  on  this  subject.  Let  us  first  try  to  fix 
the  earliest  date  at  which  the  Sagas  can  have  been  written  down, 
and  afterwards  examine  the  evidence  as  to  the  latest  date  it  is 
possible  this  could  have  taken  place. 

Beginning  with  the  internal  evidence.     At  first  sight,  so  frankly 


§12.  AGE  OF  THE  ISLENDINGA  SAGAS.  Ixv 

are  the  stories  told,  so  little  trace  is  there  of  Christian  influence,  so 
local  is  the  interest,  and  so  minute  the  circumstances,  we  might 
conclude  that  they  could  not  have  been  written  long  after  the  events 
told  of  in  them  took  place.  But  a  closer  examination  leads  one 
quite  another  way ;  thus  we  find  traces  of  local  change  since  the 
old  days,  e.  g.  in  Liosvetninga  Saga,  '  It  was  well  wooded  at  that 
time ;'  Gluma,  '  There  was  then  a  ford ;'  Laxdaela,  '  This  is  now 
a  waste ;'  Hoensa  £oris  Saga,  '  The  farm-buildings  stood  higher  up 
than  they  do  now ;'  Hardar  Saga,  '  There  are  now  sheep-sheds ' 
(where  the  dwelling-houses  stood) ;  Fostbraedra  Saga, '  The  Home- 
stead lay  lower  down  on  the  Tongue  than  it  does  now  ; '  Eyrbyggia, 
'  The  mark  of  the  wall  can  still  be  seen ;'  Liosvetninga,  '  There  was  a 
moot  there  which  is  now  held  at  Kaupang ;'  Biarnar  Saga,  '  It  was 
the  fashion  in  those  days  to  use  garterings ;'  Eyrbyggia, '  It  was  the 
custom  then  of  chapmen  .  .  . ;'  Egla,  '  The  mouth  of  the  river  was 
then  narrower  and  much  deeper  than  it  is  now' — and  so  on. 

If  we  look  to  Snorri's  words  on  this  point,  '  that  it  was  more  than 
two  hundred  years  twelve-right  (240)  from  the  Settlement  (which 
Ari  fixed  at  c.  870)  before  Sagas  began  to  be  written/  and  that  'Ari 
was  the  first  man  who  wrote  in  the  vernacular  stones  of  things  old 
and  new/  they  must  be  accepted.  It  is  of  course  possible  that  a  few 
Sagas  might  have  been  written  without  Ari's  knowledge;  but  it  is 
not  likely ;  and  Thorodd  only  speaks  of  '  Laws,  Genealogies  (the 
very  kind  of  works  which  are  first  written  down  in  all  early  litera- 
tures), Homilies,  and  the  most  wise  Historical  Works  of  priest 
Ari  Thorgilsson '  as  written  before  the  date  at  which  he  is  writing. 
Now  we  are  told  that  the  laws  were  first  put  on  paper  in  1096  and 
1 1 1 6,  so  that  the  weight  of  proof  is  entirely  against  any  Saga  being 
written  down  before  c.  mo. 

As  to  the  evidence  supplied  by  genealogies  it  must  be  received 
with  caution,  from  its  being  the  habit  of  the  scribes  to  bring  the 
pedigrees  down. to  their  own  times;  still  it  is  satisfactory  proof  that 
the  Saga  is  not  likely  to  be  later  than  the  person  to  whom  the 
pedigree  is  brought  down.  To  take  particular  instances  of  this 
class  of  indication : — The  mention  of  Bishops  Magnus  and  Brand 
the  first  presupposes  a  knowledge  of  Bishop  Magnus  the  second 
(1217-37)  and  Brand  the  second  (1262-4),  and  the  naming  of 
Gizur  the  Earl  (1258)  or  the  Sturlungs  (1200-50),  i.e.  the  three 
brothers  and  their  nephews,  gives  a  definite  date  on  one  side. 
And  we  find  Hauk,  in  Ms  edition  of  the  Landnama  (Hauks-b6k), 
brings  the  pedigrees  down  to  himself  or  his  mother ;  Sturla,  in  his 
edition,  to  Hvam-Sturla  and  to  Gudny  the  mother  of  the  Sturlungs 
(also  Landnama  text) ;  the  editor  of  Mela-bok  to  the  Melamenn ; 
while  the  scribes  of  Vatzhyrna  draw  them  to  Jon  Hakonsson  their 
patron,  and  the  editor  of  Hrafn  Sveinbiornsson's  Saga  to  his  hero's 
descendants,  for  whom  he  was  working.  Again  the  same  pheno- 
mena occur  in  the  biographies  :  in  Bishop  Ami's  Saga,  Thord  the 
Lawman  is  recorded  among  the  children  of  Egil  of  Reykholt  (died 

VOL.  i.  e 


Ixvi  PROLEGOMENA.  §  12. 

1297);  in  this  case  the  title  '  Lawman'  is  plainly  due  to  the  tran- 
scriber of  our  single  vellum  (c.  1350);  for  Thord,  though  he  was 
a  grown  up  man  when  the  Saga  was  written,  was  not  a  Lawman 
till  1341,  and  the  Saga  is  clearly  twenty-five  years  older  than  that 
date.  In  Liosvetninga  Saga  we  are  told  of  a  man  who  was  the 
father  of  Gudmund,  that  '  stabbed  Bishop  Ketil  in  the  eye/  Ketil 
was  the  friend  and  contemporary  of  Ari,  and  died  an  old  man 
in  1145;  the  accident  long  preceding  his  consecration  as  Bishop, 
about  the  year  noo,  see  Sturlunga,  II.  ch.  29.  In  Vapnfirdinga 
Saga,  a  pedigree  is  brought  down  to  J6n  Arnorsson,  a  chief  of  the 
beginning  of  the  thirteenth  century.  But  one  inclines  to  take 
this  rather  as  evidence  of  the  age  of  the  now  lost  vellum,  from 
which  only  one  copy  was  taken  in  the  fourteenth  century,  than  as 
any  proof  of  the  Saga's  age,  which  we  hold  to  be  much  earlier. 

The  custom  of  transferring  the  bones  from  the  old  churchyard 
to  the  new  when  a  new  church  was  built,  on  the  removal  of  the  old 
one,  is  noticed  in  several  Sagas.  In  Egla  such  an  event  is  noticed 
as  taking  place  during  the  priesthood  and  under  the  eyes  of  Skapti 
Thorarinsson,  who  was  alive  and  in  orders  in  1143.  (See  ii.  502.) 
In  Eyrbyggia  when  Snorri's  bones  and  those  of  his  mother 
Thordis  and  his  uncle  Bork  were  moved,  Gudny  was  present, 
and  her  eldest  son  Thord  is  appealed  to  as  the  authority  for 
the  circumstances.  In  Biarnar  Saga,  Runolf  Dalksson  the  priest 
(in  holy  orders  1143)  is  mentioned;  he  was  yet  alive  in  1173. 
In  his  days  the  bones  of  Biorn  were  moved  from  Vellir  to 
Husafell  at  the  end  of  the  twelfth  century  (c.  1170-80).  Thorarin 
Brandsson  the  priest,  the  founder  of  the  new  church,  is  also  men- 
tioned in  the  last  chapter  of  Laxdaela. 

In  Floamanna  Saga  the  lady  Thorey  dreams  of  the  leek  with  five 
shoots,  one  of  which  is  golden,  and  rises  far  above  the  rest,  which 
refers  to  her  descendant  Bishop  Thorlak  the  saint,  who  died  1193, 
and  was  canonized  by  popular  vote  five  years  later.  This  would 
point  to  the  earlier  years  of  the  thirteenth  century,  but  Floamanna 
Saga  is  surely  one  of  the  latest  Icelandic  Sagas,  and  has  passed 
through  clerical  hands.  So  in  Laxdaela,  ch.  66,  allusion  is  made  to 
the  existence  of  a  cloister  at  Helgafell  (1184):  '  Sa  staQr  mun 
ver8a  mestr  h^r  a  landi,  J^angat  hefi  ek  opt  Ij6s  seV  Again,  one 
vellum  of  Fostbraedra  Saga  (Hauks-b6k),  c.  1310-20,  says  that  a 
wooden  hall,  built  early  in  the  eleventh  century,  was  standing  in 
the  days  of  Bishop  Arni  the  second  (1304-20),  which  of  course 
means  'at  the  present  day,'  as  is  shown  by  the  other  MS.  (AM.  132) 
reading  '  Magnus  Gizurarson,'  who  was  bishop  eighty  years  earlier 
(1217-37);  the  scribe  here  we  surmise  copying  from  a  vellum 
of  Bishop  Magnus*  time.  The  Saga  therefore  cannot  anyhow  be 
put  later  than  1230,  and  judging  from  its  euphuistic  tone  and  style 
it  is  evidently  among  the  most  modern.  See  also  the  notice  in 
Kristni  Saga,  ch.  3,  from  which  we  infer  that  Lawman  Hauk  wrote 
from  a  copy  of  Bishop  Botolf's  time  (1238-46). 


§12.  AGE  OF  THE  ISLENDINGA  SAGAS.  Ixvii 

Intel-quotations  (one  Saga  quoting  another)  do  not  yield  much 
information  as  to  the  age  of  the  individual  Sagas.  We  must  first 
set  the  Landnama  references  aside,  as  plainly  speaking  of  Sagas 
existing  in  oral  tradition  and  not  yet  written  down,  though  some 
of  them,  as  Isfirdinga  and  Svarfdaela,  were  actually  put  on  parch- 
ment at  a  later  date.  But  only  the  great  complex  Sagas  quote  at 
all,  viz.  Olaf  Tryggvason,  Gretla,  Laxdaela,  Eyrbyggia  (in  which 
from  ten  to  twelve  references  occur  to  Vapnfirdinga,  Biarnar  Saga, 
&c.),  and  their  evidence  goes  no  further  back  than  the  time  when 
they  themselves  were  composed  in  their  present  shape.  The  small 
Sagas  being  purely  local,  move  inside  their  own  little  circle,  without 
heeding  or  knowing  the  Sagas  of  other  districts;  and  in  the  only 
exception  known  to  us — Thorstein  Hall  o'  Side-son's  Saga,  where 
Nials  Saga  is  named — it  is  far  easier  to  suppose  either  that  this 
is  an  interpolation  in  the  single  vellum  we  possess,  or  even  that  a 
simple  older  Nials  Saga  is  meant,  than  to  rely  on  the  solitary  cita- 
tion to  prove  that  our  present  Niala  is  older  than  Thorstein  Hall 
o'  Side-son's  Saga.  So  in  Vatzdsela  the  '  Story  of  the  Earls'  is 
cited,  which  certainly  cannot  refer  to  our  present  complex  Orkney- 
inga,  edited  in  the  later  half  of  the  thirteenth  century,  but  to  one  of 
its  component  parts,  the  old  '  Jarla  Saga.' 

Turning  from  these  indications  to  the  external  evidence  afforded 
by  the  words  of  the  well-known  statement  by  the  editor  of  our 
present  Sturlunga,  hitherto  citedxin  the  false  reading  of  Cod.  B, 
but  here  given  in  its  true  shape,  '  Well  nigh  all  Sagas  that  have 
taken  place  in  Iceland  up  to  the  death  of  Bishop  Brand  Saemunds- 
son  (1201)  had  been  written  down;  whereas  those  Sagas  which 
took  place  after  this  were  not  written  down  till  Lawman  Sturla 
dictated  (sag5i  fyrir)  the  Islendinga  Saga.'  These  words  plainly 
bear  on  the  earlier  detached  Sagas  which  now  form  part  of  our 
present  Sturlunga  (see  §  19).  But  granting,  as  we  perhaps  may, 
that  they  have  at  the  same  time  a  wider  bearing  on  the  old  Sagas 
in  general,  our  conclusion  must  be  somewhat  to  this  effect — that 
all  the  ancient  Sagas  had  been  committed  to  writing  before  Sturla's 
time,  say  before  1240,  a  date  which  we  are  inclined  to  put  back 
some  twenty  years. 

If  we  consider  the  age  of  the  MSS.  we  get  little  or  no  direct 
help,  the  oldest  'generation'  of  MSS.  being  lost.  But  indirectly 
they  do  throw  great  light  on  the  question.  Our  oldest  extant  col- 
lection of  Islendinga  Sagas  is  of  the  end  of  the  thirteenth  century, 
the  AM.  132.  That  it  contains  Gluma,  Droplaug,  Kormak's  Saga 
indeed  does  not  aid  us,  but  rather  the  fact  that  besides  these, 
genuine  both  in  form  and  matter,  this  MS.  comprises  fictitious 
Pseudo-Sagas,  such  as  Finnbogi ;  and  that  it  gives  us  true  Sagas 
in  a  bad  retouched  text,  as  Bandamanna  (the  genuine  recension  of 
which  is  only  preserved  in  a  much  later  vellum  of  the  fifteenth  cen- 
tury). Hence  it  follows  that  even  at  the  end  of  the  thirteenth  century, 
by  which  date  these  fabulous  stories,  bearing  no  trace  whatever  of  true 

e  2 


Ixviii  PROLEGOMENA.  §  12. 

tradition,  had  been  some  years  in  existence,  the  old  Saga  time  was 
past.  And  that  the  text  of  Finnbogi  in  AM.  132  is  by  no  means  the 
original  is  shown  by  comparison  with  other  extant  vellums  of  that 
Saga,  which  still  further  pushes  back  the  time  of  its  fabrication. 
This  is  corroborated  by  Kjalnesinga,  a  story  of  the  Finnbogi  type, 
composed  at  the  end  of  the  thirteenth  century  ;  and  further  by 
our  text  of  Gretla,  put  into  its  present  shape  about  the  same  time. 
Of  the  components  of  this  Saga,  the  Historical,  the  Mythical,  and  the 
Fabricated  parts,  the  last  is  the  editor's  work  (consisting  chiefly  of 
chaps,  i-io,  21-25,  59,  60,  88-95),  besides  many  smaller  sections 
which  may  be  easily  recognised  (drawn  from  written  sources  such 
as  Landnama  in  Sturla's  recensions,  B  of  our  editions),  the  Early 
Lives  of  the  Kings  of  Norway  from  our  Konunga-b6k  (Kringla), 
Tristram's  Saga  besides  Heidarviga  and  Fostbrsedra  Saga.  Of  living 
tradition  other  than  folk-tales  of  a  late  type  there  is  no  trace ;  on 
the  contrary,  every  page  of  the  Saga  bears  witness  to  the  entire 
absence  thereof.  Such  works  as  these  mark  the  close  of  a 
literary  period,  and  the  prevalence  of  influences  which  are  abso- 
lutely foreign  to  the  style,  the  tone,  and  the  matter  of  the  first 
Islendinga-  Sagas. 

Only  in  one  single  instance  are  we  told  from  whose  dictation 
a  Saga  was  written  down,  viz.  at  the  end  of  Droplaug,  one  of 
the  very  oldest.  Thorvald  was  a  son  of  Grim  Droplaugson, 
and  born  about  1006.  He  had  a  son  Ingiald,  who  again  had 
a  son  named  Thorvald,  'he  who  told  this  Saga.'  Unfortunately 
there  is  a  corruption  in  the  name  (the  son  of  Grim  being  first 
called  Thorkel  and  then  Thorvald),  and  the  Saga  is  only  pre- 
served in  one  single  vellum.  However,  we  prefer  thinking  that 
no  link  has  been  left  out,  and  that  the  Saga  was  written  down  from 
the  narrative  of  the  great  grandson  of  one  of  the  heroes  of  the  tale, 
which  answers  to  a  date  early  in  the  twelfth  century  and  during  the 
lifetime  of  Ari. 

The  period  to  which  they  would  thus  be  assigned,  c.  1140-1220, 
is  one  which  would  appear  probable  on  mere  a  priori  grounds. 
The  impulse  given  by  Ari  and  his  school,  the  greater  facilities  for 
writing,  the  interest,  fitting  the  distance  of  time,  felt  in  the  old  days 
by  men  who  are  neither  repulsed  by  heathendom  as  contemporaries 
nor  forgetful  of  the  feelings  of  their  ancestors,  as  would  have  been 
the  case  in  another  generation.  It  was  also  a  time  of  peace,  a 
period  in  which  neither  foreign  influence  nor  party  violence  were 
all-absorbing  and  colouring  everything  as  in  the  Sturlung  days. 

In  times  undisturbed  by  any  great  shocks  from  without  or  con- 
vulsions from  within,  traditions  of-  an  heroic  Past  will  live,  grow, 
and  develope.  But  just  as  on  some  highland  road,  when  the 
traveller's  path  turns,  and  a  great  mountain  suddenly  as  it  were 
draws  a  curtain  between  him  and  the  country  he  has  left  behind, 
while  strange  new  landscapes  open  out  before  his  eyes,  so  in  history 
there  comes  ever  and  anon  a  sudden  change  which  shuts  out  the 


§  12.  AGE  OF  THE  ISLENDINGA  SAGAS.  Ixix 

Past  as  though  it  had  never  been,  and  spreads  new  vistas  of  hopes 
and  interests  before  a  nation,  which  in  their  turn  too  will  disappear 
as  inexorable  progress  shall  decree. 

Such  a  change  as  this  came  upon  Norway  in  the  days  of  Sverri, 
breaking  old  traditions  and  treading  out  the  old  families;  and  a 
generation  later  a  similar  crisis  overtook  Iceland  in  the  Sturlung 
age.  The  whole  tone  of  the  later  biographies  and  the  Sturlunga 
itself  clearly  shows  it.  Sturla  was  the  '  last  minstrel '  of  the  Saga 
time,  his  birth  and  early  youth  falling  within  it,  while  his  old  age 
is  outside  it,  and  he  is  left  alone,  like  Ossian,  with  the  dead. 

Only  in  broad  outline  can  we  hope  to  fix  the  age  of  the  Sagas, 
to  settle  the  problem  in  each  particular  case  would  be  indeed  vain. 
And  we  can  but  guess  at  the  date  at  which  any  one  was  composed 
or  first  put  down  on  parchment.  Even  words  are  not  a  safe 
criterion  here,  and  it  is  often  a  mere  chance  whether  a  Saga  has 
been  handed  down  in  a  genuine  or  adulterated  shape.  Thus 
Gluma  preserves  the  true  type  of  an  old  Saga,  but  it  is  a  pure 
accident  that  the  vellum  AM.  132  has  survived,  whereas  if  it  had 
perished  we  should  have  had  to  depend  on  the  Vatzhyrna  text, 
in  which  the  Saga  has  been  slightly  retouched  with  an  insertion 
(Ogmund  dytt)  abridged  from  Olaf  Tryggvason's  Saga.  So  on  the 
other  hand  the  Holmveria  of  AM.  556  is  edited  and  retouched;  but 
we  have  a  single  leaf  of  Vatzhyrna,  the  remains  of  an  earlier  and 
truer  text.  The  best  we  can  do  is  to  look  at  the  tone  and  charac- 
ter of  a  Saga,  which  even  in  a  late  adulterated  form  is  never 
quite  effaced ;  even  the  worst,  Svarfdsela,  shows  marks  of  antiquity. 
No  furbishing  can  hide  the  antique  grace  of  a  true  Saga,  such  as 
Kormak's  or  Havard's,  neither  can  any  affectation  of  spurious 
age  make  Kjalnesinga  or  Viglund's  Saga  look  ancient.  And  the 
evil  was  not  wholly  unmixed.  No  doubt  some  Sagas  have  profited 
by  the  finishing  touch  of  a  master-hand ;  else  surely  the  component 
parts  of  Niala,  Egla,  Laxdsela,  and  Eyrbyggia  would  not,  as  works 
of  art, be  what  the  finished  Sagas  are  now;  and  where  perhaps  history 
has  lost,  art  has  certainly  gained  much.  We  believe  that  when  once 
the  first  Saga  was  written  down,  the  others  were  in  quick  succession 
committed  to  parchment,  some  still  keeping  their  original  form 
through  a  succession  of  copies,  others  changed.  The  Saga  time 
was  short  and  transitory,  as  has  been  the  case  with  the  highest 
literary  periods  of  every  nation,  whether  we  look  at  the  age  of 
Pericles  in  Athens,  or  of  our  own  Elizabeth  in  England,  and  that 
which  was  not  written  down  quickly,  in  due  time,  was  lost  and 
forgotten  for  ever. 

The  verses  in  the  Sagas,  though  hardly  affording  indications  of 
the  age  of  composition,  since  they  are  mostly  mere  adjuncts  to 
the  tale  itself,  yet  are  valuable  as  evidence  of  these  processes  of 
editing,  and  embellishing,  and  adulterating  by  foisting  in  incidents 
and  narratives  of  a  more  or  less  fictitious  character.  We  find 
genuine  early  verses  in  Kormak's  Saga,  Gluma,  Gunnlaug's  Saga, 


Ixx  PROLEGOMENA.  §13. 

Hallfred's  Saga,  Sighvat's  Saga,  Eyrbyggia,  Landnama,  Kristni 
Saga,  and  throughout  the  historical  works,  Kings'  Lives,  &c. 
At  least  half  of  the  verses  in  Egla  and  Biarnar  Saga  are  also 
authentic.  Of  a  somewhat  doubtful  character  are  the  verses  in 
Havard's  Saga,  Droplaug,  and  the  latter  half  of  Niala.  (In  these 
last  two  Sagas,  by  the  same  hand— a  proof  of  Niala  being  probably 
composed  in  the  East.)  False,  but  of  a  poetical  character,  are  those 
in  Gisli  and  many  in  Egla.  While  those  in  Niala  (chaps.  7-113), 
in  Gretla  (excepting  2\  verses  quoted  from  Edda  and  Landnama), 
in  Bandamanna,  in  Hardar  Saga,  and  in  the  fabulous  Sagas  are 
both  false  and  worthless.  In  the  Sagas  of  the  North  and  East  it 
is  noticeable  that  no  verses  occur,  nor  in  Laxdaela  of  the  West. 
Besides  the  philological  and  metrical  tests,  which  are  very  trust- 
worthy here,  we  have  in  the  Prose-Edda  (about  450  quotations),  in 
the  work  of  Olaf  Hvitaskald  (about  1 20  quotations),  and  in  the  earlier 
Kings'  Lives  a  very  fair  means  of  comparison  and  of  ascertaining 
what  poets  and  what  kind  of  poetry  were  known  in  the  days  of 
Snorri. 

§  13.  HISTORIANS  BETWEEN  ARI  AND  SNORRI. 

Historians  of  the  end  of  the  twelfth  century,  writing  Lives  of 
Kings,  for  the  time  intervening  between  Ari  and  Snorri : 

Eirik  Oddzson  wrote  lives  of  King  Sigurd  Slembidjakn  and  the 
Sons  of  King  Harald  Gille,  in  a  book  called  Hryggiar-stykki, 
parts  of  which  are  preserved  in  Morkinskinna,  and  in  an  inferior 
form  in  Hulda  and  Hrokkinskinna.  He  lived  about  the  middle 
of  the  twelfth  century. 

Karl  Jonsson,  the  Benedictine  abbot  of  Thingeyri,  is  the 
author  of  Sverris  Saga,  or  the  Life  of  King  Sverri,  which  was  in 
great  part  derived  from  the  King  himself,  who  '  sat  over  him  and 
told  him  what  he  should  write.'  The  result  is  an  interesting  work, 
which  has  come  down  to  us  unchanged.  Abbot  Karl  went  to 
Norway  1184,  and  was  there  for  a  year  or  two,  just  as  the  crisis  of 
the  King's  fortunes  was  over,  and  his  success  assured.  The  quaint 
racy  style  of  Sverri's  Saga,  which  is  entirely  distinct  from  that  of  the 
other  Kings'  Lives,  and  has  a  marked  individuality  of  its  own, 
must  be  our  best  authority  for  the  Abbot's  character  and  culture. 

As  to  the  authorship,  the  vellums  are  as  usual  silent.  But  there 
is  a  preface  prefixed  to  the  story 1 ;  the  current  interpretation  of 
which  has  been  that  Abbot  Karl  (d.  1211)  wrote  but  the  first  part, 
which  does  not  go  very  far,  and  that  the  whole  later  part  was 

1  '  Her  hefir  upp  ok  segir  fra  peim  tiSendum  er  nii  hafa  verit  um  hriS,  ok  i  peirra 
manna  minnum  er  fyrir  pessi  bok  hafa  sagt,  en  pat  er  at  segja  fra  Sverri  konungi.  .  . 
En  pat  er  upphaf  bokarinnar,  er  ritaS  er  eptir  peirri  b6k  er  fyrst  rita8i  Karl  ab6ti 
Jonsson,  en  yfir  sat  sjalfr  Sverrir  konungr,  ok  re5  fyrir  hvat  rita  skyldi;  er  sii  fra- 
sogn  eigi  langt  fram  komin.  .  .  .  KolluSu  peir  pann  hlut  bokar  fyrir  pvi  Grylu. 
Hinn  si6ari  hlutr  bokar  er  rita&i  eptir  peirra  manna  frasogn  er  mhmi  hofflu  til  svd 
at  peir  hof&u  sjalfir  s6t  ok  heyrt  pessi  tidindi,  ok  peir  menn  sumir  hofSu  verit  i 


§  is-     HISTORIANS  BETWEEN  ARI  AND  SNORRI.     Ixxi 

written  by  Styrmi  (d.  1245).  We  take  the  bearing  of  the  passage 
to  be  quite  another.  The  '  key  words '  are  the  sentence,  '  er  su 
frasogn  eigi  langt  fram  komin.'  The  writer  has  told  how  the 
first  part  was  written  from  the  lips  of  the  King  himself  ('  en  yfir 
sat  sjalfr  Sverrir  konungr,  ok  re's  fyrir  hvat  rita  skyldi');  he 
then  adds — '  this  tale  is  not  come  from  far/  i.  e.  'tis  on  the  first 
hand,  no  mere  hearsay  information ;  or,  as  the  copyist  of  the 
Flatey-book  puts  it,  '  This  narrative  can  therefore  not  have  changed 
in  men's  mouths/  Again,  the  latter  part  of  the  Saga  was  taken 
down  from  men  who  had  seen  and  heard  themselves  the  tidings 
told  there.  The  text  in  Flatey-book  was,  we  take  it,  written  from 
a  copy  in  Styrmi's  own  handwriting — 'rfta'  has  a  double  sense;  it  is 
here  the  penman,  not  the  author,  that  is  meant.  The  whole  Saga 
is  of  one  cast,  precluding  any  reasonable  thought  of  a  double 
authorship,  least  of  all  by  men  so  far  removed  as  were  Karl  and 
Styrmi.  And  Sverri's  Saga  is  the  last  one  would  try  to  imitate. 
Here,  as  elsewhere,  in  Ari  and  Thorodd,  all  depends  on  a  true 
interpretation,  bearing  in  mind  that  the  technical  terms  of  our 
bookmakers  were  unknown  to  the  ancients,  who  had  to  coin  a  new 
phrase  for  what  they  had  to  say,  the  word  in  question  often  in 
consequence  being  &Ta£  \ey6pevov. 

Sverri's  Saga  is  remarkable,  alike  for  subject  and  style,  standing 
alone  among  the  Kings'  Lives,  as  indeed  it  was  most  meet  it 
should.  For  it  may  almost  be  considered  the  autobiography  of  the 
man  who  swept  away  the  Old  Norway,  with  its  royalty,  its  nobility, 
its  old  customs  and  life,  and  cleared  the  ground  for  the  mediaeval 
kingdom  which  was  to  come.  Like  Olaf  Tryggvason  he  made 
history,  and  impressed  his  personality  upon  the  nation  in  a  way 
which  it  is  granted  to  few  kings  in  many  generations  to  do.  In 
this  work  we  have  fresh  from  Sverri's  own  lips,  often  preserving 
the  very  idioms  which  smack  of  his  Fserey  birthplace1,  and  the 
ideas  which  his  priestly  education  had  characterised,  the  authentic 
history  of  his  strange  career.  His  strong  unbending  will,  his  faith 
in  his  mission  and  belief  in  his  destiny,  his  curious  trust  in  dreams 

orrostum  me&  Sverri  konungi.  Sum  bessi  ti&indi  voru  sva  i  minni  fest,  at  menn 
ritadu  begar  eptir  er  ny-ordin  voru,  ok  hafa  bau  ekki  breyzt  sfSan.' — AM.  327. 

The  Flatey-book  says — '  Her  hefr  upp  at  segia  fra  beim  t.  er  gorzt  hafa  i  £eirra 
manna  minnum  sjalfra  er  bessa  bok  hafa  i  fyrstu  saman  sett,  ok  eptir  beirri  bok  (er) 
ritaSi  Karl  aboti  Jonsson  me5  fullu  vitorSi  sjalfs  Sverris  konunga,  ok  hann  fyrir  sagQi 
hve  rita  skyldi  e9r  hvernig  setja  skyldi.  En  eptir  beirri  bok  skrifa6i  Styrmir  prestr 
hinn  Fr68i.  En  bessa  Sverris  sogu  rita5i  eptir  beirri  bok  Magnus  prestr  ]p6rhallzson 
(the  copier  of  Flatey-book}  ;  ma  bvi  eigi  betta  mal  i  munni  gengir  hafa.' 

1  The  King  in  one  place  cites  a  half-verse  from  Fafnismal,  the  earliest  known  quo- 
tation from  this  school  of  poetry.  His  foreign  education  in  the  Western  Isles  would 
on  our  hypothesis  (see  the  paragraph  on  the  Edda)  account  for  this.  The  Icelanders 
often  refer  to  Sverri's  judgment  on  men  and  even  books :  '  Sverri  was  entertained 
with  this  story,  and  he  said  that  these  Fables  were  very  amusing,'  Sturl.  i.  19.  So 
Sverri  attests  the  unexampled  valour  shown  by  Olaf  Tryggvason  at  Svold,  Odd  the 
Monk,  ch.  69.  '  King  Sverri,  a  man  of  wise  speech  and  good  understanding,  used 
to  say ' .  .  . ,  The  Author  of  Hungrvaka. 


Ixxii  PROLEGOMENA.  §13. 

and  forebodings,  his  sober  Puritan  life  (he  seldom  touched  strong 
drink  and  ate  but  once  a  day),  all  tinged  with  a  mixture  of  half- 
conscious,  half-instinctive  hypocrisy;  the  stern  discipline  which 
turned  the  ragged  band  of  Birch-legs  into  veterans,  for  whom 
victory  was  certain ;  the  eloquence,  hard,  stirring,  and  ever  appeal- 
ing with  an  assured  confidence  to  the  strongest  and  lowest  passions 
of  human  nature,  which  contributed  almost  as  much  to  bring  about 
his  designs ;  the  cunning  which  turned  the  very  Decretals  into  a 
weapon  against  the  Pope  himself;  the  knowledge  of  mankind 
which  secured  the  steadfast  adherence  of  his  partisans  through  the 
most  difficult  and  dangerous  passages  of  his  fortunes,  when  their 
political  and  even  religious  sympathies  were  appealing  most 
powerfully  against  him ;  even  his  person,  the  thick-set  burly  form, 
red  beard,  and  strong  features — all  these  are  set  before  us  in  the 
boldest  relief.  The  lives  of  Cromwell  and  Napoleon  alone  perhaps 
supply  parallels  to  such  a  character  as  this.  And  we  can  hardly 
regret  his  success  :  the  times  were  ripe  for  change  ;  the  old  Wiking 
spirit  had  fled ;  the  Norse  nobles,  like  the  English  of  the  days  of 
Ethelred  and  the  Confessor,  were  sunk  in  gross  material  sloth, 
'  mead-paunches/  as  Sverri  calls  them, '  whose  god  was  their  belly;' 
so  though  the  resistance  was  bitter,  it  was  fitful  and  sporadic  j  and 
one  by  one  they  fell,  often  in  the  midst  of  their  feasting,  by  the 
ever-wakeful  sword  of  the  great  adventurer;  bravery  they  showed 
indeed,  but  the  qualities  which  would  enable  those  reckless  *  cava- 
liers' to  hold  their  own  against  '  men  who  had  the  fear  of  the  Lord 
before  their  eyes '  were  totally  absent  among  them.  And  so  the 
old  order  of  things  gave  way ;  and  to  Norway,  as  to  Iceland  after- 
wards, there  came  a  new  life,  which  ran  its  course  too  in  time  in 
its  own  appointed  way. 

Sverri's  Saga  has  come  to  us  in  three  vellums,  besides  abridg- 
ments (see  §  15)  and  fragments  (some  twelve  leaves).  One  or 
more  were  burnt  in  the  Copenhagen  fire,  1728;  of  the  remaining, 
the  Flatey-book  on  the  whole  gives  the  best  text.  Edited  in  Fms. 
vol.  viii.  and  Flatey-book,  vol.  ii. 

After  Sverri's  death,  in  March  1202,  Norway  for  a  time  relapsed 
into  a  state  of  anarchy,  two  kings,  one  in  the  South-east,  one  in 
the  North-west.  This  is  depicted  in  the  Boglunga-Spgur,  the 
story  of  the  Croziers,  the  political  party  opposed  to  the  Birch- 
legs,  which  bridges  over  the  gap  between  the  two  great  Sagas  of 
Sverri  and  Hakon. 

Among  other  Lives  of  Kings  beside  the  series  above  noticed, 
we  may  mention  here  the  Life  of  King  Olaf  Tryggvason  by 
Odd  Snorrason,  a  Benedictine  monk  of  Thingeyri,  written  in 
Latin  between  1 160-80,  which  we  only  possess  in  a  free  and 
paraphrastic  translation,  which  appears  to  be  abridged  in  places. 
Odd  knew  of  Ari's  work,  and  discusses  his  and  Saemund's  chrono- 
logy as  above  noticed.  The  passage  which  refers  to  his  authorities, 
Gelli  Thorgilsson,  Asgrim  Vestlidason,  the  Priest  Biarni  Berg- 


§i4-  SNORRI   STURLASON.  Ixxiii 

thorsson,  Ingunn  Amor's  daughter,  Herdis  Da6i's  daughter,  Thor- 
gerd  Thorstein's  daughter,  and  to  his  showing  his  book  to  Gizur 
Hallsson,  is  also  given  elsewhere  of  Gunnlaug.  The  balance  of 
probability  perhaps  favours  Odd.  The  original  Latin  evidently 
followed  the  Saga  style,  even  including  verses,  one  of  which 
is  preserved  in  this  extraordinary  guise.  The  clerical  element 
is  by  no  means  intrusive.  It  is  doubtful  whether  Snorri  was 
acquainted  with  Odd's  book,  the  loss  of  the  Latin  original  pre- 
cluding a  full  comparison.  Odd's  text  exists  in  three  separate 
recensions,  of  which  the  AM.  vellum  (No.  310)  is  the  best  (Fms. 
x.  216-376);  the  Stockholm  MS.  (No.  18),  with  the  fragment, 
was  edited  by  Munch,  Christiania,  1853. 

Gunnlaug  the  Monk,  died  1219,  a  fellow  Benedictine  of  Odd's; 
he  wrote  a  life  of  St.  Olaf,  which  is  lost ;  it  was  no  doubt  in  Latin. 
Excerpts  from  it  are  translated  and  inserted  in  Flatey-book.  He  also 
wrote  a  life  of  St.  John,  bishop  of  Holar  (1106-21),  of  which  a 
thirteenth-century  translation  exists,  published  in  Biskupa  Sogur, 
vol.  i.  215-260.  Among  the  disciples  of  Bishop  John's  Grammar 
School  at  Holar,  whom  as  he  says,  '  I  saw  with  my  own  eyes,'  were 
Bishop  Klceng  (died  1176),  Bishop  Biorn  of  Holar  (died  1162), 
Priest  Biarni  the  Arithmetician  (died  1173),  and  Abbot  Vilmund 
of  Thingeyri,  who  died  in  1148.  Therefore  at  his  death  in  1219 
Gunnlaug  must  have  been  a  very  old  man. 

A  Legendary  Life  of  ST.  OLAF,  written  in  Latin  by  a  con- 
temporary of  Odd,  of  which  a  translation  alone  survives.  This  Life 
has  evidently  come  through  Norse  hands,  and  is  partly  of  Norse 
origin.  Our  only  vellum  is  the  De  la  Gardie  Cod.  Upsala, 
published  in  1849  by  Munch  and  Unger  (marked  O.  H.  L.,  i.e. 
The  Legendary  St.  Olaf's  Saga). 

§  14.  SNORRI  STURLASON  THE  HISTORIAN. 

SNORRI  STURLASON  (born  1178,  died  1241)  was  a  man  of  good 
family;  his  father,  a  hard,  ambitious,  and  successful  man,  had  married 
when  fifty  years  old  his  second  wife,  a  girl  of  about  eighteen;  Gudny, 
'the  mother  of  the  Sturlungs/  as  she  was  proudly  called  in  after 
days,  was  a  remarkable  woman,  inheriting  the  great  gifts  and  deep 
passions  of  her  race  (the  Myra-men  of  the  blood  of  Egil  Skalla- 
Grimsson),  and  it  was  to  her  that  her  sons  owed  the  fame  they 
gained  and  the  talents  they  transmitted,  in  one  case  at  least,  to 
another  generation.  In  Snorri  the  good  and  evil  qualities  of 
both  parents  were  present ;  and  his  famous  career,  his  wonderful 
gifts,  and  his  untimely  and  violent  death  were  the  outcome  of  this 
heritage. 

Snorri's  early  life  partly  explains  the  estrangement  which  to 
some  degree  existed  between  him  and  his  brothers,  and  may  even 
have  given  him  the  opportunity  of  turning  to  those  studies  which 
he  was  so  successfully  to  pursue.  When  three  years  old  he  was 
sent  into  fosterage  to  Oddi,  the  house  of  the  mighty  chief  J6n 


Ixxiv  PROLEGOMENA.  §  14. 

Loptsson,  the  most  influential  man  of  his  day  in  Iceland,  great- 
grandson  of  Ssemund  the  Historian,  and  grandson  of  King  Magnus 
Barekg,  as  the  Genealogical  Poem  in  the  Flatey-book  proudly 
boasts.  Here  Snorri  stayed  till  1197  (\vhenJ6n  died  at  the  age 
of  seventy-three) ;  two  years  afterwards  he  made  a  wealthy  mar- 
riage. He  now  lived  at  Borg,  the  seat  of  his  mother's  mighty 
forefathers,  till  1205,  when  by  means  of  an  arrangement  with  the 
priest  and  chief  Magnus  and  Hallfrid  his  wife  (a  great-grand- 
daughter of  Ari  the  Historian),  who  were  now  both  stricken  in 
years,  he  moved  to  Reykjaholt,  where,  with  the  exception  of  his 
two  visits  to  Norway,  the  rest  of  his  life  was  spent.  He  was 
Lawman  from  1215-18.  In  the  latter  year  he  paid  his  long- 
deferred  visit  to  Norway,  at  a  more  advanced  period  in  life  than 
was  usual.  He  arrived  there  at  a  critical  moment.  The  young 
King  Hakon  and  his  adviser  Earl  Skuli  were  preparing  a  fleet 
to  harry  Iceland,  in  order  to  avenge  an  outrage  which  one  of  the 
chiefs  there  had  inflicted  on  some  Norwegian  merchants.  Snorri 
interposed,  and  his  advice  to  the  King  was  to  use  fair  means  with 
the  great  men,  and  thus  bring  the  island  into  subjection  without 
the  need  of  violence,  professing  his  willingness  to  engage  himself 
and  his  family  in  the  furtherance  of  this  project.  Whether  this 
advice  was  merely  intended  to  induce  the  King  to  forego  his 
project,  as  would  seem  not  unlikely,  or  part  of  a  deeper  scheme 
we  know  not,  but  had  Snorri  really  wished  to  bring  about  the 
union,  it  does  not  follow  that  he  was  merely  selfish  in  his  desires ; 
nothing  could  be  worse  than  the  feuds  and  petty  tyranny  of 
the  Icelandic  chiefs,  out  of  which  there  was  apparently  no  other 
means  of  escape  but  Norwegian  intervention;  and  though  he 
might  individually  profit  by  it,  Iceland  at  all  events  could  not 
suffer.  And  it  is  useless  to  brand  him  as  a  traitor  on  such  slight 
evidence  as  we  possess  either  of  his  acts  or  intentions.  At  all 
events  things  went  no  further  on  Snorri's  return,  and  his  promises 
to  the  King  of  assistance  from  himself  and  his  family  were  ap- 
parently put  off  or  forgotten.  He  was  a  second  time  Lawman, 
from  1222-32.  In  1237,  civil  war  forced  Snorri  to  flee  to  Norway, 
where  the  enmity  between  the  King  and  Duke  Skuli  was  just 
breaking  out;  unfortunately  he  took  the  wrong  side,  against  the 
King,  in  open  defiance  of  whose  orders  he  went  home  to  Iceland 
in  1239.  Skull's  fall  in  the  spring  1240  decided  his  fate,  for  the 
King  sent  out  secret  orders  in  the  summer  to  slay  Snorri  or  take 
him  alive.  They  were  at  first  but  whispered  about,  and  it  was  not 
till  the  autumn  of  1241  that  they  were  obeyed,  and  Snorri  slain 
on  the  night  of  the  22nd  Sept.  The  leaders  of  the  murderers  were 
Earl  Gizur  and  Ami  his  sons-in-law. 

In  comparison  with  his  contemporaries,  Snorri's  broader  views 
and  keen  statesmanlike  tact  are  certainly  remarkable,  and  every 
page  of  his  historical  works  attests  his  sympathy  with  the  political 
life  and  his  possession  of  the  peculiar  qualities  necessary  for  a 


§  i4.  SNORRI   STURLASON.  Ixxv 

ruler  of  men.  Able  to  value  at  its  real  worth  the  careful  truth- 
seeking  of  Ari,  he  yet  takes  his  own  path  as  an  historian; 
seizing  on  character  and  situation  with  the  truest  dramatic 
feeling;  letting  his  heroes  speak  for  themselves;  working  boldly 
and  vigorously  but  with  the  surest  skill;  and  so  creating  works 
which  for  deep  political  insight,  truth  of  conception,  vividness  of 
colour  and  knowledge  of  mankind,  must  ever  retain  their  place 
beside  the  masterpieces  of  the  greatest  historians. 

It  may  be  noticed  that  the  name  Snorri  is  of  rare  occurrence, 
and  never  met  with  out  of  Iceland.  The  account  given  of  its 
origin  and  application  to  Snorri^HjoSi,  from  whence  our  author 
derived  it,  is  doubtful,  since  the  first  person  of  the  name  was  the 
son  of  Thord  of  Head  and  grandson  of  Kiarval  the  Irish  King, 
and  this  man's  grandson  Thorfinn  Karlsefni  flourished  c.  1000, 
which  would  certainly  make  him  an  old  man  at  the  time  of  Snorri 
Go5i's  birth.  If  the  name  be  of  Northern  origin,  it  is  probably 
the  diminutive  form  of  some  nickname,  but  it  may  be  the  corrup- 
tion of  an  Irish  appellation.  It  is  now  very  common  in  Iceland. 

In  giving  a  short  account  of  SNORRI'S  WRITINGS,  it  will  be  con- 
venient first  to  set  down  in  order  the  scanty  proofs  of  his  author- 
ship preserved  to  us  in  the  MSS.  He  has  always  been  known  as 
a  poet  and  as  the  author  of  the  Prose-Edda,  which  is  indeed 
ascribed  to  him  in  the  Upsala  MS.,  while  in  the  Annals  of  1580 
we  find  him  noticed  (1241)  as  the  author  of  'Edda  and  many 
historical  works  (fraeSi)  and  Icelandic  stories.'  The  compiler  of 
these  Annals  certainly  knew  the  Sturlunga  and  Bishop  Ami's  Saga, 
and  his  testimony  may  therefore  not  be  very  weighty  with  respect 
to  the  '  historical  works/  The  name  Edda  was,  we  believe,  in  the 
last  instance  derived  from  the  old  Lay  of  Rig,  preserved  in  one  of 
our  Edda  MSS.  Another  vellum  (AM.  748)  also  bears  witness, 
as  we  shall  see,  to  Snorri's  authorship  of  the  Skaldskaparmal. 

The  Sturlunga  (i.  299)  tells  us  that  Snorri  wrote  Sagas,  and  he  is 
twice  (ii.  84,  399)  ftilled  'frodi,'  the  his^rian's  special  epithet  in  a 
genealogy.  He  is  referred  to  in  the  Great  Olaf  Tryggvason's 
Saga,  ch.  256,  as  an  authority  on  King  OlaFs  end.  It  should 
be  noticed  that  the  peculiar  wording  of  the  phrase,  'so  says 
Snorri  Sturlason/  by  no  means  excludes  the  hypothesis  of  that 
Saga  being  Snorri's  very  work.  Again,  in  St.  Magnus*  Saga  he 
is  cited  with  reference  to  Earl  Erlend's  death.  This  passage 
tallies  with  the  record  in  Hulda,  and  Hrokkinskinna,  and  Heims- 
kringla.  ^ 

But  there  is  another  piece  of  evidence  of  a  clearer  kind.  In  the 
Norse  translation  of  the  Heimskringla  by  the  Norseman  Lauritz 
Hansen  in  1550,  these  words  occur,  'Her  enddes  fortalen  Snorris 
Sturlasenns  udi  Konunghe  Boghen,  som  staae  i  samme  fortalen 
Snorris  Sturlles  historiographi  Norwag.'  The  MS.  Hansen  used, 
as  we  can  tell  by  an  error  occurring  in  the  second  line,  was  the 
Konunga-b6k,  the  very  Fris-b6k  which  we  still  possess,  wherein  not  a 


Ixxvi  PROLEGOMENA.  §  14. 

single  mention  of  Snorri  is  found.  But  Hansen  had  besides  another 
MS.  at  his  disposal,  from  which  this  statement  may  have  been 
taken.  It  is  impossible  that  the  statement  should  be  a  forgery, 
for  not  even  in  Iceland,  still  less  in  Norway,  had  any  one  at  that 
day  the  slightest  notion  that  Snorri  had  ever  written  historical 
works.  His  very  name  could  not  have  been  known  out  of 
Iceland  at  that  time,  and  even  in  Iceland  itself  not  two  men 
perhaps  knew  that  such  a  person  had  existed.  Moreover  the 
first  leaf  from  the  Kringla,  a  MS.  of  Heimskringla  known  to 
have  been  in  Norway  at  that  time,  is  missing,  which  may  well 
have  contained  the  notice  quoted  by  Hansen,  especially  as  he  says 
that  he  made  use  of  two  MSS.  *  The  statement  was  repeated  by 
Peter  Clausen,  from  whom,  through  Ole  Worm's  edition  of  1630, 
it  was  brought  to  Iceland,  at  which  date  the  Sturlunga  was  totally 
unknown,  no  cppy  of  it  having  been  taken  for  about  300  years. 
It  would  be  important  to  know  whether  Clausen's  testimony  is 
independent  or  simply  a  repetition  of  Hansen's  earlier  statement. 
We  have  had  no  opportunity  of  examining  Clausen's  autograph 
MS.,  which  is  said  to  be  in  the  Guelphian  Library  at  Hanover, 
an  inspection  of  the  wording  of  which  would  probably  settle  the 
question. 

We  have  to  dismiss  every  thought  of  living  traditions  in  Iceland 
at  that  time.  Snorri,  as  author  of  Lives  of  Kings  (though,  perhaps, 
not  as  the  writer  of  Edda),  was  dead  to  them.  This  is  proven  by 
the  absence  of  any  allusions  in  the  earlier  writings  of  men  like 
Arngrim,  as  well  as  by  positive  statements  when,  in  1630,  the  Danish 
edition  of  Worm  appeared.  Thus  Arngrim,  in  a  letter  to  Worm 
of  Aug.  18,  1632,  says,  'Nee  quod  ad  Snorronem,  nostrum  an 
•vestrum  potius,  quibus  lucem  et  se  ipsum  profund&  oblivionis 
nocte  erutum  debeat,  continuandum  puto  apud  nos  repertum  iri.' 
And  if  Arngrim,  the  most  learned  man  of  his  generation,  knew  not, 
how  should  others  ?  Magnus  Olafsson  of  Laufas,  returning  thanks 
for  a  received  copy,  writes  Aug.  29,  1634,  'Operae  pretium  fecisse 
judico  clarissimum  Wormium  in  hujus  operis  editione,  qua  Nor- 
wegiae  et  nostri  Snorronts  nomina  multum  reviviscunt.'  As  the 
compiler  of  Laufas-Edda,  he  knew  Snorri  as  the  author  of  the 
work  he  copied,  and  his  low-toned  words  here  seem  to  hint  that 
he,  an  essentially  poetical  man,  did  not  much  relish  the  Danish 
Translation  of  the  Kings'  Lives. 

Having  thus  gone  through  the  external  evidence  on  this  head 
we  must  confess  that  our  case  is  so  far  weaker  than  that  for 
Thorodd's  authorship  for  instance;  but  if  we  add  the  collateral 
internal  considerations,  which  furnish  entirely  independent  proof, 
we  may  consider  Snorri's  authorship  of  the  Lives,  in  their  best 
and  fullest  form,  as  conclusively  supported.  We  have  here  actually 

1  This  leaf  was  already  lost  in  1569,  but  may  for  all  that  have  existed  in 
1550.  Of  course  Hansen  may  have  used  some  other  MS.  now  lost. 


§14-  SNORRI   STURLASON.  Ixxvii 

handed  down  in  ancient  vellums  a  series  of  Lives  of  Kings  by 
some  unknown  great  historian,  whose  full  classical  style  if  com- 
pared with  Egla  and  Laxdaela,  works  of  a  date  known  within 
certain  limits,  must  be  allowed  to  correspond  with  that  of  some 
man  living  in  Snorri's  days.  We  have  also  in  the  Prose-Edda, 
a  work  of  Snorri's — the  clear  positive  statement  of  the  MSS. 
leaves  no  doubt  on  that  head — containing  mythical  Tales  told 
in  a  manner  which  for  its  grand  simplicity,  humour,  and  flexi- 
bility has  never  been  approached,  till  the  brothers  Grimm  wrote 
their  beautiful  Marchen.  If  the  Edda  stones  be  compared  with 
the  Kings'  Lives  it  is  impossible  not  to  be  struck  with  the  simi- 
larity of  mind  and  conception  displayed  in  works  of  such  different 
character,  almost  amounting  to  coincidence  in  such  passages  as 
the  famous  tale  of  Utgard-Loki,  and  the  story  of  Asbiorn  Selsbane, 
where  the  words  of  the  dialogue  between  the  two  kinsmen  recall 
the  very  spirit  which  inspired  the  dialogue  of  the  Giant  King  and 
Thor1.  It  is  not  possible  to  imagine  that  we  have  here  two 
separate  contemporary  writers  of  such  eminence,  and  yet  so  like, 
and  knowing  as  we  do  that  Snorri  wrote  Sagas,  we  shall  not  be 
wrong  in  assuming  that  by  those  Sagas  were  meant  the  Lives  of 
Kings  of  which  we  are  now  speaking. 

Were  it  worth  while  other  minor  considerations  might  be  urged, 
of  which  we  may  perhaps  mention  one :  the  verses  in  the  Kings' 
Lives,  especially  St.  Olaf's  Saga,  are  remarkably  well  chosen  and 
well  preserved,  always  scanning  correctly,  and  thoroughly  satisfying 
the  ear,  the  most  necessary  quality  of  Icelandic  poetry.  This 
points  to  a  poet's  hand,  and  certainly  Snorri's  literary  fame  among 
his  .contemporaries  rested  on  his  eminence  as  a  poet,  an  opinion 
which,  as  the  Prose-Edda  will  show,  was  based  on  strong  grounds. 
Again,  the  author  of  the  Kings'  Lives  is  above  all  things  epic, 
and  of  course  all  personality  as  such  is  absent  from  his  work ; 
but  the  dramatic  instinct  for  situation,  the  splendid  speeches  in 
which  he  delights,  as  affording  him  the  opportunity  for  his  political 
tastes  to  revel  in  unchecked,  now  pleading  with  patriotic  zeal  the 
cause  of  local  independence,  now  persuasively  setting  forth  the 
advantages  of  a  strong  government,  but  equally  at  home  in  both 
sides  of  the  question — but,  above  all,  the  infinite  variety  and 
delicate  manipulation  of  a  style  which  never  fails  to  charm — 
afford  the  strongest  confirmation  of  the  fact  that  to  no  one  in  all 
Icelandic  literature  but  Snorri  could  such  masterpieces  of  historical 
composition  as  the  Sagas  of  Olaf  Tryggvason  and  St.  Olaf  be  fitly 
or  properly  ascribed. 

Between  Ari  and  Snorri  there  is  this  difference :  Ari  is  a  master 

1  For  instance, '  Asbjorn  maelti :  "  Seint  er  satt  at  spyrja,  mer  hefir  kennt  verit  a  unga 
aldri  at  modir  min  vaeri  frjals-borin  i  allar  halfur.  .  .  Erlingr  sa  til  bans,  ok  glotti 
vi6  tonn  ok  mselti  "  '  (p.  114,  Ed.  1853)  ;  and  Edda,  «  Hann  (Utgar5a-Loki)  leit  seint 
til  beirra,  ok  glotti  um  tonn  ok  maelti :  "  Seint  er  um  langan  veg  at  spyrja  tidinda. 
Eoa  er  annan  veg  en  ek  hygg,  at  pessi  svein-stauli  se  Oku-f>6rr  ?  " ' 


Ixxviii  PROLEGOMENA.  §  14. 

of  facts,  and  his  truthful  research  has  laid  the  foundations  of 
history;  Snorri  is  a  political  historian,  a  man  of  the  world,  a 
poet  and  artist.  We  must  not  fancy  him  stooping,  pen  in  hand, 
over  volumes  of  Odd,  Gunnlaug,  or  Agrip,  probing  for  facts, 
selecting  now  this,  now  that,  ever  questioning  himself,  Can  this 
be  true  ?  Is  this  so  ?  an  historical  *  Lord  of  Doubts.'  Far  from 
this,  we  have  his  word  for  it,  that  he  implicitly  relied  on  Ari  as 
to  facts,  attracted  by  the  wisdom  and  sagacity  of  the  old  historian. 
Besides,  Ari's  informants  lay  in  their  graves  these  hundred  years, 
the  wise  truthful  Lady  Thurid,  the  Sagaman  Odd,  all  dead  and 
silent,  and  tradition  was  fast  dying  out  in  Iceland.  But  in  the 
meantime  there  had  sprung  up  a  host  of  written  Sagas  to  supple- 
ment the  works  of  Ari.  Especially  in  the  case  of  St.  Olaf's  life, 
many  stories  and  episodes,  new  for  the  most  part,  seem  to  have 
been  used  up ;  for  instance,  a  Saga  of  Hialti  Skeggiason,  and 
the  message  to  Upsala ;  a  Saga  of  Sighvat,  the  friend,  poet,  and 
wise  counsellor  of  King  Olaf ;  besides  Faereyinga,  Orkney  Saga, 
and  smaller  tales,  such  as  those  of  Thorodd  Snorrason,  Stein 
Skaptason,  Thorarin  the  great  sailor,  and  many  others.  Out  of 
all  this  the  great  Sagaman  worked,  not  writing,  but  dictating 
(whether  he  was  a  penman  at  all  may  be  doubted;  as  a  great 
chief  in  an  age  and  circumstances  in  which  correspondence  by 
writing  had  become  necessary,  and  as  lay  rector  of  several 
churches  he  would  naturally  have  clerks  always  about  him,  and 
the  Maldagi  would  seem  to  imply  that  two  priests  at  least  formed 
part  of  his  regular  household),  and  ever  moulding  all  into  his 
own  style,  far  unlike  the  mechanical  compilers  and  scribes  of  the 
Skioldunga,  or  Flatey-book.  The  speeches  throughout,  like  those 
of  Thucydides,  we  take  to  be  his  own.  Such  are  those  of  Law- 
man Thorgny,  Einar  of  Thwera,  the  Debates  at  the  Battle  of 
Stiklestad,  and  many  others.  So  also  the  dialogues.  For  instance, 
that  between  King  Olaf  and  the  young  captive  Earl  (given  by 
Mr.  Carlyle  in  his  Early  Kings  of  Norway).  On  the  other  hand 
as  to  facts,  when  Ari  went  wrong,  so  too  we  believe  did  Snorri. 
Versions  of  facts  which  differed  from  those  of  Ari  have  mostly 
perished  (and  few  may  have  deserved  to  survive);  but  some  we 
can  still  check.  For  instance,  the  death  of  King  Tryggvi,  slain, 
not  by  treason  of  the  sons  of  Gunhild,  but  by  his  own  subjects 
for  his  harshness ;  the  last  moments  of  Erling  Skialgsson,  reliev- 
ing St.  Olaf  of  the  odium  which  must  stick  to  his  name  if  the 
story  as  told  in  his  Saga  were  true.  (See  for  this  Agrip.)  So 
the  journey  of  Tosti  to  Norway,  discredited  (fairly,  we  think)  by 
Mr.  Freeman ;  the  true  incidents  being  preserved  in  an  inserted 
clause  in  Morkinskinna.  In  chronology,  the  length  of  the  reign 
of  the  sons  of  Gunhild,  where  the  calculations  of  Ssemund  remain 
to  us  in  the  poem  Konungatal ;  the  mistakes  in  the  date  of  Knut 
the  Great's  Life,  of  the  Battle  of  Clontarf,  &c.  As  to  geography, 
he  makes  the  Swold  an  island,  instead  of  what  it  is,  a  strait  or 


§14-  SNORRI    STURLASON.  kxix 

current,  for  in  Hallfred's  song  we  must  read  '  a  vl5u  sundi  He3ins- 
eyjar '  (Hiddense),  and  '  He8ins  rekka '  (from  a  Slavonic  word  for 
stream).  So  the  Saga  of  Sighvat  is  at  variance  with  his  own  verses 
(Austrfarar-visur),  which  tell  of  his  journey  to  Russia,  and  the 
Earls  there,  out  of  which  the  Saga  makes  a  journey  to  Upsala. 
Some,  perhaps  most  of  these  errors  must  be  ascribed  to  Ari ;  but 
then  if  Ari  did  misdate  Harald  Greyfell's  reign,  he  was  the  foun- 
tain-head of  all  true  knowledge  as  to  the  ancient  heathen  rites, 
customs,  temple-worship,  constitution,  and  law.  This  goes  for  much 
with  a  man  of  Snorri's  mind,  who  would  and  did  readily  accept 
Ari's  authority  on  every  point.  And  we  may  perhaps  venture  to 
guess  that  it  was  owing  to  Snorri's  complete  incorporation  of  his 
predecessor's  work  that  Ari's  Konunga  ^Evi  has  disappeared. 

To  notice  one  thing  more.  It  has  been  said  that  Snorri  was  the 
first  man  who  introduced  the  old  poems  as  sources  of  history. 
This  is  founded  on  the  erroneous  supposition  that  he  and  not 
Ari  is  the  author  of  the  Preface  (a  bok  J)essi).  On  the  face  of 
it,  it  would  seem  strange  that  a  man  of  Ari's  sagacity  should  fail  to 
notice  the  importance  of  the  Drapas,  as  evidence  of  facts  having 
actually  occurred,  and  as  to  their  sequel.  The  grain  of  truth  in 
this  assumption  we  take  to  be,  that  Snorri  was  the  first  man 
who  for  artistic  and  ornamental  purposes  introduced  the  songs 
in  the  Sagas.  Hundreds  of  verses  are  inserted  in  our  present 
Lives,  but  many  more  were  actually  used  by  the  historian. 
He  knew  the  whole  songs,  but  only  inserted  such  verses  here 
and  there  as  fitted  his  story. 

There  sprung  up  in  the  last  century  a  fancy,  started  probably  by 
some  Icelandic  student  at  Copenhagen,  that  from  Snorri  were 
descended  many  of  the  most  distinguished  Icelanders  of  modern 
times.  The  Editor  has  even  heard  it  suggested  that  Thorwaldsen's 
talents  might  be  regarded  as  to  some  extent  an  atavism,  reverting  to 
the  skill  in  wood-carving  which  Olaf  Pa  is  recorded  to  have  pos- 
sessed !  This  of  course  is  a  reductio  ad  absurdum  of  the  theory, 
but  the  grave  pedigrees  which  adorn  many  modern  works,  tracing 
Arni  Magnusson  (who  was  entirely  innocent  of  such  dreams)  and 
Finn  Magnusson  back  to  Snorri,  are  just  as  true.  This  idea  seems 
to  rest  on  an  induction  from  an  entry  in  the  Annals  in  1343, 
respecting  the  death  of  Lady  Wilborg,  the  mother  of  Einar.  In 
obedience  to  a  custom  often  followed,  it  was  imagined  that  her 
father's  name  must  also  have  been  Einar  (as  a  fact  from  a  neglected 
passage  in  the  Annals  we  know  that  his  name  was  Sigurd),  and  if 
Einar,  who  so  fit  a  person  to  identify  him  with  as  Einar,  the  son 
of  Thordis  the  daughter  of  Snorri  ?  See  Genealogies,  vol.  ii.  p.  48  r . 
Considering  the  character  borne  by  Snorri's  children,  one  would 
hardly  wish  to  draw  one's  pedigree  through  them.  If  any  man 
was  ever  blessed  by  fate  in  his  gifts  and  cursed  by  destiny  in  his 
children,  it  was  Snorri.  We  have  indeed  little  doubt  that  but  for 
their  wretchedness  and  misdeeds,  which  crossed  his  path  at  every 


Ixxx  PROLEGOMENA.  §  14. 

turn,  his  own  great  abilities  would  have  brought  him  at  last  through 
a  successful  life  to  a  peaceful  ending. 

As  a  matter  of  fact,  but  one  family  pedigree  in  Iceland  can 
be  traced  through  the  dark  ages  of  the  island's  history  back  to  the 
thirteenth  century. 

With  reference  to  Snorri's  historical  writings,  we  believe  the 
Kings'  Lives,  down  to  and  including  that  of  King  Sigurd  the 
Crusader,  as  they  now  exist  in  the  fuller  forms,  to  be  his  very 
work  (parts  1-4  as  we  have  numbered  them  in  our  discussion  of 
them  in  §  15).  The  Ynglinga  and  the  earlier  Lives  down  to  Olaf 
Tryggvason  we  consider  to  be  substantially  Ari's,  little  altered  save 
by  abridgment,  though  even  here  there  are  traces  of  his  handi- 
work. For  further  criticism  on  the  Kings'  Lives  see  §§  15,  16,  17. 

The  Prose-ErDA  is  a  poetical  Handbook  in  three  parts,  com- 
prising: i.  A  mythological  compendium  from  which  most  of  our 
knowledge  of  the  Scandinavian  theogony  is  derived ;  2.  A  poetic 
Dictionary,  which  is  a  perfect  treasury  of  the  older  words  of  the 
language;  and  3.  A  treatise  on  metric.  Prologues  and  epi- 
logues are  affixed  which  are  clearly  not  Snorri's,  but  the  work  of 
some  one  who  was  '  book-learned '  and  had  shared  in  the  ordinary 
mediaeval  culture.  Neither  is  a  list,  known  as  f>ulur,  of  poetic 
words  in  verse  for  convenience  of  memory,  to  be  ascribed  to 
Snorri ;  it  would  rather  seem  to  be  the  work  of  some  poet  of  the 
Western  Isles,  to  judge  from  the  mention  of  many  English  and 
Scottish  river-names. 

The  Mythology,  called  Gylfa-ginning  \  consists  of  a  series 
of  stories  told  by  Woden  in  answer  to  the  questions  of  Gylfi,  a 
Swedish  King,  who  has  heard  of  the  gods'  fame,  and  comes  in 
disguise  to  spy  out  the  truth.  The  stories  are  illustrated  by  quo- 
tations from  nine  old  Lays  (eight  of  which  we  still  possess  in  the 
Poetic  Edda),  and  a  verse  or  two  of  Bragi's  and  Thiodulf's. 
After  a  short  dialogue  on  the  origin  of  songcraft  between  Bragi 
and  ./Egir,  there  follows  the  Dictionary,  Skaldskapar-mal 2,  also 
in  catechetical  form,  containing  lists  of  synonyms  and  epithets 
arranged  under  heads,  and  illustrated  by  over  240  quotations  from 
sixty-five  named  poets,  and  eight  or  ten  anonymous  lays.  The 
fulur  are  inserted  here.  The  third  division  of  the  book,  called 
Hatta-tal3,  was  written  for  King  Hakon  and  Earl  Skuli  (about 
1222).  It  contains  examples,  a  few  of  which  are  quotations, 
arranged  in  order  so  as  to  make  a  complete  poem  of  every  kind  of 
metre  known  to  the  writer,  and  should  be  compared  with  the 
similar  Hatta-lykil  composed  some  eighty  years  earlier  by  Earl 
Rognvald  of  Orkney  and  the  poet  Hall. 

We  have  no  information  as  to  the  date  of  the  two  former  parts 

1  '  Her  hevr  Gylva  ginning  fra  J>vi  er  Gylfi  sotti  helm  AlfarSur  i  Asgard  me5 
fjolkyngi,  ok  fra  villu  Asa  ok  fra  spurningu  Gylva.' — Cod.  Upsal. 
3  •  Her  hefr  Skaldsfeapar  mal  ok  heiti  margra  hluta.' — Cod.  Upsal. 
3  *  Hdttatal,  er  Snorri^Sturlo  son  orti  urn  Hakon  konung  ok  Skula.' — Cod.  UpsaL 


§14.  SNORRI   STURLASON.  Ixxxi 

of  this  Edda,  but  they  are,  one  would  guess,  later  than  the  third. 
Could  it  be  in  connection  with  his  lately  finished  work  that  about 
the  years  1228  sqq.  he  occupied  a  booth  at  the  Althing,  which  he 
called  Walhall,  and  close  to  another  called  Valhallar-dilk  or  Little 
Walhall?  About  1230  would  be  a  likely  date. 

The  text  of  this  work  rests  on  three  MSS. :  i.  Codex  Regius, 
an  interpolated  text  of  the  end  of  the  thirteenth  century.  An  abridg- 
ment of  the  Saga  of  Sigurd  and  the  Volsungs,  and  the  unique  copy 
of  the  Grotta  Song  are  also  contained  in  this  vellum.  2.  Codex 
Wormianus  or  Orms-bok,  the  best  and  most  accurate  of  the  three, 
a  fine  large  MS.  written  by  a  scholar  about  1330.  Its  later  history 
is  known.  Arngrim  the  learned  (died  1648)  gave  it  to  Ole  Worm 
(died  1651),  whose  grandson,  Christian  Worm,  in  1706,  parted 
with  it  to  Ami  Magnusson.  In  1609  the  Priest  Magnus  Olafsson 
compiled  from  it  his  Poetical  Handbook,  since  called  Laufas-Edda. 
Codex  Wormianus  contains  the  only  copy  of  Rigsmal  and 
Thorodd.  3.  Codex  Upsalensis  belongs  to  another  type  of  MS. 
than  the  two  former,  which  are  related,  and  hence  deserves  more 
attention  than  it  has  hitherto  received.  The  verse  is  utterly  cor- 
rupt, by  passing  through  a  Norwegian  copy  as  one  would  think 
(peculiarities  in  the  spelling  indicate  as  much),  and  the  contents  are 
differently  arranged.  This  vellum  alone  contains  the  full  title  and 
the  author's  name,  *  This  book  is  called  Edda,  and  is  composed 
by  Snorri  Sturlason/  &c. 1  An  abridgment  of  the  Second  Skalda 
Treatise,  containing  the  Tables  of  the  Anonymous  Grammarian,  is 
affixed  to  the  Edda  text.  The  Arna-Magnaean  vellums  748,  757 
contain  an  abridgment  of  the  second  part  of  Edda  joined  to  the 
Third  Grammatical  Treatise  of  Olaf  Hvitaskald,  to  be  used  by 
poets  as  a  Gradus  or  Poetic  Handbook.  AM.  748  expressly 
names  Snorri  as  the  author2. 

A  new  edition  is  much  needed,  which  should  take  Codex 
Wormianus  as  its  basis.  The  former  editions  are  those  of 
Dr.  Egilsson,  Reykv.  1848,  and  the  AM.  edition,  Copenh.  1848 
and  1852. 

STYRMIR  KARASON  THE  HISTORIAN  (fr65i),  priest,  and  prior,  filled 
the  high  office  of  Lawman  twice  (1210-15  and  1232),  and  died  an 
old  man  in  1245.  He  must  have  written  a  Life  of  St.  Olaf,  now 
lost,  but  cited  in  Flatey-book.  He  made  a  recension  of  Landnama 

1  '  B6k  bessi  heitir  Edda,  hana  hefir  saman  setta  Snorri  Sturlu  sonr  eptir  peim 
haetti  sem  her  er  skipat :   Er  fyrst  fra  Asum  ok  Gylfa  (Ymi,  Cod.)    f>ar  nsest  Skald- 
skapar  mal  ok  heiti  margra  hluta.     Sidast  Hattatal  er  Snorri  hefir  ort  um  Hakon 
konung  ok  Skiila  hertoga.' — Inscription  to  Cod.  Upsal.,  Edda  (1852),  ii.  250. 

2  '  Her  er  lykt  beim  hlut  bdkar  er  6lafr  f>6r6arson  hefir  saman  sett,  ok  upp  hefr 
Skaldskapar  mal  ok  kenningar   eptir  bvi  fern   fyrr  fundit  var  i  kvaeSum  hofud 
skalda,  ok  Snorri  hefir  siSan  saman  faera  latiS.' — Edda,  ii.  427,  428. 

That  Snorri  himself  was  the  author  of  the  Prose  Commentary  to  the  poem 
Hattatal  is  proven  by  a  citation  of  Olaf  Hvitaskald,  as  well  as  by  words  in  the 
commentary  itself. 

VOL.  I.  f 


Ixxxii  PROLEGOMENA.  §  15. 

which  Hauk  Erlendson  had  before  him.  He  also  copied  out  King 
Sverri's  Saga.  He  is  mentioned  once  or  twice  in  Sturlunga  in  con- 
nection with  Snorri.  The  epilogue  to  Holmveria  Saga  speaks  of 
him  as  an  authority  on  Icelandic  Sagas,  but  this  latter  quotation 
may  well  be  spurious,  and  copied  from  the  Gretla  epilogue. 

§  15.  THE  LIVES  OF  THE  KINGS  OF  NORWAY. 

The  process  which  the  Kings'  Sagas  underwent  in  the  thirteenth 
century  is  precisely  the  reverse  of  that  applied  to  the  Islendinga 
Sogur.  They  were  dressed  up  and  rilled  out,  while  these  were 
mercilessly  cut  down. 

Taking  first,  for  instance,  the  Lives  of  King  Hakon  and  Sverri, 
we  have  indeed  good  store  of  vellums,  but  they  are  in  a  sad  plight; 
for  upon  examination  it  will  be  found  that  each  contains  a  sepa- 
rate abridgment  executed  in  a  separate  way.  But  none  of  them  is 
well  done  ;  sentences  are  curtailed  and  transposed ;  the  transcriber, 
for  he  is  nothing  more,  skipping,  as  it  were,  from  full  stop  to  full 
stop ;  entire  chapters  are  omitted  in  a  completely  arbitrary  fashion ; 
and  the  whole  process  shows  little  historical  skill  and  scant  venera- 
tion for  the  text,  but  such  mechanical  execution  that  the  framework 
of  words  and  of  style  are  retained.  Thus  we  have  one  abridgment 
in  Fris-bok,  omitting  Sverri's  Saga;  another  in  Eirspennill  con- 
taining Sverri's  Saga,  Hakon's  Saga,  and  those  of  the  preceding 
Kings  from  Magnus  the  Good ;  Jofraskinna  includes  both  Sverri's 
and  Hakon's  Sagas ;  and  Gullinskinna  the  same,  preceded  by  the 
Kings'  Lives  from  Harald  Hardrada's  time.  In  Christiana  and 
Stockholm  there  are  fragments  of  a  lost  vellum  which  contained 
St.  Olaf's  Saga  in  full  and  that  of  Hakon  in  an  abridged  form,  and 
perhaps  the  Sagas  between.  There  are  even  fragments  of  editions 
still  more  curtailed — a  chaotic  state  of  things,  were  it  not  that 
one  or  two  mutilated  MSS.  of  the  true  Saga  remain,  from  which 
we  are  able  to  piece  it  together.  It  will  at  once  strike  the  observer 
that  the  worst  and  most  mutilated  texts  of  these  two  Sagas  are 
those  afforded  by  the  so-called  Heimskringla  vellums,  of  which  the 
Kringla  alone  ends  as  the  editions  do  in  1177. 

This  bodes  badly  for  the  Heimskringla  text  of  the  previous 
Kings'  Lives,  and  when  we  come  to  examine  into  the  fact,  it  will 
most  clearly  appear,  if  these  texts  are  placed  for  a  minute  in  juxta- 
position with  other  and  better  MSS.,  that  they  too  have  been  dealt 
with  in  the  like  way  \ 

We  may  take  as  an  example  here  the  death  of  Earl  Hakon  and 
the  accession  of  Olaf  Tryggvason,  which  is  in  the  Great  O.  T. 
Saga,  a  piece  of  the  most  beautiful  dramatic  style,  and  is  well 

1  In  the  following  paragraphs  we  have  selected  a  few  specimens — for  to  run 
through  the  whole  of  Heimskringla  would  be  out  of  the  question  here — which  will 
be  printed  (in  the  good  text)  in  the  Icelandic  Reader  now  in  the  Press,  enabling  the 
student  to  compare  and  judge  for  himself. 


§  15-    THE  LIVES  OF  THE  KINGS  OF  NORWAY.    Ixxxiii 

worthy  of  Snorri.  But  if  we  turn  to  the  Heimskringla  version 
of  the  same  events,  instead  of  the  delicate  contrivance  and  inimitable 
phrasing  of  our  text,  in  which  every  word  tells  and  every  syllable 
is  significant,  we  find  only  a  dull  skeleton-like  abridgment,  which, 
like  a  pirated  quarto  of  Shakespeare,  defaces  the  beauty  which  it 
cannot  hide.  Thus  that  the  thrall  Kark  and  the  Earl  were  born 
on  the  same  day,  and  that  the  former  had  been  given  to  the  latter 
as  his  '  tooth-fee '  (a  usage  which  survives  in  our  christening  gift), 
is  entirely  omitted  by  Heimskringla ;  while  the  story  of  the  wily 
Earl's  attempt  to  mislead  his  pursuers  is  half  told.  We  hear  indeed 
how  Hakon,  hard  pressed,  thrusts  his  horse  into  a  hole  in  the  ice, 
leaving  his  cloak  at  the  edge,  but  the  point  of  the  story,  which 
comes  a  little  further  on,  the  effect  of  this  ruse  on  the  pursuers, 
is  left  out  by  the  forgetful  abridgment-maker. 

Again,  in  the  same  story,  when  the  fugitives  have  reached  the 
cave  and  are  asleep  there,  the  scene  changes,  and  we  are  told 
of  the  fight  between  King  Olaf  and  Hakon' s  son  Erlend,  and  of 
the  latter' s  fall;  whereupon  we  are  brought  back  to  Hakon  and 
Kark's  flight  to  the  house  of  Thora  of  Rimul,  whose  first  greeting 
to  the  Earl  is  the  news  of  his  son's  death.  Not  so  in  the  abridg- 
ment ;  there  the  chapter  on  the  death  of  Erlend  is  put  after  the 
meeting  with  Thora,  who  nevertheless  tells  the  Earl  the  news  of 
which  the  reader  has  been  kept  ignorant;  a  clumsy  arrangement 
which  manifestly  spoils  the  dramatic  fitness  of  the  original  plot. 
The  diction  too  throughout  the  abridgment  is  poor  and  meagre 
beside  the  rich  full  style  of  the  rightful  text. 

So  in  the  splendid  '  Passing  of  the  Ships '  before  Svold,  the 
name  of  the  captain  of  the  leading  vessel  is  wrongly  given,  and 
the  two  or  three  next  ships  (and  one  of  the  writer's  most  significant 
touches  to  boot)  omitted  altogether. 

But  perhaps  the  most  striking  instance  of  the  lack  of  poetic 
feeling  in  the  abridgment-maker  is  the  omission  of  the  blind 
Yeoman  of  Moster's  prophecy,  and  its  accomplishment.  He  had 
foretold  that  the  four  most  precious  things  in  Norway  should 
perish,  and  his  words  were  fulfilled  in  the  fall  of  King  Olaf  Trygg- 
vason,  and  the  death  of  the  Queen  Thyra  and  the  hound  Vigi  for 
grief  at  his  loss,  and,  lastly,  in  the  breaking  up  of  the  famous 
war-ship  the  'Long  Snake,'  which  no  man  but  Olaf  could  steer 
(chaps.  257-259).  Many  pious  legends  of  the  King's  were  stored 
up,  especially  from  his  last  days.  Thorkel,  the  King's  mother's 
brother,  and  who  survived  him  by  some  forty  years,  used  to  tell  how 
he  had  seen  him  in  conversation  with  angels.  This  and  many  of 
King  Olaf's  great  feats  are  already  related  in  the  poem  Rekstefja, 
but  omitted  in  the  Heimskringla. 

The  objection  which  might  be  raised  to  our  theory  that  the  Great 
Olaf  Tryggvason's  Saga  is  the  original  work,  from  the  occurrence  of 
the  phrases,  'Snorri  Sturlason  segir  sva'  (ch.  256),  and  'ftser  fra- 
sagnir  er  Snorri  Sturluson  vattar,'  may  be  met  in  several  ways.  The 

f  2 


Ixxxiv  PROLEGOMENA.  §  15. 

writer  would  speak  thus  of  Snorri  even  if  he  were  copying  his 
original  work,  or  if  he  wished  to  give  the  authority  for  a  parti- 
cular theory  (cf.  '  en  sva  es  sagt  fra  orSum  sjalfs  Kolbjarnar,'  &c.), 
which  Snorri  himself  preferred,  and  need  not  be  understood  as 
introducing  a  separate  work,  of  which  we  have  no  traces. 

Such  are  a  few  striking  specimens  of  the  character  of  the 
Heimskringla  compendia,  but  the  careful  reader  will  notice  like 
instances  in  almost  every  chapter. 

In  St.  Olaf  s  Saga  the  original  prologue  (chaps.  1-18,  middle,  in 
the  edition  of  1853)  an<3  epilogue  (chaps.  252-278)  are  altogether 
omitted,  though  otherwise  this  Saga  is  unscathed. 

In  Harald  Hardradi's  Saga,  to  take  two  of  the  more  striking 
instances,  the  former  of  which  Mr.  Freeman  has  noticed,  Heim- 
skringla omits  altogether  the  death  of  Tosti  (ch.  119,  by  the 
scribe's  skipping  from  one  stop  to  another),  and  the  advice  of 
Gurth  (ch.  121). 

King  Magnus  Bareleg's  Saga  has  suffered  in  like  manner,  e.  g. 
chaps.  20-38,  which  are  sorely  mangled  by  transposition  and 
abridgment. 

In  Sigurd  Crusader's  Saga  observe  the  worthless  abridgment  of 
the  all-important  f>inga  Saga  (absent  in  Kringla). 

Now  though  the  many  vellums  which  give  these  curtailed  texts  are 
all  in  Icelandic  handwriting,  the  weight  of  evidence  points  to  their 
having  been  written  in  Norway.  The  white  parchment1,  so  different 
from  the  smoke-tinted  rugged  Icelandic  MSS. ;  the  marginal  scrawls 
in  Norse  hands  and  idioms  of  the  fourteenth  and  following  centuries; 
the  history  of  the  vellums,  all  of  which  came  from  Norway  to 
Denmark  in  the  sixteenth  century,  some  earlier,  some  later.  While 
on  the  other  hand  all  the  MSS.  which  give  the  fuller  texts,  the  five 
or  six  vellums  of  Olaf  Tryggvason,  Hulda,  Hrokkinskinna,  even 
Morkinskinna,  the  Skalholt-book,  and  the  Flatey-book,  are  of  true 
Icelandic  origin,  and  were  unknown  out  of  the  Island  till  they  were 
taken  to  Denmark,  most  of  them  in  Ami  Magnusson's  time, 
Flatey-book  and  Bergs-book  a  little  earlier.  Again  in  the  abridg- 
ments Olaf  Tryggvason's  Saga  is  invariably  badly  treated,  while 
in  the  Icelandic  Kings'  Lives  he  is  the  central  figure  round  whom 
all  contemporary  Sagas  are  grouped  as  the  typical  Hero  King, 
even  St.  Olaf  being  second  to  him,  which  state  of  things  reflects 
very  truly  the  Icelandic  tradition.  On  the  contrary,  in  the  Heims- 
kringla texts  St.  Olaf 's  is  the  only  Saga  left  untouched  in  its  original 
condition.  All  which  points  to  Norse  influence  of  the  time  of  King 
Hakon  Hakonsson  and  his  son  King  Magnus,  when  St.  Olaf  s 
fame  had  quite  supplanted  the  earlier  glory  of  the  former  Olaf. 

1  The  Kringla  and  Jofraskinna  were  magnificent  vellums.  Gullsk.  and  Fagrsk. 
mean  Golden-skin  and  Fair-skin,  '  membrana  vetustissima  et  venustissima/  says 
Torfaeus,  who  gave  the  names.  They  were  the  drawing-room  books  of  that  day, 
to  look  at  rather  than  to  read.  Of  these  show  copies  now  only  Fris-bok  and 
Eirspennil  remain,  the  fire  of  Copenhagen  destroyed  the  rest. 


§  15.    THE  LIVES  OF  THE  KINGS  OF  NORWAY.    Ixxxv 

The  clue  to  all  these  phenomena  would  seem  to  be  something 
of  this  kind : — About  the  time  of  the  Union,  twenty  years  after 
Snorri's  death,  Icelanders  staying  in  Norway  (of  which  we  know 
many  instances)  for  a  winter  or  two,  were  engaged  by  the  Norwe- 
gian chiefs  to  write  a  compendia  of  Lives  of  the  Kings,  from 
Icelandic  sources;  of  these  works  our  present  Heimskringla  is 
the  most  prominent.  These  MSS.  being  kept  in  Norway  soon 
became  known  to  the  Danish  historians,  even  early  in  the  sixteenth 
century  (Christiern  Pedersen).  Translations  begin  to  be  made  from 
them  (c.  1550);  these  are  edited  in  part  in  1594,  completely  trans- 
lated in  1599,  and  published  by  the  celebrated  Ole  Worm  in  1630. 
Thus  brought  into  notice,  the  Icelandic  text  is  printed  at  Stockholm 
towards  the  end  of  the  seventeenth  century,  and  again  a  hundred 
years  later  in  Copenhagen,  with  a  Latin  translation  affixed.  The 
name  of  Snorri  attached  to  them  by  Hansen,  Clausen,  Worm,  &c., 
their  intrinsic  value  even  in  their  mutilated  condition,  nay,  even  their 
sterility  of  style  and  baldness  of  diction,  and  the  rationalistic  shape 
which  they  assumed  under  the  inartistic  hands  of  their  transcribers, 
suited  the  Voltairean  taste  of  the  latter  half  of  the  eighteenth  cen- 
tury and  ensured  their  popularity  and  authority. 

On  the  other  hand,  the  dark  begrimed  vellums  in  which  the  good 
texts  were  preserved  were  lying  unknown,  hidden  away  in  a  corner 
of  Iceland,  till  Arni  brought  them  to  Denmark.  True  the  Great 
Olaf  Tryggvason's  Saga  was  printed  at  Skalholt  in  1689  in  black- 
letter  from  the  Flatey-book  text,  but  this  edition  was  unnoticed 
abroad,  partly  no  doubt  for  lack  of  a  translation.  As  to  the  Hulda 
and  Hrokkinskinna  texts,  they  were  first  published  in  Fornmanna 
Sogur,  some  fifty  years  ago.  They  too  were  neglected  abroad, 
but  were  eagerly  read  in  Iceland.  It  is  one  of  the  most  vivid 
recollections  of  the  present  Editor's ,  boyhood,  having  at  the  age 
of  nine  or  ten,  in  winter  evenings,  listened  to  Olaf  Tryggvason's 
Saga,  which  was  much  admired  by  men  and  women  alike.  No 
one  of  that  household  knew  the  Heimskringla  abridgment  even 
by  name,  nor  had  it  been  known  would  it  have  been  received  on 
account  of  its  scanty  and  unappreciative  treatment  of  their  much- 
beloved  hero  Olaf  Tryggvason. 

The  practical  results  of  our  examination,  with  regard  to  the 
form  which  a  definite  edition  of  the  Kings'  Lives  should  assume, 
may  be  briefly  given  here. 

1.  The  Lives  of  the  earlier  Kings  down  to  Olaf  Tryggvason, 
including  the  Ynglinga,  are  only  to  be  found  in  the  Heimskringla 
school  of  vellum,  which  must  therefore  furnish  our  groundwork  here. 
Whether  the  Ynglinga  itself  is  abridged  or  not  is  a  different  pro- 
blem ;  we  incline  to  the  view  that  it  has  been  so  treated  in  parts  at 
least.     This  section  may  be   most  fitly  entitled  '  Konunga-bok/ 
according  to  the  heading  in  Fris-b6k  which  (with  Kringla  as  the 
authority  of  the  verses)  yields  the  best  basis  for  an  edition. 

2.  Though  Olaf  Tryggvason's  Saga  is  in  a  sorely  mutilated  shape 


Ixxxvi  PROLEGOMENA.  §  15. 

in  Heimskringla,  yet  the  curtailer  worked  on  a  good  uninterpolated 
text.  On  the  other  hand,  we  have  the  Great  Olaf  Tryggvason's  Saga 
containing  the  full  text  indeed,  which  however  is  interlarded  with 
many  Sagas  and '  jpsettir '  bearing  upon  the  great  King  or  his  missionary 
work.  These  later  additions  of  the  end  of  the  thirteenth  century 
we  should  ascribe  to  a  clerk,  from  the  toning  down  or  omission  of 
allusions  to  heathen  rites  and  customs  and  the  introduction  of  a 
few  legends  and  edifying  remarks.  For  in  Iceland,  where  we 
find  even  the  fictitious  Sagas  in  filled-out  forms,  the  tendency  had 
been  more  and  more  to  overload  and  bear  down  the  originals  with 
added  matter,  in  obedience  to  a  taste  which  is  best  exemplified  in 
the  full  and  detailed  style  of  Sturla.  Fortunately  most  of  the 
additions  to  this  grand  Herodotean  work  are  pure  in  style  and 
congenial  in  spirit  to  Snorri's  masterpiece.  The  MSS.  vellums 
AM.  53,  54,  and  61  are  the  best.  The  earliest  of  which  go  back 
to  the  beginning  of  the  fourteenth  century.  The  brief  introduction 
(containing  a  sketch  of  the  previous  history),  prologue  and  epi- 
logue all  belong  to  the  original,  and  should  of  course  be  preserved 
in  a  definite  edition. 

3.  St.  Olafs   Saga ;    here,   though   omitting   introduction   and 
epilogue,  Heimskringla  preserves,  as  we  have  noticed,  the  pure  text, 
which  we  have  also  in  its  original  form.     The^  basis  of  an  edition 
must  be  the  Stockholm  No.  2,  which  was  written  perhaps  within 
fifteen  years  of  Snorri's  death.     A  few  blanks  are  common  to  the 
Heimskringla  MSS.  and  the  Stockholm  vellum ;  thus  both  belong 
to  one  family. 

4.  The  Sagas  of  1035-1135  are  always  abridged,  often  badly, 
in  the  Heimskringla  vellums,  and  they  are  much  confused  in  the 
MSS.     We  must  turn  to  Hulda  and  Hrokkinskinna  for  a  true  text, 
though  even  in  them  many  easily  separable  episodes,  some  of 
which  are  good  and  some  of  inferior  worth,  have  been  attached  to 
the  main  work. 

5.  For  the  following  Sagas  till  Sverri  (1135-77),  Morkinskinna 
and  Fagrskinna  contain  the  best  and  fullest  text,  even  Hulda  and 
Hrokkinskinna  being  somewhat  abridged  here,  and  Heimskringla 
even  more  so.     Eirik  Oddsson's  Hryggiarstykki  is  the  foundation 
for  this  series. 

6.  Abbot  Karl's  Sverri's  Saga  (i  177-1202),  for  which  Flatey-book 
(a  copy  of  a  copy  of  the  original)  is  the  best  authority;  AM.  327 
is  occasionally  useful. 

7.  The  Boglunga  or  Inga  Saga  (1202-17)  now  only  exists  in 
two  abridged  versions,  Eirspennil  and  Skalholt-book,  but  a  few 
fragments  of  the  original  remaining.     However  the  Norse  trans- 
lator, Peter  Clausen  (1599),  worked  from  a  complete  copy,  and 
from  his  Danish  version  the  original  may  be  partly  recovered,  as 
Dr.  Egilsson's  clever  retranslation  (Fms.  ix)   sufficiently   proves. 
This  Saga  is  quoted  by  name  in  the  extract  from  King  Hakon's 
Saga  in  Gullinskinna. 


§16.    OTHER  RECENSIONS  OF  LIVES  OF  KINGS.    Ixxxvii 

8.  Sturla's  Hakon's  Saga  (1217-63)  is  preserved  in  Skalholt- 
book  and  Flatey-book,  the  end  however  is  fuller  in  the  Stockholm 
vellum.  All  the  MSS.  of  this  Saga  have  now  been  used  for  the 
first  time  by  the  present  Editor  for  the  Rolls'  Series.  The  old 
editions  all  followed  the  inferior  abridged  text  of  Fris-b6k,  which 
gets  worse  and  worse  towards  the  end.  Of  King  Magnus  Hakons- 
son's  Saga  (1263-80)  only  a  fragment  on  two  vellum  leaves 
remains  and  a  few  extracts  in  the  Annals.  These  are  all  printed 
in  the  Rolls'  edition. 

We  may  notice  here,  that  the  further  multiplication  of  the 
abridged  texts,  Heimskringla  &c.,  is  very  much  to  be  deplored,  and 
that  the  use  of  them  for  teaching  purposes  is  especially  to  be 
deprecated.  The  style  of  any  abridgment,  however  good,  must 
always  be  cramped  and  broken,  and  the  beauty  and  fancy  of  the 
original  plot  and  style  greatly  obscured  when  not  wholly  destroyed 
by  such  mutilation.  Again,  any  true  historical  treatment  of  the 
Kings'  Lives  has  been  greatly  hindered,  as  will  be  seen  by  the 
instances  given  above,  by  the  acceptance  of  these  late  and  revised 
compendia  as  the  pure  sources  of  Northern  History,  whereas  their 
true  place  is  by  the  side  of  Egla  and  Laxdsela  rather  than  Kormak's 
Saga  or  Liosvetninga.  Snorri  was  no  dry  rationalistic  historian 
of  the  eighteenth-century  type,  but  a  great  prose-poet  who  instinc- 
tively felt  the  real  value  of  the  legends  which  modern  critics,  basing 
themselves  on  Heimskringla,  have  in  the  true  euemerist  vein 
praised  him  for  omitting.  An  historian  like  Mr.  Carlyle  seizes  at 
once  on  such  a  story  as  that  of  Thor's  appearance  to  King  Olaf, 
as  the  expression  of  the  highest  historic  truth  and  deepest  poetic 
feeling;  while  we  find  the  wooden  scholarship  of  Scandinavian 
critics  rejecting  it  with  scorn,  as  a  worthless  tale  rightly  passed  over 
by  Snorri — the  author  of  Edda  slighting  Myths  and  Legends ! 

§  1 6.  OTHER  RECENSIONS  OF  LIVES  OF  KINGS. 

Of  the  many  abridged  collections  of  Kings'  Lives,  two  are 
certainly  worthy  of  a  separate  mention.  Agrip,  the  modern  name 
for  a  Konunga-tal,  which  comprises  short  Lives  of  the  Kings  of 
Norway,  from  Harald  Fairhair  to  King  Sverri,  1180.  It  is  a  very 
early  work,  and  closely  connected  with  Saemund  and  Ari,  from  whose 
Konungatal  in  the  lost  Liber  Islandorum  it  may  be  partly  copied. 
As  the  only  example  of  an  Icelandic  abridgment  it  is  interesting. 
A  single  vellum  (AM.  325,  fasc.  2)  of  the  end  of  the  twelfth 
century  gives  the  text  which  has  been  published  in  Fms.  x.  375- 
421  (defect  in  capite  et  calce).  Its  quaint  style  is  interesting.  The 
spelling  of  the  vellum  is  very  regular  and  good,  a  facsimile  edition 
would  therefore  be  useful. 

Fagrskinna ;  a  modern  name  for  ^TTARTAL  NOREGS  KONUNGA 
(as  it  is  inscribed  in  Cod.  A)  or  NOREGS  KONUNGATAL  (as  inscribed 
in  Cod.  B),  an  independent  compendium  of  the  Kings'  Lives  from 
Halfdan  the  Black  to  Sverri,  to  which  later  Saga  it  was  apparently 


Ixxxviii  PROLEGOMENA.  §  17. 

intended  to  serve  as  introduction.  It  was  preserved  only  in  Norse 
vellums  (destroyed  in  1728),  and  must  have  been  compiled  by 
a  Norseman  from  Icelandic  sources.  The  style  in  many  places 
resembles  that  of  Barlaam  and  Josaphat  in  the  days  of  Hakon 
the  Old.  Moreover  we  can  identify  it  with  the  work  read  to  that 
King  as  he  lay  dying  (Hakon's  Saga,  ch.  329),  both  by  its  place 
of  beginning  in  which  it  is  paralleled  by  no  other  compendium, 
by  its  name,  and  also  by  the  time  it  took  to  read  through, 
which  corresponds  exactly  with  Fagrskinna.  We  might  almost 
suppose  from  the  pious  and  didactic  tone  of  the  whole  book, 
shown  especially  in  such  passages  as  refer  to  Harald  Fairhair, 
who  is  '  Christianized,'  in  the  fine  speeches  of  Edward  the  Con- 
fessor and  the  conduct  of  his  kinsman  Magnus,  &c.,  that  it  was 
written  in  usum  Delphini  or  as  a  nobler  Telemaque  by  a  greater 
Fenelon.  It  is  of  great  value,  as  it  has  preserved  the  Lay  of 
Harald  Fairhair,  part  of  the  magnificent  Eiriks-mal,  the  oldest 
draft  of  Jomsvikinga  Saga,  which  differs  from  our  later  recen- 
sions, the  ArnmcEfilingatal,  and  several  interesting  episodes,  none 
of  which  are  found  elsewhere.  There  is  altogether  an  originality 
and  raciness  about  Fagrskinna  which  place  it  above  the  Heims- 
kringla  school  of  abridgments,  although  it  is  by  no  means  im- 
plicitly to  be  trusted  as  an  historical  document.  The  original 
vellum  B  has  now  many  blanks,  but  was  existing  in  a  more  perfect 
state  in  the  sixteenth  century,  when  Arild  Hvidfeld,  the  Danish  his- 
torian, took  several  genealogies  from  it,  from  which  one  lacunae  at 
least  in  our  copies  may  be  filled  up.  An  edition  in  which  the  Norse 
spelling  of  the  vellum  should  be  preserved  is  still  a  desideratum. 

Morkinskinna,  an  ancient  vellum,  contains  the  Lives  from  King 
Magnus  the  Good  to  Sverri ;  it  mainly  resembles  the  Hulda  text. 
Its  chief  value  is  for  having  preserved  the  lost  Hryggjarstykki 
of  Erik  Oddsson  in  a  better  form  than  elsewhere  found.  Edited 
by  Unger. 

§  17.  SKIOLDUNGA  SAGA,  OR  SOGUR  DANA-KONUNGA. 

KNYTLINGA  SAGA,  the  modern  name  for  the  Lives  of  the  Kings 
of  Denmark,  from  Harald  Blue-tooth  to  King  Waldimar  and  his  son, 
comes  down  to  us  in  one  vellum  of  the  fifteenth  century,  AM.  180, 
which  contains  a  selection  of  Lives  of  distinguished  Christian 
heroes,  saints,  or  knights,  Konrad,  Baering,  St.  Vitus,  Dunstan, 
Katharine,  Bishop  Laurence  of  Holar.  Our  Saga  is  there  pre- 
served in  two  parts  in  a  somewhat  curious  way — first,  between  two 
other  '  Biographies,'  come  the  Lives  of  St.  Knut,  King  Eirik 
the  Crusader,  and  Waldimar  the  conqueror  of  the  Wends 
(chaps.  28-end  of  the  editions) ;  then,  in  a  later  part  of  the 
MS.,  the  Life  of  Harald  Blue-tooth,  the  first  Christian  King,  and 
the  following  Kings  till  the  death  of  King  Svein  II.  (chaps. 
1-27);  but  from  the  very  text  we  can  see  that  this  is  not  the 
whole  of  the  original  work,  but  that  what  we  have  must  have 


§i7-  SKIOLDUNGA   SAGA.  Ixxxix 

been  preceded  at  least  by  the  life  of  Gorm  his  father  *.  The 
continuity  and  right  order  of  the  two  portions  which  survive  is 
proved  by  a  fragment  of  nine  leaves,  AM.  20,  which  luckily  begins 
with  ch.  27,  and  goes  on  without  a  break  through  ch.  28,  &c.2 
While  the  Editor  was  at  Copenhagen  in  1877,  and  began  to  make 
a  transcript  of  this  fragment  (which  yields  a  little  better  text  than 
AM.  1 80)  for  the  Oxford  Icelandic  Reader,  he  was  at  once  struck 
with  the  similarity  of  the  handwriting  with  that  of  AM.  i  e  /3,  a 
fragment  of  the  Skioldunga  Saga,  usually  known  as  '  Sogu-brot/ 
On  putting  the  two  side  by  side  the  identity  was  manifest  (the 
number  of  lines,  the  size,  the  incisions  in  the  back,  &c.),  and  it 
was  evident  that  they  were  parts  of  the  same  MS.  But  this  is  not 
apparent  on  first  sight,  the  leaves  in  i  e  /3  being  black  and  shorn 
or  cut  close  to  the  margin,  the  unwritten  parchment  having  been 
used  for  other  purposes,  whilst  fragment  AM.  20  is  white,  with  the 
broad  margins  still  remaining.  This  is  perhaps  the  cause  why  Arni 
Magnusson,  though  he  for  years  was  engaged  on  an  '  Edition  of 
Knytlinga,'  and  even  took  a  correct  copy  of  i  e  /3,  never  observed 
this.  Neither  did  the  Editor  ever  notice  it  during  his  connection 
with  the  AM.  Library  in  1856-64.  But  the  coincidence  once  estab- 
lished, the  key  to  the  whole  matter  lay  before  him.  Skioldunga, 
of  which  we  now  only  possess  fragments,  is  frequently  quoted  in 
other  Sagas,  in  several  of  which  insertions  from  it  occur;  for 
instance,  the  death  of  King  Gorm  in  our  text  of  Jomsvikinga,  and 
we  know  that  it  contained  Lives  of  the  Kings  of  Denmark  from 
the  earliest  times.  Among  others  we  have  here  to  mourn  the  loss 
of  the  Icelandic  Saga  of  Hamlet  (AmloSi),  Hagbard  and  Signy, 
King  Frodi,  &c.,  which  we  take  all  to  have  been  included  in  the 
mythical  part.  The  Skioldunga  is  mentioned  as  late  as  1462  in 
the  inventory  of  the  church  of  Modrvalla.  The  scribe  then  of 
AM.  1 80,  probably  a  clerk,  had  before  him  a  complete  copy  of  this 
Saga ;  from  which  he  first  took  the  part  most  consonant  with  his 
design,  the  compilation  of  an  edifying  work  containing  typical  lives 
of  Christian  heroes, — the  Life  of  St.  Knut,  &c.  He  afterwards 
resolved,  either  from  a  sense  of  the  incompleteness  of  his  former 
extract,  which  without  introduction  plunged  the  reader  in  medias  res, 
at  once  to  complete  it,  as  it  were,  by  the  life  of  Harald  Blue-tooth, 
who  was  the  first  baptized  Danish  King ;  further  back  he  would  not 
go,  as  Gorm  was  a  heathen.  To  his  scruples  therefore  we  owe  the 
loss  of  the  early  part  of  Skioldunga,  though  certainly  his  pious  zeal 
has  preserved  the  rest  for  us.  Besides  the  six  leaves  of  i  e  /3, 
the  extracts  and  quotations  noticed  above,  we  have  an  -account 
of  the  death  of  King  Sigurd  Ring,  in  a  short  Latin  epitome  of 

1  It  begins  thus : — '  Haraldr  Gormsson  var  tekinn  til  konungs  eptir  fo6ur  sinn,' 
exactly  as  in  the  middle  of  the  Norse  Kings'  Lives  in  Heimskringla.     But  never 
did  Saga  begin  in  this  fashion. 

2  Another  fragment  of  but  three  leaves  in  folio  likewise  begins  in  ch.  22  and  goes 
on  till  27. 


xc  PROLEGOMENA.  §  17. 

Arngrim 1,  taken  evidently  from  another  MS.  of  Skioldunga  than 
that  from  which  i  e  ft  comes,  as  we  can  tell  from  the  fact  that 
the  portion  he  epitomizes  begins  in  the  last  page  of  our  i  e  ft, 
taking  in  a  few  lines  contained  there.  But  as  these  leaves  still 
hang  together  in  the  back  with  the  preceding  leaves,  Arngrim 
if  he  had  them  in  hand,  would  have  known  more,  and  certainly 
inserted  more  into  his  Supplements.  It  may  well  be  that  his  MS. 
was  the  folio  vellum,  of  which  we  have  three  leaves  left  also  in 
AM.  20,  the  sole  other  fragment  of  this  Saga  which  we  possess. 

The  Skioldunga  was  evidently  a  complex  work,  put  together  by 
some  Icelander  of  the  thirteenth  century  out  of  three  distinct 
pieces. 

1.  The  mythical  part  contains  traditions  relating  to  the  early 
Kings  (woven  into  a  connected  narrative  parallel  to  the  Ynglinga 
which   quotes  it),  and   may  have   been  derived  from  Ari's  JEfi 
Dana-konunga  or  '  Skioldunga-bok/  as  the  work  is  styled  in  the 
O.  H.  fly -leaf ;   the  very  name  '  b6k '  is  suggestive  of  some  con- 
nection with  Ari.     This  must  have  been  the  Skioldunga  proper, 
the  name  being  afterwards  extended  to  the  whole  series. 

2.  Knutz  Saga,  or  the  Lives  of  St.  Knut  and  his  brethren 
of  a  later  and  separate  origin,  and  parallel  to  the  Lives  of  the 

1  The  story  told  by  Arngrim  runs  thus  in  full : — 'Ex  Alfhilda  Sigvardus  Ring 
filium  habuit  Ragnerum  Lodbrok,  de  quo  mox.  Defuncta  autem  Alfhilda  Sigvardus 
ad  secunda  vota  transire  decrevit.  Cum  enim  peragrata  pro  more  Vettro-Gotia 
regni  sui  provincia  in  Vichiam  Norvegiae  provinciam  ad  facienda  sacra  ethnica  in 
Sciringsal,  quae  sollemnia  ibi  erant,  diverteret,  vidit  virginem  formosissimam  Alfsol, 
Alfi  regis  de  Vindli  filiam,  visamque  cupit,  potirique  cupita  etiam  invitis  diis  omnino 
voluit.  Haec  fratres  habuit,  Alfum  patri  cognominem,  et  Inguonem  alterum.  Ab 
his  Sigvardus  sororem  nuptum  petit.  Illi  juvenculam  formosissimam  rugoso  seni 
daturos  negant.  Quo  succensens  Rex  se  tantum  monarcham  a  reguli  filiis  repudi- 
atum  iri,  bellum  cruentum  minatur  ;  non  licuit  enim  in  presentia  ob  sacrorum  sollen- 
nitatem  ferro  decernere.  Ad  bellum  igitur  paulo  post  dictos  fratres  provocat.  Illi 
quamvis  per  se  et  manibus  et  animis  promptissimi,  tamen  Sigvardi  numerosissimum 
excercitum  noscentes  priusquam  ad  bellum  proficiscerentur,  sorori  venenum  propi- 
nant,  ne  victori  praeda  foret.  Hinc  post  acerrimam  pugnam  fortiter  occumbentibus 
Alfo  cum  Ingvone  fratre,  Sigvardus  etiam  male  vulneratus  est.  Qui  Alfsolae  funere 
allato,  magnam  navim,  mortuorum  cadaveribus  oneratam  solus  vivorum  conscendit, 
seque  et  mortuam  Alfsolam  in  puppi  collocans,  navim  pice  bitumine  et  sulphure 
incendi  jubet,  atque  sublatis  velis,  in  altum,  validis  a  continente  impellentibus  ventis, 
proram  dirigit;  simulque  manus  sibi  violenter  intulit,  sese  tot  facinorum  patratorem, 
tantorum  regnorum  possessorem,  more  majorum  suorum  regali  pompa  Odinum 
regem  (id  est  Inferos)  invisere  malle,  quam  inertis  senectutis  infirmitatem  perpeti, 
alacri  animo  ad  socios  in  littore  antea  relictos  praefatus  (quidam  narrant  eum  ante- 
quam  littus  relinqueret,  propria  se  confodisse  manu).  Bustum  tamen  in  littore  more 
sui  seculi  congeri  fecit,  quod  Ringshaug  appellari  jussit.  Ipse  vero  tempestatibus 
ratum  (!)  gubernantibus  Stygias  sine  more  tranavit  undas.' — From  Regum  Dani- 
corum  fragmenta  ex  vetustissimis  Norvegorum  commentariis  historicis,  sive  mavis 
Islandorum,  translata  Anno  Dni  Jesu  M.DIVC.  (1596),  by  Arngrim  Jonsson ;  in 
MSS.  Bartholiniana,  No.  25,  folio,  not  published.  How  delighted  Marlowe  would 
have  been  to  have  known  this  story,  penned  only  three  years  after  his  death,  for 
his  Tamberlaine  the  Great.  Alfsol  (Elfsun)  shines  brighter  than  Zenocrate :  and 
there  are  the  grand  obsequies  to  boot !  Of  course  legends  of  this  kind  were  the 
creation  of  the  Wiking  time. 


§17.  SKIOLDUNGA   SAGA.  xci 

great  Norwegian  Kings.  A  '  Saga  Knutz '  is  cited  in  the  Life 
of  Olaf  the  Quiet  of  Norway. 

3.  Finally  we  have,  to  complete  the  series,  the  Lives  of  King 
Waldimar  the  Great  and  his  son  Knut,  by  a  later  hand ;  pro- 
bably, judging  from  the  style,  a  contemporary  to  the  author  of 
Sverri's  Saga,  a  further  proof  of  which  is  that  the  work  breaks  off 
abruptly  in  1185,  halfway  through  Knut's  reign.  The  last  chapter 
mentions  the  name  of  Olaf  Hvitaskald,  and  his  staying  at  King 
Waldimar  IFs  court.  We  know  by  his  own  account  that  he  had 
been  in  Denmark  and  that  he  was  a  friend  of  this  King,  and 
observing  the  similarity  of  the  style  with  that  of  Sturlung  School  of 
Historians,  especially  at  the  junctions  of  the  component  parts,  and 
the  frequent  reference  and  quotations  of  the  '  Lives  of  the  Kings  of 
Norway/  it  may  not  be  impertinent  to  hazard  the  guess  that  he  is 
the  editor  of  the  whole  series. 

It  is  interesting  to  compare  the  traditions  &c.  of  the  Skioldunga 
with  those  preserved  by  Saxo  the  Danish  monk,  who  amongst 
his  authorities  notices  the  information  given  him  by  Icelanders. 
In  Ragnar  Lodbrok's  Saga  and  one  or  two  of  the  other  half- 
mythical  Sagas,  which  we  only  have  in  a  late  fourteenth  or 
fifteenth-century  shape,  we  also  have  the  faint  remains  of  early 
traditions  relating  to  Danish  Kings. 

Lastly,  the  Skioldunga  was  known  to  the  author  or  forger  of  the 
story  of  Gongu-Hrolf,  who  has  hence,  we  believe,  borrowed  the 
names  for  his  pseudo-battles  (from  the  wars  of  Knut  the  Great) ; 
he  has  also  inserted  the  geographical  chapter  of  Denmark,  though 
abridged,  and  besides  this  a  short  geographical  notice  of  England, 
which  we  take  to  have  belonged  to  some  lost  part  of  Skioldunga. 

A  new  edition  of  the  whole  Skioldunga,  in  which  it  should  be 
treated  in  accordance  with  the  hypothesis  set  forth  above,  is 
needed. 

JOMSVIKINGA  SAGA,  which  forms  an  appendix,  as  it  were,  to  the 
Lives  of  the  Kings  of  Denmark,  tells  the  story  of  the  rise  and  fall 
of  the  pirate  community  of  Jom  (Julin  Wolin)  on  the  Wendish 
coast.  It  is  only  second  to  Orkneyinga  in  the  vivid  pictures  it 
has  preserved  of  Life  in  the  Wiking  Age.  The  *  Laws '  of  the 
Jomwikings  should  be  very  interesting  to  English  students,  as 
they  formed  the  basis  of  the  Code  of  Rules  by  which  the  famous 
'  Thingmannalid '  or  Guard  of  Knut  was  governed  (see  Dr.  Steen- 
strup's  learned  work).  Thorkel  the  Tall,  who  commanded  part  of 
this  force,  was  the  brother  of  Sigvald,  who  was  ruler  in  Jomsburg. 
The  style  is  euphuistic  and  the  incidents  romantic. 

The  Saga  survives  in  four  vellums,  the  expected  age,  worth,  &c. 
of  which  present  a  difficult  problem,  i.  A  complex  text  in  AM. 
291  of  the  later  half  of  the  thirteenth  century  (this  is  followed  in 
Fornm.  S.,vol.xi);  Flateyar-bok,  a  parallel  text;  the  Stockholm  MS., 
a  short  recension,  edited  by  Dr.  Cederschiold.  2.  A  single  text  in 


xcii  PROLEGOMENA.  §  18. 

AM.  510,  of  which  an  edition  is  now  in  preparation  by  Dr.  Peter- 
sdn  of  Lund,  a  fuller  text  of  the  short  type.  It  will  easily  be 
granted  that  the  first  thirteen  chapters  of  the  Fornm.  S.  edition 
are  extraneous  detached  pieces  of  the  lost  Skioldunga  Saga,  and 
that  the  original  Saga  must,  like  AM.  510,  have  begun  with  Toki 
in  ch.  14,  the  ancestor  of  the  founder  of  the  Colony.  But 
as  regards  the  enlarged  and  the  short  text,  it  is  difficult  to  de- 
termine which  must  now  be  followed;  on  the  whole  the  Editor 
inclines  to  the  Stockholm  MS.  There  are  many  strange  and  rare 
phrases  and  words  embedded  in  the  somewhat  ornate  style  of 
this  Saga,  most  if  not  all  of  which  occur  in  this  MS.,  though 
the  shorter  and  more  concise  of  the  two.  But  the  best  test  is 
probably  afforded  by  the  section  which  tells  of  the  '  Laws/  where 
the  larger  version  is  plainly  wordy  and  inferior,  diluted  from 
the  simplicity  of  the  original  (see  Oxford  Icelandic  Reader,  where 
this  chapter  is  given  for  comparison).  There  is  a  Latin  translation 
or  rather  paraphrase  of  Jomsvikinga  by  Arngrim  the  Learned  (lately 
edited  by  Dr.  Gjessing  of  Christiana),  which  contains  several  new  in- 
cidents in  the  first  part  of  the  Saga,  but  we  believe  that  these  are  all 
derived  from  the  lost  Skioldunga,  of  which  Arngrim  possessed  mere 
fragments  that  have  come  down  to  us,  while  we  have  no  reason  to 
suppose  that  his  copy  of  Jomsvikinga  differed  in  any  respect  from 
our  own.  One  curious  epithet  of  Hakon  '  Urna-Jarl '  occurs  only 
here  and  in  Agrip  (where  spelt  hvrna).  It  is  such  an  one  as 
would  not  come  readily  to  the  pen  of  a  writer  of  the  thirteenth 
century,  but  would  admirably  fit  into  a  phrase  of  Ari's  JEfi  Kon- 
unga,  or  Skioldunga  Saga. 

§  1 8.  ORKNEYINGA  SAGA.    THE  LIVES  OF  THE  EARLS  OF  ORKNEY. 

The  name  is  modern,  the  true  old  name  being  JARLA  SAGA,  from 
one  of  its  component  parts,  and  in  the  copies  of  the  seventeenth 
century  it  is  inscribed  thus.  Our  present  Saga  is  undoubtedly  a 
complex  work,  and  it  is  still  possible  to  separate  it  into  the 
component  parts  of  diverse  age  and  origin  of  which  it  is  made  up. 
We  may  take  them  one  by  one. 

i.  Fundinn  Noregr,  chaps.  1-3.  There  are  extant  two  inde- 
pendent epitomes  of  a  lost  original,  containing  an  account  of  the 
origin  of  the  Norwegian  Empire  by  sea  and  land,  viz.  our  text  and 
Hversu  Noregr  byggdizt  preserved  in  Flatey-book.  To  fix  its 
age  and  place,  we  may  notice  that  it  is  eponymous  and  of  a  piece 
with  the  scholastic  introduction  to  the  Prose-Edda  and  other  me- 
diaeval works  of  the  kind ;  that  it  must  have  been  written  at  a  time 
when  the  Scandinavian  power  was  at  its  height,  and  wide  spread ; 
that  it  is  evidently  not  the  work  of  a  Norseman  or  Icelander, 
but  would  seem  to  be  written  by  one  living  in  the  Western  Isles. 
That  it  cannot  be  earlier  than  the  end  of  the  eleventh  century  is 
proved  by  the  dragging  the  ships  across  the  neck  of  Elda,  a  legend 


§18.  ORKNEY   SAGA.  xciii 

drawn  from  the  famous  feat  of  King  Magnus  at  the  Tarbert  of 
Canty  re  in  1098.  The  philological  test  points  the  same  way,  for 
the  eponymy  Norway =Nors  way,  the  way  of  King  Nor,  marks  a 
time  when  the  6  was  lost,  whilst  the  w  remained,  Nor-vegr. 
King  jElfred  in  890  has  it  Nor6  waeg ;  but  a  century  later,  on  the 
Dellinge  Runic  stone,  we  read  Nurwiag.  The  myth  therefore 
cannot  be  of  high  antiquity.  On  the  other  hand,  Nor  is  among 
the  Sea  Kings  of  the  fculur,  and  is  mentioned  by  Odd.  To  date 
it  from  the  reign  of  Sigurd  the  Crusader  would  seem  to  be  not 
wide  of  the  mark. 

2.  Jarla  Saga,  chaps.  4-38,  which  has  given  the  name  to  the 
whole  complex  Saga,  gives  the  Lives  of  the  first  Earls,  centring 
round  Torf-Einar  and  Thorfinn  the  Great,  the  Heroic  Age  of  the 
Orkneys,  where  men  lived  in  the  old  Wiking  way  longer  than 
in  any  other  part  of  the  North.     We  have  little  doubt  but  that  this 
is  the  'Jarla  Saga'  of  the  quotations.     The  Jarla  Saga  is  often 
cited,   and  extracts   given  in  the  Lives   of  the  Early  Kings   of 
Norway,  but  we  never  find  any  citations  in  the  Sagas  referring  to 
things  which  took  place  after  Magnus  Bareleg's  time,  and  the 
authors  of  the  Kings'  Lives  know  nothing  of  the  Sagas  of  Earl 
Rognvald   and  Sweyn,  with   the   exception  of  a  short  abridged 
account  of  the  Crusade  which  is  given  in  Hulda.     But  this  is  not 
from  Orkneyinga,  as  the  discrepancies  in  the  two  stories  prove  ; 
thus — Hulda  makes  the  Earl  sail  down  the  Irish  Channel  (probably 
the  truth),  whereas  Orkneyinga  brings  him  through  the  North  Sea. 

3.  St.  Magnus  Saga,  chaps.  39-59.     This  again  in  style  and 
matter  differs  from  the  rest  of  the  Saga.     It  also  exists  separately 
in  a  double  recension.      i.  A  longer  recension  of  it  in  the  lost 
Baejar-bok  (preserved  in  a  paper  copy),  a  complex  work  made 
up  of  a  Norse  or  Icelandic  life  of  St.  Magnus,  and  a  translation 
of  a  Latin  biography  of  him  by  Abbot  Robert,  of  whom  nothing 
else  is  known,  but  who  would  seem  to  have  been  an  Orkneyman  of 
Earl  Rognvald's  days.     The  Norse  Life  quotes  Snorri,  and  must 
therefore  have  been  written  not  earlier  than  1230.     The  book  of 
Robert  has  left  its  traces  in  the  rhetorical  scholastic  style  of  the 
text,   extending  over  many  chapters.      2.  There  is  also  a   short 
Life  of  Earl  Magnus,  agreeing  in  the  main  with  the  second  Saga, 
preserved  in  AM.  235,  so  that  we  can  eliminate  Robert's  work 
from  the  rest.     Both  Sagas  are  published  mthfe  Master  of  Rolls' 
edition. 

4.  The  Miracles  of  St.  Magnus,  chap.  60,  an  ecclesiastical 
work  of  the  same  type  as  the  Miracle-book  of  St.  Olaf,  &c.     It 
must  have  existed  in  an  independent  form,  and  has  afterwards  been 
attached  to  the  Saga. 

5.  The  Saga  of  Earl  Rognvald  and  Swein,  chaps.  61-117, 
the  principal  part  of  the  whole ;  a  Saga  of  great  merit,  the  last 
manifestation  of  the  Wiking  spirit,  which  inspires  the  whole  work. 
Swein  is  the  last  of  the  great  Wikings  of  old,  and  the  one  whose 


xciv  PROLEGOMENA.  §  iS. 

life  and  exploits  have  been  handed  down  by  a  skilful  dramatic  hand. 
This  Saga,  as  we  have  noticed  above,  must  have  also  existed 
separately,  and  it  bears  in  style  little  resemblance  to  the  earlier 
'Jarla  Saga.' 

6.  Addenda  only  found  in  Flatey-book,  such  as  the  Burning  of 
Bishop  Adam.     This  must  be  of  the  thirteenth  century. 

The  whole  Saga  is  found  in  Flatey-book,  where  in  the  scribe's 
usual  fashion  it  is  cut  up  into  sections,  and  chronologically 
distributed  into  the  Lives  of  Kings.  The  text  is  hastily  written, 
and  in  many  instances  corrupted,  sentences  skipped  in  a  slip -shod 
manner,  and  the  verses  mangled.  It  is  therefore  of  great  use,  that 
fragments  of  the  detached  Saga  have  been  preserved. — i.  A  vellum 
fragment  of  eighteen  leaves  in  AM.  325,  of  about  the  year  1300. 
2.  A  vellum  fragment  destroyed  in  the  old  University  Library  in 
1728,  but  preserved  in  a  copy  of  Asgeir  Jonsson's,  now  in  AM. 
132.  A  Danish  Translation  of  c.  1570,  preserved  in  a  transcript 
of  1615,  yields  the  whole  Saga,  evidently  from  this  very  vellum 
when  complete  (save  one  blank),  and  is  of  great  value,  supplying  lost 
sentences,  skipped  in  the  Flatey-book,  and  giving  the  means  of 
mending  false  readings.  But  most  remarkable  of  all — 3.  A  vellum 
fragment  of  two  leaves,  hard  to  read  (pp.  110-118  and  148-156  in 
the  new  edition),  used  for  binding,  marked  b  in  the  Rolls'  edition, 
and  preserved  in  AM.  325,  acquired  by  Ami  Magnusson,  '  I 
Reykholti  1707  ur  Austfjordum.'  Moreover,  in  Magnus  Olafsson's 
Icelandic  Glossary,  collected  in  1630-36,  but  edited  by  Ole  Worm 
as  Lexicon  Runicum,  there  are  upwards  of  a  hundred  references 
from  '  Jarla  Saga '  from  a  better  text,  which  we  can  clearly  identify 
as  taken  from  this  vellum,  when  complete,  only  the  end  wanting. 
There  are  some  six  references  from  the  fishing  episode,  and  some 
eight  from  the  still  existing  two  leaves,  by  which  the  identity  can 
be  proven.  Besides  this,  there  is  a  complete  list  extant  of  the  verses 
of  the  Saga,  accompanied  by  an  abridgment  of  the  scenes  centring 
round  this  verse,  and  last  of  all,  the  '  Fishing  Chapter '  completely 
given,  all  compiled  by  Magnus  Olafsson  in  the  year  1632,  and  now 
preserved  in  the  Library  at  Upsala; — a  most  valuable  contribution  to 
the  final  edition  of  the  Saga. 

Respecting  the  fishing  episode  and  several  other  verses  and 
incidents  only  preserved  here — Are  we  to  put  the  omission 
of  this  down  to  the  slovenliness  and  hurry  of  the  Flatey-book 
scribe  ?  We  think  not,  for  this  reason :  Besides  the  Flatey- 
book  we  have  the  Translation  representing  a  fair  and  good  text  of 
the  complex  Saga,  where  these  things  are  equally  absent.  The  true 
clue  to  the  matter  we  take  to  be  this — The  scribe  of  our  b  (living 
about  A.  D.  1 300  or  even  earlier)  had  at  hand,  besides  the  complex 
text,  also  a  copy  of  the  original  Earl  Rognvald's  and  Swein's 
Saga,  from  which  he  drew  this  incident  omitted  by  the  compiler  of 
the  complex  Saga.  We  have  analogies  in  the  Flatey-book,  in  the 
Fsereyinga,  and  Hallfred  Saga.  Excerpts  from  Fsereyinga  had  been 


§  1 8.  ORKNEY   SAGA.  xcv 

long  ago  inserted  in  the  Great  Olaf's  Saga,  which  he  had  before 
him,  but  instead  of  copying  that  Saga  here,  the  scribe,  fortunately 
for  us,  had  recourse  to  the  detached  original  Fsereyinga  Saga, 
now  lost,  which  has  thus  been  preserved  to  us.  —  From  this 
chequered  material,  the  Rolls'  edition  has  been  made  out  by  the 
present  Editor. 

The  whole  tone  of  the  Orkneyinga  Saga  differs  from  Sagas  of 
known  Icelandic  origin,  the  vivid  pictures  of  the  Wiking  Age 
which  recall  the  spirit  of  the  Lays  of  Helgi  and  the  almost  complete 
absence  of  the  Law  element,  for  instance,  are  quite  a  contrast  to 
Sagas  depicting'  contemporary  life  in  Iceland  or  Norway.  The 
English  reader  will  find  a  faithful  translation  of  the  Flatey-book 
text  in  Mr.  J.  Hjaltalin's  '  Orkneyinga  Saga/  edited  with  an  excel- 
lent introduction  by  Mr.  Joseph  Anderson,  Edinb.  1873. 

Fsereyinga  Saga,  in  many  respects  a  parallel  to  Orkneyinga, 
is  preserved  in  the  Flatey-book  in  detached  parcels.  No  frag- 
ments of  the  detached  Saga  are  left.  It  is  none  of  the  smallest 
merits  of  this  great  volume  to  have  preserved  the  Saga  of  these 
worthy  Islanders.  As  to  the  age,  the  last  chapter  mentions  *  Einar, 
lately  a  king's  steward  in  the  Isles/  He  lived  c.  1200  (see 
Orkney  Saga,  Rolls'  edition,  p.  233),  which  would  place  our  Saga 
at  c.  1230  (like  Laxdaela).  The  scribe  of  the  Flatey-book  evidently 
had  before  him  a  complete  work,  compiled  in  the  thirteenth  century 
by  an  Icelander  (the  absence  of  local  knowledge  and  colour  testify 
against  it  being  by  a  Fserey  man,  the  Islands  Skufey  and  Dimun 
changing  place,  &c.),  from  the  separate  Sagas  of  Sigmund  and  Leif. 
The  episodes,  the  artistic  plot  and  classic  style  are  sufficient  to 
prove  its  late  date.  Parts  of  the  Saga  have  also  been  used  by 
the  writers  of  the  Great  Olaf  Tryggvason's  Saga  and  the  Saga 
of  St.  Olaf.  The  story  turns  on  the  conversion  of  the  Islands  to 
Christianity,  and  the  bringing  of  them  under  the  rule  of  the 
Norwegian  Kings.  The  two  heroes  of  the  Saga  are  well  con- 
trasted; the  brave,  fiery  Sigmund,  the  champion  of  the  Christian 
Faith,  and  the  henchman  of  the  Norse  King.  And  on  the  other 
side,  the  wary,  crafty  Thrand,  the  champion  of  the  old  Faith,  and 
defender  of  the  independence  of  his  native  Island.  Thrand  is  one 
of  the  most  typical  characters  of  the  Sagas,  a  man  who  in  many 
respects  resembles  Louis  XI ;  even  his  *  Creed '  would  have  suited 
that  King.  Thrand  lives  to  the  end  of  the  Saga ;  at  last  the  boy 
Sigmund,  who  was  the  only  being  he  ever  seems  to  have  loved, 
was  kidnapped  from  him,  and  this  broke  his  old  '  vixen '  heart. 
Some  of  the  scenes  are  most  beautifully  told.  There  are  several 
Faroese  ballads  extant,  which  refer  to  Sigmund  Brestisson,  Leif 
and  Thrand,  the  heroes  of  the  Saga.  The  Saga  was  separately 
edited  by  Ram,  Copenh.  1832. 


xcvi  PROLEGOMENA.  §  19. 

§  19.  STURLA  THE  HISTORIAN  AND  HIS  WORKS. 

We  now  come  to  Sturla,  the  fourth  and  last  great  name  in  the 
Classic  Literature  of  Iceland.  He  belonged  to  the  famous  family 
of  which  we  have  already  spoken  in  the  short  account  of  Snorri. 
Sturla's  father  Thord,  the  elder  of  Gudny's  three  sons,  was  of  a  very 
different  character  to  either  of  his  brothers,  though  he  had  no  less 
marked  talents  of  his  own.  A  man  of  great  sagacity  and  foresight, 
with  something  of  the  Seer  about  him,  loving  to  dwell  in  peace, 
ready  to  give  wise  counsel  if  he  were  asked  for  it.  Thord  had 
married  Helga  the  great-granddaughter  of  Ari  the  Historian,  but 
1  they  did  not  get  on  as  well  as  they  might  have  done,'  and  in  the 
end  they  separated,  and  it  is  not  from  her,  but  from  Thora  Thord's 
beloved  mistress,  that  Sturla  and  his  elder  brother  Olaf  sprung. 
Neither  the  year  nor  the  place  of  Sturla's  birth  are  known,  it  may 
be  guessed  that  it  was  at  Stad,  where  Ari  had  once  dwelt.  He  died, 
we  are  told  at  the  end  of  Sturlunga,  on  the  next  day  after  his  birth- 
day, aged  seventy  (sjautogr),  or  as  a  various  reading  has  it  (the  vellum- 
leaf  being  lost,  we  have  but  the  paper  transcripts)  '  near  seventy/ 
He  was  accordingly  born  on  the  29th  July  1214  or  1215. 

When  Sturla  was  born  his  father  was  almost  fifty  years  of  age 
(born  1165);  that  Olaf  (well  known  as  the  White  Poet)  was  the 
elder,  appears  from  the  invariable  usage  of  the  MSS.  which  name 
him  first  in  all  the  genealogies.  Of  Thora  nothing  is  known;  she 
belonged  to  none  of  the  great  families,  but  that  she  must  have 
been  a  woman  of  a  character  which  in  many  points  resembled  that 
of  Thord  would  seem  likely  from  the  way  in  which  Thord's  finest 
qualities  are  intensified  in  his  sons.  Sturla  was  called  after  his 
grandfather,  who  had  derived  his  name  from  the  first  of  that 
name  we  know  of,  Sturla  Thiodrek's  son,  founder  of  StaSarhol, 
who  is  spoken  of  in  Havard's  Saga.  The  word,  which  is  never 
met  with  out  of  Iceland,  is  curious;  it  is  a  diminutive  such  as 
are  frequently  found  in  the  Gothic,  e.  g.  Wulfila,  '  little  wolf,'  and 
stands  for  Sturila,  'little  steer;'  it  is  declined  as  a  feminine;  a 
masculine  form  has  since  been  made,  Sturli. 

The  first  time  we  hear  of  him  is  when  his  grandmother  Gudny 
dies  in  November  1221.  She  had  outlived  her  first  husband  by- 
more  than  thirty-eight  years ;  married  again  a  grandson  of  Ari  Frodi, 
named  Ari  the  Strong;  went  abroad  and  squandered  her  infant  son 
Snorri's  patrimony,  insomuch  that  he  started  in  life  as  a  'poor 
man.'  In  1188  she  was  widowed  a  second  time,  returned  to  Ice- 
land, and  now  lived  at  Hvamm,  till  at  last  she  went  to  Reykholt, 
where  she  died  at  her  son  Snorri's  house.  She  had  given  her 
jewels  and  paraphernalia  to  her  little  grandson  (Sturla  Thordsson), 
but  Snorri  seized  them  in  total  disregard  of  her  wishes. 

The  next  time  we  hear  of  Sturla  is  in  1227,  when  his  father  took 
him  and  Olaf  with  him  to  a  great  Yule  banquet  at  Reykholt,  which 
Snorri  gave  in  the  Norwegian  fashion. 


§  1 9.  STURLA  THE   HISTORIAN.  xcvii 

In  1231  Bishop  Gudmund,  for  whom  Thord,  a  pious  man,  had  a 
very  great  regard,  in  his  wanderings  about  the  country  followed  by 
a  train  of  vagabonds  and  beggars  who  lived  upon  the  alms  which 
the  sanctity  of  their  patron  procured  for  them,  came  to  Hvamm  (the 
ancestral  seat  of  the  Sturlungs,  whither  Thord  had  moved  ftpm  Eyri), 
and  was  well  received  with  as  many  as  the  house  would  contain. 
Sturla  and  his  brother  were  sent  round  to  the  neighbouring  yeomen's 
houses  to  find  quarters  for  the  rest  of  the  ragged  troop. 

Sturla's  youth  was  passed  in  peaceful  days  when  the  Sturl- 
ung  family  were  at  the  height  of  their  power,  but  the  civil 
disturbances,  which  desolated  Iceland  for  about  a  quarter  of  a 
century,  began  with  his  manhood,  and  occupied  the  best  period 
of  his  life.  He  was,  like  his  father,  a  man  who  as  far  as  possible 
seems  to  have  kept  aloof  from  politics  and  strife,  but  he  could 
not  wholly  keep  himself  aloof  at  a  time  when  the  fortunes  of 
his  family  were  at  stake,  and  was  dragged  for  a  time  into  the  very 
vortex  of  the  struggle.  On  the  2ist  August  1238,  a  year  after 
his  father's  death,  he4  was  captured  at  the  fight  of  Orlygstad, 
and  spared,  while  his  uncle  Sighvat  and  his  cousins  were  put  to 
death.  We  next  find  him  married  to  Helga  Thord's  daughter, 
and  settled  at  Tunga,  the  seat  of  Gudrun  and  Snorri  GoSi.  The 
murder  of  his  uncle  Snorri  Sturlason  in  1241  completed  the 
overthrow  of  the  family.  In  July  1242  Sturla  was  captured  again; 
this  time  by  treachery,  his  enemies  intending  to  send  him  out  of 
the  country,  but  the  intercession  of  his  friends  prevailed,  and  he 
was  let  go  unharmed.  Soon  after,  when  his  cousin  Thord  Kakali 
came  to  Iceland,  and  the  old  adherents  of  the  Sturlungs  rallied 
round  him,  Sturla  was  again  forced  to  take  part  in  the  feud.  One 
of  the  consequences  of  this  was  that,  in  April  1244,  a  raid  was 
made  by  his  enemies  upon  his  house  at  Tunga ;  luckily  he  had  news 
of  their  plan,  and  fled  in  time  to  save  his  life,  but  his  wife  with  her 
little  month-old  son  Snorri  Sturlason  the  second  in  her  arms  was 
forced  to  take  refuge  in  the  church.  The  slenderness  of  the  thread 
on  which  history  often  hangs  appears  when  we  think  that  in  such 
a  miserable  midnight  '  bicker '  the  last  historian  of  Iceland  might 
have  perished,  and  no  work  of  his  ever  seen  the  light  to  tell  the 
history  of  his  time,  and  of  the  family  who  did  so  much  for  their 
country's  fame.  Next  year  the  tiger-like  Kolbein,  a  deadly  foe 
of  Sturla's  house,  died,  and  Thord  Kakali  soon  made  himself 
supreme  in  Iceland,  so  for  a  while  all  went  well  for  the  historian. 
But  Thord's  work  was  overthrown  by  the  folly  of  the  King,  who 
sent  for  him  out  to  Norway,  and,  mistrusting  his  talents,  kept  him 
there  in  honourable  exile  till  he  died,  Oct.  n,  1256. 

With  the  arrival  of  Thorgils  SkarcH  his  nephew  (in  1252),  whom 
the  king  sent  out  to  Iceland,  it  seemed  as  if  matters  would  again 
turn  ill  for  Sturla,  but  after  the  surprise  of  Stafholt,  when  Thorgils 
was  captured  by  Hrafn  Oddzson  and  Sturla,  there  came  a  recon- 
ciliation, and  Sturla's  gentleness  and  Thorgils'  generosity  laid  the 

VOL.  i.  g 


xcviii  PROLEGOMENA.  §  19. 

foundation  for  a  friendship  which  lasted  till  the  nephew's  death, 
and  is  marked  by  the  sympathetic  and  affectionate  biography  which 
his  uncle  consecrated  to  him.  Sturla  now  gets  mixed  up  with 
Earl  Gizur,  the  evil  genius  of  this  part  of  the  story,  who  first 
got  him  to  marry  his  daughter  Ingibiorg  to  Hall  Gizur's  son. 
The  marriage  feast  ended  in  the  fearful  tragedy  of  Flugumyri 
(Oct.  22,  1253).  Sturla  had  just  ridden  away,  when  at  nightfall 
the  house  was  beset  by  Eyjolf  and  Kolbein,  the  avengers  of 
Snorri  Sturlason;  the  besieged  held  the  hall  till  Eyjolf,  fearful 
lest  the  neighbourhood  should  be  roused,  set  fire  to  the  buildings, 
and  though  Gizur  himself  escaped,  and  the  young  bride  and  a 
few  others  were  saved,  Gizur's  wife  and  all  his  sons,  Hall  among 
them,  perished  by  the  sword  or  in  the  flames.  Gizur  left  the 
country  not  long  after  this  fearful  blow,  and  Thorgils  was  left 
supreme.  Till  his  murder,  January  22,  1258,  Sturla  was  in  a 
good  position,  and  enjoyed  a  brief  rest  from  the  deadly  struggle, 
into  which  he  had  been  drawn  against  his  will.  Gizur  came 
out  and  took  Thorgils'  place ;  this  was  a  change  for  the  worse,  and 
Sturla  was  hoodwinked  and  cheated  by  his  fair  promises  and  pro- 
fession of  friendship. 

In  1263  Sturla,  who  had  come  to  be  looked  on  by  the  *  pa- 
triotic party'  as  a  prominent  opponent  of  Norwegian  rule,  was 
forced,  by  a  private  quarrel,  to  fly  abroad.  Helpless,  penniless, 
and  alone  he  had  no  course  left  but  to  throw  himself  upon  the 
mercy  of  the  King,  who  had  been  the  bitterest  foe  of  his  house. 
So  he  went  to  Bergen  ;  the  old  King  was  away,  which  was  perhaps 
the  best  for  Sturla,  but  the  young  King  at  first  looked  coldly  on  him, 
till  the  talents  of  Sturla,  his  enchanting  power  of  Saga-telling,  and 
his  poetic  gifts  won  him  over,  and  he  acceded  to  the  requests  of 
Gaut  and  the  Queen  to  admit  him  to  his  proper  position  at  court, 
and  promised  to  speak  in  his  favour  to  his  father  on  his  return. 
But  King  Hakon  never  came  back,  and  Sturla  undertook  to  write 
his  life,  as  historiographer  royal  to  the  young  King.  This  work 
he  must  have  begun  in  the  spring  of  1264,  when  (in  the  middle  of 
March)  the  news  of  the  old  King's  death  reached  him,  and  a 
passage  in  chapter  275  authorizes  us  to  believe  that  the  whole 
Saga  was  nearly  finished  in  1265.  There  is  now  a  blank  in  the 
history  of  the  time  (1263-71),  which  can  only  be  filled  up  from  the 
Annals,  which  however,  though  scanty,  are  exact  and  careful ;  and 
as  they  never  mention  Sturla's  return  from  Norway  till  1271,  when 
they  notice  his  coming  out  to  Iceland  with  the  Book  of  the  Law 
(Jarnsida),  we  cannot  suppose  two  entries  to  have  slipped  out. 
The  Annals  of  the  day  are  extremely  particular  in  this  point, 
and  never  forget  to  register  the  turns  and  returns  of  the  chiefs 
to  and  from  Norway.  And  as  we  hear  of  his  wife  joining  him 
in  Norway,  we  must  believe  that  he  passed  eight  years  in  Norway, 
engaged,  partly,  no  doubt,  in  literary  work,  perhaps  in  the  prepara- 
tion of  the  Law  Book  he  took  with  him  to  Iceland.  Occupying 


§  i9.  STURLA   THE   HISTORIAN.  xcix 

a  second  time  the  office  of  Lawman,  to  which  he  had  been 
appointed  by  the  King,  whose  favour  he  enjoyed,  Sturla  was 
now  in  a  better  position  than  he  had  ever  reached  before;  but 
as  we  learn  from  Ami's  Saga  (ch.  20) l,  the  only  time  that  he  is 
ever  mentioned  save  in  Sturlunga  Saga,  his  administration  was 
not  a  very  energetic  one,  and  he  took  no  more  real  interest  in 
politics  than  before.  In  1277  he  went  out  to  Norway  again 
for  the  last  time,  returning  the  next  year  to  Iceland. 

We  know  from  Islendinga  (ch.  331,  p.  272)  that,  on  Sturla's  second 
voyage  to  Norway,  King  Magnus  charged  him  to  write  his  own  life 
for  him  as  he  had  done  his  father's.  It  is  hardly  likely  that  this 
could  refer  to  the  year  1264  or  have  been  before  1277.  At 
Sturla's  earlier  stay  in  Norway,  there  would  have  been  little  for 
him  to  write.  King  Magnus  was  young,  beginning  what  should 
have  been  a  long  reign,  active  and  energetic,  and  full  of  promise,  by 
twenty-four  years  the  younger  of  the  historian;  whereas  now,  when 
Sturla  saw  him  again,  he  had  been  broken  down  by  a  severe 
illness  in  Jan.  1272,  the  effects  of  which  he  had  never  skaken  off, 
his  health  was  weak,  and  he  must  have  felt  that  the  end  was 
approaching.  It  was  natural  that  he  should  ask  his  old  friend 
to  make  a  record  of  what  he  had  been  able  to  accomplish,  when 
it  was  no  longer  improbable  that  Sturla  should,  as  indeed  he  did, 
outlive  him.  This  book,  of  which  we  only  have  fragments,  we  take 
therefore  to  have  been  a  work  of  Sturla's  later  days,  finished  after 
the  King's  death  in  May  pth,  1280,  Sturla  surviving  him  four  years 
and  three  months,  dying  3oih  July  1284,  the  day  after  his  birth- 
day. Of  his  three  children,  Thord  the  younger,  a  man  of  gentle 
disposition  like  his  father,  became  a  clerk,  and  died  before  his 
father,  4th  March  1283.  Snorri  the  elder,  called  after  his  grand- 
uncle,  was  a  man  of  action,  kept  a  band  of  armed  retainers,  and 
was  turbulent  and  quarrelsome,  getting  his  father  into  trouble ;  he 
died  in  1306.  Ingibiorg,  the  bride  of  Flugumyri,  was  married  again 
to  a  chief,  Thord  of  Madervalla. 

Sturla  lived  first  at  Tunga,  when  he  left  his  father's  house,  then 
he  flitted  to  StaSarhol,  moving  thence  to  Fairdale,  and  finally  died 
in  Fairey  off  Thorsness  in  Broadfirth.  It  was  at  the  latter  two 
places  that  we  must  suppose  his  chief  works  to  have  been  written. 

THE  WORKS  OF  STURLA/ 

The  Sturlunga  Saga  as  we  have  it  in  two  MSS.  of  the  four- 
teenth century,  written  within  a  few  years  of  Sturla's  death,  is 
evidently  a  complex  work.  Keeping  there  the  title  '  Sturlunga ' 
as  a  convenient  name  for  the  whole  mass  of  Sagas,  we  must  first 
endeavour  to  discover  the  evidence  upon  which  Sturla's  authorship 

1  '  En  af  Sturlu  st65  minna  gagn  en  borf  stod  til,  ok  bar  burfti  ra6  fyrir  at  sja,' 
as  the  Bishop  reports  to  the  King,  telling  how  the  two  Lawmen,  of  whom  Sturla 
was  one,  went  on. 


c  PROLEGOMENA.  §  19- 

of  any  part  of  it  rests,  and  to  which  part  it  will  be  right  to  affix 
his  name.  Beginning  with  the  /r^-Sturlaean  part  of  the  work  : 

First  of  all,  Hrafn  Sveinbiornsson' s  Saga  may  be  separated 
from  the  rest,  as  we  have  it  in  two  separate  distinct  vellums,  one 
of  which  has  fortunately  retained  the  preface  which  the  other  and 
the  Sturlunga  text  have  dropped.  From  this  we  learn,  what  might 
have  been  concluded  on  a  priori  grounds,  that  the  author  was 
a  friend  of  the  hero,  in  pious  memory  of  whom  he  composed 
his  Saga.  The  minuteness  and  personal  knowledge  of  the  man 
spoken  of,  which  one  remarks  in  many  parts  of  this  Saga,  are  quite 
incompatible  with  the  authorship  being  attributed  to  Sturla  or  any  one 
of  his  generation ;  for  Hrafn  died  in  1 2 13,  before  Sturla  was  born. 

With  Priest  Gudmund's  Saga,  ending  still  earlier  in  the  year 
1203,  the  case  is  the  same,  though  the  facts  are  a  little  more  con- 
fusing, one  of  the  vellums,  Codex  Resenianus,  using  other  parts  of 
the  Islendinga,  which  it  weaves  into  Gudmund's  Saga  in  exactly  the 
same  way  as  the  compiler  of  Sturlunga  has  therein  used  the  Gud- 
mund's Saga  to  fill  up  his  compilation ;  insomuch  that  we  should 
have  to  argue  in  a  circle,  were  it  not  that  another  vellum  has  come 
down  to  us,  in  AM.  657,  in  pure  shape,  although  it  gives  in  some 
respects  an  inferior  text,  and  by  its  test  one  can  at  once  separate 
this  Saga  also  from  the  mass. 

With  regard  to  Sturla  s  Saga  and  Onundar-Brennu  or  Gud- 
mund  Dyri's  Saga,  that  they  once  existed  separately  we  know 
from  the  Stockholm  O.K.  fly-leaf,  and  it  cannot  be  doubted  that 
they  are  the  same  as  those  there  mentioned,  and  the  distinctness 
of  style  and  subject  would  at  once  enable  us  to  pick  them  out 
from  the  rest,  although  the  second  is,  as  we  have  seen,  cut  in 
pieces  and  mixed  up  with  other  works. 

That  Thorgils  and  Haflidfs  Saga,  which  stands  by  itself  in  Stur- 
lunga, is  an  old  and  distinct  work  cannot  be  reasonably  doubted. 
It  ends  in  1121,  and  in  one  passage  we  find  'minnir  mik,'  either 
the  words  of  the  scribe  or  the  person  from  whose  lips  he  was 
writing  the  story.  The  realism  and  the  commonplace  character 
of  the  story  utterly  exclude  a  later  origin. 

But  in  addition  to  the  external  evidence,  thus  briefly  noted 
in  the  case  of  each  Saga  by  itself,  that  there  is  an  immense 
difference  between  these  separate  Sagas  in  fundamental  points 
of  method,  style,  and  diction,  must  be  apparent  to  the  most  casual 
reader.  Equally  plain  is  the  gulf  between  all  of  them  and  the  rest 
of  the  Sturlunga  (we  reserve  the  Svinfellinga  Saga,  which  will  be 
touched  on  below),  for  which  we  shall  keep  the  title  Islendinga 
i,  and  treat  as  Sturla's  work. 


Coming  next  to  the  evidence  of  Sturla's  authorship  of  the  Islend- 
inga, we  shall  first  take  the  internal  proof  afforded  by  the  MSS. 
themselves,  where  the  compiler's  preface  (vol.  i.  p.  86)  is  of  the 
highest  importance ;  and  here  we  would  beg  the  reader  to  keep  the 


§  ip.  STURLA  THE  HISTORIAN.  ci 

Icelandic  text  before  him.  It  is  placed  after  Sturla's  Saga,  be- 
cause down  to  this  point  he  had  been  copying  out  separate  Sagas 
(Geirmund,  Thorgils-Haflidi,  and  Sturla's),  one  after  another. 
Now  in  order  to  make  his  history  easier  and  more  straight- 
forward according  to  his  notions  (and  it  should  be  remembered 
that  such  modern  devices  as  parallel-printing,  as  notes,  appen- 
dices, &c.  were  unknown)  he  is  going  to  cut  up  two  Sagas,  which 
run  parallel,  and  weave  into  them  Sturla's  Islendinga,  so  that 
a  kind  of  twist  is  formed,  of  which  Islendinga  is  the  longest 
strand,  so  to  speak,  and  hangs  clear  out  of  the  plait  into  which 
the  other  two  have  been  completely  woven.  So  he  stops  and 
tells  the  reader,  just  before  he  begins  his  operations,  that  several 
Sagas  now  run  side  by  side ;  and  loyally  anxious  that  Sturla's  name 
should  be  preserved,  he  goes  on  to  say  that,  though  the  history  of 
Iceland  down  to  Bishop  Brand's  death  (in  1201)  was  already  com- 
mitted to  writing,  it  is  to  Sturla  we  owe  most  of  our  knowledge 
of  Icelandic  History  since  that  event,  for  before  he  wrote,  very 
little  of  it  was  written  down  at  all.  He  concludes  with  a  eulogium 
on  Sturla,  praising  the  fidelity  of  his  work,  and  praying  for  his  soul, 
for  '  we  knew  him  as  a  very  wise  and  judicious  man.'  This  preface, 
which  is  here  for  the  first  time  restored  to  its  proper  text  and  in- 
terpretation, is  a  '  locus  classicus '  for  all  writers  on  Icelandic 
literature,  as  it  is  interesting  in  itself,  and  one  of  the  few  statements 
on  authorship  &c.  which  the  carelessness  of  scribes  and  the  ravages 
of  time  has  spared  us.  The  old  interpretation  founded  on  the  B 
text  (printed  in  note  3,  p.  86)  may  be  traced  to  the  following 
marginal  note,  scribbled  by  Biorn  of  Skardsa,  on  p.  26  of  his  auto- 
graph, AM.  439,  'Anno  1201  do  Brandr  Biskup,  hann  hefir  latid 
saman  skrifa  meSan  til  endizt  sogurnar,  en  Sturla  hinn  fr63i  J)aer 
sf6ari/  i.  e.  '  he  had  the  Sagas  composed  as  far  as  his  life  reached, 
but  Sturla  the  wise  the  later  ones.'  From  henceforward  Brand, 
the  old  gouty  Bishop,  known  to  us  from  Thorlak  Saga  and 
Gudmund  Dyri,  was  set  down  as  the  author  of  all  Sturlunga  till 
1 20 1,  Sturla  finishing  the  work  which  he  had  begun.  This  state- 
ment was  copied  and  recopied,  e.  g.  in  Hist.  Ecclesiastica,  till 
P.  E.  Miiller  started  a  new  interpretation  in  his  Saga  Bibliothek, 
1817.  He  held  that  'flestar  allar  sogur'  &c.  referred  to  the  general 
literary  history  of  Iceland,  to  Niala,  Gretla,  Egla,  &c.,  and  that  it 
proved  all  such  works  to  be  older  than  1201.  This  again  was 
copied  by  Finn  Magnusen  and  all  writers  on  the  subject,  includ- 
ing the  Editor  in  1855,  and  is  the  received  theory. 

But  in  1 86 1  another  theory  came  to  the  mind  of  the  Editor 
whilst  he  still  only  knew  the  B  text,  viz.  there  was  a  transposition  in 
this  important  phrase,  which  he  endeavoured  to  amend  in  the  plain 
sense  given  above.  We  have  printed  below  l  the  Editor's  notes  as, 

1  f>essi  orS  eru  mjog  tvi-rae8,  og  verSa  a5  skiljast  in  contextu. — A  undan  hefir 
compilator,  sem  si5ast  setti  saman  bokina  gjort  grein  fyrir  og  tali6  upp  sogur  sem 
sum-part  finnast  i  fyrra  hluta  Sturlungu,  en  sem  ekki  eru  frum-rita&ar  af  Sturlu. 


cii  PROLEGOMENA.  §  19. 

in  1 86 1,  they  were  hastily  put  down  on  a  rough  slip  just  as  they 
rose  to  his  mind.  When  some  time  afterwards  he  came  to  examine 
the  black  vellum  shreds  of  Sturlunga,  his  conjecture  was,  as  the 
reader  can  see,-  almost  verbally  confirmed. 

That  the  Islendinga  Sogur y  which  the  preface  ascribes  to  Sturla, 
are  identical  with  our  present  work  there  can  be  little  doubt ;  both 
our  vellum  MSS.  have  lost  their  first  leaves,  but  the  best  transcripts 
are  headed  '  Islendinga  Saga ; '  to  which  Biorn  of  Skardsa  added 
the  title  hin  Mikla  to  distinguish  it  from  all  other  Islendinga 
Sogur.  By  this  name  the  whole  work  went  till  the  days  of  Ami 

Eg  held  ad  ordin  eigi  svo  ad  skilja — '  Flest  bad  af  Sturlungu  sem  gjordist  fyrir  1 200 
var  ritad  fyrir  dag  Sturlu,  bad  er  bvi  ekki  frum-ritad  af  honum.  £>ad  sem  sidar 
gjordist  a  Islandi  um  I3du  old,  megin-hluti  Sturlungu  edr  Sturlunga  old,  var  litt 
ritad  adr  en  Sturla  tok  ad  rita.  f>ad  er  bvi  ad  mestu  frum-ritad  af  Sturlu.' — Ef  svo 
er  skilid,  ba  er  rett  herrnt,  bvi  Prest  saga  Guomundar,  og  Gudmundar  saga  dyra, 
Rafns  Saga  (HeiSarvigs  Saga?),  Pals  Saga,  |>orlaks  Saga,  v6ru  allar  ritadar  (sem 
sannad  ver8r)  i  byrjun  I3du  aldar,  og  sidan  hdadar  inn  i  Sturlungu,  ovist  hvort  af 
Sturlu  sjalfum,  eda,  sem  me*r  bykir  likara,  af  hinum  sidara  Redactori  (f>6rdi  4 
Skardi  um  1308  ?).  Ad  aetla  ad  me5  ordunum  '  Flestar  sogur,'  etc.,  se  litid  til  Njalu, 
Eyrbyggju,  o.  s.  fr.  er  ohugsanda,  bvi,  i.  Kaemi  bad  sem  deus  ex  machina  a 
bessum  stad,  bar  sem  um  samsetning  Sturlungu  er  ad  rseda,  og  ba  sogu-baetti  sem 
hun  saman  stendr  af.  2.  Kaemi  bad  i  bera  mot-sogn  vid  bad  sem  VCT  vitum  af 
sogum,  ad  gull-old  sagna  a  Islandi  byrjadi  fyrst  eptir  1 200 ;  og  bad  er  degi  Ijosara 
ad  Njala,  Landn.,  Laxd.,  Eyrbyggja  o.  s.  fr.  eru  allar  ritadar  eptir  1200,  ad  eg  ekki 
nefni  sogur  sem  Fioamanna  S.,  sem  bera  med  ser,  ad  baer  eru  ritadar  i  lok  I3du 
aldar.  Setningin  sem  hun  mi  stendr  i  handritum  Sturlungu  er  bvi  vixlud.  Ordin 
'  voru  ritadar '  standa  a  rongum  stad,  og  aetti  ad  setjast  framarr,  og  lesast  bannig : — 
'  Flestar  sogur  voru  [adr]  ritadar  er  her  hafa  gjorzt  a  Islandi  adr  Brandr  biskup 
Saemundar  son  andadizt  (i.  e.  Gudm.  S.,  |>orl.  S.,  Gudm.  dyra),  en  bser  sognr  er  sidan 
hafa  gjorzt  (i.e.  post  1201)  voru  litt  ritadar,'  etc.  f>a  er  rett  mal  og  hugsan,  en 
varla  rett  hugsan  einsog  stendr.  Liklegt  byki  nie*r  ad  compilator  hafi  fundid  eptir 
Sturlu  notata,  sem  hann  hafi  vikid  afleidis,  ef  bessi  villa,  sem  me>  bikkir  likast,  er  ekki 
afskrifurum  ad  kenna.  Summa  rerum  er  bvi  bessi :  Hinir  fyrstu  brir  baettir  Sturlungu 
(in  the  old  edition),  i-iii  B,  Bis.  1-227,  eru  ad  miklum  edr  mestum  hluta  ritadir  af 
ymsum  hofimdum  fyrir  dag  Sturlu,  en  sidan  inn-limadir  i  Sturlungu,  annad-hvort  i 
heilu  liki  edr  agrip  bar  af.  Allr  megin-hluti  sogunnar  (|>aettir  iv-x)  er  J)ar  a  moti 
frum-ritad  af  Sturlu ;  en  611  bessi  tidindi  gjordust  um  hans  dag  edr  skommu  fyrir 
faeding  hans  (fasddr  1214).  f>ess  ma  geta,  ad  bad  mun  sannast,  ad  Sturla,  hafi 
andast  fra  sogu  sinni  obiiinni ;  hefir  svo  annar,  ad  honum  ondudum,  fam  vetrum 
eptir  1300,  sett  allt  saman  eptir  handritum  hans,  sem  bezt  hann  gat;  sett  upphaf 
og  nokkurs-konar  nidrlag  um  dauda  Sturlu.  Oil  handrit  vor  eru  fra  bessari  compi- 
latione  komin  en  engin  fra  frum-riti  Sturlu,  sem  liklega  aldrei  hefir  komist  tit  i 
almenning.  f>ad  gefr  hverjum  ad  skilja  sem  soguna  les,  ad  hofundr  hennar  hefir 
ekki  lagt  a  hana  sidustu  hond.  Sogu-bradrinn  er  vida  sundr-slitinn ;  fra  sumu  sagt 
tvisvar.  Margt  latid  osagt  sem  hofundrinn  mundi  varla  hafa  sleppt,  t.  d.  bokvisi  a 
Island!  a  I3du  old;  sumt  ord-lengt  sem  fany'tt  er.  Yfir  hofud  er  sagan  fremr  audugt 
safn  Sturlu  til  Islendinga  Sogu  a  I3du  old  en  sagan  sjalf.  .  .  .  Sogu-bradinn  vantar ; 
bvi  er  torveldt  ad  muua  Soguna  i  samfellu,  bo  menn  lesi  hana  optar  en  einu  sinni. 
|>essa  verdr  ad  gaeta,  ef  menn  rettvislega  vilja  dsema  um  sagna-hagleik  Sturlu  og 
kunnattu  ad  rita  sogur.  Ad  Sturla  hafi  ekki  byrjad  a  sogu  sinni  fyr  en  eptir  1266, 
eptir  ad  fridr  var  kominn  ad  nokkru  i  landi,  ma  ra6a  af  ordunum,  ad  hann  hafi  haft 
visindi  af  fraedi-monnum,  sem  voru  a  ofan-verdum  dogum  hans.  En  hann  andadist 
70  ara. — The  reader,  having  read  the  preceding  sections,  will  see  that  at  this  time 
the  theory  of  distinguishing  between  single  and  complex  Sagas,  and,  as  it  were,  the 
double  authorship  of  the  latter  had  not  as  yet  ripened  in  the  Editor's  mind.  The 
notices  above  were  dotted  down,  at  the  spur  of  the  moment,  as  a  first  thought. 


§  1 9.  STURLA   THE  HISTORIAN.  ciii 

Magnusson,  when  the  title  Siurlunga  Saga  was  applied  to  it,  which, 
being  more  convenient  and  distinctive,  ousted  the  former  title. 

Next,  giving  the  external  evidences  on  the  question,  which  are 
not  likely  to  be  very  numerous,  considering  that  Sturla  himself 
was  one  of  the  latest  Icelandic  historians — still  some  do  occur, 
proving  that,  early  in  the  fourteenth  century,  our  text  was  known  and 
ascribed  to  Sturla :  i.  In  Bishop  Gudmund's  Miracle-book,  compiled 
c.  1320, '  Sva  sem  Sturla  f'orSarson  segir  i  Islendinga  Sogu,'  Biskupa 
Sogur,  vol.  i.  p.  589,  referring  to  Islendinga,  ch.  50;  and  again, 
*  F6r  hann  (the  Bishop)  J)a  viSa  um  s^slu  sfna,  ok  enn  viSa  annars- 
staSar  um  landit,  sem  Stulla  sagdi  f  Islendinga  Sogu/  Biskupa 
Sogur,  vol.  i.  p.  591,  referring  to  ch.  67.  2.  Arngrim,  the  Bene- 
dictine, in  his  Life,  and  '  Hefir  J)essi  sami  Sturla  skrifat  marga 
merkiliga  hluti  af  Herra  G.  biskupi/  Biskupa  Sogur,  vol.  ii.  p.  162, 
referring  to  the  scene  in  ch.  123  (J>ann  vetr  . .  .) ;  and  '  Sem  Sturla 
vattar  er  J)essa  sogu  sam  setti,'  Biskupa  Sogur,  vol.  ii.  p.  78,  refer- 
ring to  the  episode  of  the  ogress  Selkolla,  Islendinga,  ch.  30. 

The  epic  character  of  the  work  forbids  any  direct  evidence 
which  might  support  the  arguments  drawn  from  external  sources ; 
but  by  a  curious  slip,  which  has  been  preserved,  in  one  place, 
vol.  i.  p.  407,  1.  30,  the  words  '  eigi  vissi  ek'  betray  the  personality 
of  the  writer,  who  was  at  that  moment  in  the  hands  of  his  enemies, 
who  were  deliberating  as  to  his  fate.  Moreover,  though  Sturla  will 
relate  circumstances  which  none  but  those  concerned  in  them 
could  have  known,  and  which  it  was  impossible  that  he  should  be 
acquainted  with,  yet  it  is  noticeable  that  scenes,  at  which  he 
actually  was  present  or  could  have  heard  accounts  of  from  persons 
in  intimate  relations  with  him,  are  related  with  the  most  wonderful 
minuteness  and  reality  of  detail,  such  as  the  battle  of  Orlygstad 
(1238),  the  outrage  at  Saudafell  in  1229,  the  raid  to  the  South 
in  Dec.  1241,  the  surprisal  at  Stafholt  in  1252,  and  the  death  of 
Thorgils  SkarSi,  his  great  friend,  in  1258. 

The  next  question  to  be  answered  concerns  the  editing  or 
compiling  of  the  whole  as  we  have  it.  It  is  evident  that  the  work 
is  posthumous,  the  last  chapter  is  conclusive  on  that  head.  Are 
there  any  traces  in  the  work  itself  which  would  enable  one  to 
come  to  any  definite  conclusions  as  to  the  personality  and  date 
of  this  anonymous  editor  ?  We  think  that  there  are,  and  would 
beg  the  reader  first  to  turn  to  vol.  i.  p.  126,  in  the  introductory- 
pedigree  to  Gudmund  Dyri's  Saga  these  words  occur :  *  Priest  Ketil 
Thorlaksson  my  mother's  father,  item  mother's  father  to  the  sons  of 
Narfi!  They  are  only  found  in  the  paper  copies  of  Cod.  A,  of 
which  this  part  has  perished,  and  are  omitted  in  Cod.  B.  The  late 
Finn  Magnusen,  reading  '  eirnin1'  for  '  item'  in  this  passage,  cleverly 

1  'Eirninn  '  for  'item  '  is  the  reading  of  the  Vallna-bok,  a  mending  of  the  scribe, 
priest  Eyjolf,  a  purist  scholar,  who  did  not  like  the  Latin  gloss. 


civ  PROLEGOMENA.  §  19. 

guessed  that  a  cousin  to  the  Narfasons  must  be  meant;  but  he 
could  only  find  one  man  who  would  fit  at  all,  Thorstein,  abbot  of 
Helgafell,  son  of  Snorri  Markusson  of  Melar.  For  the  relationship 
see  the  pedigree,  vol.  ii.  pp.  485  and  489,  where  of  two  sisters,  one, 
Valgerd,  married  Narfi,  one,  Helga,  Snorri  of  Melar.  But  on  closer 
inspection  Finn  Magnusen's  theory  breaks  down,  for  Thorstein 
Snorrason  could  hardly  be  a  contemporary;  and  the  preface, 
which  is  clearly  the  editor's  work,  speaks  of  Sturla  as  of  a  personal 
acquaintance,  whereas  Thorstein  died  in  1351.  And  certainly  the 
tone  of  the  whole  Saga,  which  must  have  passed  under  the 
editor's  hands,  bears  no  trace  of  clerical  leaning  or  feeling.  On 
the  other  hand,  if  we  read  'item'  (for  which  perhaps  A  had 
zd.  —  idest,  which  has  been  filled  out  into  item]  one  of  the  Narfasons 
must  be  meant.  That  is  to  say,  the  editor,  instead  of  giving  his  own 
name,  as  Ari  in  a  similar  case  does,  describes  himself  by  a  peri- 
phrasis as  '  one  of  the  sons  of  Narfi/  What  he  says  is,  '  He  was 
mother's  brother  of  mine,  that  is  to  say,  of  the  sons  of  Narfi y  of  whom 
I  am  one.' 

Which  of  the  three  brothers  (for  three  they  were,  see  the 
pedigree)  was  it?  They  are  all  distinguished  persons,  Lawmen, 
and  of  good  position.  The  use  of  pedigrees  as  title-pages  and 
dedications  has  been  referred  to  in  a  previous  case;  here  we  find 
prefixed  to  the  whole  work,  with  which  it  has  absolutely  no 
connection,  the  story  of  Geirmund  Hellskin,  a  distinguished  settler, 
whose  'claim'  was  Skard,  the  legend  attached  to  this  story  also 
refers  to  Skard.  The  genealogies  (vol.  i.  pp.  5,  6)  all  trace  down 
to  '  Skard- Snorri,'  the  grandfather  of  the  Narfasons,  and  back  to 
Geirmund's  daughter  Yr.,  none  to  the  cousin-line  of  Melar. 

Now,  of  the  three  brothers,  one  dwelt  at  Skard  (which  also  was 
the  seat  of  their  ancestors),  the  very  place  with  which  all  these 
associations  are  bound  up,  Thord,  a  personal  friend  of  Sturla's, 
the  very  man  whom  one  would  for  other  reasons  have  been 
inclined  to  pitch  upon.  For  instance,  in  the  last  chapter  of  the 
Islendinga,  which  is  certainly  the  compiler's  work,  he  is  referred 
to, — Sturla  turns  to  him,  and  asks  him  for  his  writing  tablets — • 
an  incident  of  that  familiar  kind  which  none  but  an  eye-witness 
would  have  recorded.  Thord  seems  to  have  been  a  sort  of  pupil 
of  his ;  his  words,  p.  86,  '  Hann  vissum  ve*r  (or  visse  ek)  albeztan 
ok  hofsamastan,'  call  to  mind  nearly  literally  Plato's  words  on 
Socrates  in  the  end  of  the  Phaedo,  dvfybs  T£>V  TOTS  $>v  ffreipdO^^v 

dpiarov  /ecu  aXXcos  (ppovifnoraTov  KOI  diKaiordrov  ;  but  though  Thord  was 

as  true  as  Plato  to  his  master's  memory,  his  simplicity  falls  behind 
the  other's  skill  of  composition.  Thord  and  Sturla  were  related,  inas- 
much as  the  Narfasons  were  second  cousins  to  the  historian's  wife, 
Helga  (ii.  482).  It  has  accordingly  long  been  the  Editor's  opinion 
(since  1858)  that  it  was  Thord  Narfason  who,  after  Sturla's  death, 
came  into  the  possession  of  his  perhaps  unfinished  MSS.,  and 
compiled  from  them  and  other  sources  that  corpus  historicum  of 


§  i9.  STURLA  THE  HISTORIAN.  cv 

the  twelfth  and  thirteenth  centuries  which  now  bears  the  name  of 
Slurlunga.  Lawman  Thord  died  at  Skard  on  May  12,  1308,  thus 
outliving  his  friend  and  master  by  nearly  twenty-four  years. 

ISLENDINGA  SAGA.  This  work  as  it  stands  may  be  perceived  to 
fall  into  two  separate  parts,  the  first  of  which  comprises  forty  years, 
1202-42  (chaps.  1-163).  In  it  tne  dramatis  per sonae  are  the  three 
Sturlung  brothers,  Bishop  Gudmund,  Thorwald  Gizursson,  though 
it  just  touches  an  earlier  generation,  naming  Saemund  of  Oddi  (died 
1221)  and  his  brother  Orm  (died  1218),  and  Hrafn  Sveinbiornsson 
(died  1213),  but  of  the  later  second  generation  only  Sturla  Sig- 
hvatsson  is  prominent.  This  part  is  wound  up  by  the  death 
of  all  the  chief  persons  who  are  told  of  in  it,  within  the  space  of 
a  few  years  (1236-41). 

With  the  second  half  of  the  Saga,  1242-62,  entirely  new 
characters  are  introduced.  It  opens  with  Thord  Kakali's  coming 
to  Iceland,  and  tells  of  him,  of  Kolbein  Ungi  (born  1210),  of  Earl 
Gizur  (born  1209),  of  Hrafn  Oddsson  (born  1226),  and  of  Sturla's 
great  favourite  Thorgils  Skardi  (born  1226).  This  division  of  the 
work  is  told  with  very  great  minuteness,  so  that  its  twenty  years  fill 
more  space  than  the  forty  years  of  the  other.  The  Saga  breaks 
off  abruptly  in  June  1262,  just  before  a  crisis  in  his  life,  and  there  is 
then  a  blank  of  eight  or  nine  years,  which  nothing  but  the  Annals 
can  help  to  fill  up  till  Bishop  Ami's  Saga  comes  in  (see  Bs.  i.  677 
sqq.)  This  blank  is  very  much  to  be  deplored,  as  the  history  of 
these  very  years  was  both  interesting  and  important.  Then  a  little 
episode,  in  Sept.  1264,  vol.  ii.  pp.  261-265,  not,  we  think,  written  by 
Sturla,  and  the  final  chapters  in  one  of  which  Sturla's  hand  can  be 
traced,  but  which  are  substantially  the  work  of  the  compiler. 

These  two  halves  of  the  Saga,  which  the  volumes  of  the  present 
edition  are  divided  to  show,  would  seem  to  have  been  written 
as  almost  separate  works.  The  second  part  the  Editor  would 
place  the  earlier.  It  is  more  biographical,  one  part  of  it  was 
certainly  once  a  separate  Saga,  Thorgils  Skardfs  Life  by  Sturla, 
of  which  fragments  exist  yielding  a  fuller  text,  and  it  is  from  this 
separate  work  that  the  part  of  Islendinga,  which  refers  to  the  hero, 
is  clearly  taken.  This  may  serve  as  a  hint  to  the  origin  of  the 
whole  Chronicle.  We  may  fancy  Sturla's  first  work  on  Icelandic 
subjects  to  have  been  this  Life  of  his  friend  Thorgils.  He  may  there 
have  proposed  to  write  other  biographies,  but  finding  that  a  great 
part  of  the  history  would  be  common  to  all  these,  he  determines  to 
write  a  Chronicle  of  his  own  days,  which  is  the  second  part  of  the 
Islendinga.  With  such  an  intention  the  first  part  evidently  begins 
as  the  opening  paragraphs  profess.  The  editor  seems  to  have  cut 
out  the  chapters  which  touched  briefly  on  Thorgils,  and  have  put 
in  their  stead  an  abridgment  of  the  fuller  separate  Saga,  thus  a 
little  destroying  the  balance  of  Sturla's  work. 

We  may  then'  go  on  to  fancy  Sturla  determining,  as  Tacitus 
and  Saxo  both  did,  to  write  the  history  of  those  times  which  led 


cvi  PROLEGOMENA.  §  19. 

up  to  and  determined  the  events  he  had  already  treated  on ;  this 
first  part  is  more  orderly  arranged,  in  better  proportion,  and  more 
terse  and  condensed  in  those  chapters  of  it  which  act  as  links  and 
introductions  to  the  stirring  scenes  of  the  Saga.  There  are  a  few 
slight  discrepancies  also  between  the  last  chapter  of  this  part 
and  the  first  of  the  second  part,  which  would  be  likely  to  happen 
if  our  guess-work  theory  were  true. 

That  Islendinga  Saga  was  the  work  of  Sturla's  later  days,  there 
are  slight  indications  which  seem  to  hint :  thus  once  in  each  half 
he  speaks  of  the  law  '  that  was  then  in  Iceland'  (at  £>eim  logum  er 
{>a  voru  a  landi  h^r,  vol.  i.  p.  394,  ch.  157,  and  sem  J)d  v6ru  log  til, 
vol.  ii.  p.  177,  ch.  266  beg.) ;  this  phrase  anyhow  was  written  after 
1271,  and  some  time  afterwards  too,  or  the  remark  would  have 
been  hardly  necessary.  There  is  also,  if  we  compare  it  with 
Hakon's  Life,  a  far  greater  power  of  diction  and  ripeness  of  style 
in  Islendinga  Saga. 

Of  Hakon  and  Magnus  Sagas,  their  dates,  MSS.,  &c.,  something 
has  been  said  above  and  in  §  15.  But  though  all  those  works  be- 
long, we  believe,  to  the  latter  years  of  Sturla,  we  need  not  suppose 
that  he  was  not  engaged  in  literary  work  long  before.  He  certainly 
made  an  edition  of  Landnama-bok,  and  it  is  the  Editor's  conviction 
that  we  owe  the  finest  parts  of  Grettis  Saga  (which  surely  no  one 
else  could  have  written)  and  our  present  editions  of  Eyrbyggia  and 
the  Great  O.  T.  Saga  to  his  pen.  With  regard  to  Sturla's  style,  it 
is  from  the  Islendinga  alone  that  he  should  be  judged;  Hakon 
Saga  was  a  task,  and  Magnus  Saga  we  take  it  has  come  down  to 
us  as  a  fragment  in  an  abridged  form  from  a  fuller  original  text. 

In  Hakon  Saga,  beyond  a  few  anecdotes  of  the  King's  child- 
hood, and  an  impressive  scene,  when  the  King  first  hears  of  the 
rebellion  of  his  father-in-law,  Duke  Skuli,  late  one  night,  and  the 
Queen  is  roused,  there  is  little  that  rises  to  his  usual  excellence. 
A  very  minute  account  of  the  King's  journey  to  Wermland  forty 
years  before  his  death  is  so  minutely  told  that  it  must  have  come 
from  an  eye-witness;  there  is  a  courtier-like  description  of  the 
Cardinal's  landing,  but  there  is  no  drawing  of  character ;  and  when 
he  is  writing  of  the  King,  his  heart  is  clearly  with  Skuli.  But  even 
in  this  Saga,  as  well  as  in  the  almost  annalistic  Life  of  Magnus,  he 
is  not  writing  from  documents  (to  suppose  that  he  even  did  so,  is  to 
misinterpret  his  whole  character  and  misread  Thord's  preface),  but 
telling  a  tale  from  word-of-mouth  accounts ;  and  he  writes  baldly 
because  he  does  not  feel  much  interest  in  his  story,  or  felt  con- 
strained as  a  royal  historiographer,  or  because  his  informants  are 
not  able  to  tell  their  stories  well  to  him. 

In  the  Islendinga  his  full  power  is  seen:  the  simplicity  of 
a  style,  of  which  no  archaism  or  crabbed  expression  ever  stops 
the  even  but  ever-varied  flow;  the  realism  of  his  descriptions, 
which  set  a  scene  before  his  hearer's  eyes  absolutely  as  it  oc- 
curred with  such  force  and  fidelity,  as  Defoe  and  Carlyle  alone  of 


§  1 9.  STURLA  THE  HISTORIAN.  cvii 

English  authors  have  attained  to.  In  the  Surprise  of  Stafholt,  you 
are  startled  by  the  tramping  of  the  horses'  hoofs  as  they  rattle 
through  the  night ;  in  the  Burning  of  Flygumyri,  you  can  feel  the 
choking  smoke  and  heat,  and  hear  the  roar  of  the  flame  in  the  hall 
and  the  clash  of  the  spears  in  the  porches.  This  realism  is  some- 
times appalling,  so  pitiless  is  its  faithfulness  to  fact,  as  in  the  horrid 
butchery  of  Kolbein  and  the  scenes  -in  which  the  miserable  Orsekia 
is  introduced.  Again,  though  Sturla's  narrative  is  nearly  always 
picturesque  and  interesting,  a  mass  of  detail  is  occasionally  lavished 
on  an  insignificant  incident,  and,  as  with  Defoe,  there  are  '  dul- 
nesses '  which  are  indeed  '  of  Nature/  but  which  Art  should  pass 
by;  the  catalogues  of  persons  counted  up  on  the  fingers,  as  it 
were,  the  details  of  uninteresting  transactions  will  at  times  weary 
the  reader;  and  it  must  be  confessed  that  Sturla  is  far  the  most 
unequal  of  all  the  great  Icelandic  writers.  The  humour  and  bold- 
ness with  which  Snorri  disregards  all  useless  facts  and  simply  takes 
what  suits  his  purpose  are  qualities  which  Sturla  does  not  possess. 

Accordingly,  especially  in  what  we  take  to  be  his  earlier  work, 
there  is  often  a  long  desert  track  between  the  green  oases,  but 
in  the  first  part  of  the  Islendinga  there  is  a  greater  skill  shown  in 
the  composition  of  the  whole.  But  in  spite  of  such  mistakes, 
which  it  would  have  been  difficult  for  him  to  avoid  altogether  when 
treating  of  the  subjects  he  had  determined  to  write  on,  there  is  also 
running  all  through  Sturla's  work  an  undercurrent  of  patience,  of 
gentleness,  and  of  pathos  which  are  all  the  more  felt  because  they 
are  never  openly  expressed.  The  epic  structure  of  the  Saga  for- 
bade this ;  but  then  so  many  delicate  and  loving  touches  in  his 
narrative,  when  he  is  describing  the  appearance  or  the  actions  of 
those  he  loves,  that  our  sympathy  is  roused  to  the  very  highest, 
and  we  feel  as  warmly  towards  them  as  he  does. 

Sturla  is  a  true  poet :  his  love  of  a  legend,  such  as  that  of  Gizur's 
childhood  (ch.  55),  which  he  has  instinctively  chosen  to  tell,  though 
he  must  have  known  that  it  was  inconsistent  with  true  chronology, 
his  delight  in  his  own  gift  of  foreseeing  events,  his  firm  belief  in 
dreams  presages  omens,  the  prophecies  of  his  father,  the  dialogue 
between  Sighvat  and  his  son  Sturla,  the  naive  pleasure  he  has  in 
his  own  verses,  are  all  distinctly  marks  of  the  poetic  temperament 
which  enabled  him  to  paint  scenes  equal  in  truth  and  beauty  to  the 
finest  word-pictures  of  the  greatest  poets. 

Sturla  presents  at  once  a  curious  parallel  and  contrast  to  Ari. 
Ari  lived  in  the  past ;  Sturla  in  the  present.  Ari  was  an  historian 
at  heart ; .  Sturla  was  in  soul  a  teller  of  stories,  by  accident  an  his- 
torian. Ari  was  the  first  and  Sturla  the  last  of  the  great  Icelandic 
writers.  Ari  laid  the  foundation  for  all  the  Sagas  that  were  written 
since  his  day,  and  Sturla  was  the  last  who  wrote  them.  Ari  was 
the  first  Icelander  that  wrote  the  lives  of  kings,  and  Sturla  (though 
not  quite  of  his  own  free  will)  was  the  last. 

In  a  word,  to  Ari  we  can  trace  the  beginning  of  the  rich  and 


cviii  PROLEGOMENA.  §  19. 

varied  literature  of  which  the  work  of  Sturla  was  the  last  outcome. 
And  if  in  a  sentence  we  should  endeavour  to  characterise  the  three 
greatest  writers  which  the  island  has  produced,  it  might  be  said  that 
Ari  was  the  most  venerable,  the  most  truthful,  and  the  one  we  could 
least  afford  to  have  lost ;  that  Snorri  excelled  in  humour,  in  eloquence, 
and  in  an  epic  richness  of  style ;  while  we  should  pronounce  Sturla 
to  be  the  most  pathetic,  the  most  natural,  and  the  most  human. 

The  Plan  upon  which  the  present  edition  is  arranged  will  demand 
a  short  notice :  as  will  be  seen  from  what  has  been  already  said, 
the  Sturlunga  of  the  MSS.,  and  still  more  of  the  paper  copies,  was 
in  a  terrible  state  of  confusion,  so  that  it  had  even  become  a  bye- 
word  that  '  no  one  could  remember  the  Sturlunga,'  and  the  Editor 
recollects  a  tradition  that  Bishop  Finn  (the  author  of  Hist.  Eccles.) 
was  the  only  man  who  ever  accomplished  this  feat.  It  was  as 
necessary  to  uncurl  this  tangle  as  it  was  to  give  a  sound  text,  if  the 
book  was  to  be  of  any  real  use. 

The  annexed  figure,  in  which  the  numbers  refer  to  the  different 
component  Sagas,  will  give  a  notion  of  the  state  of  the  whole  in 
the  MSS.  (g=the  Genealogies,  the  stroke  |  marks  the  Preface) : — 


1  iL  c  j"1: 1  p  IV  """        II 


CH.   215  T.S. 


VII 

And  this  confusion  was  rendered  worse  by  a  division  (made  either 
by  Biorn  of  Skardsa,  or  one  of  Bishop  Thorlak  Skulason's  scribes) 
into  ten  books,  which  begin  and  end  quite  haphazard,  and  irre- 
spective of  subject  or  Saga.  The  references  at  the  top  of  the  pages 
in  our  text  will  permit  a  ready  comparison  with  the  old  edition 
which  followed  the  former  numeration — the  first  figures  mark  volume 
and  pages,  the  second  books  and  chapters. 

With  the  first  three  Sagas  (i,  n,  m)  the  Editor's  task  was  easy ; 
they  were  simply  separated  and  renumbered.  But  with  the  parallel 
Sagas  after  the  preface,  which  were  intertwined,  chapter  between 
chapter,  it  was  more  difficult.  However,  as  already  noticed,  it  was 
possible,  following  a  strict  and  scientific  method  (for  to  have  done 
so  on  theoretical  grounds  would  have  been  unjustifiable),  to  eliminate 
according  to  AM.  657  the  Saga  of  Priest  Gudmund  (iv),  this  left 
Gudmund  Dyri's  Saga  (v)  in  its  entirety,  so  that  it  had  only  to  be 
renumbered  and  placed  after  Priest  Gudmund's1.  Then  the  elimi- 
nation of  the  latter  left  the  beginning  of  the  Islendinga  (vn)  free 
and  clear  from  all  extraneous  matter. 

1  The  twist  of  Sagas  in  vellums  is  thus — Chaps.  1-24  of  Gudmund  Dy'ri  (v) 
are  inserted  between  chaps.  14  and  15  of  Priest  Gudmund  (iv),  vol.  i.  p.  107,  and 
the  rest  between  chaps.  16  and  17,  vol.  i.  p.  109.  And  again,  chaps.  2-17  of  Islend- 
inga (vn)  are  inserted  between  chaps.  19  and  20  (i.  113)  of  Priest  Gudmund;  upon 
which  follows  the  end  of  Priest  Gudmund,  chaps.  20-24;  then  the  Islendinga  Saga, 
chaps.  1 8  sqq. ;  and  now  all  runs  straight,  till  after  ch.  36  of  Islendinga  chaps.  11-20 
of  Hrafn  (vi)  are  again  inserted. 


§ 


STURLA   THE   HISTORIAN. 


cix 


The  Codex  Resenianus,  a  beautifully  written  MS.  (AM.  399)  from 
which  the  text  of  the  Saga  of  Priest  Gudmund  in  Biskupa  Sogur  is 
derived,  is  a  most  curious  instance  of  the  mechanical  kind  of  work 
done  by  the  compilers.  It  contains  insertions  from  the  Islendinga, 
from  Aron's  Saga ;  and  even  into  the  piece  of  Aron's  Saga  which 
it  borrows,  it  '  super-inserts,'  so  to  say,  stuffing  in  scraps  of  chapters 
47  and  49  of  the  Islendinga,  besides  various  Annals.  It  is,  however, 
lucky  that  this  compilation  was  made,  for  it  has  preserved  part  of 
Aron's  Saga  which  has  perished  in  the  separate  copies  of  that  work. 
The  following  stray  chapters,  or  bits  of  chapters,  of  the  Islendinga 
are  embodied  in  Codex  Resenianus — chapters  18;  20-22  ;  24-30; 
32-36  ;  41,  42 ;  48,  60,  67,  81,  86,  87,  93,  97, 102, 103,  where  the 
vellum  breaks  off  (see  foot-note,  vol.  i.  p.  326). 

Further  on  in  Islendinga  Saga  the  latter  part  of  Hrafns  Saga  (vi), 
in  an  abridged  form,  was  inserted  after  chapter  36  of  Islendinga  (see 
foot-note,  vol.  i.  p.  228).  This  has  been  taken  out  and  printed  sepa- 
rately (vi),  while  the  unabridged  text  of  it  which  exists  separately 
has  been  printed  as  an  appendix.  When  such  insertions  as  this 
were  made,  the  chapters  of  the  original  work,  which  covered  the 
same  ground,  were  cut  out  and  disappear.  And  so  it  has  been 
here.  But  the  scribe  of  Codex  Resenianus  must  have  had  a  copy  of 
Islendinga  Saga  before  him  in  which  this  insertion  had  not  been 
made,  for  he  has  kept  a  little  chapter  which  exactly  fills  up  the 
place  now  taken  by  Hrafns  Saga.  It  has  been  accordingly  printed 
here  in  its  proper  order  (as  ch.  37,  see  foot-note,  vol.  i.  p.  228). 

Unfortunately  in  the  next  place  in  which  an  insertion  is  made 
when  Svinfellinga  Saga  (CH.  215)  is  put  in,  the  blank  cannot  be  so 
filled  up.  It  has  therefore  been  retained  as  ch.  215  (ii.  83-99),  Dut 
this  chapter  has  been  numbered  into  sub-chapters,  by  which  it  may 
be  quoted. 

Thorgils  Skardi's  Saga  (T.  s.),  which  begins  in  ch.  221  and  goes 
on  at  intervals  till  the  last  piece  which  occurs  in  323*,  was  by 
Sturla  himself,  unlike  the  former  works,  and  therefore  does  not 
clash  in  style  with  the  rest,  while  it  preserves  a  more  minute 
account  (though  abridged  in  places)  than  the  original  Islendinga 
probably  gave.  It  is  only  found  in  vellum  A.  It  has  therefore 
been  retained  in  the  text,  but  in  the  foot-notes  will  be  found 
references  to  the  MSS.  on  this  head. 

As  to  the  end  of  the  Saga,  the  only  alteration  of  any  signification 
that  we  have  made  from  the  text,  as  in  the  transcripts  of  the 
A  class  (the  vellums  being  here  wanting),  is  the  transposition  of  the 
episodes  in  chaps.  328,  329.  In  the  MSS.  they  stand  immediately 
before  ch.  332,  breaking  off  the  story  of  Sturla.  This  episode  was, 

J  The  following  chapters  of  the  Islendinga  belong  to  f>orgils  Saga,  and  are 
accordingly  absent  in  Cod.  B — chaps.  221-251,  264,  269,  272,  277-289,  293-315, 
318.  In  ch.  319  (ii.  252)  Cod.  B  breaks  off,  and  the  paper  transcripts  of  A  and  B 
alike  are  a  fusion  of  both  texts;  but  the  context  clearly  shows  that  chaps.  320-323 
wind  up  Jiorgils  Saga,  and  cannot  have  been  in  B. 


ex  PROLEGOMENA.  §  19, 

we  think,  for  remarks  of  Biorn  of  Skardsa  indicate  so  much,  only 
found  in  vellum  B,  from  where  it  was  inserted,  and  in  a  wrong  place, 
into  the  transcripts  of  A.  Probably  it  is  not  written  by  Sturla,  but 
by  some  partisan  of  Earl  Gizur.  For  other  extraneous  episodes,  see 
the  dream-stories,  ii.  219-221,  foot-note  ;  as  also  i.  381-382,  foot- 
note; both  only  found  in  B.  Further,  the  letter  in  ch.  31.  Sturla 
seems  not  to  have  had  any  great  leaning  for  deeds  or  charters ;  see 
also  the  strange  episode  in  ii.  242,  foot-note. 

In  vol.  ii.  p.  397  will  be  found  a  chapter  which  has  always  in  the 
paper  copies  been  annexed  to  Sturlunga.  There  are  only  two 
texts  of  Sturlunga,  A  and  B,  and  their  two  versions  of  the  incidents 
related  in  this  chapter  may  be  distinguished.  From  whom  then 
could  this  third  independent  account  be  derived  ?  On  comparing 
it  with  Hakon's  Saga,  ch.  318,  in  the  abridged  text  of  Fris-bok,  and 
with  Flatey-book,  vol.  iii.  pp.  214-215,  the  Editor  inferred  that  an 
early  copyist  of  Sturlunga  must  have  had  Hakon's  Saga  before  him, 
and  also  that  the  Hakon's  Saga  he  knew  was  the  original  full  text 
from  which  the  Flatey-book  and  Fris-bok  abridgments  were  de- 
rived. When  the  full  text  of  the  Saga  was  found  and  examined  at 
Stockholm  (in  July-Aug.  1874),  this  conjecture  was  proved  true. 
To  complete  this  edition  and  enable  readers  to  compare  it  for 
themselves  with  the  other  versions,  the  chapter  has  been  printed  as 
an  appendix. 

One  more  alteration  has  been  made.  The  Genealogies  have 
been  put  in  their  proper  place  at  the  head  of  the  Islendinga  Saga, 
the  whole  being  now  arranged  thus  : — 


CH.  215  T.S. 

I    II    III   I        IV  VI    g.  °          — 

VII 

The  History  of  the  Sturlunga  text  in  after  times  begins  with 
the  statement  of  Sturla's  editor  in  the  preface.  Next  in  order 
come  the  quotations  embodied  in  the  Codex  Resenianus  c.  1300, 
and  the  citations  of  the  Miracle-book  c.  1320,  and  of  Arngrim 
c.  1345,  given  above.  After  this  time,  with  a  single  exception, 
there  is  unbroken  darkness  covering  Sturla  and  his  work  for  300 
years.  Ari  had  been  clean  forgotten,  Snorri  had  become  a  mere 
name,  and  now  Sturla  too  sunk  into  oblivion.  Einar  Fostri  (c.  1450), 
the  author  of  Ski6"a-Rima,  does  indeed  know  Siurlu  Saga,  but  this 
we  take  for  several  reasons  to  have  been  the  separate  and  un- 
abridged copy,  not  the  one  now  included  in  Sturlunga. 

It  is  in  one  of  the  many  sets  of  Annals,  that  marked  L  and  M 
in  the  big  edition,  that  we  find  citations  and  notices  from  the  Islend- 
inga (referring  to  the  battle  of  Orlygstad,  quoting  the  ditty  '  Loptr 
er  i  Eyium'),  ch.  44,  &c.  The  very  vellum,  which  the  compiler  of 
the  Annals  had  before  him,  may  be  identified,  for  he  quotes  from 
Bishop  Ami's  Saga,  which  is  only  found  in  vellum  A.  If  this  be 


§  20.  STURLA'S   CONTEMPORARIES.  cxi 

so,  the  end  of  Bishop  Ami's  Saga  was  still,  in  the  compiler's  days, 
to  be  found  in  A,  from  which  it  is  now  missing,  for  there  are  one 
or  two  entries  in  the  Annals  that  must  come  from  the  lost  part 
of  Ami's  Saga.  One  of  these  is  printed  here  (vol.  ii.  p.  475), 
and  refers  to  the  eruption  and  earthquakes  of  1294,  noticing  the 
appearance  of  new  Geysers  in  the  South  of  Iceland,  and  the  dis- 
appearance of  ones  that  previously  existed.  The  second  refers  to 
the  destruction  of  the  cathedral  of  Skalholt  in  1309  \ 

With  the  exception  of  this  anonymous  annalist,  writing  c.  1580, 
no  one  had  heard  of  the  Sturlunga  till  the  two  copies,  A  and  B, 
were  unearthed  and  copied  c.  1640.  For  instance,  Jon  Egilsson, 
writing  Lives  of  Bishops  under  the  eye  of  the  learned  and  anti- 
quarian Bishop  Odd  in  1606,  knows  nothing  about  Bishop  Ami 
the  First,  '  um  hann  ekki  parit/ 

In  the  Crymogaea,  1609,  the  learned  Arngrim,  whose  industry 
and  ingenuity  are  alike  remarkable,  where  he  gives  a  list  of  Law- 
men, puts  to  the  year  1251  '  Sturla  Sighvatzson/  thus  confounding 
Sturla  the  Historian  with  his  cousin,  and  giving  the  speakership  to 
one  who  had  then  been  in  his  grave  for  thirteen  years.  Magnus 
Olafsson  again,  who  died  in  1636,  gives  negative  evidence  by 
omitting  all  mention  of  Sturla  or  his  verses  in  his  list  of  poets  and 
collections  of  poetry.  Biorn  of  Skardsa,  too,  in  his  earlier  essays 
(1626-40),  makes  not  the  slightest  allusion  to  any  part  or  parcel  of 
Sturlunga.  And  even  when  the  vellums  A  and  B  were  being 
copied,  Jon  Gizursson  (died  1647),  though  an  historian  himself, 
and  other  copyists  mistake  the  names  of  such  well-known  charac- 
ters as  Sighvat  Sturlason,  the  great  favourite  of  all  readers  of  Sturl- 
unga, turning  the  vellum  abbreviation  '  Sgh.'  or  '  Sh.'  into  '  Sighurd ' 
(i.  e.  Sigurd),  the  Norse  form  then  in  fashion. 

§  20.    STURLA'S  CONTEMPORARIES. 

OLAF  ^ORDARSON  HVITASKALD  (the  White  Poet\  so  called  to 
distinguish  him  from  a  contemporary  of  the  same  name,  also  a 
poet,  a  dark  man,  surnamed  Olaf  the  Black  Poet.  He  was  the 
elder  brother  of  Sturla,  and  appears  to  have  been  a  quiet,  studious 
man,  of  mild  and  gentle  character  and  weak  health:  of  his  life 
something  is  told  in  the  Islendinga,  from  which  we  also  gather  that 
he  was  in  orders,  and  that  he  went  abroad  or  stayed  at  King  Wal- 
dimar  II's  court,  a  visit  to  which  he  himself  alludes  in  his  gram- 
matical work  (Third  of  the  Skalda  Treatises),  where  he  speaks  of 

1  1309.  Brann  kirkja  i  Skalhollti,  er  Herra  Ami  byskup  |>orlaksson  haffti  gora  latid, 
a6  miklum  hlut  um  nottina  fyrir  Pals-messu  ;  hana  bar  a  Laugardag.  Og  a6  leyndum 
Gudz  domi  laust  reiS  stopulinn  me&  elldingum  pa  stjarna  var  i  austri  me&  sva  miklu 
megni,  a6  kirkjan,  hufan,  stopullinn,  var  albrunnit  a&r  stjarna  var  i  land-su&ri.  f>ar 
brunnu  baekr  flestar  nema  atjan  beztu  hoklar  (sic).  f>ar  brunnu  bxkr  (brikr?), 
baglar,  ok  messuklaeSi,  klukkur,  ok  kistur,  kantara-kapur,  tjold  611,  me5-bekkjar- 
klae&um;  mikit  i  rekkju-biinaSi,  salun  ok  blaejur.  {>ar  tynduz  14  silfr-bollar,  ok 
margir  dyrgripir,  bae3i  i  gulli  ok  brendu  silfri,  ok  margra  manna  eignir.  Um  varit 
var  be&it  um  allt  Island  til  uppreistar  kirkjunni ;  st66u  par  margir  vel  undir.  Herra 
Jorundr  byskup  gaf  611  episcopalia. 


cxii  PROLEGOMENA.  §  21. 

the  mnemonic  words  which  the  Danish  King  invented  for  the 
Runes.  He  is  the  only  Icelander  known  to  have  written  about 
Runes,  having,  as  he  says,  received  his  information  from  his  '  Master, 
King  Waldimar.'  In  one  of  our  vellums  of  the  Third  Treatise 
(AM.  557)  the  Runic  chapter  has  been  left  out.  It  might  therefore 
be  supposed  that  Olaf  had  only  interpolated  the  work  of  an  older 
grammarian,  and  that  the  text  of  557  were  the  original  treatise 
and  not  his.  This  theory  however  is  inadmissible.  Both  texts, 
AM.  557  as  well  as  748  and  Cod.  Worm.,  contain  the  verses  cited 
from  Snorri.  Olaf  must  therefore  have  interpolated  the  work  of  a 
contemporary;  but  the  identity  in  style  and  diction  preclude  any 
thought  of  this  being  the  case.  We  take  the  fact  to  be,  either  that 
the  chapter  on  the  Runes  was  written  separately,  and  later  inserted 
by  himself,  or  that  the  scribe  of  557  simply  omitted  the  chapter  on 
account  of  the  strange  matter,  for  the  Icelanders  seem  to  have 
taken  but  a  scant  interest  in  Runes.  Olaf s  home  was  Stafholt, 
Snorri's  second  estate,  and  where  he  often  resided.  He  was 
therefore  much  with  Snorri.  He  was  Lawman  1248-50  and  again 
in  1252.  (See  especially  Islendinga,  chaps.  256,  257.)  Besides  the 
work  above  mentioned,  which  is  principally  founded  on  Priscian 
and  Donatus,  an  account  of  the  figures  of  speech  and  illustrated 
by  Icelandic  verses,  of  which  he  quotes  about  140  specimens, 
those  of  his  uncle  Snorri  being  the  latest,  he  is  known  to  have 
composed  poetry,  of  which  the  Skalda  epilogue-writer  has  pre- 
served several  specimens1.  We  may  perhaps  also  fancy  him  to 
have  edited  the  Prose-Edda,  furnishing  the  prologues  and  epi- 
logues thereto,  which  are  certainly  the  work  of  a  book-learned 
man,  such  as  we  know  him  to  have  been.  The  Third  Skalda 
Appendix,  however,  is  the  work  of  a  still  later  hand.  The  final 
editing  and  compiling  of  Skioldunga  may  also  be  his  work.  His 
intimate  acquaintance  with  Snorri  and  probable  knowledge  of  what 
part  of  Ari's  Danish  Kings'  Lives  was  in  Snorri's  possession  perhaps 
strengthen  this  conjecture.  He  died  at  Stafholt  in  1259,  aged 
about  fifty  years.  It  was  for  his  poetical  gift  that  he,  like  his 
kinsmen  Snorri  and  Sturla,  was  chiefly  famous  in  his  own  time. 

§  21.  BIOGRAPHIES. 

The  works  treated  in  this  chapter  assume  a  new  and  distinct 
form,  that  of  Biographies ;  though  it  is  still  in  the  Saga  form  that 
they  are  written,  their  contents  and  spirit  are  very  different.  They 
are  far  more  mediaeval  in  type  and  thought,  and  nearly  all  of  them 
are  by  clerks.  They  are  very  interesting  as  exact  portraits  of 
the  time  drawn  from  life,  and  give  much  valuable  material  to  the 
historian  and  the  sociologist,  from  their  fidelity  in  describing  con- 
temporary events,  and  even  their  faults  are  on  the  right  side,  their 

1  All  the  three  Treatises  as  collected  in  Cod.  Worm,  are  published  as  the  second 
part  of  Edda,  Copenhagen,  1852,  and  ar.e  in  the  Icelandic  Dictionary  cited  by  the 
name  Skalda. 


§•21.  BIOGRAPHIES.  cxiii 

occasional  prosiness  and  the  absence  of  poetry,  of  legend,  and 
tradition,  the  supernatural  element  being  merely  the  belief  of  the 
day,  recorded  as  it  manifested  itself  to  the  biographer.  There 
is  not  a  vestige  of  archaeology  about  them;  they  are  always 
'franchement  de  leur  siecle/ 

They  fall  naturally  into  two  groups — the  Lives  of  Bishops  and 
the  Lives  of  Champions — but  the  line  between  them  is  more  one  of 
subject  than  spirit  (Hrafn  is  as  much  a  saint  as  Gudmund  himself), 
and  the  only  true  champion  of  the  old  Saga  type  treated  of,  though 
even  he  is  a  faithful  soldier  of  orthodoxy,  is  Aron. 

Most  of  these  stories,  both  of  Bishops  and  Laymen,  came  to 
pass  before  the  time  of  Sturla,  between  the  years  1118-1213, 
beginning  a  century  after  the  true  Saga-time,  and  ending  at  the 
birth  of  Sturla.  Two  are  contemporary  with  Sturla :  Aron's  Saga 
and  Svinfellinga;  two  are  later,  the  Lives  of  Arm  and  Lawrence.  It 
was  of  course  of  the  first  group  that  the  preface  writer  is  thinking 
when  he  talks  of  the  Sagas  which  happened  before  Bishop  Brand's 
death  having  been  committed  to  writing  before  Sturla  began  to  write. 

Of  these  works,  the  Life  of  Bishop  Paul  is  a  model  biography, 
in  which  the  book  charms  us  even  more  than  the  subject,  as  in 
the  Life  of  John  Stirling ;  that  of  Bishop  Ami  is  of  the  greatest 
historical  importance ;  the  Saga  of  the  Svinfellinga  is  the  most 
pathetic ;  and  the  biography  of  Bishop  Lawrence,  the  '  last  of  the 
Sagas,'  the  most  entertaining  of  all. 

We  shall  take  first  the  secular  Lives,  which  are  the  older, 
noticing  them  one  by  one,  as  has  been  done  above  with  the 
older  Sagas  of  the  heroic  days  (§9). 

GEIRMUND  HELLSKIN'S  SAGA  (I.  vol.  i.  pp.  1-7)  does  not  really 
belong  to  this  series  at  all.  It  is  merely  a  family  legend  of  the  old 
type,  put  down  at  a  later  period  by  Thord  of  Skard,  as  has  been 
stated  above. 

THE  SAGA  OF  THORGILS  AND  HAFLIDI  (II.  vol.  i.  pp.  7-2 1  of  this 
edition),  1118-21.  This  little  story  is  only  found  in  Sturlunga, 
in  an  abridged  state  there  can  be  little  doubt,  as  we  know  how 
the  Sturlunga  editor  acted  towards  Hrafn  and  Gudmund's  Sagas, 
where  we  have  the  full  text  to  compare  with  his  contracted  form, 
but  it  has  not  apparently  suffered  much  from  the  process.  If  the 
words,  before  alluded  to,  on  p.  38,  1.  9,  '  at  J3vi  sem  mik  minnir,'  be 
relied  on,  as  it  is  reasonable  to  suppose  they  may,  this  Saga,  which 
is  of  a  more  archaic  type  than  the  rest,  should  be  of  the  third 
quarter  of  the  twelfth  century.  The  passage  in-ch.  20,  p.  28,  1.  33, 
which  would  make  it  as  late  as  Bishop  Magnus,  who  died  1237, 
must  be  an  interpolation,  and  is  simply  an  indication  of  the  age  of 
the  MS.  which  the  Sturlunga  compiler  used.  Analogous  instances 
occur  in  Kristni  Saga  and  Fostbraedra  Saga.  The  story  is  con- 
cerned with  the  quarrels  between  two  great  chiefs,  Thorgils  of  the 
West  and  Haflidi  of  the  North,  which  grow  more  and  more  bitter, 

VOL.  i.  h 


cxiv  PROLEGOMENA.  §  21. 

till  they  nearly  end  in  a  civil  war.  The  interposition  of  good  priest 
Ketil  and  the  chivalry  of  Haflidi  at  last  brought  about  a  reconcilia- 
tion, with  which  the  story  ends.  Ketil's  touching  story  (ch.  29) 
where  he  pleads  for  peace,  the  account  of  the  Banquet  of  Reyk- 
holar  (ch.  10),  the  introduction  of  such  historical  persons  as  Bishop 
Thorlak,  Ari's  friend,  and  Saemund  the  Historian,  and  the  great 
scene  on  the  Althing,  which  may  be  compared  with  the  finer 
account  of  similar  events  in  Nial's  Saga,  are  the  chief  points  which 
make  the  Saga  worthy  of  attention. 

STURLA  SAGA  (III.  vol.  i.  pp.  40-85),  1150-83.  After  a  break 
of  about  thirty  years,  the  history  of  part  of  the  next  generation 
is  told  in  the  biography  of  Sturla,  the  founder  of  the  great  family 
which  was  to  play  such  an  important  part  in  Icelandic  History.  The 
first  part  of  the  story  tells  of  the  rise  of  Sturla  and  his  rivalry  with  Einar 
Thorgilsson,  whom  he  had,  as  it  were,  supplanted,  taking  away  his 
clients  and  becoming  the  greatest  man  in  the  district.  Einar  was 
a  worthless  son  of  a  worthy  father,  securing  his  ends  by  violence 
and  brutality;  but  his  rival  was  a  man  of  a  very  different  kind — cool, 
ambitious,  scheming,  cunning,  and  self-seeking,  with  all  the  quali- 
ties which  were  necessary  to  command  success  in  the  path  he  had 
marked  out  for  himself;  a  good  judge  of  men,  of  admirable  self- 
control,  ready  decision,  quick  humour,  and  untiring  perseverance1. 
And  so  little  by  little  Sturla,  who,  though  of  a  fair  family,  was  not 
one  of  the  aristocracy  of  the  island,  raised  himself  step  by  step  till 
he  became  rich  and  powerful,  and  was  able  to  ally  himself  with  the 
greatest  chief  and  to  marry  into  the  best  family  in  Iceland. 

The  contest  with  Einar  ends  in  the  fight  on  the  Heath  (1171), 
in  which  he  completely  crushes  his  adversary.  The  second  part 
of  the  story  deals  with  the  most  famous  case  of  the  time  of  the 
Deildartungu-mal,  a  'cause  celebre.'  Sturla  was  talking  over  a 
matter  of  dispute  with  priest  Paul  of  Reykjaholt,  when  Paul's 
wife,  enraged  at — what  she  considered — his  chicanery  and  double- 
dealing,  rushed  upon  him  and  stabbed  him  in  the  face.  He  kept 
his  temper  and  passed  it  over  lightly,  but  Paul  was  frightened  and 
gave  him  self-doom,  i.  e.  the  right  of  himself  appointing  the  com- 
pensation he  considered  due  to  him  for  the  insult  and  injury.  But 
generosity  was  not  part  of  Sturla's  character,  and  his  demands 
were  so  extravagant,  that  after  awhile  a  second  arbitration  was 
agreed  on,  and  Sturla  gave  up  his  right  to  Jon  Loptzson,  the 
greatest  chief  in  Iceland,  who  gave  a  fair  award  (1181),  and  to 
please  Sturla  took  his  son  Snorri  into  fosterage  with  him.  Sturla 
died  two  years  after,  at  the  age  of  sixty-eight.  The  Saga  is  very 
unequal,  parts  of  the  first  half  are  repulsive  and  monotonous,  but 
the  last  half  is  very  good,  and  with  more  of  humour  in  it  than  any 
other  Saga  of  the  Silver  Age.  That  it  is  the  same  story  as  the  Stock- 

1  The  'bon  mot'  of  Bishop  Brand,  vol.  i.  p.  84,  1.  17,  Einginn  ma5r  fry'r  b£r 
vitz  en  meirr  ertu  grunadr  um  gaezku,  'thy  head  is  good  enough,  but  thy  heart!' 
paints  the  man — a  Machiavel. 


§21.  BIOGRAPHIES.  cxv 

holm  fly-leaf  mentions  is  undoubted  ;  the  letters  '  Sturla;  .saga.'  can 
stand  for  nothing  else, — the  only  possible  ultimate, '  Sturlaug '  being 
a  modern  form  for  '  Styrlaug  V  From  the  fact  that  the  author  of 
Skfdarima  knew  the  anonymous  beggar's  name  (ch.  24),  one  would 
contend  that  he  had  known  an  unabridged  text  of  the  Saga.  Our 
unique  one  in  Sturlunga  is  evidently  a  little  cut  down  in  places. 
That  the  author  was  a  man  who  lived  not  long  after  the  events  he 
recounts  is  clear  :  he  probably  wrote  it  about  the  end  of  the  century. 

GUDMUND  DYRI'S  SAGA  (V.  vol.  i.  pp.  126-74),  1185-1200.  A 
rough  bloody  story  of  the  same  type  as  Jomsvikinga,  telling  of  the 
life  and  feuds  of  a  great  chief  in  Eyjafirth.  A  dispute  about  an 
inheritance  begun  the  strife  with  which  the  whole  Saga  is  taken  up. 
Teit,  a  rich  man,  goes  abroad  for  a  far  journey.  One  night  at  a 
great  feast,  while  his  wife  is  serving  her  guests,  she  sees  him  sitting 
Banquo-like  in  his  seat  in  the  hall ;  but  he  was  visible  to  no  one 
else ;  she  was  so  troubled  that  she  could  not  go  on  with  her  work, 
and  now  feeling  convinced  that  her  husband  was  dead,  she  gets 
divorced  from  him,  and  his  goods  were  divided.  At  last  the  news 
came  that  he  had  died  the  day  and  hour  when  his  ghost  had  ap- 
peared to  her.  The  law  questions  arising  out  of  this  compli- 
cation and  the  division  of  property,  bring  on  all  the  trouble. 
There  is  a  dreadful  case  of  fire-raising  (May  7th,  1197),  in  which 
Onund  perishes;  this  central  incident  gave  the  title  by  which  the 
whole  Saga  is  quoted  on  the  oft-mentioned  Stockholm  fly-leaf  by 
the  name  of  Onundar-brennu  Saga.  Jon  Loptzson  acts  as  umpire 
for  the  last  time  in  this  case  at  the  Althing,  dying  Nov.  i  that 
same  year.  Another  scene  of  brutality  and  heroism,  the  slaughter 
at  Laufas,  occurs  in  1198.  The  close  of  the  Saga  is  abrupt,  Gud- 
mund  retires  into  a  cloister,  but  his  end  is  not  told.  The  Annals 
record  his  death  in  1212.  The  Saga  is,  we  think,  abridged  in  its 
present  shape ;  there  is  unhappily  no  other  text. 

Hrafn  Sveinbiornsson  Saga  (VI.  vol.  ii.  pp.  275,  311,  and 
vol.  i.  pp.  175-87),  1190-1213.  The  biography  of  a  very  remarkable 
man,  a  chief  in  the  West,  by  a  friend  who  wished,  as  he  says, 
to  pay  a  pious  tribute  to  the  memory  of  one  who  was  not  rightly 
honoured  in  his  life,  and  who  had  fallen  unavenged  at  a  traitor's 
hands.  Hrafn's  accomplishments  are  recounted  ;  his  skill  in  arms 
and  archery ;  his  knowledge  of  surgery  and  leechcraft  '  for  which 
he  would  take  no  fee ; '  his  acquaintance  with  the  practical  crafts, 
carpentering,  building,  smithing,  wood  carving,  and  the  like ;  his 
excellent  seamanship ;  his  skill  in  song ;  and  his  noble  qualities 
of  mind,  forbearance,  courage,  hospitality,  and,  above  all,  the 
generosity  and  greatness  of  soul,  which  cost  him  his  life,  are  as 
lovingly  set  forth.  Telling  first  of  Hrafn's  travels,  his  friendship 
with  Gudmund,  and  especially  his  pilgrimage  to  Canterbury,  where 

1  Genitives  in  ar,  i.  e.  9,  as  Savgar,  are  very  frequent  in  MSS.  of  that  time,  the 
beginning  of  the  fourteenth  century.  The  '  dots '  before  and  after  words  are  also 
frequent  in  MS.  spelling  (see  p.  cxxxi). 

h  2 


cxvi  PROLEGOMENA.  §21. 

he  presented  to  St.  Thomas'  shrine  a  carven  narwhale's  tusk,  which 
he  had  vowed  if  the  saint  would  help  him  to  secure  the  fish.  The 
whole  Saga  has  been  preserved  in  two  separate  vellums,  Codex 
Academicus,  lost  in  1728,  but  preserved  in  paper  transcripts,  and 
AM.  557  (the  preface  only  in  the  latter);  the  latter  part  is  also  in 
an  abridged  form,  as  already  noticed,  inserted  in  Islendinga.  The 
feuds  between  Hrafn  and  the  base  Thorwald  of  Vatzfiord  occupy 
the  whole  of  this  half.  Twice  Hrafn  foils  Thorwald  in  attempts 
on  his  life,  gets  him  into  his  power  and  forgives  him;  the  third 
time  Thorwald  captures  Hrafn,  and  slays  him  without  pity,  March 
4,  1213,  and  the  story  ends  in  1215.  As  the  writer  deplores  the 
'  prosperity  of  the  wicked/  we  may  be  certain  that  he  wrote  his 
book  before  the  nemesis  overtook  Thorwald  and  his  family  in 
1228,  when  he  was  burnt  to  death  on  a  journey  by  his  enemies, 
who  had  indeed  little  cause  to  show  pity  to  one  who  never  felt 
it  himself.  The  tragedy  of  Hrafn' s  death  and  the  loving  venera- 
tion of  his  biographer  give  this  Saga,  which  has  a  distinct  style 
of  its  own,  a  very  living  interest.  It  was  first  published  in  Biskupa 
Sogur  by  the  present  Editor.  It  is  now  given  in  App.  I.  in  a  little 
emended  and  corrected  form l. 

Aron  Hjorleifsson's  Saga  (App.  II.  vol.  ii.  pp.  312-47). 
A  fine  dashing  story  of  a  dauntless  champion  and  outlaw,  a 
man  who  in  his  strength,  recklessness,  and  generosity  recalls  the 
heroes  of  the  old  days,  Gisli  Sursson,  and  the  like.  He  was  of 
the  band  of  Bishop  Gudmund  in  his  exile  and  misfortune  in 
Malmey ;  and  with  his  kinsman  Eyjolf,  the  most  chivalrous  of  men, 
led  the  famous  raid  to  Holar,  crossing  the  sea  in  a  gale  during 
the  night  "of  the  4th  of  Febr.  1222,  surprising  the  homestead, 
slaying  Tumi,  Sighvat's  eldest  son,  and  returning  in  triumph  to 
the  bishop.  But  the  vengeance  of  the  Sturlungs  burst  upon  the 
bishop  and  his  adherents.  Sighvat  and  Sturla  attacked  them 
in  Grimsey,  where  they  had  sought  a  safer  refuge  than  Malmey. 
Eyjolf  and  Aron  make  a  splendid  fight  of  it,  but  the  latter  falls, 
is  left  for  dead  by  his  enemies,  and  only  saved  by  the  self-sacrifice 
of  his  kinsman  Eyjolf,  who  loses  his  own  life.  Now  Aron's  life 
as  an  outlaw  begins,  his  numerous  hair-breadth  escapes  are  thril- 
lingly  told,  especially  at  Walshamri.  At  last  Aron  goes  abroad, 
is  well  received  everywhere,  travels  far  and  wide  (to  Palestine  even), 
and  at  last  ends  his  life  in  Norway,  no  outlaw  now,  but  a  favourite 
and  henchman  of  King  Hakon,  who  himself  spoke  these  words 
over  his  grave,  which  sum  up  his  character  and  life  in  a  very 
perfect  way :  *  This  man  Aron,  our  henchman,  was  a  great  traveller, 
very  well  tried  in  all  manner  of  danger,  and  one  that  hath  often 
stood  in  peril  of  his  life ;  and  we  will  give  our  judgment  on  him 

1  One  chapter  of  our  Saga  has  been  inserted  in  the  Miracle-book  of  Bishop 
Gudmund,  in  Biskupa  Sogur,  and  has  furnished  help  in  fixing  the  present  text.  A 
few  emendations  have  been  made  to  the  edition  of  1858,  e.g.  the  saying  in  p.  276, 
1.  21.  The  saying  in  p.  282,  1.  14,  we  have  not  as  yet  been  able  to  clear  up. 


§21.  BIOGRAPHIES.  cxvii 

in  a  word/  says  the  king,  *  that  in  losing  him  we  have  lost  the 
best  swordsman  of  all  our  Thanes.' 

In  the  seventeenth  century  there  was  one  very  illegible  vellum, 
with  a  blank  in  it,  from  which  a  poor  copy  was  taken.  Of  this 
vellum  only  five  leaves  reached  Ami  Magnusson  (AM.  551);  on 
these,  as  far  as  they  go,  our  text  is  founded  (ch.  12,  p.  332  to 
the  end).  For  the  rest  the  paper  copies,  and  Codex  Resenianus, 
which  is  of  the  greatest  use,  for  it  supplies  the  blank  which  was  in 
the  vellum.  As  noted  above,  however,  the  Codex  text  is  interpo- 
lated with  insertions  from  Islendinga,  most  of  which  are  removed 
in  the  text  (see  the  foot-note  to  pp.  314-20).  There  is  one  point 
to  mention,  which  may  be  useful  to  future  editors.  The  text  as 
printed,  following  here  mainly  Resenianus,  puts  '  Faer  ok  .... 
fundi  luki/  p.  321,  11.  7,  8,  wrongly  as  a  reflexion  of  'the  writer. 
From  what  one  can  see  in  the  confused  paper  copies  they  are 
right  in  putting  it  as  a  speech  of  Eyjolf  haranguing  his  men,  to 
which  it  should  have  been  altered  in  our  text.  We  cannot  guess 
at  the  author  of  this  Saga ;  Aron's  younger  brother  Olaf,  the 
Augustine  Abbot  of  Helgafell,  who  outlived  his  brother  forty-five 
years,  dying  in  1302,  may  have  had  something  to  do  with  it. 

Svinfellinga  Saga,  or  the  story  of  the  sons  of  Orm  (ch.  215, 
vol.  ii.  pp.  83-99),  1248-52.  Orm  Jonson  was  a  noted  chief  of 
the  famous  Svinfell  family,  the  brother  of  Brand, 'the  Augustine 
Abbot  of  Thykkvabae  (see  pedigree,  ii.  495),  and  afterwards  Bishop 
of  Holar,  known  as  the  author  of  Gydinga  Sogur.  Their  sister 
Steinun  was  married  to  Ogmund,  a  neighbouring  wealthy  franklin. 
Orm  died  on  his  return  from  the  Althing,  Sept.  5,  1241,  leaving 
three  sons,  Saemund,  Gudmund  the  younger,  whom  Ogmund  and 
Steinun  took  in  fosterage,  and  Orm,  born  after  his  father's  death. 
As  the  brothers  grew  up,  Ogmund,  an  ambitious  man,  seems  to 
have  been  wishing  to  get  the  family  chieftaincy  into  his  own  hand, 
but  they  resisted  this,  and  a  fierce  quarrel  arose.  Saemund  was  a 
proud,  reckless  young  fellow,  and  at  last  he  made  a  raid  upon 
Ogmund,  and  carried  off  his  cattle  and  furniture,  which  stung  Og- 
mund the  deeper,  as  he  was  a  careful  and  notable  husbandman. 
Other  insults  followed,  but  by  the  influence  of  Steinun  and  Brand 
the  matter  was  patched  up.  And  Steinun  obtained  from  God  by 
her  prayers  that  there  should  no  bloodshed  happen  in  her  life. 
When  she  died  (soth  March,  1252)  it  was  as  if  his  good  angel  had 
left  Ogmund,  his  fierce  and  gloomy  temper  overpowered  him,  and 
a  fortnight  after  (i3th  April)  the  sight  of  the  brothers'  riding  by 
goaded  him  to  relentless  wrath ;  he  laid  an  ambush  for  them,  cap- 
tured them,  and  in  spite  of  the  poor  boy's,  his  foster-son's,  appeal 
for  mercy  slew  them  both.  When  the  deed  was  done,  Ogmund 
repented,  and  by  Brand's  intervention  the  blood-revenge  was 
stayed,  heavy  penalties  were  imposed  on  Ogmund,  and  he  was 
driven  from  the  district.  The  posthumous  son  of  Orm,  who  bore 
his  father's  name,  succeeded  to  the  chieftaincy  of  the  family,  and 


cxviii  PROLEGOMENA.  §  21. 

became,  when  he  grew  up,  a  great  man  in  the  East  of  Iceland. 
The  Saga  is  especially  interesting,  as  it  furnishes  us  with  some 
account  of  the  East,  genealogies,  &c.,  of  which,  as  the  political 
interests  of  the  Sturlung  times  lie  wholly  in  the  other  quarters, 
little  would  otherwise  be  known.  The  text  is  only  found  in  Islend- 
inga.  If  there  be  any  abridgment  it  is  very  slight  \ 

THORGILS  SKARDI  (vol.  ii.  pp.  104  sqq.,  chaps.  221  sqq.,  see  above), 
1252-61.  Something  has  been  said  already  about  this  Saga, 
but  as  it  distinctly  belongs  to  the  class  of  which  we  are  now 
treating,  a  brief  account  of  it  must  be  given  here.  It  is  a  highly 
romantic  story  of  the  too  brief  career  of  the  greatest  hero  of  the 
third  generation  of  the  Sturlungs,  the  son  of  Bodvar,  Sturla's  half- 
brother.  It  opens  with  scenes  from  his  youth,  and  tells  of  his 
stay  in  Norway,  which  is  the  more  noteworthy,  as  we  find  therein 
pictures  of  private  life  in  that  country  (as  the  Yule  feast  in  the 
homestead  at  Sogn,  some  notices  of  town  life,  &c.),  such  as  the 
Kings'  Lives  do  not  give,  concerning  themselves,  as  they  do, 
only  with  court  life.  Thorgils  attracts  the  notice  of  the  king, 
who  admired  his  high  courage,  his  proud  bearing,  and  chivalrous 
behaviour,  and  at  last,  in  August  1252,  he  was  sent  to  Iceland 
as  his  commissioner  to  administer  that  part  of  the  country  where 
Snorri  had  but  lately  ruled.  This  at  once  threw  him  into  opposi- 
tion to  his  family,  and  the  surprise  of  Stafholt  (Dec.  1252)  and 
his  capture,  when  he  was  only  let  go  on  taking  an  oath  to  abjure 
the  king's  party.  However  his  duty  to  the  king  overrode  this 
enforced  obligation ;  but  a  reconciliation  was  brought  about,  and 
a  modus  vivendi  agreed  on.  On  igih  July,  1255,  at  the  battle  of 
Thvera,  he  crushed  the  Burners,  who,  not  content  with  their  suc- 
cess at  Flugumyri,  had  slain  Gizur's  locum  tenens,  Odd  Thorarins- 
son.  It  was  at  the  instigation  of  Thorward  Odd's  brother  that 
Thorgils  took  up  the  case.  After  this  he  moved  to  the  North,  and 
was  acknowledged  for  the  rest  of  his  life  as  practically  ruler  of 
Iceland.  Thorward  now  began  to  hate  him  as  overshadowing 
his  own  power  in  the  East,  and  at  last  slew  the  young  hero  by 
treason,  Jan.  22,  1258.  With  the  suit  that  follows  the  Saga  ends. 
It  is  most  minutely  told,  and  the  character  of  Thorgils  is  evidently 
one  that  his  biographer  greatly  loved  and  admired.  Sturla's  sim- 
plicity of  style  and  avoidance  of  archaism  has  been  noticed ;  it  is 
curious  however  that  in  this  one  Saga  several  archaisms  occur 
(balldraz ;  sallacV,  Fr.  sallade,  here  used  of  a  hayrick ;  heljunar- 
madr,  a  patron  saint,  &c.)  This  may  be  due  to  Sturla's  informant 
having  used  them  in  telling  him  part  of  the  story,  for  they  are  all 
in  that  portion  of  it  which  Sturla  himself  could  not  as  eye-witness 

1  Steinun  and  her  brother  Orm,  the  father  of  the  two  brothers,  were  the  children 
of  Thora  the  elder  of  the  marriage  dialogue  (Islend.  ch.  16,  see  the  Icelandic  Reader, 
p.  219).  And  so  this  tragedy  too,  one  may  think,  was  looming  in  the  dark  future, 
and  ruling  the  two  sisters'  fate.  The  elder  Thora  became  the  mother  of  Earl  Gizur, 
of  hapless  memory.  How  different  the  fate  of  Iceland  might  have  been  if  the  husbands 
had  been  reversed,  and  Thora  the  ' younger'1  had  married  John,  no  one  can  tell. 


§21.  BIOGRAPHIES.  cxix 

have  supplied.  There  is  also  a  lack  of  artistic  balance  in  the  con- 
struction, which  would  lead  one  to  think  that  we  have  here  an  early 
work  of  Sturla.  The  Editor's  belief  is,  that  Sturla  first  wrote  a 
biography  of  Thorgils  as  a  separate  work,  and  that  it  was  not  till 
afterwards  that  he  formed  his  plan  of  making  a  general  chronicle, 
as  it  were,  of  his  own  days.  In  Cod.  B  of  Sturlunga  Thorgils  Saga 
is  absent,  and  he  plays  only  a  subordinate  part,  the  main  thread  of 
the  story  being  bound  up  with  Gizur.  The  Sturlunga  editor,  when 
he  put  the  whole  together  after  Sturla's  death,  cut  up  Thorgils'  Life 
and  wove  it  in  among  the  contemporary  chapters  of  Islendinga,  as 
giving  a  fuller  account  of  many  events  there  slightly  touched  on. 
And  so  we  have  it  in  Cocl.  A.  It  would  be  almost  possible  to 
reconstruct  the  separate  Saga  of  Thorgils.  But  as  it  would  weaken 
that  part  of  Islendinga  very  much,  it  has  been  left  in  the  text  in 
this  edition.  Two  leaves  of  the  separate  Thorgils  Saga  have  lately 
turned  up  in  Norway  in  a  bad  state ;  they  have  been  collated, 
though  the  text  they  give  is  a  little  inferior  to  the  one  we  have. 
These  are  from  an  Icelandic  vellum  of  the  fourteenth  century  (see 
vol.  ii.  pp.  1 1 8-2 1,  the  foot-notes). 

THE  BIOGRAPHIES  OF  THE  BISHOPS  are  of  two  kinds,  of  entirely 
distinct  origin.  The  first  the  Miracle -books,  which  we  find  in  the 
MSS.,  as  in  the  case  of  St.  Olaf  of  Norway  and  St.  Magnus  of  Ork- 
ney, tacked  on  to  the  large  Lives  of  the  Saints  who  are  the  subjects 
of  them.  They  were  used  as  lessons  in  the  Service  of  the  Saint's 
day,  and  were  continually  added  to  as  fresh  miracles  were  per- 
formed. The  first  in  Iceland  is  of  course  that  of  Bishop  Thorlak 
of  Skalholt,  the  earliest  Icelandic  saint,  the  oldest  MS.  of  which 
(AM.  645)  dates  from  c.  1200.  There  are  other  less  excellent 
recensions  (see  preface  to  Biskupa  Sogur,  vol.  i,  Copenh.  1858, 
by  the  present  Editor,  where  they  are  all  printed).  Those  of  John 
of  Holar  are  only  found  in  the  MSS.  which  also  contain  his  Life, 
of  which  something  will  be  said  below.  The  miracles  of  these 
two  bishops  took  place  after  their  death,  but  in  the  case  of  the 
third  Icelandic  saint,  Gudmund  of  Holar,  very  few  wonders 
happened  when  he  was  dead,  his  mighty  works  and  sanctity  were 
acknowledged  during  his  life-time.  Indeed,  till  about  eighty  years 
after  his  death,  when  there  was  a  kind  of  revival  of  his  cult,  his  memory 
was  not  a  very  blessed  one,  for  the  continual  strifes  in  which  he  was 
mixed  up  had  still  left  their  traces  in  many  men's  minds  ;  but  at 
this  date  all  these  feelings  were  forgotten,  and  a  collection  of  his 
miracles  was  made  with  the  view  of  getting  his  sanctity  officially 
recognised  in  Norway  (the  other  two  saints  had  received  their 
honours  by  a  kind  of  universal  suffrage  at  the  Althing  per  unani- 
mitatem  populi  in  1198  and  1200  respectively).  The  composer 
laments  the  written  collectanea,  made  by  the  bishop's  friends, 
which  perished  in  the  fire  that  destroyed  Laufas*  church  in  1258. 
This  Miracle-vbook  of  about  1320  is  preserved  in  AM.  657  (printed 


cxx  PROLEGOMENA.  §  21. 

in  Biskupa  Sogur,  vol.  i.  pp.  559-618);  here  is  found  the  famous 
ghost  story  of  Sealhead  (Selkolla),  a  sort  of  '  Grendel '  monster 
which  haunted  Steingrim's  firth  and  was  laid  by  the  bishop. 

Of  the  Biographers  proper  of  the  Bishops,  first  comes  the  anony- 
mous author  of  Hungrvaka,  or  the  Lives  of  the  first  five  Bishops  of 
Skalholt  (1056-1176).  The  author,  whose  name  we  should  be 
glad  to  know,  was  evidently  a  pious  and  truthful  man,  a  clerk  and 
a  resident  at  Skalholt,  well  read  in  the  scriptures,  and  knowing 
Ari's  Islendinga-b6k.  He  tells  us  that  he  learned  much  from 
Gizur  Hallson,  whose  life  had  been  bound  up  with  this  see  of 
Skalholt,  and  we  must  suppose  it  to  have  been  written  after 
Gizur's  death  (July  27th,  1206).  The  title  '  Hunger- waker,' 
which  he  gives  to  his  work,  shows  his  intent,  by  telling  what  he 
knew  of  the  holy  men  he  writes  of,  that  people  should  be  stirred 
up  by  their  example  and  seek  to  know  more  of  them. 

To  the  same  author  we  owe  the  Biography  of  Bishop  Paul 
(Pals  Saga),  (bishop  1195-1211,  died  Nov.  29, 1211,)  a  model  bio- 
graphy of  a  model  bishop  ;  it  contains  many  idyllic  scenes  of  home 
life.  Having  been,  as  he  hints  to  us,  of  the  bishop's  household,  his 
personal  knowledge  of  his  hero  assures  the  fidelity  of  his  descrip- 
tions and  anecdotes.  Both  this  and  Hungrvaka  came  down  to 
us  in  one  vellum,  which  turned  up  about  the  end  of  the  sixteenth 
century.  Its  influence  was  very  remarkable,  for  it  roused  Bishop 
Odd  (of  Skalholt,  1589-1630)  and  Jon  Egilson  the  priest  to  try  and 
complete  and  continue  the  history  of  the  subsequent  bishops  in 
the  same  style,  taking  Hungrvaka  as  a  model.  To  it  therefore  we 
owe-  our  knowledge  of  the  days  of  the  Reformation  and  of  the  Lives 
of  Odd  Gottskalksson  and  many  other  men  of  worth  and  mark. 

Bishop  Thorlaks  Saga  (born  1133,  bishop  1178,  died  Dec.  23, 
1193),  an  entirely  separate  work  though  by  that  same  author,  spoken 
of  in  the  preface  of  Sturlunga,  is  well  worthy  to  be  set  beside  the 
other  two  Sagas.  Thorlak  was  indeed  a  very  saintly  man,  of  a 
gentle  womanly  disposition,  but  very  strict  in  his  discipline,  and 
ever  ready  to  resist  what  he  believed  to  be  wrong.  His  early  life 
was  passed  abroad ;  he  studied  in  Paris,  and  Lincoln  in  England, 
which  he  left  in  1161.  This  was  of  course  before  any  idea  of 
Thomas-a-Becket's  sanctity  had  arisen,  and  destroys  the  idea 
that  Thorlak  could  have  brought  any  traditions  relating  to  him  to 
Iceland.  This  Saga  was,  we  take  it,  written  in  Bishop  Paul's  life- 
time, and  after  the  sanctity  of  Thorlak  was  declared.  It  exists  in  two 
MSS.,  in  each  of  \vhich  the  Miracle-book  (founded  on  that  which 
Bishop  Paul  read  out  to  the  Althing  as  proof  of  Thorlak's  super- 
natural power)  is  affixed.  But  in  one,  AM.  382,  which  is  based  on 
a  better  text  than  the  other  one,  there  is  a  curious  insertion,  by 
a  man  living  some  fifty  years  later,  who  writes  in  a  vigorous  style, 
resembling  that  of  Ami's  Saga,  with  a  preface.  In  the  middle  of 
the  Saga  there  is  inserted  an  'Oddaverja  j^attr'  (Biskupa  Sogur,  vol.  i. 
pp.  280-93),  containing  an  account  of  a  part  of  Bishop  Thorlak's  life, 


§21.  BIOGRAPHIES.  cxxi 

which  he  complained  the  old  biographer  had  overlooked,  namely, 
his  political  contests  and  troubles.  When  Thorlak  first  became 
bishop,  his  heart  was  set  upon  the  plan  which  Bishop  Ami  took 
up  nearly  a  century  later,  the  desecularizing  of  the  glebes.  Here 
he  was  brought  face  to  face  with  the  chiefs,  Sigurd  Ormsson  of 
the  East,  and  Jon  Loptzson  of  the  South ;  and  hating  strife,  and 
willing  if  possible  to  live  in  charity  with  all  men,  he  turned  his 
attention  to  the  mental  and  moral  condition  of  his  diocese,  the 
concubinage,  the  besetting  sin  of  the  time,  and  the  like.  But  even 
here  he  had  to  encounter  the  redoubtable  chief  Jon  Loptzson, 
whose  much-loved  mistress  RagneiS  was  Bishop  Thorlak's  own 
sister;  and  when  the  bishop  bade  him  put  her  away,  the  chief 
threatened  to  quit  the  community  of  Christian  men  altogether,  and 
take  up  his  abode  in  Thorsmark,  if  he  and  RagneiS  were  not  left 
in  peace.  Here  too  Thorlak  gave  way  protesting.  The  fruit  of 
this  forbidden  union  was  Paul  the  Bishop  (see  above).  There  are 
therefore  very  evident  and  excellent  reasons  why  the  old  biogra- 
pher, writing  at  the  house  and  in  the  life-time  of  Bishop  Paul  his 
friend  and  patron,  should  glide  lightly  over  such  matters,  in  the 
treatment  of  which  he  must  blame  his  father  Jon  and  his  mother 
Ragnei6,  or  else  excuse  them  at  his  uncle  Thorlak's  expense. 
The  other  MS.  is  Stockholm,  No.  5. 

Bishop  John's  Life  (born  1052,  bishop  1106,  died  April  22, 
1 121).  This  biography  with  the  slight  early  part  of  the  Hungrvaka 
gives  the  first  view  of  Icelandic  life  after  the  blank  of  fifty  years  which 
followed  the  old  Saga-times.  It  testifies  to  great  changes  ;  and  its 
hero,  Bishop  John  himself,  was  at  the  head  of  the  progressive  move- 
ment, striving  however  to  turn  it  into  what  he  considered  the  right 
channel,  building  the  school  at  Holar,  c.  1116 ;  laying  the  founda- 
tion to  the  famous  Benedictine  cloister  of  Thingore ;  introducing 
the  best  ecclesiastical  music,  of  which  he  was  very  fond ;  building 
new  churches  (it  was  so  that  he  employed  Thorodd  the  gram- 
marian) ;  changing  the  heathen  names  of  the  days ;  but  setting 
his  face  against  such  innovations  as  dancing,  which  had  been 
lately  introduced,  and  was  a  perfect  rage  for  a  time,  much  to 
the  endangering  of  good  morals,  and  encouragement  of  light 
living.  The  bishop  had  travelled  abroad  in  his  youth  with  his 
mother,  and  the  legend  which  tells  how  he  saved  his  great  friend 
Saemund  from  his  wizard  master  occurs  among  his  adventures 
abroad.  Once  in  Norway  he  saved  the  Icelandic  colony  by  his 
'wise  speech'  from  the  anger  of  King  Magnus  Barefoot,  which 
had  been  roused, by  Gisli  Illugisson,  the  poet,  slaying  a  henchman 
of  the  king's  in  revenge  for  his  father's  murder.  The  Icelanders 
had  violently  rescued  him  from  prison,  and  the  King  had  deter- 
mined to  make  an  example  of  them  all. 

The  North  quarter  of  Iceland  wished  for  a  bishop  of  their  own, 
and  Gizur  was  willing  that  it  should  be  so ;  hence  a  see  was  set  up 
at  Holar,  and  John  was  elected ;  he  went  to  the  newly  set  up  arch- 


cxxii  PROLEGOMENA.  §  21. 

bishop-stool  in  Lund  to  be  consecrated  by  Ozur.  The  friendship 
of  John  with  Saemund  and  all  the  best  men  of  his  day,  the  excel- 
lent influence  he  had  over  his  disciples,  several  of  whom,  as  Klaeng 
(afterwards  Bishop),  Biarni  the  Arithmetician,  and  Abbot  Vilmund, 
became  distinguished  men,  inspire  much  veneration  for  the  '  musical 
schoolmaster;'  and  if  a  man  is  ever  justified  in  his  works,  surely 
he  was.  When  the  South  had  got  their  saint  in  1198,  the  North 
cast  about  for  one  also,  and  who  so  fit  as  John  ?  So  nearly  eighty 
years  after  his  death  he  too  was  made  saint  '  consensu  populi '  at 
the  Althing  in  1200.  There  are  two  MSS.  of  this  Saga  containing 
different  recensions :  Stock.  5  and  AM.  234,  fragments  (see  Biskupa 
Sogur,  vol.  i.  pp.  150-260,  where  both  texts  are  printed).  A  work 
of  Gunnlaug  the  Benedictine,  written  in  Latin,  was  the  origin  of 
those  two  Lives,  pp.  215-60.  The  chronology  of  all  the  Bishops' 
Lives  above  mentioned  follow  the  '  Thingore  System.' 

Of  the  succeeding  Bishops  of  Holar,  Ketil1  (bishop  1122-45), 
the  pious  and  noble  friend  of  Ari  (see  Haflidi's  Saga),  Biorn  Gils- 
son  (bishop  1145-56),  also  a  pupil  of  John's  School,  and  Brand 
Saemundsson  (bishop  1163-1201),  the  shrewd  old  man  who  had 
something  to  do  with  the  religious  Revival  which  made  Thorlak 
and  John  saints,  a  movement  which  Paul,  his  fellow-bishop,  was 
not  nearly  so  eager  about, — of  none  of  these  are  Lives  found.  In 
Ketil's  case  this  is  a  real  loss ;  one  would  wish  for  a  *  Hungrvaka ' 
telling  of  him. 

Giidmund  the  Priest's  Saga  (born  Sept.  26,  1160,  bishop 
1202,  died  March  16,  1237)  tells  the  life  of  Gudmund  Arason  up 
to  his  election  as  bishop.  This  extraordinary  man  is  one  of  the 
foremost  characters  of  the  Sturlung  times,  and  he  is  mixed  up  with 
every  event  of  importance  that  took  place  in  Iceland  during  his 
life.  He  came  of  a  noble  family  (see  pedigree,  vol.  ii.  p.  493), 
famous  for  long-lived,  handsome,  and  gallant  men,  and  fair  women. 
His  father  Ari  met  death  like  a  hero  in  Norway,  to  save  the  life  of 
Earl  Erling,  whose  henchman  he  was.  His  father's  sister  Ingi- 
biorg,  the  first  wife  of  Sturla  of  Hvamm,  was  the  most  beautiful 
woman  in  Iceland.  His  father's  brother  Ingimund,  a  great 
traveller  and  sailor,  and  a  devoted  scholar  to  boot,  brought 
up  the  boy  Gudmund  after  his  father's  death.  The  turning-point 
of  his  life  came  when  he  was  on  a  voyage  with  his  uncle  Ingimund, 
— the  ship  was  wrecked  near  the  Horn,  and  though  Gudmund  was 
saved,  his  legs  were  so  terribly  crushed  that  he  was  lamed  for 
life.  The  scene  is  well  told  in  our  Saga ;  the  account  after  the 
storm  of  Ingimund's  anxious  solicitude  for  the  safety  of  his  book- 
box,  rushing  to  it  when  it  was  found,  and  spreading  out  the  books 
on  the  rocks  to  dry,  is  very  amusing,  for  '  his  heart  was  with  his 
books/  Other  voyages  of  this  Ingimund  are  mentioned,  especially 
his  trading  to  England.  His  end  was  terrible ;  he  was  wrecked 

1  Bishop  Ketil  was  a  great-grandson  of  Gudmund  Riki,  of  Liosvetninga,  and 
a  son-in-law  of  Bishop  Gizur  (pedigrees,  vol.  ii.  p.  492). 


§21.  BIOGRAPHIES.  cxxiii 

on  the  deserts  of  Greenland  (in  1189),  and  nothing  was  heard  of 
him  till  fourteen  years  after,  when  his  ship  and  the  frozen  corpses 
of  himself  and  his  companions  were  found  by  accident. 

According  to  the  notions  of  his  day,  Gudmund  being  crippled 
was  only  fit  for  the  priesthood,  and  he  accordingly  took  orders  ; 
but  he  threw  himself  into  his  new  career  with  the  whole  zeal 
of  his  nature,  and  lived  and  died  as  a  true  Wiking  ;  and  although 
he  was  fighting  under  the  Rood  of  the  church,  instead  of  the 
heathen  Raven,  he  struggled  as  fiercely  in  total  disregard  of  odds, 
and  was  as  incapable  of  giving  way  an  inch  as  any  Jomswiking 
of  old.  ^Openhanded  was  he  even  in  his  straitest  poverty, 
cheerful  in  the  face  of  the  worst  dangers,  a  born  leader  of  men, 
who  could  attract  to  him  such  very  different  natures,  as  Aron's, 
Thord's,  and  Hrafn's,  with  a  faith  of  the  most  ardent  kind,  amount- 
ing to  actual  superstition,  and  with  a  natural  generosity  of  soul, 
both  qualities  which  he  shared  with  the  man  he  most  resembled, 
St.  Thomas  of  Canterbury;  but  Gudmund  also  possessed  what 
Thomas  entirely  lacked,  a  vivid  and  poetic  imagination. 

The  asceticism,  the  fervour  in  prayer,  the  charity  of  the  young 
priest  soon  began  to  give  him  the  reputation  of  a  very  holy  man  ; 
his  curious  consecrations  of  wells  and  springs,  for  which  he  was 
soon  very  famous,  and  the  raptures  (probably  epilepsy)  into  which 
he  was  occasionally  cast,  when  it  was  said  that  his  spirit  appeared 
to  people  many  miles  away  from  the  place  where  his  empty  body 
lay  (on  one  occasion  saving  a  man  from  the  clutch  of  a  giantess), 
increased  this  impression.  He  made  circuits  of  the  country, 
hallowing  the  waters  and  relieving  the  sick;  it  was  on  one  of  these 
that  he  visited  Hvamm,  and  sat  a  guest  at  Snorri's  bridal  (1200). 

Kolbein  Tumason,  a  great  chief  in  the  North,  who  had  married 
his  first  cousin,  entertained  a  high  regard  for  him ;  and  when  the 
bishopric  of  Holar  fell  vacant,  managed  to  get  it  conferred  on  him. 
Being  an  ambitious  man,  there  is  also  said  to  have  been  in  Kol- 
bein's  mind  some  idea  that  the  new  bishop,  owing  so  much  to 
him,  would  be  under  his  thumb,  and  prove  a  useful  friend.  But  if 
he  thought  this,  as  Henry  II  is  said  to  have  done,  like  Henry  he 
was  mistaken,  as  was  very  soon  proved.  Gudmund  at  first  re- 
sisted the  proposal  to  raise  him  to  the  episcopal  stool  with  great 
earnestness,  but  his  scruples  were  overruled,  and  he  set  out  to 
Norway  for  his  consecration.  The  letters  passing  between  the 
chiefs  in  these  negotiations  are  given  in  our  Saga,  which  ends  here. 

The  MSS.,  Codex  Resenianus  and  AM.  657,  and  the  way  in 
which  the  Saga  has  been  inserted  into  Sturlunga  in  bits  have 
all  been  touched  on  above.  The  style  is  striking  and  peculiar, 
which  is  seen  even  in  the  Sturlunga  abridgment.  The  author  is 
not  known  ;  the  Editor  has  guessed  at  Lambkar  Gunsteinsson,  later 
Abbot  of  Helgafell  (died  1248).  It  must  anyhow  have  been  written 
during  Gudmund's  bishopric  by  one  who  was  with  him  in  Iceland 
in  his  circuits  when  priest,  but  who  did  not  go  abroad  with  him. 


cxxiv  PROLEGOMENA.  §  ai. 

For  this  and  other  questions  connected  with  the  Saga,  see  preface 
to  Biskupa  Sogur. 

The  second  part  of  Gudmund's  life  must  be  gathered  from 
Islendinga  and  from  the  curious  collections  of  stories  which  we 
have  spoken  of  above.  It  will  be  perhaps  as  well  to  sketch  the 
end  of  his  career,  as  it  is  one  of  the  distinct  threads  of  Islendinga, 
and  to  take  it  here  will  prevent  the  short  analysis  which  must  be 
given  of  that  great  work  from  becoming  too  complicated. 

After  a  terrible  voyage,  in  which  his  friend  Hrafn's  skill  as  a 
seaman  saves  the  whole  crew,  he  is  consecrated  and  comes  back 
to  Iceland.  His  notorious  lack  of  all  sense  of  economy  led  to  the 
appointment  of  a  curator  of  the  property  of  the  see,  and  Sigurd 
Ormsson,  an  old  friend  of  the  bishop,  was  given  this  stewardship. 
But  they  did  not  pull  well  together,  and  troubles  arose.  But  what 
brought  matters  to  a  crisis  was  the  bishop  claiming  sole  right  of 
jurisdiction  and  punishment  over  a  priest  who  had  committed  some 
atrocious  crime.  Kolbein,  his  old  patron,  upheld  the  common  law ; 
both  were  right  according  to  their  several  views,  and  neither  would 
give  way,  and  when  Kolbein  came  to  Holar  to  hold  an  executive 
court,  he  was  slain  by  the  blow  of  a  stone  (Sept.  9,  1208),  a  mani- 
fest judgment  of  God,  as  the  bishop's  men  thought.  This  death 
led  directly  or  indirectly  to  most  of  the  disorders  of  the  Sturlunga 
time.  A  great  league  of  eight  chiefs  was  formed  against  the 
bishop,  Sighvat  and  Snorri  among  them  (neither  Hrafn  nor  Thord 
would  join  it).  They  went  to  Holar  and  arrested  Gudmund, 
Snorri's  politic  craft  covering  the  violence  under  colour  of  an 
invitation  to  his  own  house.  The  following  winter  (1209-10)  he 
stayed  at  Reykjaholt  as  Snorri's  honorary  guest,  and  a  line  is  pre- 
served of  a  drapa  composed  by  Snorri,  in  the  fashion  of  the  old 
time,  in  honour  of  the  bishop.  The  bishop's  years  of  wandering 
now  begin,  the  enmity  of  Sighvat,  whose  wife  Haldora  was  Kol- 
bein's  sister,  pursuing  him  from  place  to  place,  while  a  band  of 
sworn  adherents  gathered  round  him  in  his  exile,  and  repaid 
violence  by  violence.  Twice  Gudmund  went  abroad,  but  he  did  not 
get  on  any  better  with  the  Archbishop  than  with  the  chiefs.  Sigh- 
vat had  now  moved  to  Grund  in  Eyjafirth,  and  became  the  greatest 
man  in  the  North.  He  and  Arnor,  Kolbein's  brother,  came  down 
upon  the  bishop  and  his  band  as  they  lay  at  Helgastad,  captured 
him,  and  carried  him  away  across  the  whole  island  to  Hvita  in  the 
West,  where  he  Jkept  him  waiting  for  a  fair  wind  to  send  him  in 
exile  to  Norway.  But  now  Eyjolf  Karsson  plans  and  carries  out 
the  gallant  rescue,  which  is  so  well  told  in  Islendinga  (ch.  41).  Then 
follow  the  events  that  have  already  been  related,  the  slaying  of 
Tumi,  the  Grimsey  fight,  and  the  bishop's  capture  and  exile  to  Nor- 
way for  four  years.  In  1226  he  came  back  broken  in  health,  but  as 
implacable  as  ever ;  hunted  about  by  Kolbein  the  young,  with 
short  intervals  of  peace,  when  he  was  allowed  to  live  at  Holar.  At 
last  he  fell  blind,  and  after  a  year  or  two  more  of  restlessness  and 


§21.  BIOGRAPHIES.  cxxv 

unquiet,  his  last  illness  came  upon  him.  He  would  not  die  on  his 
back,  saying,  like  Hofer,  that  one  should  meet  death  standing,  so 
he  bade  them  lift  him  out  of  bed  and  set  him  on  his  feet  when  he 
felt  the  end  was  near,  and  sinking  from  their  arms  on  to  a  hurdle 
strewn  with  ashes,  he  breathed  his  last.  Gudmund  was  given  the 
title  of  '  Good '  by  the  solemn  act  of  the  Bishop  and  Chapter  in 
the  fourteenth  century,  but  he  was  never  rightly  sainted  as  Thorlak 
and  John  had  been. 

Bishop  Aral's  Saga.  Sturla's  work,  as  we  have  seen,  breaks 
off  in  1262,  two  subsequent  episodes  alone  occurring  in  1263  and 
1264,  so  that  for  the  later  period  of  Icelandic  History  we  must 
look  elsewhere.  The  deficiency  is  partly  supplied  by  Bishop  Ami's 
Saga,  which,  as  a  continuous  story,  begins  in  1271.  For  the  blank 
between,  comprising  several  of  the  most  important  years  of  the 
island's  history,  we  have  unfortunately  nothing  except  the  dry 
notices  of  the  Annals. 

During  Bishop  Ami's  episcopate  (bishop  1269,  died  April  17, 
1298)  arose  the  question  of  the  ownership  and  management  of  the 
glebes  and  other  ecclesiastical  endowments,  which  was  fiercely  fought 
over  by  the  lay  patrons  and  great  churchmen  of  the  time.  Bishop 
Ami  was  the  leader  on  the  clerical  side  in  this  struggle,  his  foremost 
antagonist  being  Hrafn  Oddsson,  a  daughter's  son  of  Hrafn  Svein- 
biornsson.  Born  in  1237,  Arni  died  in  Norway  in  1298,  leaving 
behind  him  the  memory  of  the  greatest  Hierarch  that  had  ever 
worn  the  bishop's  mitre  in  Iceland.  This  Life  of  the  bishop 
stands  alone  among  the  other  Icelandic  biographies,  resembling 
much  more  a  modern  historical  work  than  a  Saga,  comprising 
letters,  secret  correspondence,  documents,  &c.  It  is  the  work  of 
a  cleric,  a  near  relation  of  the  bishop's,  but  one  who,  though  a 
decided  churchman,  is  yet  frank  and  fair  in  his  dealings  with  party 
questions.  In  its  present  state  the  story  is  imperfect,  ending 
abruptly  with  the  year  1291,  omitting  the  last  seven  years  of  its 
hero's  life ;  though,  owing  to  a  modern  transcriber  having  wound 
up  the  story  by  tacking  some  annalistic  notes  to  the  end,  covering 
the  last  years  of  the  Life,  this  has  been  little  noticed. 

Our  text  is  derived  from  Cod.  A,  in  which  it  was  placed  after 
Sturlunga.  Of  this  two  and  a  half  leaves  are  still  remaining.  By 
a  curious  incident  we  can  prove  conclusively  that  all  our  paper 
transcripts  are  derived  directly  from  this  single  vellum.  One  of 
our  three  extant  leaves  is  mutilated,  the  first  and  fourth  columns 
being  intact,  while  of  the  second  and  third  the  most  is  gone,  yet 
leaving  stumps  of  the  lines.  (See  the  facsimile  of  Cod.  A,  third 
hand,  where  this  piece  has  been  selected  on  purpose.)  From  the 
transcripts  we  see  that  in  c.  1640  this  leaf  was  but  partly  mangled, 
and  that  a  slanting  segment  had  been  cut  off,  maiming  only  the 
nine  lines  at  the  bottom.  At  a  later  date  the  whole  vellum  was 
destroyed  by  a  Vandal's  knife,  and  this  leaf  left  as  it  now  stands. 
All  our  paper  copies  are  here  confused,  getting  worse  and  worse, 


cxxvi  PROLEGOMENA.  §  21. 

some  even  skipping  altogether  the  maimed  lines,  of  which  however 
the  stumps  still  remain.  The  best  transcript  is  the  modern  vellum, 
now  in  Stockholm,  No.  8,  taken  by  Bishop  Thorlak  Skulason. 
(See  Biskupa  Sogur,  vol.  i.  pp.  714,  715,  chaps.  25,  26  of  the  Saga.) 
This  was  the  only  blank  or  mutilation  (besides  the  lost  end)  in  the 
vellum  at  that  time,  and  a  good  luck  has  left  us  just  this  leaf,  with 
the  stumps  remaining,  so  as  to  make  the  evidence  complete  and 
conclusive,  for  no  two  vellums  could  ever  be  alike  as  are  two 
copies  of  the  same  printed  editions.  The  text  following  after  the 
last  leaf  that  is  left  answers  to  four  leaves  and  a  half  in  the  vellum  ; 
owing,  we  think,  to  the  last  page  being,  when  in  1640  the  copies 
were  taken,  blurred  and  unreadable.  The  sheet  containing  the 
end  of  the  Saga  was  at  that  date  also  lost ;  but  it  appears  to  have 
been  extant  in  1580,  from  which  time  dates  a  modern  Annal  com- 
pilation (marked  L  and  M  in  the  edition  of  1849).  The  compiler, 
as  many  entries  show,  knew  Sturlunga  and  Bishop  Ami's  Saga. 
We  take  it  to  have  been  this  very  vellum  that  he  had  in  hand. 
For  besides  entries  well  known  to  us  from  the  preserved  text 
(such  as  the  Ballad  ditties,  A.D.  1218),  there  are  two  entire,  highly 
interesting,  now  found  nowhere,  viz.  the  entry  of  the  eruption  and 
earthquake  in  the  South  in  1294,  and  the  appearance  of  new  Gey- 
sirs  near  Haukadal  (see  vol.  ii.  p.  475,  see  also  the  Editor's  article 
on  Geysir  in  the  Dictionary).  The  second  entry  in  question  is  the 
detailed  account  of  the  sudden  destruction  by  lightning  of  the  cathe- 
dral in  Skalholt  in  1309.  Both  entries  we  take  to  have  been  derived 
from  the  lost  end  of  Bishop  Ami's  Saga,  in  this  our  very  vellum, 
then  complete.  There  are  two  leaves  of  another  '  barren '  vellum 
which  yield  a  little  better  text  for  the  portion  they  contain ;  they 
have  been  used  in  the  Editor's  Biskupa  Sogur,  to  which  we  may 
refer  the  reader  for  the  text  of  this  Saga  (pp.  679-786),  which  was 
deserving  of  a  somewhat  minute  notice  here,  as  it  is  so  intimately 
connected  with  our  Islendinga  Saga,  and  because  it  is  the  last  his- 
torical work  of  the  Classic  Age  of  Icelandic  letters.  The  Editor  has 
guessed  that  Bishop  Arni  Helgason  II,  the  nephew  and  successor 
of  Bishop  Arni  I,  may  be  the  author  of  this  Life  of  his  predecessor, 
which  most  probably  was  composed  c.  1315. 

Bishop  Lawrence's  Life  (born  1266,  bishop  1324,  died  April 
J6,  1331)-  The  last  of  all  the  Icelandic  biographers  faithfully 
described  by  his  favourite  disciple  Einar  Haflidason,  who  wrote 
down  the  bishop's  recollections  from  his  own  lips.  It  is  a  very 
charming  and  interesting  Saga,  giving  the  picturesque  and  chequered 
career  of  a  good  and  gifted  man.  It  is  of  value  to  the  Historian  of 
Norway,  as  it  gives  a  glimpse  of  the  condition  of  the  Norse  church 
at  the  end  of  the  thirteenth  century.  For  it  was  in  that  century,  in 
the  service  of  the  Archbishop,  that  Lawrence  first  came  into  pro- 
minence ;  his  faithfulness  and  boldness  led  him  into  great  adver- 
sity when  his  patron,  through  illness,  became  incapable  of  helping 
him,  and  at  last  he  was  banished  to  Iceland,  forbidden  to  preach, 


§22.  ANNALS   AND   OBITUARIES.  cxxvii 

and  suspended  from  his  functions.  But  his  meek  and  lowly  bear- 
ing vanquished  even  his  enemies,  and  like  Abbot  Sampson,  to 
whose  life-story,  as  told  by  Mr.  Carlyle,  that  of  Lawrence  bears 
much  resemblance,  after  years  of  patient  endurance  he  was  at  last 
by  his  very  enemies  raised  to  a  position  which  it  had  seemed 
hopeless  that  he  should  ever  attain.  The  end  of  the  Saga,  contain- 
ing the  last  few  days  of  the  bishop's  life,  is  lost  in  both  of  the 
MSS.  (AM.  406  and  180)  on  which  the  text  rests,  but  the  gap  may 
be  filled  up  from  the  Annals.  The  Saga  was  published  in  Biskupa 
Sogur  (pp.  787-914).  That  Einar  Haflidason  was  the  author  of 
it,  was  guessed  by  Bishop  Finn,  but  again  put  forth  by  the  Editor 
(see  preface,  Biskupa  Sogur),  who  was  at  the  time  ignorant  of  the 
bishop's  remark  in  Hist.  Eccl. 

A  collection  of  the  Lives  of  Bishops,  from  Hungrvaka  to  Law- 
rence, was  published  by  the  Icelandic  Literary  Society,  Copenh. 
1858,  in  one  volume,  together  with  an  Introduction,  under  the 
present  Editor's  care. 

ABBOT  ARNGRIM  OF  THINGEYRI  (born  c.  1280,  died  1361).  The 
author  of  a  life  of  Gudmund,  written  (1345-50)  as  a  piece  justifi- 
cative, to  be  used  as  evidence  of  that  bishop's  sanctity.  We  knew 
something  of  Arngrim  from  the  Annals  and  from  Bishop  Lawrence's 
Saga ;  for  the  Editor  inclines  to  identify  Arngrim  with  the  monk  of 
Thykkvabaer  and  the  priest  of  Oddi  of  the  same  name.  He  therein 
appears  as  a  man  of  wild,  loose  character.  He  was  a  musician,  and 
when  he  was  sent  to  Norway  to  represent  the  cloister  in  a  suit  with 
the  bishop,  whose  agent  was  Egil  (afterwards  bishop  of  Holar),  he 
is  described  as  neglecting  his  business,  and  passing  his  time  in  play- 
ing on  the  organ  He  had  something  of  genius  in  him  evidently, 
and  his  literary  character  may  suffer  from  the  accounts  of  his  moral 
shortcomings  furnished  by  the  annalist.  Bishop  Gudmund's  Saga, 
which  is  compiled  from  older  sources,  contains  little  new  about 
the  bishop,  but  tells  a  great  deal  about  Iceland,  as  it  was  in- 
tended to  be  read  abroad,  and  Arngrim  was  desirous  of  making 
all  necessary  explanations.  Its  style  is  pompous  and  magnilo- 
quent, recalling  that  unrivalled  patchwork  of  grand  phrases,  Saxo's 
Danish  History.  It  is  printed  in  Biskupa  Sogur,  as  a  first  fasciculus 
to  vol.  ii,  which  winds  up  the  second  series. 

§  22.   ANNALS  AND  OBITUARIES. 

There  is  still  one  kind  of  historical  work  to  notice — The 
Annals.  They  make  their  appearance  comparatively  late  in  Ice- 
landic Literature,  and  outlive  every  other  class  of  composition, 
getting  fuller  and  fuller  as  the  Saga  dwindles,  and  finally  almost 
reaching  the  rank  of  Chronicles.  They  are  the  jackdaws  of  the  old 
literature,  the  fatter  the  Saga  the  leaner  the  Annals,  and  vice  versd. 

There  are  no  Annals  dating  before  1150.  The  earliest  notices, 
bald  and  short,  are  merely  drawn  from  the  works  of  Ari  and 


cxxviii  PROLEGOMENA.  §  22. 

Saemund.  The  first  eruption  (the  favourite  topic  of  the  Annals) 
recorded  is  that  of  1104.  The  greatest  and  most  important  Annal 
collection  are  those  called  Annales  Regii,  ending  in  1306,  though 
continued  by  a  later  hand.  These  Annals  (given  here  in  the  old 
spelling  and  from  the  unique  vellum,  in  vol.  ii.  pp.  348-391)  are  a 
mere  '  register/  though  highly  valuable  as  an  index  to  Sturlunga 
and  the  Lives,  furnishing  the  dates.  For  the  time  of  the  Common- 
wealth (till  1262)  they  are  almost  paramount,  so  full  and  accurate, 
that  one  may  well-nigh  dispense  with  all  the  rest.  From  notices 
e.g.  under  year  1259,  one  would  think  that  our  collection  was 
mainly  founded  on  dottings  or  memoranda  of  Lawman  Sturla. 
After  1262-1331,  the  other  Annals,  brief  though  they  be,  furnish 
new  matter.  For  instance,  those  of  Lawman  Hauk  in  AM.  315, 
covering  years  1271-1315,  and  others.  In  1331  the  last  Saga 
ends,  and  henceforth  the  Annals  are  our  main  source,  (of  deeds 
and  charters  there  are  but  few.) 

From  this  time  till  1392  we  look  first  to  the  Annals  of  Einar 
Haflidason,  the  author  of  Lawrence  Saga.  The  main  events  of  his 
long  life,  as  recorded  in  the  Annals  and  the  Saga,  are  as  follows  : — 
He  was  born  Sept.  16,  1304  or  5 — the  entry  under  1307  in  Flatey 
Annals  must  be  wrong.  Tonsured  ('  vig6r  kninu-vigslu ')  when  nine 
years  old ;  entered  the  school  at  Thingore  as  a  pupil  of  monk  Law- 
rence (later  bishop),  whence  he  went  to  the  cathedral  school  at  Holar ; 
his  father  died  1319;  the  private  secretary  to  Bishop  Lawrence, 
'night  and  day  about  his  person,'  1324-31,  and  wrote  his  Life; 
ordained  priest  in  1331;  received  the  prebend  of  Hoskuldstad 
in  1334 ;  steward  to  Holar,  1340  ;  administered  the  last  unction  to 
Bishop  Egil,  Aug.  12,  1341;  'officialis'  (locum  tenens  during  a 
bishop's  absence  or  death),  1341 ;  got  the  prebend  of  Breidabolstad 
in  Vesterhoop,  which  he  kept  for  forty-nine  years,  1344;  went 
abroad  to  Norway,  1345;  his  mother  died  1348;  'omcialis' 
second  time,  1370  sqq. ;  had  a  great  lawsuit,  1388-90,  and  won  it 
by  the  aid  of  his  son  Sira  Ami;  'officialis'  third  time,  1391 ;  died 
Sept.  22,  1393,  aged  eighty-nine,  having  outlived  his  master  and 
friend  the  bishop  by  sixty-two  years  and  five  months.  Beyond  the 
Life  and  the  Annals  he  is  not  known  to  have  written  anything.  Of 
the  Life,  see  above.  The  Annals  compassing  the  fourteenth  cen- 
tury, down  to  his  death,  are  preserved  in  AM.  420,  under  the  name 
of  '  Logmanns  Annal/  the  MS.  having  once  been  the  property  of 
a  Lawman ;  his  work  is,  for  the  fourteenth  century,  the  main  ground- 
work for  the  Annal  compilation  in  the  Flatey-book. 

The  largest  collection  existing  is  that  in  the  Flatey-book  (vol.  iii. 
pp.  473-83,  Flateyjar  Annalt),  the  earlier  part  of  which  is  founded  on 
a  sister  MS.  to  Annales  Regii,  but  in  a  very  confused  state,  always 
being  in  the  wrong  when  the  two  disagree.  But  for  the  fourteenth 
century  these  Annals  are  of  great  value,  though  still  confused  and 
displacing  dates. 

The  New  Annal s  close  the  list,  covering  some  thirty  or  forty 


§  22.  ANNALS   AND   OBITUARIES.  cxxix 

years.  They  end  abruptly  in  1430,  after  which  there  is  a  total 
blank  for  above  a  century.  Of  all  the  Annals  these  are  the  best, 
Chronicle- like,  even  Saga-like,  approaching  in  style  the  last  two 
writers  of  the  Saxon  Chronicle.  They  are  preserved  in  one  vellum, 
a  copy  of  the  sixteenth  century,  and  form  our  chief  authentic  infor- 
mation of  the  Great  Plague  in  1402  (confounded  by  later  tradition 
with  the  Black  Death,  which  never  touched  Iceland),  and  the  begin- 
ning of  the  English  Trade  in  Iceland  in  1413.  They  are  on  this 
account  printed  in  full  in  the  Rolls'  edition  of  Hakon  Saga,  Append. 
pp.  409-426.  After  the  close  of  these  Annals  an  absolute  blank 
of  nearly  a  century  falls  on  Iceland  and  its  history,  till  the  Revival 
under  Bishop  Odd  and  his  friend  and  scribe  Jon  Egilsson,  to 
whom  we  owe  the  scanty  scraps  of  information  which  we  have 
relating  to  this  dark  period. 

A  collection  of  Icelandic  Annals  was  issued  by  the  Arna- 
Magnaean  trustees  in  1847. 

The  OBITUARIES,  calendars  in  which  the  deaths  of  people  of 
note  are  entered,  often  give  interesting  information.  Two  of  these 
have  been  preserved  (though  the  vellum  originals  are  lost):  one 
of  the  thirteenth  century,  printed  in  vol.  ii.  p.  392,  is  very  useful 
for  the  chronology  of  the  Sturlunga  period.  The  other  of  c.  1330 
(here  printed  in  vol.  ii.  p.  472)  relates  to  the  firiyovoi,  and  mentions 
several  people  of  whom  we  know  nothing,  as  they  belong  to  the 
generation  which  succeeded  the  great  age  of  which  Sturla  wrote.  It 
also  comes  from  a  lost  vellum.  The  entries  in  both  have  been  as 
far  as  possible  identified  by  the  Editor,  and  years,  so  far  as  known, 
added.  One  or  two  errata  may  be  corrected  here.  Under  March  6, 
the  person  meant  is  certainly  Sigurd  Tafsi,  the  Archbishop,  who 
died  on  this  day  in  1254  (see  Hakon  Saga,  ch.  276);  under  May  8, 
Bishop  Nicholas,  or  whoever  it  be,  cannot  be  the  great  antagonist  of 
Sverri,  who  died  in  Nov.  1225.  It  is  one  of  the  few  entries  added 
by  a  later  hand,  like  the  preceding  one,  referring  to  the  year  1420. 

LISTS,  i.  Personal:  a  list  of  Poets  (Skalda-tal),  preserved  in 
Kringla  and  Upsala-Edda,  published  by  Worm  and  Mobius;  of  Kings 
of  Norway  (Series  Regum),  in  Fb.  i.  26-28  and  elsewhere;  of 
Bishops  of  the  ten  Nidarosian  dioceses ;  of  Abbots  of  Iceland,  in 
Stockholm  5  and  elsewhere,  often  confused  and  inaccurate ;  of 
Priests,  in  No.  1812  (see  ii.  503);  of  Logsogumenn,  in  Mela-bok 
and  Upsala-b6k.  2.  Geographical :  a  list  of  Fjords  in  Iceland  in 
a  stray  mangled  leaf  in  Hauks-bok  (see  Sturl.  ii.  474) ;  of  Islands  in 
Norway  and  of  North  British  Rivers,  &c.,  both  in  £ulur  (Edda) ; 
of  Churches  in  Greenland,  Fb.  iii.  454. 

GENEALOGICAL  SCROLLS.  Fragments  of  separate  scrolls,  of  which 
many  must  be  lost,  are  preserved  in  Mela-bok  and  in  AM.  162,  fol. 
(printed  in  vol.  ii.  pp.  497-500).  One  or  two  are  found  affixed  to 
vellums  at  the  end ;  one  of  these,  important  for  our  purpose,  was 
attached  to  our  vellum  of  Hrafns  Saga,  vol.  ii.  p.  311.  Others  are 
printed  in  vol.  ii.  pp.  501,  502. 

VOL.  i.  i 


cxxx  PROLEGOMENA.  §  23. 

§  23.   LOST  SAGAS. 

There  is  ample  evidence  that  many  Sagas  have  been  lost.  In 
order  to  form  even  an  approximate  idea  of  how  many,  it  is  not 
sufficient  to  set  down  the  names  of  Sagas  which  are  positively 
recorded,  for  many  have  perished,  leaving  no  traces,  not  even  the 
name.  That  such  is  the  case  we  can  safely  conclude  from  the 
still  extant  Sagas,  of  which  not  more  than  the  third  part  is  cited. 
Thus,  if  the  vellum,  often  a  single  one,  of  a  Kormak,  a  Gunnlaug 
had  by  mischance  been  destroyed,  say  in  the  sixteenth  or  the 
fifteenth  century,  no  trace  of  such  Saga  having  ever  existed  would 
now  remain.  Even  Egils  Saga  is  never  quoted  in  old  writings.  How 
chary  they  were  of  citations  we  have  had  many  opportunities  of 
seeing.  Our  way  of  enquiry  would  be  to  mark  down  the  proportion 
between  Sagas  quoted  which  still  exist  and  their  ratio  to  the  whole 
number  of  actually  existing  Sagas.  Then  to  mark  down  Sagas 
quoted  but  lost,  presuming  the  lost  Sagas  not  cited  to  stand  in  the 
same  ratio  as  the  former  ones. 

We  shall  now  name  Sagas  cited  and  existing : — Laxdcela  (cited 
in  Gretla  and  Olaf  Tryggvason) ;  Eyrbyggia  (Hauks-b6k) ;  Nials 
Saga  (Thorstein  Sidu  Hallson  Saga) ;  Bandamanna  Saga  (Gretla) ; 
Biarnar  Saga  (Gretla) ;  Heidarviga  Saga  (Eyrbyggia) ;  Vapn- 
firdinga  Saga  (Olaf  Tryggvason  Saga) ;  Niardvikinga  Saga  (Lax- 
dasla);  Hallfredar  Saga  (Vatzdzela) ;  Svarfdcela  (t>orleif  Jarlaskald). 
Thus  of  the  existing  thirty-five  Islendinga  Sagas  about  ten  are 
quoted  or  mentioned,  such  important  Sagas  as  Egla,  Gisli,  and 
Gunnlaug's  Saga  being  never  mentioned  even  by  name. 

Lost  Sagas  cited  are: — Thorgils  Hollu  son's  Saga  (Laxdaela) ; 
King  Brian  Boru's  Saga  or  Brians  Saga  (Thorstein  Sidu  Hall- 
son  Saga) ;  the  concluding  chapters  of  Niala  also  are  no  doubt 
borrowed  from  it.  Gauk  Trandilssons  Saga  (see  above).  Gauk 
is  mentioned  in  Niala ;  he  is  also  mentioned  in  one  of  the  Mae- 
showe  inscriptions ;  an  echo  of  this  old  and  once,  as  it  seems, 
popular  Saga  is  in  Maurer's  Volksagen,  '  M  er  Gaukr  bj6  i  Stong, 
{>a  var  eigi  til  Steina-sta6a  Iei6in  long.'  Skald-Helgi' s  Saga,  on 
which  story  we  have  ballads,  Skald-Helga  Rfmur. 

The  quotations  from  the  Landnama  should  be  kept  apart,  refer- 
ring, as  they  do,  to  vivd  voce  Sagas,  told,  but  not  as  yet  written. 
There  is  a  whole  cluster  of  plots  of  Sagas  scattered  through  that 
work.  Sometimes  they  are  cited  by  name,  '  As  is  told  in  N.  M. 
Saga,'  or,  '  Hence  arose  the  Saga  of  N.  M.'  Of  these,  many  are 
lost :  Thord  Gelli,  Grimolf  and  Gerpi,  Vebiorn  Sygna-kappi,  Hroar 
Tungu-godi,  and  many  others.  Some  have  been  preserved,  not 
always,  we  should  think,  just  as  told  in  the  days  of  Ari,  for 
instance,  Thorskfirdinga,  Isfirdinga,  Svarfdcela,  Erik  the  Red. 
Certainly  too,  some  Sagas,  which  we  only  have  in  *  ]Dsettir/  were 
once  complete  and  separate  works,  as  Sighvat's  Saga. 

Another  piece  of  evidence  is  left : — On  a  fragmentary  vellum  of  the 


§  23.  LOST   SAGAS.  cxxxi 

thirteenth  century,  a  poem,  Islendinga  Drapa,  is  preserved,  which 
contains  short  accounts  of  the  subjects  of  many  Icelandic  Sagas. 
The  poet,  we  take  it,  lived  in  the  East  of  Iceland,  in  the  latter  part 
of  the  thirteenth  century,  for  he  starts  with  two  small  minor  Sagas 
of  the  far  East,  spending  three  verses  upon  each.  His  list  of  the 
East  and  the  North  seems  to  be  the  most  complete.  In  the  existing 
part  the  following  occur :  Vapnfirdinga,  verses  3-5 ;  Droplaug, 
6-8;  Egla,  9,  10;  Glum  Geirasoris  Saga  (lost),  n;  Hallf red's 
Saga,  1 2  ;  Thorolf  'Skolmsson  (lost),  1 3  ;  Finnbogi  (an  early  instance 
of  a  fabricated  Saga),  14;  Orm  Storolfsson  (apparently  from  a 
better  text  than  Flatey-book),  15  ;  Biarni  the  Poet  (lost),  16  ;  Gretla 
(probably  an  old  draft),  1 7  ;  Thorleifthe  Earl's  Poet  and  Svarfd&la, 
1 8;  Orm  S&ogarnefand  Gauk  Trandilsson  Saga  (lost),  19;  Gunnar's 
Saga  (probably  the  separate  Saga  which  we  only  know  as  part  of 
Niala),  20;  Midfirth  Skeggi's  Saga  (lost),  21 ;  Hall  o'  Side's  Saga 
(perhaps  Thidrandi's  J)attr  is  a  part  of  this,  and  there  may  be  scenes 
from  it  incorporated  in  Niala),  2  2 ;  Thorstein  Hall  d  Side's  son's 
Saga,  23  ;  Holmgang-Bersi's  Saga  (perhaps  from  a  separate  Saga, 
of  which  we  only  have  a  part  in  Kormak)  and  Kormak's  Saga,  24 
and  25 ;  Thorarinn  Steinarssons  Saga  (lost),  26;  Holmgang-Starri 's 
Saga  (lost).  Of  these  twenty- two  some  ten  exist,  and  it  may  be 
presumed  that  at  least  an  equal  number  have  perished,  if  we 
remember  that  we  probably  have  only  half  the  poem. 

Again,  on  the  fly-leaf  of  the  St.  Olafs  Saga  at  Stockholm,  No.  2, 
in  a  hand  of  c.  1300,  this  list  is  written : — 

skiarlldunga  .b.   rumveria  .s.  ii.  bekr.        eyrbygia  .saga.    A/nundar.  brenu  saga. 
Sturla/  .saga,     drarma  saga.  viga  Glums  .saga. 

Of  these  Sturla  and  Onundar-brenna  are  the  originals,  no  doubt, 
of  the  abridgment  of  Sturla  of  Hvamm  and  Gudmund  D^ri,  pre- 
served in  Sturlunga ;  Drauma  Saga  is  unknown ;  Skioldunga  is 
called  '  b6k/  and  distinguished  from  the  Sagas,  and  evidently  refers 
to  the  Book  of  Danish  Kings'  Lives  of  which  we  have  part. 

It  must  be  remembered  that  our  Sagas,  especially  the  local 
ones,  are  derived  from  very  few  MSS.  (one  or  two  in  most  cases) ; 
hence  the  chances  that  many  are  lost  is  on  this  ground  alone  very 
great,  as  may  be  seen  from  the  following  table.  We  must  here  go 
back  to  1630-40,  when  there  were  as  yet  no  paper  copies.  Of 
the  figures;  the  units  represent  a  vellum  surviving  at  that  date 
and  now  still  extant,  either  in  body  or  in  paper  transcripts,  for 
many  of  the  vellums  have  since  perished ;  the  fractions  represent 
fragments  of  another  vellum,  in  most  cases  the  shreds  of  one  or 
two  leaves,  the  sole  remnants  of  barren  vellums  of  which  no  paper 
transcripts  were  taken : — 

Gullboris  S.  I.  Biarnar  S.  I.  Njar&vik.  I. 

Havardar  S.  i.  HeiSarv.  I.  Erik  Red  (North)  I. 

Vapnf.  I.  Valla  Lj6t  i.  Olkofri  I. 

|>orst.  hviti  i.  Jborst.  Si&u  H.  I.  Har&ar  S.  i|. 

i  2 


cxxxii  PROLEGOMENA.  §  23. 

Haensa  f>.  if.  Droplaug  i§.  Reykdaela  2. 

Kormak  ij.  Floamanna  S.  15.  Gunnlaug  2. 

Vatzdacla  ii.  Liosvetn.  S.  i  j."  Bandam.  2. 

Svarfdasla  l£.  Faereyinga  S.  i|.  Hallfred  2. 

Glum  if.  Gisla  Surs  S.  2i.  Eirik  Red  (West)  3. 
Hrafnkel  i|. 

Add  to  this  list,  Kristni  Saga  i,  Islendinga-b6k  (Libellus)  i,  Land- 
nama  2,  Sturlunga  2  ;  and  of  the  Lives  and  Biographies,  Arna 
Saga  i£,  Laurentius  Saga  2,  Aron  i,  Pals  Saga  i,  Hungrvaka  i, 
Hrafn  Sveinbiornson's  Saga  2.  The  great  complex  Sagas  fared 
better:  Niala  some  15,  Egla  13,  Eyrbyggia,  Laxdaela,  and  Gretla  5 
each  (mostly  however  bare  shreds  of  what  once  was  a  vellum). 
These  are  sad  statistics,  when  we  consider  that  the  worthless  fabri- 
cations in  2nd  and  3rd  vols.  of  Fas.  (B6si,  Ketil  hceng,  Egil  One- 
handed,  Gongu-Hrolf,  &c.)  exist  in  three  or  four  MSS.,  where  one 
or  even  none  would  have  sufficed.  Yet  after  all,  we  must  be  thankful 
that  a  work  of  art  has  been  preserved  at  all,  though  it  be  but 
in  one  scorched  and  mangled  copy.  The  damp  climate,  the 
chances  of  fire,  &c.  are  especial  dangers  in  Iceland,  and  the  small 
vellums  on  which  the  lesser  Sagas  were  first  written  would  be 
more  exposed  to  risk  than  the  more  costly  MSS.  of  the  greater 
Sagas,  which  belong  to  a  later  time,  when  books  were  more  widely 
read  and  cared  for.  On  the  whole  we  may  guess  that  at  least 
one  third,  if  not  one  half,  of  the  Icelandic  Sagas  have  totally 
perished. 

Two  Sagas,  lost  as  separate  stories,  we  have  reserved  for  a  last 
notice. 

Skald-Helga  Saga,  the  story  of  Helgi  the  Poet  and  his  unfor- 
tunate love,  preserved  in  Rimur  (Ballads)  of  the  fifteenth  century. 
Three  verses  of  the  Saga  are  preserved  in  a  fifteenth-century 
handwriting  on  the  fly-leaf  of  Cod.  Upsal.  of  the  Edda,  and  other 
fragments  are  cited  by  Snorri.  The  hero  was  born  in  Borgar- 
fiord,  but  the  scene  lies  chiefly  in  Greenland — a  rough,  gross  love- 
story.  One  beautiful  touch  there  is,  viz.  the  poet  goes  in  quest 
of  his  lost  sweetheart,  and  at  last,  after  travels  of  toil  and  danger, 
finds  her  in  Greenland,  when,  by  a  step-mother  (or  the  like),  he 
is  allowed  an  interview  with  her,  but  they  may  only  be  together  as 
long  as  '  three  fires  burn  out.' 

Sighvat  the  Poet,  a  purer  and  nobler  life  than  Helgi's.  He  is 
the  friend  and  companion  of  St.  Olaf ;  a  black-eyed  man,  stam- 
mering of  speech  in  prose,  but  in  verse  his  utterances  were  as 
fluent  as  those  of  others  in  talking.  A  great  traveller,  he  visited 
Russia,  lived  at  the  court  of  Cnut  the  Great ;  went  to  Normandy  ; 
and  even  made  a  pilgrimage  to  Rome  in  the  year  when  the  battle 
of  Stiklestad  was  fought.  Afterwards  he  became  the  friend  and 
counsellor  of  the  young  King  Magnus,  whose  godfather  he  was. 
He  died  c.  1040,  for  the  story  in  Hulda  (Fms.  vi.  108)  is  surely 
apocryphal;  moreover,  his  last  verses  are  of  c.  1038  ;  and  Sighvat 


§  24.      RELIGIOUS  WORKS,  LIVES  OF  SAINTS,      cxxxiii 

was  a  true  songster,  and  let  no  year  pass  without  its  due  burden 
of  song.     He  was  buried  at  Christ  Church  in  Nidaros. 

Of  no  poet  are  there  so  many  verses  left  as  of  Sighvat,  about 
150,  many  extemporised.  The  Great  Life  of  St.  Olaf  is  dotted 
with  them.  His  Saga  is  lost  as  a  whole,  but  scattered  fragments 
are  preserved  in  Flatey-book,  and  it  was  used  by  Ari  and  Snorri  in 
their  Life  of  St.  Olaf. 

§  24.   RELIGIOUS  WORKS,  LIVES  OF  SAINTS. 

These  are  preserved  in  some  of  our  oldest  MSS.,  which  having 
been  kept  in  cloisters  and  church  libraries,  have  been  better  pre- 
served than  secular  works,  exposed  to  the  risks  of  fire,  damp,  and 
ill-usage  in  Icelandic  farms  and  Norwegian  halls.  As  giving  early 
examples  of  spelling  and  style,  both  Norse  and  Icelandic,  they  are 
often  of  high  philological  importance.  These  compositions,  espe- 
cially those  of  the  thirteenth  and  fourteenth  centuries,  are  mostly 
diluted,  embellished  paraphrases.  The  technical  words  for  this  last 
were  'glosan '  and  'glosa '  (to  gloss),  a  plain  rendering  being  thought 
too  simple  (see  the  Priest  Grim  Holmsteinsson's  preface  to  the 
Life  of  St.  John).  Accordingly  these  works  are,  on  the  whole,  in 
style  and  manner  inferior  to  the  old  English  or  Anglo-Saxon  of 
the  same  kind.  Dikta  and  dikt  are  the  technical  words  for  any 
prose  composition  in  Latin,  such  as  the  Lives  of  Bishop  John  and 
Olaf  Tryggvason  by  Odd  and  Gunnlaug ;  snara  is  to  translate. 

HELGRA  MANNA  SOGUR,  or  Lives  of  Saints.  The  shorter  recen- 
sions of  these  are  among  the  oldest  works  in  the  literature,  but 
the  bulk,  enlarged  and  paraphrased,  are  of  the  thirteenth  and 
fourteenth  centuries.  The  following  are  in  existence  (those 
marked  *  being  of  known  authorship) : — 


Life  of  St.  Agatha. 

*Dunstan. 

*Nicholas  of  Bari. 

Agnes. 

Edward  Confessor.    Fb. 

Oswald. 

Alexis. 

Erasmus. 

Paul  the  Hermit. 

Ambrose. 

Gregory. 

Placidus. 

Antony. 

Lawrence. 

Remy. 

*Austin. 

Lucy. 

Sebastian. 

Barbara. 

Malchus. 

Seven  Sleepers. 

Benedict. 

Margaret. 

Stephen. 

Blaise. 

Martha. 

Sylvester. 

Brandan. 

Martin. 

Theodore. 

Catherine. 

Mary  of  Egypt. 

Vincent.                        • 

Cecilia. 

Maur. 

Vitus. 

Cross  (legends  of). 

Maurice. 

And  the  Vitae  Patrum  of 

Denis. 

*Michael  the  Archangel. 

St.  Jerome,  or  Lives 

Dorothy. 

*Nicodemus   the   Evange- 

of  the  Fathers. 

Duggal  (trance  of). 

list. 

The  bulk  of  these  works  are  preserved  in  three  collections — AM. 
234,  mutilated  in  Iceland;  AM.  235;  and  the  great  Stockholm, 
No.  2,  fol.,  of  the  end  of  the  fourteenth  century,  containing  twenty-five 
Sagas.  For  the  older  series  we  have  fragments  of  similar  collec- 
tions in  AM.  623,  AM,  645,  AM.  656,  &c.,  dating  from  before 


cxxxiv  PROLEGOMENA.  §  24. 

1220,  and  may  be  even  of  the  later  part  of  the  twelfth  century. 
Some  fragments  of  MSS.  of  Saints'  Lives  are  contained  in  AM. 
655.  These  Saints'  Lives  have  all  been  edited  in  two  vols.,  under 
the  name  of  Helgra  Manna  Sogur  (including  the  Legends  of  the 
Cross,  the  Dialogues  of  St.  Gregory,  the  Legend  of  Michael  the 
Archangel),  by  Dr.  C.  Unger,  Christiania,  1877. 

The  Life  of  the  Virgin  Mary,  or  Mdriu  Saga,  founded  on  the 
apocryphal  mediaeval  legends,  including  a  large  collection  of  legends 
or  miracles,  Theophilus,  Romanus,  and  several  others,  in  many  recen- 
sions, all  now  edited  by  Unger,  Christiania,  1872,  in  one  volume. 

The  Lives  of  the  Apostles  belong  to  the  same  category  as  the 
above,  though  perhaps  not  quite  so  early.  These  Postula  Sogur, 
including  the  Lives  of  St.  Clement,  the  Four  Evangelists,  and 
John  the  Baptist,  have  been  edited  by  Unger  in  one  great  volume, 
Christiania,  1874. 

The  Nidrstigningar  Saga,  or  Harrowing  of  Hell,  a  rendering 
of  the  last  part  of  the  Pseudo-Gospel  of  Nicodemus,  a  most  popular 
mediaeval  work,  deserves  a  special  notice  here.  It  is  contained 
in  AM.  645  and  623,  the  latter  a  very  old  vellum.  Edited  in 
Unger's  great  collection. 

These  works  are  all  from  Latin  originals,  and  Saints'  Lives  in 
Latin  are  mentioned  in  Sturl.  vii.  ch.  123,  and  in  Norse  in  Hak.  S. 
ch.  329. 

The  HOMILIES  rank  next  in  order ;  of  these  there  are  three  col- 
lections, (i)  The  Icelandic  Homilies  of  the  famous  old  Stock- 
holm MS.,  No.  15,  one  of  the  oldest  Icelandic  vellums,  bound  in 
sealskin ;  brought  to  the  continent  by  J6n  Eggertson,  who  bought 
it  for  five  marks  in  1682.  It  has  been  most  accurately  edited  by 
Professor  Wisen  of  Lund,  1872,  and  largely  made  use  of  by 
the  late  Swedish  philologist,  Rydquist,  in  his  great  work,  Svenska 
Spr&kets  Lagar.  (2)  The  Norse  Homilies,  of  which,  though 
other  fragments  exist,  the  only  complete  text  is  AM.  619.  This 
twelfth-century  vellum  also  contains  the  best  text  of  St.  Olaf  s 
Miracles,  showing  the  early  date  at  which  St.  Olaf  became  the  chief 
object  of  veneration  in  Norway.  (3)  The  Sermons  and  Homilies 
of  Pope  Gregory  (AM.  677,  a  twelfth-century  vellum)  are  chiefly 
interesting  for  the  numerous  citations  from  the  Gospels,  the  only 
vernacular  translation  till  the  Reformation.  The  Norse  Homilies 
were  edited  by  Unger,  1864.  Those  of  Pope  Gregory  (a  fragment, 
about  ten  in  number)  are  being  edited  at  Copenhagen  by  Mr.  Thor- 
vald  Bjarnarson,  1878.  There  is  little  doubt  that  by  Thorodd's 
'  l^&ingar  helgar '  are  meant  Homilies,  not  Lives  of  Saints. 

Elucidarius,  famed  in  the  Middle  Ages,  exists  in  three  vellums, 
one  (AM.  674),  exceedingly  old,  has  been  photographically  edited, 
Copenh.  1874. 

The  Lives  of  King  Edward  (edited  in  the  Rolls'  Series,  vol.  i. 
pp.  388-400)  and  King  Oswald  (edited  in  Ann.  for  Nord.  Oldk. 
1852)  and  Dunstan  (edited  as  Appendix  to-Hakonar  Saga,  Rolls' 


§24.  LIVES   OF  SAINTS.  cxxxv 

Series,  pp.  385-408),  like  the  Saints'  Lives,  are  from  Latin  originals 
written  in  England. 

The  compilers  of  some  of  these  religious  works  are  known; 
among  them  are — 

Bishop-elect  Kygri-Bjorn  (died  1237),  the  author  of  a  Life  of 
the  Virgin  ;  of  him  much  is  told  in  the  Saga  of  Bishop  Gudmund, 
whose  secretary  he  had  been,  though  it  is  as  his  opponent  that  he 
appears  later. 

Priest  Berg  Gunmteinsson  (died  1 2 1 1 ),  of  a  Western  family,  com- 
piled a  short  Life  of  St.  Thomas  of  Canterbury. 

Jon  Holt,  priest  of  Hitardale,  known  from  Ami  Bishop's  Saga 
(died  1302),  compiled  a  Life  of  Thomas-a-Becket,  probably  that  now 
contained  in  the  Thomas-skinna.  There  is  besides  a  Norwegian 
translation  of  the  Quadrilogus,  contained  in  a  vellum  at  Stock- 
holm. Both  have  been  accurately  edited  by  Unger,  Christiania, 
1869.  The  Rolls'  edition  of  Thomas  Saga  is  a  reproduction  of 
Unger's  printed  text. 

Prince  Hakon  (1232-57)  was  the  author  (or  rather,  the  work  was 
executed  under  the  King's  patronage,  as  in  usum  Delphint)  of  a 
good  Norwegian  version  of  John  of  Damascus'  story  of  Barlaam 
and  Josaphat,  the  best  and  foremost  of  this  whole  series  of  Sagas. 
It  was  ascribed  by  an  old  writer  (Arngrim  the  Abbot)  to  King 
Hakon  Sverrison,  who  died  1204,  but,  as  the  Latin  original  of 
the  legend  was  not  in  existence  in  1200,  this  must  be  a  confusion. 
The  work  was  edited  by  Unger  and  Keyser,  Christiania,  1851. 

Bishop  Brand  Jonsson  of  Holar  (died  May  26,  1264)  left  behind 
him  a  book  called  Gyfcinga  Sogur,  an  account  of  the  Jewish  Wars, 
&c.,  from  the  Historical  Books  of  the  Vulgate.  When  King  Hakon  V 
(1299-1319)  ordered  a  paraphrase  of  the  Bible  to  be  made,  the 
author  (c.  1310)  got  no  further  in  his  task  (which  he  performed  in 
regular  mediaeval  fashion,  making  use  of  Vincent  of  Beauvais'  Ency- 
clopaedia, the  Speculum  Historiale,  and  of  Petrus  Comestor's  work) 
than  ch.  xix  of  Exodus,  p.  300  of  Unger's  edition.  The  unfinished 
book  was  completed  by  affixing  the  rest  of  the  Bible  history,  taken 
bodily  from  Bishop  Brand's  work,  to  this  fragment,  so  that  the  bulk 
of  the  GySinga  Sogur  has  been  thus  preserved  to  us.  The  whole 
work  goes  by  the  name  of  Stjorn.  It  is  curious  as  the  only  work 
till  the  Reformation  by  which  an  unlearned  man  could  gain  any 
knowledge  of  the  Old  Testament.  It  is  preserved  in  several  Ice- 
landic vellums,  and  was  edited  by  Unger  at  Christiania,  1862. 
The  above  theory  was  set  forth  by  the  present  Editor  in  N/ 
Fe'lags-rit,  Copenh.  1863,  pp.  132-151. 

Grim  Holmstemsson,  a  priest  (died  1298),  wrote  a  Life  of  John 
the  Baptist  (preserved  in  AM.  625)  at  the  request  of  the  well- 
known  Abbot  Ruriblf  Sigmundsson  ofVer  (died  1307),  of  whom  we 
hear  in  Bishop  Ami's  Saga.  Runolf  himself  was  the  author  of  a 
Life  of  St.  Austin  (Augustinus  Saga). 

Bishop  Lawrence's  bastard  son  Arm]  a  Benedictine  of  Thingeyri 


cxxxvi  PROLEGOMENA.  §  25. 

(born  c.  1296),  was  the  author  of  a  Life  of  SV.  Duns  Ian  (see  above) 
and  of  poems,  some  of  which  remain.  We  are  told  somewhat 
of  his  birth  in  Norway,  and  his  younger  days,  in  his  father's  life. 
Though  he  was  clearly  a  youth  of  great  gifts,  his  wild  behaviour 
and  drunkenness  caused  great  grief  to  his  father,  whose  remon- 
strances with  him  are  set  down  in  his  Saga.  But  these  were 
apparently  of  little  effect,  for  an  ominous  silence  covers  his  career 
from  the  death  of  the  Bishop,  1330. 

Berg  Sokkason,  Benedictine  Abbot  of  Thwera  (1320-50),  the 
author  of  Lives  of  the  Archangel  Michael  and  Si.  Nicholas  of  Bart, 
and  no  doubt  of  many  other  Lives  of  Saints.  His  style  is  lauded  by 
Einar  Haflidason,  the  author  of  Laurentius  Saga,  who  tells  us  that 
his  paraphrases  of  the  Saints'  Lives  will  last  as  long  as  the  country 
herself.  Such  was  the  taste  and  fashion  of  the  fourteenth  century. 
He  has  been  supposed,  on  the  authority  of  the  Stockholm  MSS. 
(Bergs-bok),  to  have  been  the  author  of  the  Great  Olaf  Tryggvason. 
But  the  word  '  snaradi '  is  either  a  misreading  of  the  writer  or 
a  mistake.  It  is  however  extremely  likely  that  Berg  wrote  or  had 
written  the  copy  of  Olaf  Tryggvason,  which  the  scribe  of  the  great 
Stockholm  vellum  had  then  before  him. 

J6n  Halldorsson,  of  Norse  birth,  a  Dominican  Friar,  and  last 
bishop  of  Skalholt,  in  Iceland  (1325-39),  studied  in  Paris  and 
Bononia.  He  used  to  entertain  people,  in  sermons  and  in  table- 
talk,  with  legends  and  stories,  which  were  since  collected  by  his 
friends,  and  have  come  to  us,  though  in  a  fragmentary  state,  in 
several  vellums,  AM.  624,  657,  764;  a  complete  edition  is  contem- 
plated by  Dr.  Gering  of  Halle.  These  stories  are  mostly  of 
monkish  type ;  some,  however,  are  interesting.  Best  of  all  is  'Arch- 
bishop Absalom  and  the  Peasant/  see  Oxford  Icelandic  Reader, 
p.  234.  The  story  of  Mors  (the  same  as  Grimm's  'Der  Gevatter 
Tod,'  No.  44).  Bishop  John  was  a  colleague  of  Lawrence  of 
Holar,  and  is  often  spoken  of  in  his  Life ;  by  charge  of  the  dying 
Bishop  Lawrence  he  in  1331  ordained  Einar  Haflidason  the  priest. 
For  a  brief  account  of  his  studies  abroad  in  Paris  and  Bologna  &c. 
and  of  his  death  (March  25,  1339),  see  Biskupa  Sogur,  vol.  ii. 
pp.  221-230. 

§  25.   ROMANTIC  SAGAS  (Riddara  Sogur). 

These  are  either  Norse  versions  of  stories  from  the  great 
Mediaeval  Cycles,  preserved,  with  one  exception  only,  Elis  Saga, 
in  Icelandic  copies  from  the  Norwegian  translations,  or  else 
fictitious  Sagas  composed  by  Icelanders  out  of  incidents  occurring 
in  the  Romances,  bearing  the  same  relation  to  these  as  the  Skrok- 
Sogur  do  to  the  genuine  Islendinga  Sogur. 

The  first  Romantic  Sagas  date  from  the  reign  of  King  Hakon 
Hakonsson  (1217-63),  when  the  longest  and  best  were  composed, 
and  they  appear  to  cease  at  the  death  of  King  Hakon  the  Fifth 


ROMANTIC   SAGAS. 


CXXXVll 


(1319),  who,  we  are  expressly  told,  commanded  many  translations 
to  be  made.  They  in  no  way  represent  Northern  life  or  man- 
ners, but  are  merely  a  Court  Literature  of  purely  exotic  character. 
They  became  very  popular  in  Iceland  when  the  close  connection 
with  Norway  and  other  causes  had  brought  about  a  complete 
change  of  taste,  which  allowed  the  true  Sagas  to  lapse  into  almost 
complete  neglect,  as  is  witnessed  to  by  the  Rimur. 

For  further  information  on  the  subject  the  reader  is  referred  to 
Dr.  E.  Kolbing' s  instructive  preface  to  Riddara  Sogur,  Strasburg, 
1872,  in  which  collection  many  of  these  Romances  will  be  found. 

A  collection  of  eight  or  ten  of  the  best  and  most  ancient  is  in  the 
press,  under  the  editorship  of  Dr.  Gustaf  Cederschiold  of  Lund. 

A  list  of  the  chief  of  them  is  appended.  Those  marked  *,  and 
perhaps  more,  are  pure  fabrications : — 

Romances  of — 


Adonius. 

Amilius.    Kolbing. 

Bsering.    Cederschiold. 

Bevus  (Bevis  of  Hampton).    Ceder- 
schiold. 

Blaus  and  Victor. 

Clarus.    Cederschiold. 

Conrad.    Cederschiold. 

Damusta. 

Dinus  Dramblati. 

Elis.   Kolbing. 

Errek  and  Enid  (Arthur  cycle).  Ceder- 
schiold. 

Falentin  (Valentine  and  Orson). 

Flores  and  Blancheflur.    Ann.  Nord. 
Oldk. 

Flovent.    Cederschiold. 

Gibbon. 

Hector. 
*Hring  and  Tryggvi  (AM.  589). 


Jarlman  (AM.  589). 

Jvent  (Ewaine).    Kolbing. 

Kirjalax  (Emp.  Alexios).    Gislason. 

Magus    (Sons    of  Aymon).      Ceder- 
schiold. 

Mirman.    Kolbing. 

Mottul    (Boy    and    Mantle    story). 
Cederschiold  and  Wulff. 

Niculas  the  Juggler. 

Nitida  Fraega. 

Pamphylus  and  Galathea.    Kolbing. 

Parceval  (St.  Graal).    Kolbing. 

Partalopi.   Klockhoff,  Upsala,  1877. 

Remund. 

Saulus  and  Nicanor. 
*Sigurd  Foot. 
*Sigurd  the  Jouster. 

Tristan  and  Isoult  (AM.  543).    Kol- 
bing, 1878. 

Valvent  (Gawain).   Kolbing. 


Two  perhaps  merit  a  separate  mention  for  their  size  and  from 
the  circumstance  that  they  are  derived  from  Latin  originals  : — 

The  Alexander  Saga,  written  by  Bishop  Brand  J6nsson 
(died  1264),  founded  on  the  Alexandreis  of  Philip  Gautier.  The 
translator  intended  Alexander  to  fill  up  the  gap  between  the  old 
historical  books  of  the  Old  Testament  and  the  Maccabees ;  hence 
it  is  that  Alexander  is  found  along  with  Stjorn.  Published  by 
Dr.  Unger,  Christiania,  1848,  from  AM.  519. 

The  great  Karlamagnus  Saga  ok  Kappa  hans,  made  up  of 
several  books,  such  as  Agulandus,  Geirard,  Olger,  Otwell,  Geipunar 
Jxittr,  Runceval,  Landres,  &c.  It  is  derived  partly  from  French 
originals,  partly  from  the  chronicles  of  the  Pseudo-Turpin,  and 
would  be  of  about  the  same  date  as  Bishop  Brand's  work.  Edited 
by  Dr.  Unger,  Christiania,  1860. 

These  Sagas  are  chiefly  to  be  found  in  three  great  collections 
contained  in  the  vellums,  Stockholm  6  and  7,  4to,  and  the  oldest 


CXXXV111 


PROLEGOMENA. 


§25- 


(c.  1 300),  7,  fol.  Part  of  Stock.  7,  4to,  is  at  Copenhagen  as  AM.  580. 
Most  of  those  collections  date  from  the  fourteenth  century.  In 
AM.  598  is  a  collection  of  fragments  of  MSS.  of  Romances, 
Pseudo-Sagas,  &c. 

Besides  stories  of  Knight-Errantry,  Mary  of  Brittany's  Lays 
were  also,  by  King  Hakon  Hakonsson's  orders,  translated  from 
French  into  Norse.  They  are  known  as  Streng-leikar  or  Harp- 
ings  and  Ljot5a-b6k  or  Book  of  Lays,  and  survive  in  a  single 
Norse  vellum  of  the  thirteenth  century,  edited  in  1860  byJDr.  Unger. 

There  is  a  Norse  version  of  the  Story  of  Troy  and  the  Brut  legend, 
based  on  Geoffrey  of  Monmouth  and  Dares  Phrygius,  called  Breta 
Sogur,  the  first  part  of  which  is  known  as  Trojumanna  Sogur. 
Published  in  Ann.  for  Nord.  Oldk.,  Copenh.  1848,  49. 

R6mverja  Saga  may  perhaps  be  fitly  noticed  here;  it  is  a 
paraphrase  of  Sallust's  Jugurthine  War  and  Lucan's  Pharsalia,  and 
curious  as  the  only  version  of  any  portion  of  classical  literature 
which,  as  far  as  we  know,  was  ever  attempted  in  Norway  or  Ice- 
land. It  was  edited  by  Dr.  Gislason  in  Prover,  Copenh.  1860. 

A  brief  thirteenth-century  History  of  the  World  (Sex  Aetates 
Mundi}  in  AM.  625,  also  edited  by  Dr.  Gislason  in  Prover,  Copenh. 
1860  (a  fragment  of  a  fuller  recension  published  in  Rimbegla,  1780). 

Of  the  Rimur  or  Ballads,  founded  on  written  stories  beginning 
with  Olafs  Rfma  in  Flatey-book  and  continuing  through  the  fifteenth 
century,  the  very  metre  points  to  foreign  influence,  while  the  sub- 
jects show  the  decadence  of  taste.  Of  the  Rfmur  many  were  founded 
on  the  worst  Sagas,  which  contain  the  very  smallest  grain  of  tra- 
dition and  the  largest  amount  of  false  matter;  while  the  better 
mythical  stories,  the  Kings'  Lives  and  the  Icelandic  Sagas,  are 
scarcely  touched  on.  Of  the  latter  indeed  'only  three  are  cited. 
A  list  of  these  Ballads  will  exemplify  this * : — 

From  foreign  Romances : 


Baerings  Rimur. 

Blaus  Rimur. 

Dinus  Rimur. 

Filpo  Rimur  (lost  Saga). 

GeSraunir  or  Brings  ok 

Tryggva  Rimur. 
*Geiplur. 

Geirards  Rimur. 
*Glettu  Diktr  (lost  Saga). 
*Grimlur. 


(lost 


Hektors  Rimur. 
Herberts     Rimur 

Saga). 
Jalhnans  Rimur. 
Kappa  Rima. 
Klerka  Rimur  (lost  Saga). 
Konrads  Rimur. 
Landres  Rimur. 
Mabils  Rimur  (lost  Saga). 


From  late  half-fictitious  Sagas : 


Andra  Rimur  (lost  Saga). 
Ans  Rimur  (Fas.  ii). 
BodvarsBiarkaR.(Fas.i). 
Bosa  Rimur  (Fas.  iii). 
Bronu  Rimur  (Fas.  iii). 
Egils  einhenda  (Fas.  iii). 


Harald  Hrings  bana  Rimur 

(lost  Saga). 

Hjalmter  Rimur  (Fas.  iii). 
Ogmundar  akraspillis  (lost 

Saga). 
Olvis  Rimur  (lost  Saga). 


Magus  Rimur. 
*Ormars  Rimur  (lost  Saga). 

Reinalls  Rimur  (lost  Saga). 

Rollants  Rimur. 

Saulus  and  Nicanor  Rimur. 
*Skikkju  Rimur. 

Vilmundar      Rimur     (lost 
Saga). 

fjjofa  Rimur  (lost  Saga). 


Sigurdar  fotar  Rimur. 
Sigurdar  f>ogla  (lost  Saga). 
Sturlaugs  Rimur  (Fas.  iii). 
Sorla  Rimur  (Fas.  iii). 
{>oris  halegg  (lost  Saga). 
|>orsteins  Rimur  (Fas.  ii). 


Those  marked  *  have  been  published. 


§  26. 


LEARNED  WORKS. 


CXXX1X 


From  mythical  Sagas : 

Fri8pj6fs  Rimur  (Fas.  ii).     Hemings  Rimur.  *V61sungs  Rimur. 

Griplur.  Lokrur.  *{>rymlur. 

From  historical  and  Icelandic  Sagas : 

Grettis  Rimur.  Raudulfs  Rimur  (O.  H.)       J>raenlur   (from   Faereyinga 

6lafs  Tryggvasons  Rimur.  *Skald-Helga  Rimur  (lost         Saga). 
*6lafs  Rima  (Fb.)  Saga). 

*Ski5a  Rima  (edited  by  Maurer,  a  mock-heroic  poem,  especially  interesting). 

We  also  find  the  following  heroes  alluded  to  in  the  Rfmur, 
where  a  list  of  lovers  is  introduced  : 


Elida  (lost  Saga). 

Errek. 

Floris. 

Gudjon. 

Gunnlaug  and  Hrafn. 


Mirmann. 

Partalopi. 

Priamus  (lost  Saga). 

Rollant. 


Samson. 

Skald-Helgi  (lost  Saga). 

Sorli. 

Tristran. 


§26.  LEARNED  WORKS. 


Some  works  of  the  preceding  chapter  might,  but  for  being 
translations  or  paraphrases,  count  under  this  head.  We  shall 
therefore  restrict  our  notice  to  original  compositions. 

The  Kommgs  Skuggsia — the  author  himself  calls  it  by  that 
name — of  which  Speculum  Regale  is  the  Latin  rendering ;  King's 
Mirror,  the  name  evidently  borrowed  from  one"  of  the  many 
Mirrors  of  the  twelfth  and  thirteenth  centuries.  The  anonymous 
author  describes  himself  as  a  Norseman  living  in  the  far  north  of 
Norway,  Halogaland,  the  county  of  King  Alfred's  henchman 
Othere.  A  dialogue  between  father  and  son,  the  one  asking,  the 
other  answering  questions,  just  in  the  scholastic  fashion  of  the  time. 
At  the  beginning  the  author  draws  up  a  plan  in  four  sections : 
i.  on  Chapmen,  2.  on  Court  Manners,  3.  on  Learned  Men,  4.  on 
Bonders  or  the  Common  People.  Only  Nos.  i  and  2  were  ever 
executed;  and  even  of  these,  all  the  latter  half  is  taken  up  by 
an  excursus  on  Bible  history,  the  story  of  Esther,  and  sundry  other 
things,  better  known  from  elsewhere ;  of  the  second  section,  a  long 
digression  on  weapons  and  warfare,  on  court  manners,  dress,  &c., 
though  interesting,  is  chiefly  drawn,  not  as  one  should  have  wished 
from  old  Norse  life,  but  from  foreign  fashions,  of  the  Plantagenet 
days.  The  chief  value  of  our  work  is  a  digression  in  section  i, 
chaps.  8-23,  on  the  Physical  History  not  only  of  Ireland,  but  of 
Greenland  and  Iceland,  the  Whales  and  Seals,  the  Icebergs,  the 
Northern  Lights,  the  Icelandic  Volcanoes  and  Springs,  and  so  on ; 
all  unique  in  its  kind  and  greatly  interesting.  All  the  rest  we  might 
afford  to  miss,  but  not  this.  The  style  is  somewhat  stilted  and 
ornamental,  like  in  Saxo,  but  for  all  that,  bald  and  prosaic,  though 
full  of  good  Norse  common  sense,  and  even  humour — but  it  is  no 
classical  work  to  be  set  off  against  the  Icelandic  Sagas.  It  has 
however  made  a  great  stir  in  the  literary  world,  greater  than  even 


cxl  PROLEGOMENA.  §  26. 

Niala  and  Laxdaela  did.  Its  date  (the  author's  name  cannot  now 
be  guessed  at)  formerly  put  as  high  up  as  possible,  to  Sverri's  days, 
to  whom  it  has  even  been  ascribed,  is  now  agreed  upon  on  all 
hands  to  be  the  thirteenth  century,  King  Hakon's  classic  time, 
c.  1230-50.  The  state  of  the  MSS.  is  a  curious  one:  there  is  a 
Norse  vellum  (though  defective  and  without  the  preface)  of  c.  1270, 
not  much  younger  than  the  lost  original,  and  a  few  leaves,  also 
Norse,  of  the  same  time.  Then  all  is  blank,  and  the  work  would 
now  be  defective,  but  for  the  chance  that  there  are  some  ten  or 
twelve  Icelandic  vellums  all  of  the  sixteenth  century.  It  appears 
that  about  the  year  1500,  a  stray  copy  from  Norway  came  to  Ice- 
land (there  are  no  traces  of  the  work  being  known  there  ere  that), 
where  it  was  much  thought  of,  and  numerous  copies  taken.  It  has 
twice  been  edited,  once  in  1768  with  learned  notes,  again  in  Chris- 
tiania  in  1848,  the  text,  but  in  an  Icelandic  normalised  spelling; 
a  new  edition  in  the  Norse  spelling  of  the  old  vellum  is  required. 

MATHEMATICAL  :  —  Turning  to  Iceland,  we  find  uppermost 
learned  works  of  a  calendary  and  arithmetical  kind.  A  '  Star-gazer ' 
named  Stjornu-Oddi  (Star-Oddi)  is  named  as  authority  for  a 
system  of  reckoning  the  time1  (called  Odda-tal,  the  Reckoning 
of  Odd) ;  he  lived  in  the  North  of  Iceland,  but  when  we  do  not 
know;  the  dream  or  vision  called  the  Dream  of  Star-Oddi  (published 
along  with  Rimbegla,  1780)  is  a  fable.  Next  to  him  is  a  Priest 
Bjarni  BergJ>6rsson  tolvisi,  or  the  '  Number- wise/  the  Arithme- 
tician, a  pupil  of  Bishop  John's  school  at  Holar,  died  in  1173;  a 
computistic  treatise  founded  on  his  writings  and  those  of  Star- 
Oddi  has  come  down  to  us  under  the  name  of  Rimbegla2  (rim 
being  the  mediaeval  term  for  almanack,  computation) ,  in  an  old 
vellum  of  the  twelfth  century,  in  No.  1812,  a  quire  of  twelve  leaves3, 
now  being  edited  by  Dr.  Piehl  of  Upsala.  Since  many  other 
calendary  essays  were  added,  and  at  last,  in  the  fifteenth  century, 
collected  into  a  miscellaneous  volume  called  Blanda*,  in  AM.  624. 
A  collection  was  published  by  Stefan  Bjornsson,  Copenh.  1780, 
under  the  name  of  Rimbegla,  extending  the  name  to  the  whole, 
though  of  right  it  only  belongs  to  the  old  essay.  A  little  essay 
called  B6kar-b6t,  also  preserved  in  No.  1812,  is  a  kind  of  old 
appendix  to  the  Rimbegla. 

Purely  arithmetical: — An  essay  called  Algorismus,  preserved  in 
Hauks-b6k,  probably  by  the  pen  of  Lawman  Hauk  Erlendzson 
(died  1334),  the  great  penman,  collector,  and  annalist;  treats  of 

1  '  Sva  tal&i  Stiornu  Oddi,  er  gloggvastr  manna  var  i  allri  tolu  um  himin-tungla 
gongu,  hve  bar  at  syn,  allra  j>eirra  manna,  er  a  voru  landi  hafa  verit,  at.  .  .  .' — The 
Author  of  Rimbegla. 

a  The  Preface  sayi,  '  Tekr  bokin  nafn  J>a&an  ok  heitir  Rimbegla,  bvi  at  hon  man 
sva  bykkja  saema  mega  hja  go&u  rimtali,  sem  "begla  "  hja  fogru  smi&i.' 

:i  The  whole  volume,  No.  181 2,  is  a  collection  of  sundries,  of  various  dates,  loosely 
stitched  together. 

4  'Skal  sja  bok  ba&an  af  nafn  taka  ok  heita  Blanda,  fyrir  bvi  at  saman  er 
"  blandat "  skyldu  tali  ok  oskyldu.'—  Preface. 


§  27.  REVIVAL   OF   OLD   LEARNING.  cxli 

the  Four  Rules,  and  the  Square  and  Cube  Roots.  Hauk  is  also 
the  first  man  who  employs  Arabic  figures  instead  of  the  Roman 
numeral  letters.  The  Algorismus  is  published  in  Ann.  for  Nord. 
Oldk.,  Copenh.  1848. 

GEOGRAPHICAL  : — An  essay  called  Guide  to  the  Holy  Land  (LeiSar- 
vfsir  ok  borga-skipan),  Nikulas  (died  1158),  a  Benedictine  Abbot  of 
Thvera  in  the  North  of  Iceland.  Published  under  the  name  of  Sym- 
bolae  ad'Geogr.  medii  aevi,  by  Werlauff,  Copenh.  1820.  Similar 
tracts  are  found  scattered  in  the  Hauks-b6k,  all  in  a  scholastic  and 
skeleton-like  fashion.  A  little  essay  from  AM.  i  e  £,  published 
in  Fms.  xi,  is  worth  special  notice,  as  it  mentions  Wineland,  gives 
the  number  of  the  Orkneys,  the  Faroes,  the  Hebrides,  &c.  The 
Flos  Peregrinationis  of  Gizur  Hallzson  is  mentioned  in  p.  ccxiv. 

Small  and  insignificant  essays  or  rather  translations,  sorting 
under  Physica,  are  scattered  about  in  collections  of  miscellania, 
such  as  Hauks-bok,  AM.  624;  or  even  medical,  as  in  AM.  194. 
The  natural-historical  section  of  the  King's  Mirror  already  men- 
tioned is  here  of  course  of  paramount  interest,  as  are  the  lists  in 
the  ^ulur.  Observe  also  the  chapter  in  Arngrim's  Life  of  Gud- 
mund,  describing  the  nature  of  Iceland. 

Of  Glosses,  such  as  abound  in  the  A.  S.  (the  J31fric  Glosses),  the 
Icelandic  is  very  poor.  A  small  collection  of  about  one  hundred 
and  fifty  words,  on  a  stray  blank  page  in  the  old  vellum,  No.  1812, 
lately  published  in  Zacher's  Zeitschr.  by  Dr.  Gering  of  Halle,  is 
about  all.  But  a  rich  crop  of  synonyms  and  word-collections 
(giants,  dwarfs,  sea-kings,  gods,  battles,  weapons,  ships,  rigging, 
parts  of  ships,  rivers,  islands,  sea,  earth,  besides  trees,  fishes, 
whales,  birds,  &c.)  is  contained  in  our  Mur, — a  motley  mythic 
geographical-physical  collection,  in  alliterative  gaberdine,  memorial- 
verses,  for  learning  by  heart  one  would  think.  The  chief  collec- 
tion, fullest  and  best,  is  found  at  the  end  of  the  famous  Edda  MS. 
AM.  748.  The  Grammatical  Essays  of  Thorodd  and  Olaf  H vita- 
skald,  the  Commentary  to  Hattatal  are  treated  separately,  §§  6,  20. 

§  27.  THE  REVIVAL  OF  THE  OLD  LEARNING  IN  ICELAND. 

For  some  time  before  the  Reformation,  owing  to  the  revolution 
of  taste  and  manners,  an  almost  complete  ignorance  of  the  older 
Literature  had  prevailed  in  Iceland,  but  hardly  was  the  stir  of  the 
second  change  of  Faith  over  when,  as  elsewhere,  the  feeling  for 
antiquarian  research  began  to  arise,  side  by  side  with  the  spirit 
of  the  new  Literature.  It  is  with  the  former  result  that  we  now 
have  to  do. 

The  first  man  of  any  note  in  this  field  was  Arngrim  Jonsson 
(1567-1648),  whose  Brevis  Commentarius  appeared  in  1593,  and 
his  Crymogaea,  an  interesting  epitome  of  Icelandic  history,  in  1609, 
when  Islendinga-b6k,  Sturlunga,  and  Bishop  Ami's  Saga  were  all 
unknown.  He  does  not  appear  to  have  made  any  copies  of  the 


cxlii  PROLEGOMENA.  §  27. 

old  MSS.  Vatzhyrna  (and  a  few  Sagas)  was  the  storehouse  from 
which  he  drew  the  constitutional  history  of  Iceland. 

Magnus  Olafsson,  a  priest  (1574-1636),  headed  the  revival  of 
poetry  in  Iceland  by  the  compilation  of  his  handbook,  the  Laufas 
Edda.  We  have  but  few  copies  of  his,  but  he  left  an  abridgment 
of  a  lost  Orkneyinga  Saga,  and  the  first  glossary  of  the  Icelandic 
tongue,  the  Lexicon  Runicum. 

Biorn  Jonsson,  of  Skardsa,  in  the  North  of  Iceland  (born  1574, 
died  blind  1655),  judge,  franklin,  and  client  of  Bishop  Thorlak 
Skulason,  began  writing  about  the  year  1625,  at  the  age  of  fifty,  and 
became  one  of  the  foremost  antiquarians  of  his  day.  His  specula- 
tions are  often  rash  and  hyper-patriotic,  but  it  is  impossible  not  to 
admire  his  zeal  and  industry.  He  wrote  Annals,  composed  an 
account  of  Greenland,  and  took  a  few  copies,  but  they  are  not  very 
accurate.  He  notices  the  terrible  state  of  the  MSS.  in  his  days. 

Bishop  Odd,  of  Skalholt  (bishop  1589-1630),  made  the  great 
collection  of  Deeds  and  Inventories  (Maldagar)  which  rescued  for 
us  what  was  left  of  Icelandic  church  history  outside  the  Sagas. 
The  Bishops,  as  the  better  educated  men  of  the  Island,  indeed 
were  the  centres  of  this  literary  revival. 

Jon  Gtzursson1  (1589-1648),  half-brother  to  Bishop  Brynjolf, 
and  a  Chief  in  the  West,  was  the  first  great  copyist,  and  Bishop 
Paul's  Saga  is  only  preserved  in  his  copy,  which  was  taken  most 
probably  in  his  last  years,  about  1640.  Many  folios  in  his  hand 
are  preserved  in  the  AM.  collection. 

Bishop  Thorlak  Skulason,  of  Holar  (bishop  1628-56),  had  the 
ancient  lives  of  the  Icelandic  Bishops  collected ;  to  him  also  we  owe 
the  preservation  of  the  Sturlunga  and  Bishop  Ami's  Saga  in  paper 
transcripts  taken  about  1640-45.  The  names  of  his  copyists  are 
not  known,  but  their  handwriting  is  familiar  to  the  Editor. 

In  the  South  the  learned  and  venerable  Bishop  Brynjolf,  of  Skal- 
holt ( 1639-7 5)>  collected  a  great  library.  He  employed/<?«  Er lends- 
son,  priest  (1638-72)  of  Vallaholt,  the  best  and  most  accurate 
of  scribes,  who  has  left  behind  him  whole  folios  of  beautiful  and 
correct  penmanship.  To  his  labours  we  are  most  highly  indebted. 

Another  famous  scribe  of  the  Copying  Age,  as  it  may  be  called, 
was  Ketil  Jorundsson,  priest  of  Hvamm  (1638-70),  in  the  West, 
mother's  father  of  Ami  Magnusson.  To  him  we  owe  Sona-Torrek, 
which  existed  only  in  one  vellum  of  Egla  copied  by  him,  now  lost. 

1  From  his  Life,  written  by  his  son  Sira  Torfi,  we  insert — 'Hann  var  og  einnig 
sv6  mikill  bok-ritari,  aft  fair  eru  her  a  landi  sem  samti&is  e&r  um  bessa  daga  hafa 
svo  mikid  starfad  i  rit-verki  og  boka-skrifi.  Hann  skrifadi  ei  ad  eins  heilar  Postillur 
og  margar  heilagar  baekr  og  baeklinga,  heldr  og  einnig  bar  ad  auki  niargar  fornar 
frsedi-baekr  af  allra-handa  landa  og  bjoda  fornsogum  og  sogu-battum,  landnamum  og 
Annalum,  Rimna-flokkum  og  ymsum  kvedlingum,  drapum  ok  Ijodum,  og  6'dru 
bess-hattar,  af  hverju  hann  hefir  eptir  sig  latid  margar  bse&i  inn-bundnar  og  oinn- 
bundnar  baekr,  og  jafn-vel  heila  og  stora  Folianta.  Svo  til  bessara  hans  menja  er 
ad  leita  svo  sem  i  annan  fjol-haefan  handrada,  um  allt  bad  e6r  flest  sem-  ma&r  girnist 
a5  heyra  edr  skynja  og  merkja  um  allra  handa  fyrri  manna  hatta-lag,  forn-si6i,  fram- 
kvaemdir  og  ibrottir.' 


§  27.  REVIVAL   OF   OLD   LEARNING.  cxliii 

From  1650-1700,  beginning  even  in  the  lifetime  of  these  men, 
the  destruction  and  mutilation  of  MSS.  was  very  great.  Thus 
Bishop  Brynjolf's  heirs  (died  1675)  neglected  and  destroyed  many 
of  his  fine  collection  of  vellums l. 

The  Saga  copies  of  the  ancient  time,  even  those  few  that  exist 
of  the  sixteenth  century,  were  all  on  vellum  ;  these  from  the  revival 
period,  all  (the  few  exceptions  of  Bishop  Thorlak  are  mere 
curiosities)  on  paper.  This  is  why  we  distinguish  between  the 
vellum  and  the  paper  MSS.  and  talk  of  the  Paper  Age 2. 

The  history  of  some  of  the  more  notable  MSS.  may  be  worth 
tracing,  to  show  how  the  destruction  of  vellums  went  on  in  the  time 
next  preceding  Ami  Magnusson,  1640-1700: — Of  Islendinga-bok 
and  Sturla's  edition  of  Landnama,  copied  by  Jon  Erlendsson  in 
1650  and  1651,  not  a  leaf  remained  when  Arni  Magnusson  made 
enquiries  for  them.  The  Landnama  of  Hauks-bok,  copied  by  the 
same  scribe,  was  cut  up  for  binding  by  a  priest,  and  Arni  could 
only  secure  a  few  loose  leaves,  all  that  were  left. 

As  to  Orkneyinga,  Magnus  Olafsson's  Lexicon  cites  phrases 
from  a  Jarla  Saga,  and  especially  from  a  fishing  scene,  which  are 
not  to  be  found  in  our  recensions.  His  abridgment  of  the 
Orkneyinga  Saga,  made  1632,  now  at  Upsala,  contains  this  scene 
and  two  more  verses  than  our  text  gives,  as  well  as  a  whole  list 
and  a  better  text  of  the  other  verses  of  the  Saga.  Among  the  AM. 
fragments  are  two  leaves  of  a  lost  vellum,  once  used  for  binding, 
which  give  eight  of  the  references  found  in  Lexicon  Runicum, 
with  precisely  the  same  mistakes  as  the  citations  therein  contained. 

1  From  the  Bishop's  Life  in  MS.  we  take  the  following : — '  Magister  Brynjolfr 
lag&i  stora  astundan  a  og  pyrmdi  engum  kostnaSi  til  a&  fa  hina  beztu  skrifara  til 
a5  upp  skrifa,  optast  me5  stort  settletr,  allar  gamlar  sogur,  Annala,  ok  hvers-kyns 
Islenzkar  Fraedi-baekr,  sem  harm  upp  spurdi  i  ymsum  st66um  pessa  lands.     Svo  hann 
og  Biskupinn  |>orlakr  svo  sem  keptust  vi8  a5  koma  Antiquiteter  a  fot  aptr,  pa  vi6ast 
undir  lok  lionum ;  og  ad  peirra  daemum  skrifuou  pa  margir  upp  aptr  gamlar  Sogur 
og  FraeSi-baekr.     Og  eigi  hafa  laerdoms-mentir  framar  sta5i6  i  bloma  en  a  peirra 
dogum.  .  .  .  Jon  bondi  i  Flatey,  sonr  Sira  Torfa  Finns  sonar,  atti  stora  og  bykkva 
Pergamentz-bok  me5  gamla  Munka-skript,  inni  haldandi  Noregs-konga  Sogur  og 
mart  fleira  ;  og  her  fyrir  var  hun  almennilega  kollu6  Flateyjar-bok.     Hana  faladi 
Mag.  Brynjolfr  til  kaups,  fyrst  fyrir  peninga,  si8an  fyrir  firnm  hundrud  i  jor6u. 
Fekk  hana  bo  ekki  a5  heldr.     En  er  Jon  fylgoi  honum  til  skips  ur  Eyjunni,  gaf 
hann  honum  bokina ;  og  meinast  ad  Biskup  hafi  hana  fullu  launad.     Si&an  sendi  og 
skenkti  Mag.  Brynjolfr  hana  Kgl.  Majestati.' 

2  As  to  the  sad  plight  in  which  the  old  vellums  were  even  in  1640,  see  Biorn  of 
Skardsa,  Preface  to  his  Annals.     He  says : — '  f>at  votta  paer  baekr  og  skrz&ur  sem 
beir  skrad  hafa ;  sem  po  mi  tekr  a6  sjazt  litill  ormull  af  a  medal  vor.    fjvia6  pessar 
baekur  hinar  gomlu  eru  mi  allar  feygdar  og  fordiarfaSar,  svo  a9  a  bessum  fam  skraefium 
sem  eptir  eru,  finzt  hvorki  upphaf  116  endir;'  .  .  .  and,  'Nu  fyrir  bad  sem  a6r  4 
veik,  aS  paer  frae&i-baekr  sem  bessir  menn  hafa  saman  tekiQ  um  Island  og  tilbur5i 
h6r,  eru  mi  for-rotnadar  a8  mesta  parti,  pa  hefir  peim  HeiQarlega  Herra  Biskupi 
Jporlaki  Skiila  syni  osasmilegt  synzt  sem  og  ovitrlegt,  a&  af  felli,  svo  a8  einginn  ssei 
eSr  vissi  eptir  oss,  hvernig  i  landinu  til  gengi&  hefir,  hverir  bvi  hafi  stiorna9,  hvenaer 
bad  kom  undir  utlenda  herra,  Sta8irnir  undir  Kenni-valdi5,  og  annad  fleira  slikt. 
Og  hefir  bvi  latiS  upp  teikna  og  saman  skrifa  pad  sem  na5zt  hefir,  fyrst  pann  fr68a 
Landndm,  og  siftan  pa  miklu  Islendinga  Sogu,  \  hverri  mart  ma  um  slikt  greinilega 
sja.    f>vi  hverr  skal  segja  vorum  eptirkomendum  fra  sliku,  ef  einginn  heldr  bvi  uppi  ? ' 


cxliv  PROLEGOMENA.  §  27. 

It  was  evidently  from  this  MS.  that  Magnus  Olafsson  worked ;  it  was 
in  his  days  complete,  all  but  the  end,  for  we  have  no  reference 
of  his  to  the  latter  part  or  to  the  last  verse  of  the  Saga,  no  notice 
of  which  is  contained  in  the  list.  But  another  vellum  of  this  Saga, 
which  was  in  Norway  in  the  sixteenth  century,  has  perished  com- 
pletely, as  may  be  thus  shown.  We  have  a  Danish  translation  of 
the  Orkneyinga,  1615  (which  G.  Storm  believes  to  be  a  copy  from 
an  older  translation  made  about  1570),  from  a  far  better  text  than 
the  Flatey-book,  but  with  a  blank.  Asgeir  Jonsson  (of  whom 
below)  made  a  copy  from  a  fragment  of  the  same  Saga  in  the  old 
University  Library,  destroyed  in  1728.  This  transcript  is  now 
in  AM.  332.  On  the  other  hand,  there  is  the  Danish  translation 
existing  of  the  whole  Orkney  Saga  of  1615.  A  blank,  common 
to  both  the  translation  and  AM.  332,  helps  us  to  identify  the 
vellum  fragment  as  the  original  from  which  the  translation  was 
taken.  The  vellum  itself  was  destroyed  save  a  small  fragment, 
which  was  incorporated  in  the  University  Library,  where,  ere  its 
destruction  in  the  great  fire,  it  was  copied  by  Asgeir  Jonsson. 

Again,  to  take  the  case  of  King  Hakon  Hakonsson's  Saga. 
Our  copies  of  it  are  nearly  all  abridgments,  especially  Fris-bok, 
the  only  full  texts  are  in  Skalholt-book  and  Flatey-book,  although 
the  latter  is  cut  down  a  good  deal  towards  the  end,  while  the 
former  lacks  the  end,  as  it  already  did  in  the  middle  of  the 
seventeenth  century,  as  can  be  told  from  the  copies  then  taken. 
The  true  unabridged  end  of  the  Saga  would  now  be  lost  but  for 
a  rare  and  happy  accident.  In  Stockholm  there  is  an  Icelandic 
vellum  of  the  fourteenth  century,  representing  a  text  of  no  remark- 
able worth.  But  in  the  sixteenth  century  this  vellum  had  become 
mutilated,  the  end  was  lost,  which  a  scribe  supplied  from  another 
vellum,  in  the  true,  unabridged  form.  This  late  transcript  is  now 
our  sole  copy  of  the  full  text.  Of  the  vellum  from  which  the 
transcript  was  taken  no  traces  are  left.  Even  the  Stockholm  vel- 
lum has  since  been  mutilated,  and  the  passages  referring  to  the 
battle  of  Largs  must  be  supplied  from  a  fragment  in  AM.  325 
and  from  Flatey-book,  which  has  been  little  altered  in  that  part. 

Of  MSS.  which  left  the  island  before  the  Copying  Age,  say  1640, 
we  have  as  a  rule  no  paper  transcripts,  but  of  nearly  all  brought  to 
the  continent  after  that  date  copies  were  taken,  which  in  many 
cases  we  may  compare  with  the  transcripts  made  in  Denmark  from 
the  same  vellum  at  a  later  date  by  Asgeir  J6nsson  (1680-1700) 
for  Torfaeus,  and  by  others  for  Ami,  &c. 

The  history  of  the  Sturlunga  MSS.  will  be  told  in  §  31. 

Thus  to  form  a  correct  idea  of  our  materials  we  must  go  back 
to  about  1640,  and  see  how  matters  stood  then,  tracing  down- 
wards. For  if  this  be  not  done,  no  true  idea  of  the  value  of  the 
paper  transcripts  can  be  arrived  at,  and  the  real  basis  of  our  texts 
must  remain  a  matter  of  guess-work. 


§  27.  OLD  LEARNING  IN   ICELAND.  cxlv 


ICELANDIC  MSS.-CoLLECTiONS  IN  LIBRARIES. 

It  is  about  1630  that  the  exportation  of  vellums  from  Iceland 
begins ;  most  of  those  which  left  the  country  earliest  being  sent  as 
presents  from  Icelanders  to  men  of  note  or  learning  in  Denmark. 
Thus  even  two  years  before  this  date,  Arngrim  had  sent  a  MS.  of 
the  Edda  as  a  gift  to  Ole  Worm,  by  whose  name  it  has  gone  ever 
since.  This,  as  far  as  is  known  to  the  Editor,  is  the  first  instance 
of  the  kind.  The  next  seems  to  be  Vatzhyrna,  also  sent  over  by 
Arngrim,  but  to  whom  or  in  what  year  we  know  not.  The  Codex 
Upsalensis  of  Edda  followed  shortly  after. 

The  chief  collectors  at  that  time  in  Denmark  were  Stephanius 
(died  1650),  the  learned  editor  of  Saxo,  and  Bishop  Resenius, 
whose  collection  of  Icelandic  vellums  was  incorporated  in  the 
University  Library  in  1685. 

The  chief  exporter  was,  as  we  shall  see  below,  Bishop  Brynjolf. 

The  whole  of  our  Icelandic  MSS.  are  contained  in  the  following 
Collections,  which  are  here  taken  in  order. 

^  Royal  Library  of  Copenhagen,  founded  by  King  Frederic  the 
Third  (1660-70),  as  his  private  Library,  but  now  become  national 
property.  For  an  excellent  account  of  its  origin  and  genesis  see 
the  present  Librarian  Christ.  Bruun's  Kong.  Bibl.  Stiftelse,  Copenh. 

1873- 

The  Icelandic  vellums  are  all  in  the  Gamle  Kongelige  Samling 
(Old  Royal  Collection).  The  paper  MSS.  in  the  New  Collections 
are  worthless.  The  following. list  drawn  up  by  an  amanuensis  of 
Torfaeus  will  be  the  best  notice  of  the  former.  The  last  three  in 
this  list  came  over  in  1656.  The  other  portion  (twelve  vellums) 
was  procured  by  Torfaeus  himself  or  presented  by  Bishop  Brynjolf 
to  the  King  in  1662.  This  list  is  here  printed  for  the  first  time 
from  a  loose  paper  unearthed  by  the  Editor  in  1862. 

Manuscriptorum  in  Pergamina  Catalogus. 
[a]  Cla.  episcopus  Schalholtiae  hos  misit : — 

1.  Codex  Legum  modernarum  in  Islandia;  folio  [J6ns-bok,  No.  3270], 

2.  Regum  quorundam  Norvegorum  historia;  folio  [Morkinskinna,  No.  1009]. 

3.  Njali  cujusdam  historia  mutila ;  quarto  [Graskinua,  No.  2868], 

4.  Gislavi  Sur,  et  Thormodi  Kolbrunarscaldi ;  quarto  [lost]. 

5.  Mathematica  quaedam ;  quarto  [Rimbegla,  No.  1812], 

6.  Edda  Saemundi;  quarto  [Cod.  Reg.,  No.  2365]. 

7.  Edda  Snorronis ;  quarto  [Cod.  Reg.,  No.  2367]. 

[ft]  Reliqua  haec  comparavi : — 

1.  Historia  Regum  Norvegiae  a  Magno  cognomine  Bono,  usque  ad  Svererem 

Magnum  juxta  seriem  continuata ;  folio  [Hrokkinskinna,  No.  1010]. 

2.  Sanctae  Thomae  Archiepiscopi  Cantabregiensis,  et  SanctijOlavi  Regis  Nor- 

vegiae Historia;  folio  [Thomasskinna,  No.  1008], 

3.  Njali  Historia  mutila;  quarto  [frag.,  Nos.  2869-70]. 

4.  Annales  quidam  vetustissimi ;  quarto  [Annales  Regii,  No.  2087]. 

5.  Halfreki  [sic]  Territorii  cujusdam  Norvegici  Regis  ante  Pulchricomi  tempus 

historia.    Item  Heidreki  Cimbriae  Regis  vetustissimi  et  multa  alia ;  octavo 
[2845]. 
VOL.  I.  K 


cxlvi  PROLEGOMENA.  §  27. 

Habentur  praeter  superiores  manuscriptos  in  Bibliotheca  Regia : — 

1.  Flateyar-bok  in  folio,  quern  transtuli;  [Flatey-bok,  Nos.  1005-6.] 

2.  Gragas,  folio,  transferences  ;  [Cod.  Reg.,  No.  1157.] 

[Torfaeus  has  here  forgotten  to  mention  the  Volsunga  rSaga,  which  was  mislaid 
for  many  years,  during  which  time  only  paper  copies  were  known,  and 
only  found  in  1821.  It  is  now  in  the  New  Royal  Coll.,  No.  1824.  b.] 

Dette  forskrefne  er  skreven  after  Mons.  Thormod  Torvesons  egen  haand  1712 
i  Octobri.  [There  are  pencil  marks  on  this  list  in  Ami  Magnaeus'  hand.] 

University  Library,  Copenhagen.  This  Library  was  completely 
destroyed  by  the  great  fire  of  1728;  but  this  deplorable  accident 
has  done  less  harm  than  was  to  be  looked  for,  owing  to  the 
collection  of  paper  copies  made  by  the  learned  Torfaeus,  who 
has  preserved  fair  texts  of  nearly  all  that  was  valuable.  The 
nucleus  of  the  Library  were  the  Codices  Reseniani.  The  whole 
collection  is  most  commonly  quoted  under  the  title  Codices 
Academici.  Among  which  were  the  Kringla,  Jofra-skinna, 
Gullin-skinna,  which  were  brought  from  Norway  to  Copenhagen 
in  the  sixteenth  century,  the  two  Fagrskinnas,  A  and  B  (we  have 
by  chance  a  leaf  which  exactly  fits  into  the  blank  left  in  the  paper 
copies,  it  had  been  used  for  binding  in  Norway,  where  it  was 
found),  three  or  four  vellums  of  Sverri's  Saga,  and  a  few  important 
fragments  of  Orkneyinga.  There  were  also  the  greater  part  of 
Vatzhyrna  (the  heaviest  loss  of  all),  of  which  we  gather  some  in- 
formation from  Arngrim's  Crymogaea;  Hrafn  Sveinbiornsson's  Saga; 
the  'Annales  Reseniani;'  the  great  Codex  Bergensis,  a  diplo- 
matarium  of  deeds,  letters,  and  charters,  of  which  Ami's  copies 
contain  no  doubt  the  best  part;  and  many  old  Norse  and  old 
Danish  MSS.  One  book  of  this  collection  alone  escaped,  the 
Codex  Resenianus  of  Priest  Gudmund's  Saga  (now  numbered  AM. 
399),  which  had  been  lent  out  of  the  Library  to  Arni  Magnusson. 

Upsala.  Stephanius,  the  learned  editor  of  Saxo,  had  made  a 
collection  of  Icelandic  MSS.,  which  were  on  his  death  (in  1649)  sold 
by  his  widow  to  the  Swedish  nobleman,  Magnus  de  la  Gardie l  in 
1651,  at  whose  death  in  1686  they  were  presented  to  the  University 
Library.  We  can  identify  these  from  the  old  catalogue ;  and  only 
one  is  lost,  a  MS.  of  the  Kings'  Lives.  They  are  a  very  important 
collection,  though  few  in  number.  The  '  Upsala  Edda,'  Gretla,  the 
unique  MS.  of  the  Legendary  Life  of  St.  Olaf,  Odd  Monk's  Life  of 
Olaf  Tryggvason,  Strengleikar,  and  Elis  Saga  are  among  them. 

Stockholm.  The  greatest  collection  next  to  that  of  Arni  Magnus- 
son  is  that  of  Stockholm,  at  the  Royal  Library.  In  1658,  during 
the  war  of  King  Charles  X,  an  Icelandic  ship  with  a  young  Ice- 
landic student,  named  J6n  Rugman  (born  1636),  from  Rugstadir 
in  the  North,  on  board,  was  taken  and  brought  to  Gottenburg. 
There  he  was  well  received  by  Count  Peter  Brahe,  the  King's 

1  For  the  many  ups  and  downs  in  the  life  of  this  remarkable  man  during  the 
reigns  of  Queen  Christina,  King  Charles  X  Gustaf  (to  whose  sister  Count  Magnus 
was  married),  and  Charles  XI,  see  Andreas  Fryxell's  charming  work,  Berattelser 
ur  Svenska  Historien. 


§27. 


OLD   LEARNING   IN   ICELAND. 


cxlvii 


trusted  friend  and  Sweden's  first  man,  and  settled  in  Sweden.  A 
few  years  later  (1660-62)  he  was  despatched  to  Iceland  in  quest 
of  MSS.  He  reaped  a  rich  harvest  there — a  collection  of  MSS., 
obtained  principally  from  the  north  of  the  island.  In  the  mean- 
time more  Icelanders  had  settled  in  Sweden,  and  in  1682  Jon 
Eggertson  brought  over  a  second  collection  from  the  same  quarter, 
of  which  we  have  a  list  specifying  the  cost  of  every  volume. 

The  vellums  of  Heidarviga  Saga,  Gunnlaug,  the  Bergs-bok,  and 
Thidrek's  Sagas,  the  Homily-book,  and  the  collections  of  Saints' 
Lives,  Romances,  &c.  are  the  most  important  of  this  collection. 
The  vellum  copies  amount  to  about  thirty,  not  counting  the  small 
and  insignificant  ones.  There  is,  besides,  a  great  collection  (about 
two  hundred)  of  paper  MSS.,  but  with  few  exceptions  (e.g.  the 
Danish  Translation  of  Orkney  Saga)  these  are  of  little  worth.  Two 
vellums,  with  the  O.  H.  No.  2,  and  a  MS.  of  Thidrek  of  Bern's 
Saga,  had  been  at  Stockholm  from  the  fourteenth  century. 

WolfenbtitteL  The  Library  here  contains  two  MSS.  bought  at 
a  sale  in  the  seventeenth  century.  One  of  these  contains  Egla 
and  Eyrbyggia.  The  other  a  great  collection  of  Rimur. 

Christiania.  Beyond  the  slips  and  fragments  which  had  been 
used  for  binding  the  ledgers  of  an  up-country  sheriff  in  Norway, 
1624,  which  were  discovered  in  1847,  and  contain  pieces  of  Fagr- 
skinna  (as  noticed  above),  of  Norse  Law,  of  Thorgils  Skardi's  Saga, 
of  the  Life  of  S.  Brandan,  this  Library  contains  no  Icelandic  MSS. 

There  were,  when  Ami  Magnusson  began  to  collect,  some  sixty 
and  odd  vellums  already  enlisted  into  foreign  libraries. 

Ami  Magnusson 's  Collection.  ARNI  MAGNUSSON  was  born  at 
Kvennabrekka,  in  the  West  of  Iceland,  in  1663,  but  his  youth  was 
spent  at  the  famous  farmstead  of  Hvamm,  where  his  mother's  father, 
Ketil  the  priest,  lived,  a  well-known  copyist  of  MSS.  At  Ketil's 
death  (1670)  his  son  Paul  succeeded  to  his  cure.  Ami  came  to 
Copenhagen  in  1683  as  a  poor  student,  but  soon  became  acquainted 
with  Bartholin,  who  employed  him  in  writing  and  copying.  Even 
at  this  time  Ami  began  to  collect  MSS.  The  first  he  acquired  was 
Hulda,  which  had  come  a  few  years  earlier  to  Norway,  and  had  just 
arrived  thence  in  Denmark,  where  it  fell  into  Ami's  hands  in  1687. 
The  second  purchase  made  was  the  great  AM.  132,  which  had  been 
sent  by  an  Icelander,  Biorn  Magnusson,  to  Denmark  with  his  son  as 
a  credential  and  recommendation  to  the  Danish  scholar  Bartholin 
(died  1690),  and  it  was  at  his  sale  that  Arni  bought  it  in  1691.  At 
the  same  sale  Arni  bought  another  great  Icelandic  vellum,  namely, 
the  present  AM.  61,  containing  both  the  Olafs'  Sagas.  This 
vellum  had  been  presented  by  Magnus  Biornsson  to  the  Danish 
governor  Heidemann,  from  whom  it  came  to  Bartholin.  The  third 
was  the  Fris-bok,  so  called  from  the  name  of  its  owner  and  Eir- 
spennil.  These  vellums  had  come  to  Denmark  from  Norway 
(where  they  were  written)  in  the  sixteenth  century;  Arni  bought 

k  2 


cxlviii  PROLEGOMENA.  §  27. 

both  in  1696  at  the  sale  of  Jens  Rosencrandz,  the  possessor  of 
a  second  folio  of  Shakespeare  (acquired  by  the  Royal  Library  for 
i  dollar  2  mark  8  skilling,  about  5  shillings),  the  only  complete 
edition  of  his  works  which  Mr.  Bruun,  the  Royal  Librarian,  has 
noticed  in  more  than  seventy  Danish  catalogues  of  private  collec- 
tions of  the  seventeenth  century.  Fourthly,  the  vellum  B  of 
Sturlunga  (AM.  122  A),  acquired  about  the  year  1700. 

But  the  bulk  of  his .  collection  was  the  fruits  of  his  stay  in 
Iceland  from  1702-12,  when  he  was  employed  on  the  Royal 
Survey;  these  MSS.  came  from  all  parts  of  Iceland,  but  chiefly 
from  the  west.  Although  Arni,  having  left  Iceland  for  good  in 
1712,  never  returned  to  Iceland,  he  left  many  friends  behind  him, 
and  from  them  he  received  the  'gleanings'  or  'aftermath'  of  his 
harvest,  and  less  important  MSS.,  fragments,  &c.  came  over  at 
intervals  till  his  death.  In  1719  Torfaeus  died  at  his  distant  house 
in  Norway,  and  Arni  bought  his  whole  library  from  the  widow. 
Thus  he  got  the  important  copies  which  Torfaeus  had  had  taken  of 
Icelandic  vellums  in  the  University  Library  by  his  kinsman  and 
amanuensis  Asgeir  Jonsson  (1680-1702,  died  in  Norway  in 
1716),  which  included  many  early  MSS.  of  importance  in  the 
collection  of  the  University.  After  this  date  no  MSS.  of  any 
importance  except  a  paper  transcript  of  Sturlunga  have  been  dis- 
covered in  Iceland.  The  folio  copies  of  Asgeir  J6n  Erlendsson, 
of  J6n  Gizursson,  &c. ;  the  quartos  of  Ketil  Jorundsson,  of  Bishop 
Thorlak,  Biorn  of  Skardsa,  &c.,  all  went  into  Arna  Magnusson's 
collection,  and  were  there  saved  from  destruction. 

Arni  has  carefully  traced  the  history  of  each  MS.  or  fragment, 
as  far  as  he  knew  it,  in  his  scholarlike  way,  thus  preserving  much 
useful  information  which  we  lack  with  regard  to  the  other  collec- 
tions. In  October,  1728,  came  the  great  fire  of  Copenhagen, 
lasting  many  days,  and  on  the  6th  of  January,  1730,  Arni  died; 
he  had  never  recovered  the  shock,  nor  had  the  heart  to  find  out 
in  the  ruin  of  his  library  what  he  had  really  lost.  What  the  loss 
was  we  have  the  means  of  judging  from  Ami's  catalogue  of 
vellums  (AM.  435  in  his  own  hand)  for  the  years  1707-27, 
which  was  checked  through  by  the  Editor  (in  about  1861),  and 
from  the  numerous  cross-references  on  Ami's  slips  in  the  MSS. 
themselves,  from  which  it  appears  that  far  from  Bishop  Finn's 
well-known  statement  in  Hist.  Eccles.  (made  indeed  nearly  fifty 
years  after  the  event),  that  only  one-third  had  survived  the  fire, 
being  substantiated,  the  truth  is  that  hardly  one  MS.  of  any 
account  has  perished1.  Paper  copies  and  some  MSS.  of  little 
worth,  as  well  as  many  printed  books  of  printed  literature,  must 

1  '  Mirantur  multi,  quae  supersunt,  reliquias ;  quid  autem  fecissent,  si  integram 
illam  congeriem  ante  incendium  Havniense  vidissent?  Cum  jam  vix  tertia  pars 
supersit,  quod  eo  majore  fiducia  scribo  et  pronuncio,  quod  multodies  eandem  his 
meis  oculis  lustravi,  hisque  manibus  reliquias,  quae  supersunt,  ex  flammis  exportavi, 
ultimusque  omnium  ex  domo,  flammis  jam  jam  chartas  lambentibus  egressus  sum. 


§.27.  OLD  LEARNING  IN   ICELAND.  cxlix 

have  formed  almost  the  whole  of  that  portion  of  the  Library  which 
then  perished  there.  Of  vellums  we  miss :  two  vellum  copies  of 
Thidrek  of  Bern's  Saga,  three  or  four  of  Karlamagnus,  Baejar- 
b6k  (containing  St.  Olaf's  Saga,  the  only  copy  of  the  Great  Earl 
Magnus  Saga,  and  the  beginning  of  Bjorn  Hitdselakappi's  Saga, 
which  is  not  found  elsewhere),  and  two  or  three  MSS.  of  Lives 
of  the  Saints,  Romances,  &c.  The  one  great  irreparable  loss 
was  that  of  the  twelve  leaves  of  Heidarviga  Saga.  With  respect 
to  the  Poetic  Edda  we  have  perhaps  some  cause  to  regret  the 
paper  copies  of  the  seventeenth  century  (1643-1700),  all  of  which 
were  then  destroyed.  The  following  list,  from  a  slip  in  Arni 
Magnaeus'  own  hand  (inserted  in  AM.  739,  4to),  will  give  some 
idea  of  them : — 

Saemundar  Eddur  geysi-margar. 

Meo  hendi  J6ns  Gislasonar ;  410. 

Magniiss  Sigurdssonar ;  fol. 

Arna  Alfssonar ;  fol. 

MeS  hendi  Sera  Olafs  Jonssonar;  410. 

Me3  hendi  Mag.  Brynjolfs  framan  af  fra  Oddi  Sigurdssyni;  fol. 

MeS  hendi  Bjorns  a  Skarosa  ;  410  ;   gau6rong. 

Me9  hendi  Sera  Jons  i  Villingaholti ;  fol. 

MeS  hendi  Sera  J ;  8vo. 

Sera  |>orkels  Arngrimsonar ;  8vo  ;  onyt. 
Sera  Arna  i  Gerdi ;  8vo  ;  onyt. 
Sera  Einars  i  Gordutn  ;  4to  ;  onyt. 
Sera  Halldors  i  Reykholti ;  410, 

Sigurdar  Bjornssonar  logmanns ;  fol.     BaSar  eins  rangar  me&  tvofaldri  Voluspa. 
I  Magister  Brynjolfs  var  fleira  en  i  membranis. 
Jons  i  Oddgeirsholum  ;  410. 

MeS  minni  eigin  hendi ;  fol.     f>araf  hafa  copiur  Sera  Jon  i  Hitardal  og  Pall 
logmaSr. 

If  we  had  these  copies  we  should  probably  be  able  to  ascertain 
with  certainty  the  origin  and  contents  of  the  other  Edda  fragments 
which  once  existed,  and  to  fix  the  authenticity  of  the  additions 
which  the  paper  MSS.  supply  in  a  few  places.  About  the  middle 
of  the  century  (about  1650),  a  few  more  leaves  may  have  been 
extant  of  AM.  748  than  were  fifty  years  later,  when  Arni  rescued 
the  remaining  six  leaves ;  hence  may  be  derived  the  half  verses 
Voluspa  64,  and  Havam.  134  (Mobius),  as  surely  were  the  final 
verses  of  the  Runic  Song  of  Sigrdrifa. 

It  is  difficult  to  overrate  the  services  which  Arni  rendered  to 
Northern  Literature ;  but  for  him  the  bulk  of  the  works  which  form 
its  chief  glory  would  have  perished  slowly  but  surely,  the  change 
of  taste  had  already  restricted  the  love  of  the  old  masterpieces  of 
the  past  to  a  learned  few,  whose  labours  were  as  liable  to  loss, 
decay,  and  neglect  as  the  MSS.  they  laboured  to  preserve,  and  the 
ungrateful  tradition  which  declares  that  Arni  robbed  his  country 
of  her  precious  manuscripts — bringing  them  over  only  to  perish  by 

Nullam  autem  jacturam  aegrius  tulit,  quam  eorum,  quae  propria  manu  excerpserat ; 
scrinium  enim,  in  quod  talia  infercierat,  inter  alia  remanserat,  cum  ultimus  qui  ave- 
heret  currus,  omnium  non  capax  esset.' — Hist.  Eccl.  hi.  iii.  p.  576. 


cl  PROLEGOMENA.  §  27. 

fire  at  Copenhagen — is  but  another  instance  of  the  reward  which 
popular  ignorance  too  commonly  metes  out  to  merit  and  true 
patriotism 1. 

Ami's  distinguishing  attribute  is  a  steadfast  earnest  character, 
and  a  shrewd  and  careful  sagacity,  which  stood  him  in  good  stead 
in  the  career  which  he  had  so  wisely  marked  out  for  himself  and  so 
successfully  carried  out — that  of  a  great  collector. 

The  slips  in  his  marked  handwriting,  containing  as  much  as  he 
knew  of  the  history  of  the  MSS.  to  which  they  are  attached,  are 
even  affixed  to  fragments,  and  prove  the  care  and  thought  which 
he  was  willing  to  expend  on  the  meanest  shred  of  the  Literature 
he  had  done  so  much  to  preserve.  They  are  unfortunately  all 
that  survives  of  the  collection  which  he  had  been  forming  for  many 
years  towards  a  Literary  History  of  Iceland.  Ami's  faithful  friend 
and  client  J6n  Olafsson,  the  humbler  Boswell  of  a  gentler  Johnson, 
came  to  him  a  youth  of  twenty  in  1725,  from  his  foster-father 
and  Ami's  friend  Paul  Vidalin,  and  lived  with  him  day  by  night  all 
the  remaining  years  of  his  life,  nursing  him  on  his  death-bed,  Jan. 
7,  1730.  He  outlived  him  by  well-nigh  fifty  years,  a  living  index 
of  the  memories  of  the  life  and  sayings  of  Ami  and  Paul  Vidalin. 
He  has  recorded  for  us  many  good  remarks  and  humourous  say- 
ings of  his  patron. 

Like  Johnson,  his  taste  was  practical ;  above  all,  he  delighted  in 
Annals,  Charters,  Deeds,  &c.,  and  was  especially  fond  of  Libellus, 
which  he  considered  to  be  the  only  surviving  work  of  Ari's  (whose 
authorship  of  Landnama  &c.  he  left  unheeded),  while  he  considered 
the  Islendinga  Sogur  as  in  some  sense  unworthy  the  serious  con- 
sideration of  the  historian.  A  specimen  of  his  criticism  is  given 
below,  which  will  give  some  idea  of  his  literary  standpoint,  and 
the  curious  patchwork  style  of  his  memoranda 2. 

We  have  noticed  elsewhere  the  results  of  the  Benefaction  which, 
though  it  was  long  before  it  took  effect,  has  yet  been  of  great  use 
in  stimulating  the  interest  felt  in  Iceland  for  the  older  literature. 

1  Many  of  the  chiefer  vellums  Ami  bought,  not  in  Iceland  at  all,  but  in  Denmark, 
such  as  AM.  61,  66  (Hulda),  132  (the  great  vellum),  Edda  Worm.,  Njala  468,  &c., 
not  to  speak  of  Fris-b6k,  Eirspennil,  and  others  that  had  never  been  in  Iceland. 
In  fact,  in  1702,  at  Ami's  arrival,  there  were  few  vellums  of  note  in  whole  condition 
left  in  Iceland. 

9  Of  the  Sagas,  he  says : — '  Flestar  af  vorum  Islenzku  sogum  eru  skrifa&ar  af 
hominibus  historiae  penitus  ignaris  et  chronologiae  imperitis ;  eru  par  i  mestan  part 
scitu  indigna  amplificeruft  me&  sernum  or5a-fjolda ;  item  res  confutissime  traktera&ir, 
og  mart  aukiS  og  osatt.  Islenzkir  stulte  evehera&ir.  Flestar  eru  og  skrifadar  svo 
seint,  a8  autores  kunnu  eigi  vel  vita  veritatem  gestorum.  1  Islenzkum  sogum  eve- 
herast  stulte  Islandi,  og  peirra  meriter,  einsog  peir  vaeri  ollum  nationibus  fremr. 
Framar  odrum  hefir  Njals  sogu  autor  veri&  blyg&unarlaus  bar  i  morgum  sto&um. 
Og  er  ba&  eitt  argument  til  a5  Saemundr  Fro&i  se  ei  hennar  autor,  bvi  af  honum  er 
ad  vaenta  meiri  greindar.' — MS.  Nye  Kgl.  Saml.  1836. 

Ami  wrote  no  books.  'There  are  too  many  books,'  he  used  to  say,  but  he 
collected  all  his  life  towards  some  Opus  Magnum.  All  these  papers  were  stowed 
away  in  the  ill-fated  '  scrinium '  he  left  behind  him  unawares  in  the  burning  house, 
and  the  loss  broke  his  heart. 


§  27.  OLD   LEARNING   IN   ICELAND.  cli 

In  these  six  collections  are  contained  the  whole  of  the  Icelandic 
MSS.  now  extant  of  original  value.  None  but  late  and  inferior 
copies  from  MSS.  in  these  collections  exist  elsewhere. 

-After  Ami's  days  Icelanders  continued  to  take  copies,  for  use  in 
the  island,  from  their  originals  on  the  continent,  many  of  those 
have  been  brought  from  Iceland  in  later  times.  Thus  Finn 
Magnusen  collected  and  sold  many  of  these;  hence  the  paper 
MSS.  in  the  Bodleian,  the  British  Museum,  and  the  Advocates' 
Library.  Sir  Joseph  Banks  brought  over  some  such  MSS.  in 
1772.  As  far  as  they  touch  on  the  old  literature,  they  are  (with 
one  exception,  of  which  later)  entirely  valueless. 

The  Danish  historian  Suhm  (died  1798)  had  many  paper  tran- 
scripts taken  by  Icelanders,  for  use  in  his  works.  These  are  now, 
with  others,  in  the  New  Royal  Collection  at  Copenhagen,  but,  like 
all  copies  taken  after  Ami's  days,  they  are  completely  worthless. 
The  single  exception  is  the  Sturlunga  paper  text  in  the  British 
Museum  and  Advocates'  Library.  The  habit  of  making  such 
copies  has  survived  to  the  present  day  in  Iceland,  but  their  sole 
interest  lies  in  the  beautiful  penmanship  of  the  scribes. 

It  is  perhaps  worthy  of  mention  that  Cardinal  Mazarin,  in  1648, 
formed  the  project  of  collecting  Icelandic  MSS.,  and  tried  to 
induce  Stefan  Olafsson  the  poet  (died  1688)  to  come  to  Paris 
as  Librarian  and  Translator,  but  he  was  dissuaded  by  his  parents 
and  Bishop  Brynjolf  from  accepting  the  invitation.  Though 
the  Cardinal  did  get  several  vellums,  he  acquired  none  of  any 
value.  A  MS.  of  J6ns-b6k  is  the  best  of  the  collection. 

As  to  the  outward  appearance  of  Icelandic  vellums, — those  of  the 
Royal  Library  are  not  now  in  the  dress  they  were  when  they  came 
from  Iceland,  having  been  bound  in  1780-87,  bearing  the  royal  arms 
of  Christian  VII,  not  unscathed  by  the  binder's  knife.  Thus  in  Cod. 
Reg.  of  the  Poetic  Edda  the  index  to  the  dialogue  is  often  written 
far  in  the  edge  of  the  margin,  in  order  not  to  disfigure  the  page,  this 
has  in  one  or  more  instances  been  touched  by  the  binder's  knife. 
The  Flatey-book,  a  colossal  vellum,  is  now  parted  into  two  volumes. 
Few  remain  in  their  natural  savage  state — No.  2845  in  plugged  oaken 
boards ;  the  Graskinna  and  1812  in  sealskin  with  hair  on,  the  fitting 
gabardine,  we  take  it,  of  small  vellums,  indeed,  the  '  limp  cloth ' 
of  those  old  days.  The  Arna-Magn.  vellums  are  plain  binding  of 
Arni  Magnusson's  own  time,  all  uncut,  the  shreds  in  pasteboard 
cases.  A  few  still  in  their  old  bare  thong-plugged  oak-boards,  such 
as  Hulda,  Niala  468,  AM.  132.  Best  of  all  are  the  vellums  in  Stock- 
holm, each  volume,  bound  or  unbound,  encased  in  a  separate  case. 
One  strange  custom  of  Ami's  must  be  mentioned, — the  paper  folios 
of  Jon  Erlendsson,  Asgeir,  and  others,  containing  each  a  whole 
collection  of  Sagas,  are  all  cut  up  and  distributed  according  to  the 
class  of  the  Sagas  throughout  the  Library,  disjecta  membra,  the 
odds  and  ends  being  filled  up  by  Ami's  scribes. 


clii  PROLEGOMENA.  §  28. 

§  28.  CHANCES  OF  RECOVERING  MSS. 

We  may  add  a  few  words  as  to  what  possibility  there  may  yet 
be  of  recovering  MSS.  either  in  or  out  of  the  island  itself.  As  to 
the  latter  contingency.  During  the  fourteenth  and  fifteenth  cen- 
turies, which  were  really  the  Dark  Ages  of  its  spiritual  and  literary 
life,  there  was  little  communication  between  Iceland  and  other 
countries  with  the  exception  of  England,  with  whose  western  ports, 
especially  Bristol,  there  was  considerable  trade  between  the  years 
1413-1520.  But  although  Englishmen  frequently  wintered  in 
Iceland,  there  are  no  traces  of  their  bringing  anything,  save  fish 
and  eider-down,  home  with  them.  We  must  regret  this,  for  there 
were  no  doubt  at  that  time  twice  as  many  vellums  in  existence  as 
ultimately  survived  until  the  Revival,  two  centuries  later ;  and  many 
Sagas  must  have  utterly  perished  since,  which  might  then  have 
been  saved. 

In  the  Faereys  or  Faroes,  inhabited  by  the  Icelanders'  nearest 
of  kin,  there  was  in  the  Middle  Ages,  if  we  may  believe  the 
somewhat  mysterious  hints  of  the  Ballads,  one  great  book  at  least 
said  to  have  come  from  Iceland,  the  contents  of  which  may  be 
guessed  at  from  the  Ballads  themselves  (as  in  the  similar  case  of 
the  Icelandic  Rfmur) l.  These  are  chiefly  of  a  fabulous  or  romantic 
character,  but  one  or  two  of  the  Islendinga  Sogur  must  have  been 
among  them.  The  following  list  of  the  subjects  of  these  lays  is 
fairly  complete  : — 

The  Ballads  of— 

The  Fosterbrethren.  Jallgrim. 

The  Laxdxlafolk.  Half. 

The  Faereyfolk.  Hervar  and  Arrow-odd. 

Gunnar.  Finn  and  Halfdan. 

Orm  Storolfsson  and  Brusi.  Gongo  Hrolf. 

The  Jomsvikings.  Illugi  Gridarfostra. 

Heming.  Sigurd  Fafni's  bane  and  his  cycle. 

King  Olaf  and  the  Troll.  Norna-Gest. 

The  Lady  Margaret  and  King  Magnus.      Loki. 

But  of  the  original  MSS.  not  a  vestige  remains. 

In  Norway  there  were,  besides  their  own,  a  great  many  Icelandic 
vellums  in  early  times.  Fragments  of  some  of  these  are  preserved 
at  Christiania,  in  Denmark,  and  Sweden,  beside  stray  books  which 
came  through  Norway,  as  Olaf  s  Saga  in  Stockholm  and  some 
others.  Hopes  had  been  entertained  that  the  Vatican  might  (even 
if  there  were  no  Icelandic  MSS.  among  its  treasures)  possess  one 

1  The  Ballads,  says  Mr.  Hammershaimb,  often  begin  saying — 

Ain  er  riman  ur  Islandi  komin  skrivad  i  bok  so  breida. 
Or,  Frodid  er  komid  ur  Islandi  skrivad  i  bok  so  breida. 
And,  Hafid  taer  hoyrt  um  kongin  tann  id  skrivadur  stendur  i  bok? 
Svaboe's  Ballad  collection  of  1781-82  is  still  in  MS.  in  the  Royal  Libr.  Copenh.  in 
phonetic  Faroe  spelling.    Printed  are  Siurar  kvaji  by  Lyngbye,  in  1822,  and  the  col- 
lection of  Hammershaimb,  in  Nord.  Oldsk.,  Copenh.  1851-55,  in  Icelandicised  spelling. 
The  Ballad  in  Antiq.  Americanae  gives  a  fair  specimen  of  the  whole  kind. 


§28.  CHANCES  OF   RECOVERING  MSS.  cliii 

or  two  of  the  lost  Latin  Sagas,  as  King  Olaf  s  Life  by  Odd,  and 
Bishop  John's  Life  by  Gunnlaug,  and  the  Life  of  the  Kings  by 
Saemund;  but  Hunch's  unsuccessful  search  augurs  ill  for  this 
chance. 

In  Iceland  itself,  damp  and  rot,  smoke  and  dirt,  in  farm- 
houses built  of  turf  and  imperfectly  weather-tight  and  warmed 
with  fires  of  sheep's  dung,  were,  after  all,  the  greatest  enemies 
of  MSS.  None  but  religious  works,  homilies,  lives  of  saints 
and  the  like,  seem  to  have  been  preserved  in  the  monasteries, 
where  they  met  with  more  care  than  fell  to  the  lot  of  secular  works 
in  private  dwellings.  But  there  are  a  few  homesteads,  the  seats  of 
great  families,  which  seem  to  have  possessed  and  preserved  col- 
lections of  MSS.  These  lay  mostly  in  the  west,  e.g.  Skard  in 
Medalfellzstrand,  Reykjaholar,  Ogr,  Stadarhol,  and  others,  and  the 
vellums  would  be  some  of  them  no  doubt  heirlooms,  as  it  were,  in 
the  very  places  where  Ari,  Snorri,  and  Sturla  had  lived.  Great 
havoc  was  wrought  by  the  binders  in  the  seventeenth  century, 
cutting  up  fragments  and  sometimes  mutilating  complete  MSS. 
We  know  how  many  clippings  of  this  sort  were  saved  by  Arni 
Magnusson  (e.g.  in  the  cases  AM.  162,  325,  655,  698,  noticed 
elsewhere),  but  even  now  all  books  from  Iceland,  especially  those 
from  the  east,  should  be  carefully  examined  for  such  scraps,  though 
there  is  not  much  hope  of  any  great  finds,  as  owing  to  the  causes 
noticed  above,  few  bindings  of  the  seventeenth  century  (and  those 
of  later  date  are  hopeless)  have  survived  to  the  present  day.  But 
as  in  the  old  style  of  book-covers,  and  even  in  old  printed  Bibles, 
&c.,  when  the  backs  were  loosed  by  use  or  decay,  the  leaves  got 
loose  and  frequently  fell  out  altogether  (for  instance,  two  folds  of 
the  Eddie  Lays  are  thus  lost),  a  scrap  or  two  of  such  lost  sheets 
might  still  be  forthcoming ;  and  even  a  shred  of  an  Icelandic  MS., 
owing  to  the  condensed  style  and  close  writing,  full  of  abbrevia- 
tions, is  often  of  great  value.  Thus  of  the  lays  in  AM.  748  only 
six  leaves  are  left,  but  these  contain  three  poems  in  full  and  por- 
tions of  other  three. 

To  speculate  still  more  boldly.  Greenland  was  of  all  the  Norse 
settlements  in  the  closest  relation  to  Iceland.  Judging  from  the 
number  of  churches  and  parishes,  the  names  of  which  are  on 
record,  the  colony  at  its  best  must  have  had  a  population  of  about 
three  thousand  souls,  nor  were  these  people  entirely  uncultured. 
Two  of  our  Eddie  Lays,  those  of  Atli,  are  inscribed  'Greenlandish,' 
and  the  internal  evidence  confirms  it ;  for  reasons  noted  elsewhere 
we  should  add  a  third  (that  of  Hyrni)  to  this  category. 

Several  of  the  Icelandic  Sagas  are  closely  connected  with  Green- 
land in  scene  and  characters;  this  was  also  the  case  with  some 
that  are  lost,  notably  Skald-Helgi.  Nay,  the  Greenlanders  most 
likely  had  Sagas  of  their  own.  All  these,  as  well  as  the  Icelandic 
MSS.  which  we  may  fancy  them  to  have  possessed,  are  lost  by 
the  entire  extinction  of  the  colony,  which  was  brought  about  as  it 


cliv  PROLEGOMENA.  §  28. 

is  supposed  by  famine  and  plague,  caused  by  the  breach  of  com- 
munication with  the  mainland,  and,  if  any  belief  may  be  given  to 
the  legends  of  the  Eskimos,  by  the  assault  of  that  people  on  the 
enfeebled  European  settlement.  This  great  catastrophe  seems  to 
have  happened  about  1 400  and  the  following  years.  When  Green- 
land was  re-discovered  two  centuries  later,  not  a  trace  was  left  of 
the  former  colony;  they  had  died,  like  Franklin  and  his  crew, 
leaving  barely  a  sign  of  their  existence.  Whether  the  MSS.  which 
they  may  have  possessed  in  the  twelfth  century  perished  with  their 
owners  or  are  still  hidden  in  the  deserted  dwellings,  the  very  site 
of  which  is  as  yet  unknown  to  us,  we  cannot  tell.  For  we  must 
not  too  hastily  accept  all  the  conclusions  of  the  learned  editors 
of  the  Gronl.  Hist.  Mind,  or  Antiq.  Americanae.  The  massive 
upstanding  stone  buildings  they  depict  fit  badly  with  what  we 
know  of  Icelandic  dwellings,  whose  turf  walls  and  sod  roof  will 
have  sunk  together  in  a  heap,  so  that  the  explorer  would  have  to 
seek  for  relics  below  rather  than  above  ground.  Still  a  search 
could  hardly  be  wholly  unproductive,  and  household  appliances 
and  utensils  might  at  all  events  repay  the  toil  which  is  little  likely 
to  be  rewarded  by  the  discovery  of  MSS.  or  wood-carvings. 

In  Iceland  itself  the  search  may  be  more  hopefully  attempted, 
and  we  may  conclude  with  a  pious  hope  that  some  one  of  the 
hidden  homesteads  lying  beneath  the  ashes  of  that  volcanic  land 
may  yet  yield  the  harvest  with  which  the  insulae  of  Pompeii  and 
Herculaneum  have  enriched  the  explorer.  The  fourteenth  century 
was  especially  marked  by  violent  volcanic  convulsions.  In  1362 
the  greatest  eruption  ever  recorded  destroyed  two  parishes,  a  whole 
little  county.  A  deed  of  an  earlier  date  which  we  still  possess 
(ii.  503),  names  some  twenty  farms  which  now  lie  buried  beneath 
the  ashes.  Swinefell,  Flosi's  house,  alone  escaped.  This  district  is 
one  where  the  stories  of  Nial,  of  Hall  o'  Side,  and  of  Thord  Frey's 
priest  would  be  well  known,  and  no  doubt  reproduced  on  more  than 
one  vellum,  but  as  there  is  some  reason  to  fear  that  the  glacier 
streams  have  completed  the  work  of  destruction  begun  by  the 
ashes,  we  cannot  hope  for  much  here.  In  1390  (see  Sturl.  ii.  477) 
two  great  homesteads  near  Hekla  were  destroyed  by  an  eruption, 
one  of  which,  Skard,  is  a  famous  place  in  Icelandic  history,  as  the 
dwelling-place  of  many  worthies,  and  the  chief  estate  in  the  district. 
Here  were  preserved  two  crosses,  one  marking  the  height  of  King 
Olaf  Tryggvason  and  the  other  that  of  Hialti  Skeggisson  the 
missionary  (see  Kristni  Saga);  and  here,  if  anywhere,  we  might 
certainly  expect  to  find  MSS.  of  value,  such  as  Ari's  Liber  and 
Saemund's  Book  of  Kings.  The  other  farm  is  Tjalda-stadir,  which 
got  its  name  from  the  tents  which  were  set  up  as  a  field  hospital  by 
that  heathen  Samaritan  Thorstein,  for  a  plague-stricken  Norwegian 
crew  who  had  come  there.  It  was  also  a  notable  place,  and  one 
where  MSS.  may  perhaps  be  awaiting  the  spade  and  pickaxe  of 
a  new  Schliemann. 


§  29.  COLLECTIONS,  ETC.  civ 

§  29.  COLLECTIONS  OF  THE  THIRTEENTH  AND  FOURTEENTH 
CENTURIES. 

In  the  time  of  the  Commonwealth,  while  the  creative  instinct  was 
still  at  work,  we  may  fancy  the  written  literature  as  circulating  in 
pamphlet-form,  small-sized  vellum  books  roughly  copied,  like  the 
quartos  of  our  early  playwrights,  such  as  the  Libellus  gives  us  an 
example  of.  But  all  these  have  perished,  and  it  is  from  the  collec- 
tion of  the  following  centuries,  fine  large  books  well  written  on 
large  parchments,  that  we  derive  our  texts.  It  was  not  till  all 
original  power  had  died  away,  that  this  work  of  collecting  began, 
that  nobles  paid  clerks  to  copy  out  for  them  what  MSS.  they 
wished  to  have.  But  we  owe  a  debt  of  gratitude  to  the  men  who 
did  this  work ;  if  they  could  not  write  themselves,  they  at  least 
took  care  of  the  works  of  those  that  could ;  if  they  had  no  imagi- 
nation or  much  scholarship,  they  gave  faithful  copies  and  good 
clean  texts,  so  that,  though  we  should  have  liked  to  have  their 
scholia  on  the  stories  they  have  handed  down,  we  have  every 
reason  to  be  content  with  their  honest  work.  The  popular  taste 
was  at  this  time  very  low,  caring  for  little  but  French  Romances 
(in  prose  translations)  and  fictitious  Sagas  ;  only  the  collectors, 
few  of  whose  names  are  known,  remained  faithful  to  the  older 
literature.  Of  the  collections  (under  which  we  include  all  MSS. 
which  contain  several  distinct  works)  we  can  seldom  give  the  exact 
date,  but  they  begin  in  the  thirteenth  century ;  the  bulk  are  of  the 
early  fourteenth  century.  Their  numbers  dwindling  away  in  the 
fifteenth  century  (to  a  fourth  of  the  number  of  the  preceding 
century),  in  the  sixteenth  they  disappear,  leaving  a  gap  of  c.  130 
years  before  1630.  The  earliest  collections  made  were  those  of 
the  Laws,  see  §  35. 

Of  the  collections  of  Historical  Works  made  by  Icelanders  in 
Norway,  we  have  spoken  already,  see  §  15. 

The  collections  of  Islendinga  Sogur  may  be  roughly  arranged 
as  follows  : — 

a.  AM.  132  once  contained  three  greater,  seven  minor  Islendinga 
Sogur,  and  two  fictitious  Sagas.     It  is  of  the  end  of  the  thirteenth 
century.     A  model  MS.,  important  for  its  spelling,  of  beautiful 
penmanship,  and  in  fair  preservation.     The  facsimile  in  the  old 
edition  of  Egla  is  bad. 

b.  Vatzhyrna,  a  century  later.     In  a  complete  state  it  seems  to 
have  held  two  greater,  two  minor,  four  fabulous  Sagas,  and  three 
or  four  1*36 ttir  fabulous  also.     See  Fornsogur  and  Bardar  Saga 
(Nord.  Lit.  Samfund,  1860)  prefaces.     It  once  belonged  to  Arn- 
grim  the  Learned,  and  formed  the  staple  of  his  material  for  Cry- 
mogaea.     It  has  had  a  curious  fate,  one  part  (known  as  Cod. 
Resenianus)  came  into  the  University  Library  in  1685,   and  is 
mentioned  by  Ami  as  Vatzhyrria,  but  when  we  come  to  compare 
Arngrim's  quotations  from  it,  only  one  of  his  three  refers  to  a 


clvi  PROLEGOMENA.  §  29. 

Saga  contained  in  this  portion,  we  therefore  conclude  part  to  have 
been  separated.  That  this  is  so,  a  set  of  fragments  of  a  folio  in 
beautiful  writing,  preserved  in  AM.  Library,  shows.  For  putting 
these  fragmentary  eight  leaves  and  what  we  know  of  Codex  Rese- 
nianus  (which  itself  perished  in  the  fire,  though  paper  copies  have 
survived)  side  by  side,  the  size,  writing,  and  contents  tally,  while  a 
genealogy  in  one  of  the  fragments  and  another  in  the  Codex  agree 
in  drawing  pedigrees  down  to  J6n  Hakonsson  (the  nobleman  for 
whom  Flatey-book  was  written).  Moreover,  in  these  fragments  we 
find  the  two  quotations  which  Arngrim  gives,  but  which  are  missing 
in  Codex  Resenianus,  correct  to  a  misspelling.  We  may  therefore 
conclude  with  absolute  certainty  that  these  fragments  are  part  of 
that  smaller  half  of  Vatzhyrna  which  got  separated  from  the  bulk 
of  the  book  (Cod.  Res.)  after  Arngrim's  days.  Resenius,  into 
whose  hands  the  greater  part  fell,  was  a  Danish  bishop,  who  made 
the  fine  collections  which  perished  with  the  University  Library. 
Facsimile  in  second  volume  of  Isl.  Sog.,  Copenh.  1847,  Tab.  II. 

c.  The  Liosvetninga  vellum,  which,  from  our  Liosvetninga  and 
Vapnfirdinga  Sagas  being  derived  from  it,  we  have  called  Liosvetn- 
inga.   A  large  folio  of  the  later  fourteenth  century  in  a  gross  thick 
hand,  but  correctly  copied ;  seven  leaves  only  remain  in  very  bad 
condition  (three  Liosv.,  one  Vapnf.,  one  Drop!.,  one  Finnbogi,  one 
Thorstein  Stangarhogg).    But  the  vellum  must  have  contained  more 
matter,  and  we  are  inclined  to  think  that  several  Sagas  (Reykdaela, 
Valla-Liot,  Havard,  and   perhaps   Svarfdaela),  which  we   cannot 
father  to  any  other  MS.  or  fragment,  may  be  derived  from  the 
lost  part  of  it.     A  facsimile  of  it  would  be  welcome.     The  frag- 
ments have  been  used  for  the  Oxford  Icelandic  Reader  (Liosv.  and 
Vapnf.  extracts). 

d.  AM.  309  comprised  Laxdaela  (best  text   of  part   used   in 
Oxford  Icelandic  Reader),  Niala,  Eyrbyggia  (only  bits  of  these 
left),  and  Olaf  Tryggvason  Saga  (a  copy  from  Flatey-book,  a  rare 
instance  of  one  old  MS.   copying   from  another  that   survives). 
Dated  1498.     No  facsimile;  part  of  Laxdaela  should  be  taken. 

e.  AM.  556  of  the  fifteenth  century:  Gretti,  Gisli,  and  Hardar 
Saga,  all  these  perfect.    Facsimile  in  Isl.  Sog.,  Copenh.  1847,  Tab.  I. 

f.  A M.  557  of  the  fifteenth  century  contains,  among  other  things, 
Gunnlaug's  Saga,  the  Saga  of  Erik  the  Red  (on  which  the  text 
in  Oxford  Icelandic  Reader  is  chiefly  based),  and  Hrafn  Svein- 
biornsson's  Saga.     Facsimile  in  Antiq.  Americanae,  Tab.  V. 

g.  Stockholm,  No.  18.     A  most  valuable  MS.  of  the  thirteenth 
century,  containing  Heidarviga  (see  p.  liv)  and  Gunnlaug's  Saga. 
Its  fate  has  been  curious.    'The  Editor  was  able  to  examine  it  in 
1874  (the  first  person  who  opened  it  since  J6n  Sigurdsson  had 
read  it  thirty  years  before),  and  compare  its  Heidarviga  text  with 
that  of  editions,  finding  two  small  mistakes  in  the  latter  (ch.  15, 
p.  321,  1.  3,  giving  sva  nokvi  mikinn  for  the  accepted  sva  ncssta 
mikinn,  and  ch.  16,  p.  321, 1.  9,  where  it  gives  verksnvd  for  verksmiti. 


§  29.  COLLECTIONS,  ETC.  clvii 

Diet.  s.  v.,  p.  698,  should  be  corrected  here,  we  suspect  the  reading 
verksmi6ar-ma8r  in  Bandam.  ch.  i,  AM.  132  to  be  also  a  misread- 
ing for  '  verksnu8ar-mao'r ').  The  first  hand  of  Heidarviga  appeared 
to  the  Editor  to  be  part  of  a  still  older  unfinished  MS.,  the  oldest 
written  Islendinga  Saga  left  to  us,  completed  by  two  later  hands  at 
a  later  date.  Facsimile  in  Isl.  Sog.,  vol.  ii,  Copenh.  1847,  Tabs.  IV 
(the  old  hand),  V,  VI. 

h.  AM.  561,  fourteenth  century:  Liosv.,  Vapnf.,  Gull-]poris  Saga. 
See  §  9  for  account  of  this  MS. 

i.  Cod.  Reg.,  see  p.  cxlv  above,  early  fourteenth  century,  con- 
tained Gisli,  Fostbrsedra,  Thorstein's  Hall  o'  Side  son's  Saga.  This 
MS.  has  vanished  in  some  way,  as  the  Editor  first  found  out ;  we 
hope  it  may  yet  turn  up. 

/.  Mela-bok,  an  early  fifteenth-century  vellum ;  two  or  three  leaves 
remaining,  containing  genealogies  (printed  here  in  App.  II)  and 
pieces  out  of  the  Landnama  in  Liber.  See  Oxford  Icelandic 
Reader,  p.  17.  Facsimile  in  Isl.  Sog.,  vol.  i,  Copenh.  1843,  Tab.  II. 

k.  Among  the  fragments  in  AM.  162  are  three  leaves  of  a  fine, 
well  written  little  MS.  of  the  early  fourteenth  century,  which  once 
contained  Biorn  and  Kormak's  Sagas.  It  is  the  mother  text  for 
Biorn's  Saga.  A  facsimile  would  be  worth  taking. 

/.  Codex  Wolphenbuttelensis  contains  Eyrbyggia  and  Egla.  A 
fourteenth-century  MS.  The  texts  are  both  of  B  class.  Facsimile 
in  Antiq.  Russes,  vol.  ii,  Tab.  III. 

m.  In  AM.  445  b  are  nine  leaves  of  a  folio  vellum,  fourteenth 
century,  which  contained  Eyrbyggia,  Floamanna,  and  Vatzdaela. 
A  barren  MS.  The  fragments  are  printed  in  the  Appendix  to  the 
Editor's  edition  of  Fornsogur  and  Eyrbyggia.  Facsimile  in  Antiq. 
Americanae,  Tab.  VI. 

n.  AM.  20  Add.:  fragments  of  the  end  of  the  thirteenth  century  of 
a  vellum  which  contained  Eyrb.  and  Laxd.  (which  usually  occur  toge- 
ther in  MSS.),  written  in  a  very  fine  and  regular  handwriting,  which 
occurs  in  the  Stock.  No.  18  of  Odd  Monk,  and  in  certain  fragments 
of  Niala.  Facsimile  in  Munch's  Odd  Monk,  Christiania,  1853. 

o.  Pieces  in  AM.  162  of  a  roughly  written  MS.  (Gisli  and  Gluma); 
not  used  in  the  editions. 

p.  Hauks-bok,  amid  much  miscellaneous  matter,  contains  Fost- 
brsedra  and  Erik  the  Red  (West),  also  Landnama  and  Kristni  Saga. 
We  shall  recur  to  this  MS. 

g,  &c.  In  the  capsae  which  hold  these  additamenta  are  many 
other  fragments  of  Islendinga  Sogur  vellums,  mostly  copies  of 
single  Sagas. 

Of  collections  of  the  Kings'  Lives  : — 

a.  The  giant  Flatey-book,  written  for  Jon  Hakonsson  (1370-80) 
of  Vididals-tunga  in  the  North.  A  full  account  of  this  MS.  will 
be  found  in  the  preface  to  the  published  edition.  The  old  book 
is  in  two  hands ;  a  third  hand  inserted  three  sheets,  King  Harald 
Hardrada  (Morkinskinna  type),  a  hundred  years  later.  How  it 


clviii  PROLEGOMENA.  §  29. 

came  into  Bishop  BrynjolP s  possession  is  told  in  a  foot-note  (p.  cxliii, 
note  i.)  Edited  by  Vigfusson  and  Unger,  Christiania,  3  vols.,  1868. 
Facsimile  of  first  hand  in  Antiq.  Americanae,  Tabs.  I,  II ;  of  second, 
executed  for  the  first  time  for  Rolls'  edition,  Orkney  Saga. 

b.  Skalholts-book,  AM.  81  (Sverri,  Boglunga,  Hakon's  Sagas),  a 
fifteenth-century  MS.    Belonged  to  Bishop  Thorlak  Skulason.   End 
wanting.     No  facsimile  yet  taken. 

c.  Hulda,  AM.  66,  an  early  fourteenth-century  MS.     Facsimile 
in  Fornm.  Sog.,  vol.  vi,  Tab.  I. 

As  an  example,  both  of  the  various  fates  which  a  MS.  may 
undergo,  and  of  the  patient  care  with  which  Ami  Magnusson 
traced  out  wherever  he  was  able  the  history  of  the  treasures 
he  acquired,  we  have  affixed  a  note1  of  his  on  this,  the  most 

1  '  Noregs  konunga  Sogur  (incipere  debent  in  Jaroslao  Russiae  rege)  folio  minore. 
Bokina  hefi  eg  fengi&  af  Arna  Hakonarsyni,  en  hann  af  foQur  sinum  Hakoni  Arna 
syni  a  Vatzhorni.  Hakon  eignaftizt  hana  (sem  mer  er  sagt),  fra  StaQarholi.  A 
spaziunni  stendr  a  einum  staS  "Jon  Steinpors  son  1624."  |>essa  bok  kollu&u  beir 
i  BorgarfirQi  fyrrum  Huldu.  Noregs  konunga  sogurnar  (Huldu)  fe"kk  Hakon  Arna 
son  a  Vatzhorni  til  eignar  fra  Sta&arholi;  Ie5i  paer  sioan  Sra  fjor&i  i  Hitardal. 
Sra  f>6r8r  leSi  lit  af  ser  Sigur5i  Jonssyni  Logmanni,  hverr  bokinni  eigi  vildi  aptr 
skila,  hvorki  Hakoni  ne  Sra  f>6r5i.  Relatio  Jons  Hakonar  sonar.  Anno  1671  pa 
J>orm68r  Torfason  var  si&ast  a  Islandi,  sa  hann  Kalfskinnz-bok  hja  Sigurdi  Jons- 
syni Logmanni,  hver  e8  hana  kalla6i  Huldu.  Kannast  og  einnig  nokkrir  i  Borgar- 
fir8i  vi8  petta  bokarinnar  nafn.  Seint  a  dogum  Sigur&ar  Logmannz  kom  bokin 
aptr  i  hond  Hakoni  Arna  syni,  og  var  pa  vi&a  skemd  og  fjiin.  I  minu  (Arna 
Magnussonar)  ungdaemi  var  hun  til  lans  i  Hvammi  i  Hvamms-sveit.  Sidan  le&i 
Hakon  Arna  son  pessa  bok  til  Noregs  syni  sinum  Arna  Hakonar  syni,  sem  pa  var 
Ammanuensis  f»ormoSar  Torfasonar.  Ami  faerdi  me8  ser  fra  Noregi  bokina  til 
Kaupinhafnar,  og  seldi  mer  1687.  fessa  bok  Huldu  hafoi  fyrrum  att  Gisli  f>6roar 
son  Logmaor.  Jons  Steindors  sonar  nafn  stendr  a  henni,  og  raun  hann  hafa  pottzt 
hana  eiga  eptir  Steindor  Gislason.  Gisli  Magnusson  a  Hli8arenda  vildi  na  til 
bokarinnar  ex  jure  Gu&ninar  Gisla  dottur  m68ur  sinnar.  Bjarni  Petrsson  mun 
hafa  orSit  handhafi  a5  bokinni  undir  Jokli  ba  hann  hafSi  Stapa-umbo8.  Her  um 
Anno  1663  litvega&i  pessa  bok  Sra  Hannes  Bjornsson  pa  prestr  a  My  rum,  ok  145i 
hana  Halldori  Jonssyni  i  Reykholti ;  hann  Sra  Helga  Grimssyni  a  Husafelli,  hver 
hana  upp  skrifa8i  1664.  Eptir  exemplari  Sra  Helga  skrifa&i  Sra  Halldor  i  Reyk- 
holti anna8  exemplar  1666.  Allt  J>etta  um  bokar-lanin  var  i  pukri,  og  atti  aerid 
hljott  a8  fara.  Mag.  Brynjolfr  hefir  Iati8  Sra  Jon  i  Villingaholti  af  skrifa  pessa 
bok,  og  a  eg  pa&  exemplar  in  folio.  Jon  Hakonarson  skrifadi  og  eitt  exemplar  af 
bokinni  adr  hun  sigldi.  jpa&  eigna&ist  Gudrun  Hakonar  d6ttir  (Pdll  Amundason) 
og  af  Gu&ninu  fekk  eg  Ami  Magnusson  bokina.  Er  in  410.' — AM.  435.  And 
again  in  slips — '  Noregs  konunga  sogurnar  in  410  (!)  le&i  Bjarni  Petrsson  Sigur8i 
Jonssyni  Logmanni ;  Sra  Hannes  Bjornsson  pa  prestr  i  Borgar-pingum  na9i  bok- 
inni i  Einarsnesi  (volente  vel  inscio  Sigurdo),  og  Ie5i  hana  Sra  Halldori  i  Reykholti. 
Sra  Halldor  fekk  hana  i  hendr  Sra  Helga  i  Husafelli,  og  kollu8u  peir  bokina  lit  iir 

rssu  Huldu.  Sra  Helgi  skrifaSi  bokina  upp  fyrir  sig  (pa8  exemplar  var  in  4to,  og 
eg  pa8  mi,  fengid  af  Gudriinu  Stephans  dottur),  eg  eptir  pvi  exemplari  skrifa&i 
Sra  Halldor  fyrir  sig  anna&  exemplar  (er  in  410,  og  a  pa8  mi  1711  Sra  Hannes  Hall- 
dorsson).  Gu&mundr  Jonsson  br68ir  Sigur8ar  logmannz,  skrifafii  og  eitt  exemplar 
fyrir  sig  (er  ovist  hvort  hann  skrifa&  hafi  eptir  Kalfskinnz  bokinni,  e8a  b6k 
Sra  Helga).  |>egar  Sra  Helgi  bokina  afskrifao  haf8i  var  henni  aptr  skila&  til 
Einarsness,  og  tandem  tok  Hakon  a  Vatzhorni  hana  par  (i  Einarsnesi  meinar 
Sra  Hannes)  aptr  vegna  Bjarna  Petrssonar.  Relatio  Sra  Hannesar  i  Reykholti 
1711.  Exemplar  GuSmundar  segir  Sra  Hannes  gau8-rangt  veriS  hafa,  og  pa&  er 
svo  i  sannleika.  Eptir  pvi  skrifa8i  Magmis  i  Hvammi  sitt  exemplar  in  4to,  og  er 
pa8  eins  6nytt.  Exemplar  GuQmundar  er  i  Saurbse  a  Kjalarnesi.  Eg  let  Asgeir 


§  2  9.  COLLECTIONS,  ETC.  clix 

important  MS.  for  the  Lives  of  Harald  Hardrada  and  the  following 
kings  of  his  blood. 

d.  Hrokkinskinna  (wrinkle  skin),  a  sister  MS.  of  the  fifteenth  cen- 
tury, with  slightly  better  text  in  places.     Facsimile  in  Fornm.  Sog., 
vol.  vi,  Tab.  III. 

e.  AM.  6 1,  early  fourteenth  century,  contains  both  the  Olafs' 
Sagas :  used  for  extracts  as  the  best  text  in  the  Oxford  Icelandic 
Reader.     Facsimile  in  Fornm.  Sog.,  vol.  iv. 

f.  Bergs-bok  in  Stockholm  contains  both  the  Olafs'  Sagas  and 
some  poems,  Lilja,  Rekstefja,  Geisli,  &c.,  c.  1400.     Facsimile  in 
Dr.  Cederschiold's  edition  of  the  poem. 

g.  Fragments  of  a  lost  vellum,  AM.  325,  eleven  leaves,  which 
once  contained  Sverri's,  Hakon's,  and  Magnus'  Sagas.     Abridged 
texts.     Important  for  Magnus  Saga.     See  Rolls'  edition.     It  has 
been  in  the  hands  of  an  annalist,  and  (as  Munch  suggested)  from 
lost  leaves  of  this  MS.  insertions  have  been  made  in  one  of  our 
Annal  collections. 

h.  Fragment  of  a  vellum  at  Stockholm  (Sverri  and  Hakon's 
Sagas),  important  for  the  end  of  Hakon's  Saga,  which  is  in  later  hand 
than  the  bulk  of  the  book.  There  are  one  or  two  interesting  mar- 
ginalia in  this  vellum1 :  '  In  the  year  1644,  2oth  June,  at  Gellding- 
holt,  this  Saga  was  read  by  Sigurd  Thorfinnzson '  (a  late  notice  of 
the  practise  of  Saga-reading).  'John  Magnusson  has  learnt  on 
me '  (reminding  one  of  JElfred's  learning  his  A  B  C  on  the  beau- 
tiful MS.) :  a  ditty— 

'  Many  love  the  summer,  for  the  fair  birds'  song ; 
But  I  like  the  winter  best,  for  the  nights  are  long/ 


Jonsson  upp  skrifa  Pergamentz  bokina  i  Kaupinhafn  med  6'llum  bondunum  eins  og 
bar  stendr  og  gaf  eg  si6an  baS  exemplar  Sra  f>6rdi  a  Sta8arsta8.  Er  in  folio.  Copiu 
af  bessu  Sra  |>6r8ar  exemplari  a  Logma&r  Pall  Jonsson  Vidalin,  me5  hendi  6g- 
mundar  Ogmundssonar.  Er  og  in  folio.  —  Af  Noregs  konunga  Sogunum,  er  Borg- 
firSingar  kolluSu  Huldu,  a  L6gma5rinn  SigurSr  Bjornsson  copiu,  skrifafia  me8  hendi 
Gu8mundar  Sal.  Jonssonar.  Er  in  410.  Vidi  1703  i  Saurbae  a  Kjalarnesi.  Er  vida 
rangt  skrifu8,  og  stundum  aflagislega  orett  in  nominibus  propriis.  Eptir  bessu 
SigurSar  Logmannz  hefir  skrifaS  Sra  Magnus  Magnusson  i  Hvammi,  er  ba3  hans 
exemplar  og  in  4to  (vidi)  6correct  einsog  hitt,  og  likast  nokkuru  verra.  Sra 
Magmiss  exemplar  eignadizt  eptir  hann  dau8an  Jon  sonr  hans.  Haec  ultima  scripsi 


'  Anna5-hvort  Hulda,  e8a  copian  Sra  Helga  sem  ur  henni  deriveraSist,  mun  vera 
uppruni  til  Husafellz-bokar-nafnsins,  og  svo  allt  vera  i  villu  um  bessa  nafn-gipt, 
sem  fyrst  er  komin  fra  Svium.' 

1  On  the  margin  of  leaf  12  —  'Anno  1644  2°ta  Junii  i  Gelldingahollti  var  pessi 
Saga  lesin  af  Sughurde  Thorfinnz  syne.' 

On  leaf  16  —  '  Jon  Magnusson  hefur  laertt  a  mig.' 
And  the  Ballad  ditty  — 

'  Margr  prisar  sumari8  fyrir  fagran  fugla-song  ; 

En  eg  haeli  vetrinum  pvi  nottin  er  long.' 
And  the  ditty  extemporised  — 

«  Bleki8  lekur  bokfell  a,  bitr  Iiti8  penni  ; 
Heldur  veldur  ho'ndin  sma,  henni  eg  um  kenni.' 


clx  PROLEGOMENA.  §  29. 

And  the  verse — 

*  The  ink  is  leaking  on  the  leaf,  badly  bites  the  pen  ; 
Nay,  the  hand  is  much  too  small.     Well,  I  '11  blame  that  then  t* 

Used  after  trying  a  pen  on  paper  or  parchment. 
Collections  of  Biographies : — 

a.  The  Sturlunga  MSS.  will  be  noticed  below. 

b.  The  great  Stockholm,  No.  5,  fourteenth  century.     (Lives  of 
J6n,  Thorlak,  Bishop  Gudmund,  and  Edward  the  Confessor,  lists 
of  Bishops,  &c.) 

Collections  of  Saints'  Lives  and  Romances  are  referred  to 
elsewhere. 

Prose-Edda.  Codex  Wormianus  (Snorra-Edda,  Skalda  Treatise, 
Epilogues,  Appendices,  Rigsmal),  AM.  748.  (Eddie  Poems,  Skald- 
skaparmal,  Olaf  Hvitaskald's  Treatise,  f>ulur.)  Facsimiles  to 
be  published  in  the  imperfect  vol.  iii  of  the  Copenhagen  Snorra- 
Edda. 

Collections  of  Miscellanea.  The  most  famous  of  all  such  is 
Hauks-b6k,  a  quarto  of  200  leaves  when  entire  (about  the  largest 
size  ever  reached  by  an  Icelandic  vellum).  An  extraordinary  '  om- 
nium gatherum,'  as  the  contents'  list  will  show.  Islandica  :  Land- 
nama  (imp.),  Kristni  Saga  (imp.),  Erik  the  Red  (West),  Fostbrsedra 
(imp.)  Legendaria  and  Mythica  :  Heming's  Mttr  (imp.),  Heidrek's 
(imp.),  Ragnar's  (imp.)  Sagas.  The  Story  of  Harald  Fairhair's 
Poets,  the  Brute  Story,  and  Merlin's  Prophecy.  Theologica :  De- 
bate of  Body  and  Soul,  Homiletic  pieces  from  St.  Augustine,  &c., 
The  History  of  the  Cross,  Portraiture  of  Jerusalem,  Lucidarium. 
Scientifica :  Geographical  and  Physical  pieces,  treatises  on  Astro- 
nomy, Arithmetic  (Algorismus),  on  Gems,  and  lastly,  the  Voluspa 
[the  se.cond  text  of  this  famous  poem].  The  texts  are  not 
always  the  best;  but  we  are  glad  to  have  them,  and  to  know 
that  a  man  in  the  fourteenth  century  was  able  to  gather  such  a 
varied  and,  on  the  whole,  excellent  choice  of  works  together  for 
his  personal  use  and  pleasure.  The  book  is  now  split  up  into 
three  MSS.,  numbered  AM.  371  (Landnama  and  Kristni  Saga), 
544  (the  bulk  of  the  book  which  now  keeps  the  name  of  the  whole), 
and  675  (Elucidarius).  There  are  also  fourteen  leaves  (Geogra- 
phica,  Astronomica,  &c.)  in  Iceland,  whither  they  were  taken  after 
1821,  for  Werlauff  certainly  used  them  for  his  Symbolae  ad  Geo- 
graphiam  Medii  aevi.  Several  leaves  are,  as  we  have  seen  above, 
lost.  See  preface  to  Biskupa  Sogur  for  full  account  of  the  history 
of  this  MS. 

Hank  Erlendsson,  the  begetter  of  this  work,  in  whose  fair  and 
regular  handwriting  the  greater  part  is  (two  Icelandic  clerks  of  his 
come  in  alternately  now  and  again),  was  a  man  of  note  in  his  day, 
though  hardly  sufficiently  prominent  to  justify  the  conflict  which 
has  been  waged  over  his  nationality,  his  parentage,  and  his  life.  The 
best  account  of  him  is  that  by  Munch,  where  his  handwriting  is 
identified,  his  career  in  Norway  set  forth,  and  what  claim  he  has  to 


§  29.  COLLECTIONS,  ETC.  clxi 

fame  shown  by  the  publication  of  his  Algorismus :  for  it  is  as  an 
arithmetician  that  Hauk  was  really  in  front  of  his  fellow-countrymen. 

We  may  epitomise  Hauk's  life  here.  Although  his  genealogy  is 
well  known,  as  we  have  it  drawn  by  his  own  hand  in  his  copy  of 
Landnama,  and  we  know  who  his  mother,  father,  and  grandmother 
were,  his  birth-year  is  not  known.  Judging  from  his  own  style, 
which  never  shakes  off  the  Icelandic  idioms  entirely,  though  he 
'  usually  spells  Norse  fashion,  and  the  character  of  his  penmanship  is 
Norse,  he  was  born  and  brought  up  in  Iceland.  A  son  of  Law- 
man Erlend  the  Strong,  by  Jorun,  and  base  born  (he  himself  says 
that  Erlend's  wife's  name  was  Irongerd),  he  would  not  be  unlikely 
to  go  abroad  early,  for  that  he  owes  his  whole  education  to  Nor- 
way we  must  certainly  believe.  He  is  first  spoken  of  in  1294  as 
Lawman  of  Iceland.  He  was  also,  we  know,  Lawman  of  Gula- 
£>ing  in  Norway  (several  deeds  in  his  autograph  were  unearthed  by 
Munch),  and  though  he  married  an  Icelandic  lady,  great-grand- 
daughter of  Hrafn  Sveinbiornsson,  he  seems  to  have  passed  most 
of  his  life  abroad.  He  died  in  1334. 

Besides  Hauks-bok  we  have  an  arithmetical  treatise,  a  small  set 
of  brief  annals  of  his  day,  '  Hauk's  Annals/  and  a  handbook  of 
Norse  Land  Law  copied  by  himself  for  his  own  use.  And  it  is  not 
improbable,  since  Hauk  was  the  first  and  almost  the  only  Icelander 
who  used  the  Arabic  figures,  that  the  beautiful  contemporary  vellum 
of  Niala,  AM.  133,  one  of  the  few  MSS.  in  which  they  occur,  may 
be  in  some  way  connected  with  him,  perhaps  executed  under  his 
supervision.  There  are  also  one  or  two  MSS.  in  which  we  can 
recognise  the  hands  of  one  or  other  of  Hauk's  two  amanuenses. 
The  facsimiles  of  Hauk's  hand  in  Antiq.  Americ.,  Tab.  Ill,  at  the 
bottom  (Tab.  IV  and  Tab.  Ill  at  the  top  are  his  two  amanuenses), 
are  most  beautifully  done,  as  indeed  are  all  those  executed  for  that 
work. 

e.  One  other  MS.  of  a  like  kind  deserves  notice — the  small  thick 
AM.  624,  still  in  the  old  oak  boards  and  thongs  of  its  primitive 
binding.  Of  this  171  leaves  are  left;  when  complete  it  must  have 
gone  up  to  about  200.  It  is  full  of  varia,  sacra,  romances,  &c.,  but 
its  special  feature  is  the  Blanda,  a  corpus  of  computistic  treatises 
of  different  origins ;  the  legends  are  also  noteworthy,  e.  g.  that  of 
Archbishop  Absalon  (given  in  the  Oxford  Icelandic  Reader),  one 
of  J6n  Halldorson's  stories.  There  are  also  poems,  &c.  For  full 
notice  see  J6n  Sigurdsson's  Diplom.  Isl,  p.  238. 

Among  later  collections,  which  are  mingled  masses  of  true, 
false,  and  legendary  Sagas,  we  need  only  take  two  as  specimens. 

a.  Royal  Lib.  2845,  of  the  fifteenth  century,  containing  Gongu- 
Hrolf,  Havard,  Bandamanna  (best  text),  Ingvar  Vidforli,  and  Half's 
Sagas.     A  thick  vellum. 

b.  AM.  152,  folio:   a  huge  book,  including  the  Romances  of 
Magus,  Konrad,  Gretti's  Saga,  and  four  or  five  worthless  Sagas, 
such  as  Gongu-Hrolf. 

VOL.  i.  1 


clxii  PROLEGOMENA.  §  29. 

The  change  of  taste,  very  clearly  shown  in  the  varying  contents 
of  these  Saga  collections,  which  reflect  fairly  enough  the  in- 
clinations of  the  more  cultivated  minds  of  the  times  when  they 
were  made,  at  length  manifests  itself  openly  in  a  new  form  of 
composition,  the  Rimur,  which  were  made  in  profusion  at  the 
end  of  the  fourteenth  and  fifteenth  centuries.  At  length  they  also 
are  thought  worthy  of  collection,  and  the  thick  little  quartos,  of 
which  AM.  604,  the  biggest  of  all,  and  the  Wolfenbuttel  book 
may  serve  as  the  best  types,  close  the  era  of  the  classic  literature 
of  which  they  present  the  very  faintest  possible  reflection. 

Collections  of  Sacred  Poems  of  a  similar  type — Drapur,  often 
called  'Diktr/  as  Ceciliu-diktr — are  also  found;  AM.  713  and 
other  vellums  contain  such  works. 

When  the  Paper  Age  comes,  it  is  curious  to  see  how  the  copyists 
choose  out  certain  vellums  to  copy,  leaving  the  rest  entirely  without 
notice.  They,  of  course,  care  nothing  for  the  MS.,  and  are  only 
anxious  to  secure  the  Saga.  But  they  have  as  a  rule  been  lucky  in 
their  selection.  Thus  the  standard  Egla,  Eyrbyggia,  and  Niala 
copies  are  from  the  best  text.  In  a  few  instances,  as  Hardar  Saga, 
they  were  less  fortunate.  When  they  had  once  got  a  copy  of  a 
Saga,  they  did  not  care  about  taking  another  MS.  and  making  a 
fresh  copy  from  it. 

Thus  even  of  the  most  popular  Sagas,  of  which  many  vellums 
were  at  their  disposal,  only  two  or  three  are  taken :  all  the  rest  are 
left  barren,  e.  g.  of  Egla  only  three  out  of  thirteen  are  taken,  and 
of  Niala  about  the  same  proportion.  So  constant  is  this  rule  of 
theirs,  that  it  is  almost  possible  to  tell  in  what  order  the  great  MSS. 
became  known.  Thus  AM.  132  and  the  Vatzhyrna  were  among 
the  first  copied,  and  we  can  see  that  there  must  have  been  some 
system  about  it,  for  in  the  Liosvetninga  vellum,  where  Vapnfirdinga 
and  Droplaug  are  side  by  side  on  the  same  sheet,  Vapnf.  is  copied 
and  Dropl.  neglected;  they  had  got  the  Saga  from  AM.  132 
already.  So  in  the  case  of  the  Biorn  and  Kormak  vellum,  Biorn 
is  taken  and  Kormak  left,  for  the  same  reason.  Again,  there  were 
two  vellums  of  Reykdaela :  one  has  been  copied,  the  other  only  so 
as  to  fill  up  a  blank  in  the  first.  This  is  the  more  tantalising  as  the 
fruitful  vellums  have  been  in  most  cases  preserved,  while  the  frag- 
ments represent  barren  MSS.  which  we  should  often  be  glad  to  have. 

But  the  early  copyists  were  very  careful  not  to  let  a  Saga  slip 
altogether,  and  we  can  only  find  two  notable  instances  in  which 
they  have  done  so.  Heidarviga  left  the  country  in  1682.  We  ought 
therefore  to  have  copies  of  it,  but  there  are  none.  It  was  even 
then  imperfect,  hard  to  read,  and  therefore  not  attractive  to  a  copyist, 
but  we  should  suppose  the  real  reason  for  its  barrenness  to  be  that 
it  lay  hid  away  in  the  North,  and  never  fell  into  the  hands  of  any 
literary  man.  Gulljjoris  Saga  is  the  second  example.  All  the  paper 
copies  of  it  were  taken  after  Ami  Magnusson  had  secured  the  MS. 

We  may  notice  here,  as  a  caution  to  travellers  and  collectors, 


§  3o.       SUMMARY  OF  THE  ISLENDINGA  SAGA.       clxiii 

that  no  paper  copies,  save  those  now  in  the  AM.  collection,  have  the 
slightest  value,  and  that  it  is  absolutely  certain  that  any  paper  copy 
of  a  Saga  which  turns  up  in  Iceland  must  be  itself  derived  from 
some  MS.  in  that  Library,  usually  through  a  generation  of  paper 
copies,  the  increasing  corruptions  of  which  sometimes  make  the 
text  look  different  at  first  sight.  The  penmanship  indeed  of  the 
modern  copies  is  usually  very  good,  but  it  is  only  as  curiosities  that 
any  one  would  care  to  possess  them. 

§  30.   A  SUMMARY  OF  THE  ISLENDINGA  SAGA. 

ISLENDINGA  SAGA.  It  will  be  well  to  give  a  brief  summary  of  the 
contents  of  those  parts  of  Sturla's  work  which  have  not  yet  been 
treated,  so  that  the  main  threads  of  the  story  may  be  put  within  the 
reader's  grasp.  It  was  not  necessary  to  add  long  chronological 
tables,  as  by  the  full  indices  and  the  year-headings  on  any  page  one 
can  easily  find  one's  way  about  the  book,  which  keeps  luckily  to 
pretty  exact  order  of  time. 

Beginning  then  with  the  first  part  of  Islendinga  (really  the  main 
work  of  Sturla) — after  the  seven  or  eight  genealogical  trees,  which 
give  a  complete  survey  of  the  Icelandic  nobility,  a  table  of '  Drama- 
tis Personae '  to  the  '  Historic '  that  follows — the  Saga  opens  with 
a  few  introductory  chapters,  briefly  setting  forth  the  scenes  and 
introducing  the  characters.  We  cannot  help  thinking  that  some- 
thing is  missing,  a  prologue  or  a  few  words  of  the  author  as  to  the 
purport  of  his  work,  before  the  present  chapter  2,  which  begins 
with  noting  Sturla  of  Hvamm's  death.  In  these  opening  chapters 
(2-24)  we  are  told  of  the  youth  of  the  three  Sturlung  brothers,  the 
dialogue  of  Gudmund's  daughters,  and  a  few  words  about  Snorri's 
early  career. 

There  is  also  imbedded  in  the  midst  of  this  matter  (chaps. 
12-14)  what  seems  to  be  an  extract  from  the  lost  Liber  of  Ari, 
partly  in  his  very  words,  telling  of  Bishops  Isleif  and  Gizur,  and 
of  Teit,  his  friend,  and  Gizur,  Teit's  grandson. 

It  is  with  the  return  of  Bishop  Gudmund,  to  whose  agency  much 
that  followed  may  be  traced,  that  the  action  of  the  drama  begins 
with  the  troubles  which  preceded  the  foul  murder  of  Hrafn  Svein- 
biornsson,  a  crime  which  avenged  itself  very  surely  and  bitterly. 
Most  of  these  matters  we  have  noticed  elsewhere  (§  21).  But  in 
chaps.  33—37  we  come  to  the  death  of  Hall,  the  Eyjafiord  chief,  and 
the  migration  of  Sighvat  Sturlason  to  the  North,  an  important 
event  upon  which  much  hinges. 

After  a  short  episode  touching  Snorri  (ch.  39)  and  his  voyage 
abroad,  &c.,  comes  the  story  of  the  quarrel  between  the  Norwegian 
merchants  and  Saemund,  Orm's  slaughter  at  their  hands  in  re- 
venge (ch.  40),  and  the  King  of  Norway's  wrath  when  he  heard 
the  Norwegian  version  of  the  quarrel  (here  Snorri  gives  the  well- 
known  piece  of  advice  which  has  been  so  often  quoted  to  his  detri- 
ment) ;  finally,  his  return  is  told.  And  now  Snorri's  political  career 

1  2 


clxiv  PROLEGOMENA.  §  30. 

begins  in  earnest,  when,  after  the  brawl  at  Breidabolstad,  in  which 
Biorn  is  killed  (ch.  44,  where  the  ditty,  '  Loptr  er  i  Eyjum,'  the  first 
Ballad  ditty  known,  is  quoted),  he  marries  his  widow,  Hallveig, 
Orm's  daughter,  the  richest  woman  in  Iceland, — a  political  match, 
and  one  that  ultimately  fulfilled  Thord's  boding  words  when  he 
heard  of  it,  but  still  a  happy  one  while  both  lived. 

Chaps.  47  and  49  recount  the  raid  at  Holar  and  the  return  foray 
to  Grimsey,  which,  as  we  have  seen,  is  told  in  full  in  Aron's  Saga. 
Snorri  now  strengthens  himself  still  more  by  giving  his  daughters  to 
the  most  influential  men  in  the  country — one  to  Gizur  Thorwalds- 
son  (of  whose  childhood  a  striking  story  is  told,  ch.  55),  one  to 
Thorwald,  the  murderer  of  Hrafn,  and  a  third  to  Kolbein  the 
Young — men  whom  he  wished  to  make  use  of,  connecting  the  third 
still  closer  to  him  by  getting  his  sister  for  the  wife  of  his  bastard 
son  Orsekia.  Thord,  between  whom  and  Snorri  a  quarrel  arose 
about  this  time,  prophesied  evil  also  of  these  matches,  and  his 
forebodings  were  strikingly  fulfilled,  for  it  was  Snorri's  sons-in-law 
that  were  the  leaders  in  the  attack  upon  him  in  which  he  was  slain, 
nor  did  the  matches  turn  out  well  (two  of  the  three  ladies  were 
divorced,  and  none  of  them  seem  to  have  led  pleasant  lives). 

Sturla  Sighvatzson,  the  darling  hero  of  his  cousin  and  namesake 
the  historian,  now  comes  into  the  story,  a  handsome,  strong,  brave 
young  hero,  but  a  brainless  man,  as  his  actions  and  the  way  in 
which  he  dragged  his  father,  a  far  finer  character,  into  disaster  and 
death  sufficiently  prove.  But  his  brilliant  qualities  are  just  those 
which  fascinate  the  mind  of  such  a  thoughtful  poetic  lad  as  Sturla 
the  Historian  must  have  been  in  the  heyday  of  his  namesake's 
brief  life,  though  we  might  perhaps  wish  he  had  rather  lavished  his 
care  upon  the  greater  figure  of  Snorri  the  Historian.  The  Althing 
scenes  interspersed  in  this  part  of  the  story  may  be  mentioned. 

In  chapters  71,  72  a  notable  deed  was  done,  of  which  the  con- 
sequences were  serious  indeed.  The  sons  of  Hrafn  caught  Thor- 
wald on  an  outlying  farm  (Aug.  6,  1228),  attacked  the  house,  set 
fire  to  it,  and  burnt  their  enemy  like  a  fox  in  his  earth. 

The  sons  of  Thorwald,  reckless,  brutal  young  men,  believed  that 
Sturla  Sighvatzson  had  been  cognisant  of  and  abettor  in  the  death  of 
their  father.  They  therefore  surprised  Saudafell  in  the  night,  Jan. 
1229  (chaps.  75-78).  Sturla  had  luckily  ridden  away  on  business  to 
a  neighbouring  farm ;  they  were  therefore  foiled  of  their  intent,  and 
manifested  their  disappointment  by  destroying  everything  they 
could  lay  their  hands  on,  wounding  the  women,  letting  the  ale 
run  out,  and  spoiling  the  food,  entirely  disregarding  the  presence 
of  Sturla' s  young  wife  Solveig,  who  had  just  been  delivered  of  her 
first  child.  This  Saudafell  foray  is  one  of  the  best-told  chapters 
of  all  the  Islendinga,  so  fresh  and  true  that  it  brings  the  whole 
scene  before  the  reader's  eye  in  the  most  lively  way.  The  coolness 
with  which  Sturla  receives  the  news  in  his  bath,  merely  asking 
if  his  wife  was  safe,  and  the  mocking  verses  of  Snorri,  fitly  wind 


§  30.       SUMMARY  OF  THE  ISLENDINGA  SAGA.        clxv 

up  the  incident.  A  reconciliation  is  patched  up,  but  the  defying 
haughty  behaviour  of  the  young  sons  of  Thorwald  rouses  Sturla  to 
wrath,  and  he  breaks  the  truce  and  puts  them  to  death.  This 
tragedy,  like  the  preceding  one,  happened  (March  8,  1232)  within  a 
few  miles  of  Hvamm,  the  home  of  the  historian,  then  a  youth  of 
seventeen.  It  is  touchingly  told  and  most  minutely  (chaps'.  88-90). 
So  the  crime  which  had  rested  on  their  house  since  Hrafn's  murder 
was  finally  expiated.  The  pages  of  the  Saga  are  now  defiled  by 
the  deeds  of  Snorri's  wicked  son  Oraekia  and  his  band  (chaps. 
91-99).  Sturla  Sighvatzson  now  starts  on  a  pilgrimage,  going  first 
to  Norway,  then  to  Rome,  where  he  does  penance,  being  flogged 
from  church  to  church,  while  the  people  wept  at  seeing  such  a  fine 
man  so  cruelly  used.  But  now  that  he  was  absolved  from  his  sins, 
his  luck  left  him ;  he  falls  under  the  fatal  influence  of  the  King  of 
Norway,  too  strong  for  his  weak  head,  and  comes  home  to  raise  a 
party.  It  was  his  actions  that  ultimately  set  the  civil  war  a-flame. 

Now  follow  the  cruelties  and  wickedness  of  Kolbein  the  Young,  of 
whose  crimes  one  is  very  pathetically  told  in  ch.  101 ;  a  few  notices 
of  Olaf  and  Thord  (ch.  107),  and  more  of  the  wretched  Oraekia. 

The  death  of  Thord  (April  10,  1237),  who  had  warned  Sighvat 
of  the  end  that  must  needs  overtake  him  in  the  path  he  had  chosen 
to  take  (unwelcome  advice  which  Sighvat  took  ill,  charmed  as  he 
was  by  the  persuasiveness  of  his  son,  though  in  his  heart  he  must 
have  felt  that  Thord  was  right),  the  deaths  of  Bishops  Gudmund 
and  Magnus,  all  take  place  this  year  (1237,  chaps.  124-25).  Thor- 
wald, Gizur's  father,  had  died  two  years  before.  Snorri  now  leaves 
Iceland,  hard  pressed,  and  goes  to  Norway,  and  with  the  field  thus 
cleared  the  fight  begins  in  earnest.  The  Apavatn  raid  is .  fitly 
ushered  in  by  the  dialogues  between  Sighvat  and  his  son,  the 
common  sense  of  the  old  man  coming  out  finely  as  he  banters 
his  son  on  his  high  ambition  and  aims  in  a  quiet  laconic  way 
(chaps.  130-31).  Another  talk  of  Sighvat  with  Mew,  an  old  friend 
of  his,  in  which  the  coming  storm  is  foreshadowed,  is  given  in  the 
following  chapter. 

The  raid  itself  is  very  well  told ;  the  folly  of  Sturla,  which  rouses 
Gizur,  who  has  been  quiet  and  gentle  up  to  this  point,  and  having 
waked  the  tiger  at  last,  neglects  to  crush  him  altogether,  now 
quickly  brings  on  the  end.  Sturla  himself  was  in  the  raid,  as  he  tells 
us,  which  accounts  for  the  remarkable  minuteness  of  his  narrative 
(ch.  1 34).  Gizur's  behaviour  is  wonderfully  painted ;  his  hesitation 
till  his  mind  is  made  up,  and  his  laughing  coolness  when  he  had 
decided,  is  like  Louis  XFs  behaviour  to  Charles  at  Peronne. 

Now  are  set  forth  the  gathering  of  the  forces  of  both  parties  in 
the  North,  Gizur's  alliance  with  Kolbein,  and  all  the  omens  and 
dreams  which  ever  precede  an  important  event.  Then  comes  the 
fight  at  Orlygstad  (Aug.  21,  1238),  a  fearful  blow  to  the  Sturlungs, 
for  Sighvat  and  four  of  his  sons  are  made  prisoners  and  slain  in 
cold  blood,  one  of  the  family  (Tumi)  alone  escaping.  To  Sturla 


clxvi  PROLEGOMENA.  §  30. 

the  Historian,  who  had  loyally  followed  his  cousin,  quarter  was  given 
(chaps.  137-44). 

Of  course  such  an  event  as  this,  told  by  an  eye-witness,  could 
hardly  fail  to  be  impressive ;  but  the  narrative  is  well  worthy  of  the 
occasion,  and  most  moving  and  vivid  it  is. 

Ch.  147  goes  back  to  Snorri,  the  head  of  the  falling  family,  who 
got  the  evil  news  in  Norway  at  an  unlucky  moment  for  him,  when 
the  King  and  Duke  Skuli  had  begun  to  quarrel.  He  had  espoused 
what  looked  like  the  winning  side  (Skuli' s) ;  he  therefore  left  Nor- 
way against  the  King's  express  command  ('I  will  go/  he  says 
when  he  gets  the  letter),  having  accepted  the  title  of  Earl  from 
Skuli.  The  Duke's  death,  the  King's  secret  orders  (he  seems  to 
have  been  roused  to  fury  by  something  he  had  found  out  at  Skuli's 
death),  the  plot  against  Snorri,  the  Historian's  last  interview  with 
him,  and  the  brief  but  striking  account  of  his  death  (chaps.  148- 
56),  complete  the  real  action  of  the  tragedy. 

All  the  incidents  which  follow  Snorri's  death,  though  less  im- 
portant, are  most  minutely  told  by  Sturla,  who  took  part  in  them 
all,  and  the  realism  of  his-narrative  is  very  marked.  Orsekia  now 
endeavours  to  revenge  his  father,  and  hunts  after  Gizur  to  slay 
him,  coming  upon  him  at  Skalholt,  where  the  Bishop  arranges  a 
peaceful  settlement,  which  is  to  be  completed  next  year.  But  at 
the  Bridge-meeting  (on  a  natural  bridge,  now  destroyed,  over  Hvita 
in  Borgarfiord),  Gizur  treacherously  captures  Orsekia  and  Sturla. 
Oraekia  is  banished,  and  Sturla  is  released  at  his  friends'  inter- 
cession (chaps.  157-63). 

Here  ends  the  first  part  of  Islendinga,  and  with  it  the  History  of 
the  Commonwealth  may  in  truth  be  held  to  close. 

Down  to  this  date  the  character  of  the  heroes  themselves,  their 
objects,  and  methods  of  carrying  them  out,  are  nearly  the  con- 
tinuation of  what  had  been  going  on  ever  since  Nial  and  Mord  and 
Gunnar  and  Flosi  had  fought  and  taken  counsel  and  carried  on 
suits  in  the  old  days.  But  now  old  Iceland  really  expires  with  the 
three  Sturlung  brothers :  and  when  Snorri,  the  last  of  them,  is  dead, 
one  feels  a  void  which  is  never  filled  by  the  subsequent  history. 

The  student  of  political  institutions  will  find  much  to  repay  him 
in  the  first  part  of  Islendinga,  which  he  will  vainly  seek  in  the 
second,  wherein,  though  the  form  of  the  old  Common  Law  is  kept 
up,  the  spirit  is  manifestly  dead.  The  very  crudenesses  and 
blemishes  of  the  style  in  the  first  part  are  of  a  piece  with  the 
older  Sagas  and  purely  Icelandic,  for  in  the  second  half,  where 
there  are  passages  which  perhaps  excel  any  in  the  former,  they 
are  such  as  always  relate  to  pathetic  or  dreadful  subjects  (the  Burn- 
ing of  Flugumyri,  for  instance),  while  the  love  of  law,  the  homely 
wit,  the  rough  pungent  dialogue,  and  the  little  idyllic  incidents  of 
every-day  life  which  we  have  noticed  as  so  characteristic  of  the 
Icelandic  Saga,  are  almost  totally  absent.  We  may  perhaps  sum 
up  the  matter  by  saying  that  the  first  part  of  Islendinga  is  the  last 


§  30.       SUMMARY  'OF  THE  ISLENDINGA  SAGA.      clxvii 

Islendinga  Saga,  while  the  second  part  is  really  a  collection  of 
Biographies — that  the  one  is  wholly  Icelandic,  the  other  tinged  with 
foreign  and  Norse  influence;  that  the  one  tells  of  heroes  whom 
we  long  to  know  more  of,  the  other  of  men  and  matters  for  which, 
though  they  interest  us  as  long  as  we  are  actually  under  the  charm 
of  the  author's  words,  we  care  little  when  the  sound  of  his  voice 
has  ceased  to  ring  in  our  ears. 

The  second  part  of  Islendinga  opens  with  the  return  of  Thord 
Kakali,  the  avenger  of  the  Sturlungs.  He  had  been  many  years 
in  Norway,  of  which  we  told  somewhat  in  Aron's  Saga.  He  was 
the  fourth  of  Sighvat's  sons,  and  far  the  most  talented  of  them. 
He  is  a  man  of  order  and  discipline,  good-hearted  and  generous — 
altogether  the  finest  character  of  the  epigonic  generation.  His 
antagonist  is  Kolbein,  who  had  since  Snorri's  death  ruled  unques- 
tioned, and  forced  the  West  country-men  to  take  oaths  to  be  faith- 
ful to  him.  (The  story  of  Gisli's  equivocating  oath  is  amusing,  ch. 
164.)  When  Thord  appeared  the  friends  of  the  old  family  rally 
round  him,  and  the  feud  begins  anew,  and  lasts  with  the  usual 
alternations  during  his  life.  By  one  of  the  sudden  surprises  so 
frequent  in  this  part  of  Islendinga,  Kolbein  nearly  captures  Thord. 
Kolbein  is  overtaken  by  a  snow-storm,  but  makes  his  men  wrestle 
to  keep  themselves  warm.  His  men  now  lie  waiting  for  Thord 
to  pass  by.  However,  all  their  patience  is  in  vain,  for  Thord's 
quickness  saves  him,  and  he  escapes  after  all.  The  chase  across 
the  snow  is  very  realistic,  as  indeed  is  the  whole  incident.  Hrafn 
Oddsson  was  present  at  this  affair,  and  it  is  from  him,  we  believe, 
that  Sturla  got  the  story  (chaps.  164-74). 

A  little  later  Kolbein  again  sends  out  two  bands,  one  to  surprise 
Tumi,  the  brother  of  Thord,  at  Reykjaholar,  which  they  accom- 
plished (April  1 8,  1244),  slaying  Tumi;  the  other  to  capture 
Sturla,  who  got  away,  as  was  noticed  in  his  life,  being  warned  in 
time  (chaps.  186-88). 

The  famous  sea-fight,  Floa  bardagi,  is  the  next  event  of  note, 
fought  in  fishing-boats  under  the  midnight  sun  (June  24),  in  the 
highest  latitude  in  which  perhaps  a  naval  engagement  ever  took 
place.  It  is  told  by  Sturla  in  most  grand  and  impressive  style,  as 
the  very  Trafalgar  or  Salamis  of  his  day  (chaps.  191-97). 

Kolbein  dies  in  his  bed,  July  22,  1245,  aged  only  thirty-five,  and 
Brand,  his  kinsman,  takes  up  his  position.  He  is  overthrown  by 
Thord  at  Haugsnes  fight,  April  19,  1246.  This  is  briefly  told, 
though  it  was  the  greatest  battle  that  had  ever  taken  place  in  Ice- 
land, 100  being  slain  (it  was  long  used  as  a  chronological  land- 
mark, just  as  Waterloo  often  is),  but  then  Sturla  himself  was  not 
present  (chaps.  204-5). 

Thord  is  now  supreme,  and  unopposed  for  four  years,  when  he 
goes  abroad.  After  a  short  stay  in  Norway  he  came  back,  but 
soon  sailed  again  thither,  never  to  return  again.  The  King  was 
too  jealous  of  him  to  let  him  go  back,  and  foolishly  kept  him  in  a 


clxviii  PROLEGOMENA.  §  30. 

kind  of  honourable  captivity  in  Norway,  where,  at  his  post  of 
Sheriff,  he  died  like  a  caged  lion,  Oct.  n,  1256. 

It  is  here  that  the  story  of  the  Svinfellings  (ch.  215)  comes  in. 
An  account  of  this  Saga  has  already  been  given  (§  21). 

Thorgils  Skardi  now  comes  on  the  scene.  His  career  has  also 
been  roughly  sketched.  We  shall  therefore  confine  ourselves  to 
pointing  out  the  chief  incidents  which  occur  during  the  last  years 
of  this  period.  The  Burning  of  Flugumyri,  Sept.  22,  1253  (chaps. 
252-60),  Sturla's  masterpiece,  the  Slaughter  of  the  Burners,  Jan. 
25,  1254  (ch.  262),  various  notices  of  the  old  Norwegian  Bishop 
Henry,  who  was  now  sitting  in  the  seat  which  Gudmund  had  filled, 
and  the  going  abroad  of  Gizur,  are  first  to  be  noted.  Gizur  leaves 
Odd,  a  young  man  whom  he  used  as  a  cat's-paw,  to  fill  his  place 
while  he  was  away,  but  he  soon  showed  himself  unequal  to  the 
task.  Escaping  a  terrible  snow-storm  in  the  middle  deserts  of 
Iceland  (ch.  274),  which  raged  in  the  beginning  of  Jan.  1255,  he 
falls  in  a  surprisal  a  few  days  later  at  Gelldingaholt,  Jan.  14,  1255 
(chaps.  275-76).  This  story  is  also  excellently  well  told.  The 
career  of  Thorgils  now  fills  much  space,  but  this  section  of  the 
work  is  relieved  by  several  scenes  of  merry-making,  dancing,  &c., 
the  bright  side  of  the  Icelandic  life,  of  which  we  see  too  little  in 
the  midst  of  the  slaughter  and  discord.  The  Battle  of  Thvera, 
at  which  Sturla  was  present,  July  19,  1255,  is  minutely  and  drama- 
tically told  (chaps.  285-93),  w^h  all  proper  accompaniment  of 
dreams  and  omens.  Three  years  after  Thorgils  also  fell  by 
treachery,  Jan.  22,  1258  (chaps.  312-15),  aged  thirty-two. 

Gizur  now  came  back  with  the  title  of  Earl  (ch.  317).  The  final 
submission  of  Iceland  to  the  King  took  place  1262,  two  quarters 
and  a  half  swearing  fealty,  promising  to  pay  scot  to  the  King,  and 
take  an  Earl  (chaps.  324-27). 

A  little  episode  contains  the  death  of  Thord  Andr^sson  (the  last 
scion  of  the  great  house  of  the  Oddverjar),  by  treason  at  Gizur' s 
hands,  Sept.  27,  1264  (chaps.  328-29).  Chapters  330-31  relate 
Sturla's  going  abroad,  and  give  his  adventures  in  Norway,  the  first 
of  which  has  been  already  touched  on  in  his  Life. 

There  seems  to  be  a  break  here :  whether  Sturla  ever  wrote  more 
we  know  not.  Finally,  in  ch.  332,  Sturla's  death  is  recorded,  and  the 
Islendinga  ends.  It  is  curious  that  there  is  no  mention  of  the  evil 
Earl's  death,  Jan.  12,  1268  1. 

1  It  must  not  be  supposed  that  in  the  above  hasty  sketch  all  that  is  interesting  or 
worthy  of  attention  in  the  Islendinga  has  been  pointed  out.  There  are  touches  in 
every  chapter  of  which  the  sociologist,  the  historian,  and  the  philosopher  will  see  the 
value.  But  if  the  reader  were  to  be  brought  face  to  face  with  such  a  bulky  work 
without  some  clue  to  guide  him,  he  might  easily  be  repulsed  by  the  multitude 
of  characters,  the  number  of  streams  of  action,  and  the  minuteness  of  the  treat- 
ment, and  give  up  the  task  of  mastering  it  as  hopeless.  To  any  one  attacking 
the  Sturlunga  for  the  first  time,  we  would  recommend  the  reading  of  the  latter  part 
of  Sturla's  Saga,  the  full  text  of  Hrafn's  Saga  (App.  I),  and  perhaps  Aron's  Saga, 
before  reading  the  first  part  of  the  Islendinga.  He  will  thus  be  better  able  to  see 


§  3o.       SUMMARY  OF  THE  ISLENDINGA  SAGA.       clxix 

A  few  words  on  the  real  significance  of  the  whole  story  may  not 
be  out  of  place.  The  fall  of  the  Commonwealth  and  the  destruc- 
tion of  the  old  Houses  is  what  it  really  means.  For  some  years 
the  chiefs  had  been  one  by  one  giving  up  their  Godords  to  the 
King  of  Norway;  and  the  Oath  taken  in  1262,  1263,  1264,  by 
Quarter  after  Quarter,  till  the  whole  island  had  sworn  fealty  and 
agreed  (for  the  first  time  then)  to  pay  scot,  was  but  a  public  ratifi- 
cation, as  it  were,  of  what  had  gone  before.  Up  to  this  point  the 
chiefs,  we  think,  had  acted  wisely ;  and  if  Norway  had  been  a  rising 
instead  of  a  sinking  power  at  the  time,  much  good  might  have 
come  of  it.  But  other  changes  followed  quickly.  Snorri's  con- 
fiscated estates  became  '  royal  demesne ; '  the  Althing  and  Quarter 
Courts  disappear,  and  a  kind  -of  Curia  Regis  takes  its  place,  the 
Logretta,  exercising  a  restricted  legislative  power  which  withers 
away,  and  full  judicial  powers  as  a  High  Court;  the  Logsogu- 
maSr  shrinks  into  the  Logma6r,  Justitiarius  Regis  (of  which  there 
are  two,  one  for  the  North  and  West,  one  for  the  South  and  East 
Quarters) ;  a  Viceroy  is  appointed,  at  first  called  Earl,  but  after- 
wards named  '  HirQstjori/  Magister  Aulae,  like  our  Justitiarius 
capitalis  domini  Regis  in  Ireland;  the  place  of  the  GocW  with 
their  clients  was  filled  by  S^slumen  (King's  Sheriffs,  who  collected 
the  taxes,  kept  the  peace,  and  performed  many  of  the  functions  of 
our  J.  P.'s),  with  defined  districts  (S^slur),  a  new  thing  in  Iceland, 
where  the  ties  of  Clientela  were  not  affected  by  locality.  In  a 
word,  the  old  Common  Law  was  swept  away  in  1271,  when 
a  Code,  and  that  of  foreign  origin,  was  first  introduced  into  Ice- 
land. And  we  cannot  but  regret  this :  dreadful  as  were  the  disorders, 
unsettled  as  was  the  condition  of  the  country,  the  sacrifice  of  the 
public  life  of  the  old  days,  with  all  the  ennobling  influences,  was 
a  high  price,  too  high  surely  to  pay  even  for  peace.  Our  expe- 
rience of  the  New  Monarchy  in  England,  which  did  not  attempt 
a  quarter  of  the  change,  shows  how  dangerous  a  thing  it  is  for  a 
nation  to  give  up  the  smallest  jot  of  its  power  of  self-government 
to  secure  the  greatest  advantages.  Peace  was  secured,  but  the 
island  sunk  into  a  torpor  and  inaction  which  it  has  never  since 
completely  shaken  off. 

The  decay  of  the  great  Houses  went  on  side  by  side  with  this 

Erocess  ;  the  civil  wars  and  feuds,  though  the  number  of  those  that 
;11  was,  to  English  notions,  ludicrously  small1,  had  cut  off  the 

the  way  the  history  of  the  age  is  going,  and  understand  bit  by  bit  the  circumstances 
in  which  the  great  drama  of  the  Islendinga  takes  place. 

1  The  Editor  has  calculated  that  in  the  fifty  years'  feuds,  from  Sept.  1 208  to  Jan. 
1258,  the  death  of  Kolbein  Tumason  to  the  death  of  Thorgils  SkarSi,  only  370  men 
in  all  fell,  not  so  many  possibly  as  perished  in  shipwrecks,  when  eighty  or  ninety 
men  often  died  at  once,  and  fording  rivers  during  the  same  time.  The  explanation 
of  course  is  that  the  chiefs  alone  fought  to  the  death ;  the  common  people  were 
always  given  quarter,  and  had  little  interest  in  continuing  a  desperate  conflict  which 
they  could  get  little  good  or  harm  from.  The  nobles,  who  could  only  look  for 
death  at  the  hands  of  their  foemen,  had  every  motive  for  fighting  hard. 


clxx  PROLEGOMENA.  §  30. 

flower  of  the  nobility,  the  wisest,  the  bravest,  the  most  vigorous,  just 
as  happened  in  our  Wars  of  the  Roses.  Many  of  the  great  families 
too  had  begun  to  show  signs  of  physical  exhaustion,  the  demoniac 
character  of  Gizur,  with  its  startling  contrasts,  manifests  such  a 
complex  and  peculiar  organisation  as  is  seldom  to  be  met  with  save 
in  the  last  generations  of  an  old  and  failing  family.  The  miserable 
children  of  Snorri  are  another  case  in  point.  Those  that  lingered 
on  were  cut  off  from  a  free  political  career  after  1271,  while  in 
Ecclesiastical  matters  Iceland  had  been  subordinate  to  the  King 
and  the  NiSaros  Chapter  ever  since  1237 — Bishops  Gudmund  and 
Magnus,  who  both  died  in  1237,  were  the  last  bishops  elected  by 
the  Icelandic  people, — so  that  when  the  darkness  of  the  fourteenth 
century  falls  over  Icelandic  History,  the  few  descendants  of  the 
old  Houses,  whose  names  we  know,  are  mostly  in  insignificant 
positions,  not  even  (as  we  learn  from  a  petition  made  when  the 
oaths  were  taken  to  a  new  King  in  1302)  allowed  to  occupy  the 
office  of  Sheriff  in  the  S^slur  that  replaced  the  Godords,  so  long 
the  inheritances  of  their  families,  while  the  decay  of  trade  in  Nor- 
way itself  (Norway,  the  mother  of  the  sea-kings  of  old,  now  became 
the  bondwoman  of  the  Hanseatic  towns,  who  drew  the  natives  off 
the  seas  altogether),  and  the  misfortunes  of  the  fourteenth  and 
fifteenth  centuries  in  Iceland  (earthquakes,  eruptions,  bad  seasons, 
famines,  epidemics),  prevented  them  from  opening  out  a  fresh 
career  in  trade  or  commerce. 

The  last  of  the  Oddverjar  we  know  of  dies  in  1310;  the  last  of 
the  Narvasons  in  1332;  of  the  Melamen  (Abbot  Thorstein)  in 
1351 ;  of  the  Hitardale  family,  Ketil  the  Viceroy,  in  1342 ;  of  the 
Svinfellings,  Odd,  in  1306. 

Of  the  greatest  family  of  all,  the  Sturlungs,  Snorri  Sturlason  the 
second  dies  in  1302,  and  the  line  of  Snorri  the  elder  (as  we  learn 
from  a  fly-leaf  entry  only,  vol.  ii.  p.  399)  dwindles  down  to  a  few 
insignificant  names  of  a  bastard  line,  and  the  only  man  who  is  worth 
notice  is  Egil  of  Reykjaholt  (the  good  husbandman  of  Thorgils 
Skardi's  Saga),  the  son  of  Solmund,  a  Norseman,  who  had  married 
Snorri's  sister,  Helga.  He  dwelt  at  Reykjaholt  forty  years,  and  he 
or  one  of  his  children  is  connected  with  the  Upsala  vellum  of  the 
Edda,  perhaps  also  with  i  e  j8.  He  died  Aug.  13,  1297,  and  his 
son  John  Murt  (out  of  respect,  seemingly,  to  his  cousin,  four  of 
Egil's  children  are  named  after  Snorri's)  is  the  last  of  the  line 
mentioned.  As  was  noticed  above,  p.  Ixxx,  only  one  family,  that 
of  Hrafn  Sveinbiornsson,  is  known  to  have  continued  through  the 
Middle  Ages  to  the  present  day,  but  only  on  the  spindle  side1. 

1  After  Erik  herra  in  the  Seldaelir  family  (see  Genealogical  Tables,  I.  3,  vol.  ii. 
p.  483)  came  Einar,  his  son,  who  begat  Biorn  the  Crusader  (died  after  1415),  who  begat 
Kristina  of  Vatzfiord  (a  very  famous  lady,  of  whom  legends  survive).  Her  son  was 
Biorn  (killed  by  English  traders,  1467,  and  avenged  by  the  Lady  Olofa,  his  widow), 
from  whom  the  pedigree  goes  on  to  the  present  day.  This  family  held  the  old 
seats,  Skard,  Reykjaholar,  and  Vatzfiorft,  and  we  are  beholden  to  a  member  of  it, 
Jon  Finnsson  of  Flatey  (also  a  family  estate),  for  the  Flatey-book,  which  he  gave  to 


§3i.  THE   STURLUNGA  MSS.  clxxi 

§31.   THE  STURLUNGA  MSS. 

THE  STURLUNGA  MSS. : — Much  has  been  already  said  of  the 
Revival  of  Letters,  the  Paper  Age,  the  Copyists,  and  the  like,  so 
that  what  remains  to  be  told  of  these  MSS.  of  Sturlunga  may  be 
briefly  dealt  with. 

In  the  AM.  collection  are  parts  of  two  vellums  from  which  we, 
like  the  copyists  of  the  seventeenth  century,  derive  our  knowledge 
of  the  text  of  our  Saga.  One  of  these,  '  B '  of  our  edition,  AM. 
1 22  a,  is,  as  we  shall  see,  in  a  partly  perfect  condition.  But  the 
other, '  A/  remains  only  in  a  packet  of  thirty  grimy  and  discoloured 
shreds  (twenty-four  of  Sturlunga,  three  of  Ami's  Saga,  and  three  of 
Bishop  Gudmund)  enclosed  in  one  of  Arni  Magnusson's  rough 
cartridge-paper  envelopes  or  'capsae'  (i22b).  These  fragments 
are  of  varied  size  and  shape ;  some  have  been  used  as  slips  for 
binding,  some  as  tailors'  patterns,  and  the  like ;  some  are  still 
leaves,  but  half-torn  and  mutilated  in  all  sorts  of  ways.  The  diffi- 
culty of  reading  them  was  so  great  that  the  expenditure  of  time 
and  eyesight  would  not  have  been  justified  had  not  the  work  been 
one  of  such  high  worth1.  But  a  close  inspection  of  them  revealed 
the  fact  that  they  were  all  parts  of  one  great  vellum  (as  indeed 
Arni  Magnusson  knew,  see  his  note,  p.  clxxiv,  '  the  book').  The 
incisions  at  the  back  of  the  leaves  (where  the  back  is  left),  the 
number  of  lines  in  the  pages,  but  above  all  the  fact  that  every 
calculation  of  the  blanks  that  should  be  filled  by  the  text  interven- 
ing between  the  different  fragments,  always  squares  with  whole  leaves, 
prove  this  beyond  doubt.  There  was  in  this  capsa  only  one  shred 
which  the  Editor  recognised  as  foreign  to  the  rest  (amongst  which 
it  had  slipped  by  mistake),  it  proved  to  be  the  upper  part  of  leaf  7 
of  a  lost  sheet  in  B,  in  which  MS.  it  is  now  replaced. 

We  owe  the  preservation  of  these  two  vellums  to  the  pious  care 
of  Thorlak  Skulason,  the  learned  and  excellent  Bishop  of  Holar, 
to  whom  we  are  also  beholden  for  Biskupa  Sogur,  &c.  This  we 
know  from  Biorn  of  Skardsa's  express  words  (see  §  27,  p.  cxliii, 
n.  2),  in  which,  when  talking  about  the  miserable  state  of  the  MSS. 
relating  the  history  of  the  old  times,  he  tells  how  '  the  worshipful 
Bishop  drew  up  and  wrote  down  all  that  he  could  lay  hands  on; 
first  the  learned  Settlement  [Landnama-b6k],  and  then  the  Great 
Islendinga  Saga,  in  which  you  may  see  rrtany  such  matters  laid 

Bishop  Brynjolf  j  and  perhaps  for  Sturlunga  and  more  MSS.  to  other  branches  of  the 
same  family. 

1  In  the  summer  of  1874,  at  Copenhagen,  I  met  my  worthy  friend  the  Rev. 
J.  Fritzner,  the  well-known  Norse  Lexicographer,  and  took  him  over  the  Arna- 
Magnaean  collection,  this  being  his  first  visit  to  Copenhagen.  He  being  a  learned 
man,  I  did  not  get  him  the  'show  copies'  of  the  collection,  but  taking  down  the 
shreds  of  the  A  vellum,  I  gave  them  into  his  hands,  saying,  '  You  must  see  Sturl- 
unga.' He  looked  at  the  blackened  pieces  carefully,  but  made  no  remark  at  the 
time.  However,  a  few  weeks  later,  when  I  was  staying  with  him  in  Norway,  he 
said,  'What  you  showed  me  at  Copenhagen  was  extremely  interesting;  but  one 
thing  fairly  surprised  me,  I  must  own,  to  find  Sturlunga  looking  like  that ! ' — ED. 


clxxii  PROLEGOMENA.  §  31. 

down  distinctly  in  order.     For  who  should  there  be  to  tell  them 
that  come  after  us  of  such  things,  if  we  were  not  to  preserve  them  ? ' 

This  is  clear  enough,  but  does  it  refer  to  our  Sturlunga  MSS.  ? 
It  must  in  the  case  of  B.  All  the  copies  lead  back  to  the  right 
date,  and  the  best  of  them  (AM.  437-38),  from  which  all  the  others 
are  transcribed,  is  in  a  hand  which  the  Editor  was  able  at  once  to 
identify  with  that  of  one  of  Bishop  Thorlak's  scribes. 

In  the  case  of  A,  the  answer  is  equally  satisfying — because,  first, 
all  the  copies  of  either  class  contain  Thorgils  Skardi's  Saga,  which 
has  never  been  in  B.  Therefore  the  copyists  must  have  known  A 
as  well  as  B.  Next,  the  oldest  extant  copy  of  the  A  class,  the 
British  Museum  MS.,  has  an  apparatus  of  marginalia,  chronology, 
references,  &c.  These  are  derived  from  a  little  abridgment  of 
Sturlunga  made  by  Biorn's  own  hand,  containing  these  marginalia 
word  for  word  (see  p.  clxxvii,  foot-note).  This  little  volume  actually 
belonged  to  the  Bishop,  for  in  it  he  has  himself  written  *  this  Book 
I  Thorlak  Skulason  own/  The  notes  are  therefore  Biorn's,  and 
the  Brit.  Mus.  MS.  writer  must  either  have  had  Biorn's  copy  AM. 
439  or  a  copy  of  the  original  MS.  (a*  we  call  it)  which  contained 
these  notes.  Lastly,  Ami's  Saga  has  come  down  to  us  in  a  copy 
made  direct  from  A  (Stockholm,  No.  8,  a  vellum  for  Bishop  Thorlak), 
as  the  scraps  of  Ami  to  the  three  remaining  leaves  in  the  capsa 
show  beyond  a  doubt  (see  the  following  page). 

It  was  necessary  to  prove  this  step  by  step,  because  a*  being  lost 
(doubtless  if  we  had  it,  it  would  be  found  to  be  by  one  of  the  Bishop's 
scribes),  it  is  only  by  induction  we  can  prove  that  the  Bishop  knew  A. 

Having  thus  settled  that  the  two  vellums,  from  which  all  our 
knowledge  of  Sturlunga  comes,  first  emerged  and  were  first  copied 
under  Bishop  Thorlak's  auspices,  c.  1640,  we  may  proceed  to 
notice  the  exact  state  of  the  MSS. 

B  now  comprises  no  leaves  (including  the  half-leaf  rescued  from 
the  capsae),  and  lacks  32  or  34,  namely,  one  sheet  at  the  beginning 
(see  vol.  i.  p.  i  to  p.  33,  n.  6) ;  two  leaves  (vol.  i.  p.  316,  n.  3,  to 
p.  324,  n.  i);  a  sheet  (vol.  i.  p.  336,  n.  2,  to  p.  362,  n.  2) ;  another 
sheet  (vol.  ii.  p.  7,  n.  3,  to  p.  39,  n.  i);  two  leaves  (vol.  ii.  p.  51, 
n.  7,  to  p.  57,  n.  2);  one  leaf  lacerated  (vol.  ii.  p.  78,  n.  i,  this  was 
already  torn  in  Thorlak's  day);  half  a  leaf  (vol.  ii.  p.  192,  n.  3, 
mutilated  in  Thorlak's  time  also) ;  and  the  end  lost  (vol.  ii.  p.  252, 
n.  4.  Biorn's  note  tells  that  it  ended  later  in  his  day  at  our  p.  265, 
1.  26).  That  the  first  sheet  existed  in  the  Bishop's  day  can  be  seen 
from  the  interpolated  pedigree  (vol.  i.  p.  6,  n.  3),  which  is  not  in  A. 
Again,  in  vol.  i.  p.  317,  there  is  an  interpolation  not  found  in  A, 
which  shows  that  the  blank  of  two  leaves  in  B  was  then  filled  up. 
B  in  complete  state  would  therefore  have  held  144  leaves. 

Cod.  A  seems  to  have  been  entirely  complete  save  the  end  of 
Bishop  Ami's  Saga  and  the  mutilated  leaf  referred  to  already  under 
the  notice  of  that  work  (p.  cxxv),  part  of  which  we  have  still.  The 
following  list  of  fragments  will  complete  the  notice  of  A : — 


§3i-  THE   STURLUNGA   MSS.  clxxiii 

Ur  Sturlunga  Sogu  4  b!63  circiter  komin  til  min  1701  fra  Sira  Halldori  Pals  syni  i 

Selardal.     Eru  eigi  ur  peirra  sem  f>6r5r  Steindors  son  atti,  og  mi  er  hja  mer. 

[Sturl.,  Jborgils  skar5i.] 
f>etta  blad  er  1703  komi&  fra  Bildudal  til  Magniisar  Ara  sonar,  en  fra  honum  til 

min.     Fengi6  af  einum  bonda  a  Bardastrond  1703.  [Sturl.] 
f>etta  bla3  hefi  eg  1 703  fengiS  fra  Magmisi  Ara  syni  i  Haga.  [Sturl.] 
Fra  Magmisi  Jons  syni  i  Snoksdal  1704.   [Sturl.] 
Sturlunga  Sogu  blo6  bessi  eru  fra  Magn.  Ara  syni  til  min  komin,  en  hann  hefir  bau 

fengiS  i  Bildudal  hja  Arna  Gu8munds  syni.    Og  er  bar  ekkert  meira.  [Sturl.] 
Fra  SigurSi  Sigur3s  syni  a  FirSi  1707.'  [Sturl.] 
Fra  Eggert  Snaebjorns  syni  1708.   [Sturl.] 
Fra  Eggert  Snaebjorns  syni  a  Mula  1708.  [Arna  S.] 
|>enna  dalk  ur  GuSmundar  Sogu  fekk  eg  1710  af  |>6r5i  Bjornssyni  Asgeirs  sonar. 

Er  lir  GuQmundar  Sogu  sem  fyrrum  atti  Asgeir  Einars  son.  [Gu8m.  S.] 
Halft  anria5  blad  ur  Arna  biskups  Sogu  fjorlaks  sonar,  fengid  1715  fra  Mons. 

Ormi  Da9a  syni,  me5  bans  brefi  dateruSu  1714.  [Arna  S.] 
|>etta  bla5  ur   Sturlunga  Sogu  fekk  eg  i  Svefneyjum  i  Brei9afir8i   um  vetrinn 

skamt  fyrir  J61  1723,  meinast  fra  Flatey  komiS  asamt  bokinni  sem  bad  var 

utan  um  fyrir  saur-blad.     Fra  Mons.  Ormi  Dada  syni  1724.  [Sturl.] 
Fra  Capteini  Magnusi  Ara  syni  1724.  [Sturl.] 

AGE  AND  PENMANSHIP  OF  MSS. 

The  older  of  the  two  is  codex  B.  It  is  written  after  1306,  for 
in  an  interpolation  (vol.  i.  p.  108,  n.  2)  Bishop  Arni  II  is  men- 
tioned. About  1320  would  not  be  far  wrong. 

It  is  in  three  hands  (facsimiles  of  which  are  annexed) ;  the  first 
(leaves  i  to  62  of  the  vellum)  is  a  loose  shifty  hand,  which  alters 
its  character  gradually  till  it  becomes  very  like  the  second  hand  (from 
which  however  it  is  certainly  distinct);  the  spelling  is  irregular1. 
The  whole  impression  it  conveys  is  that  of  the  work  of  a  weak, 
or  a  young  person.  The  hand  is  remarkably  like  one  of  Hauk's 
amanuenses. 

The  second  hand  (leaves  63  to  69,  and  95,  ch.  215,  to  the  end)  is 
that  of  the  scribe  of  Codex  Resenianus,  which  the  Editor,  not  know- 
ing this  fact,  once  put  to  1280,  too  early  perhaps,  though  Cod. 
Res.  certainly  preceded  ours.  A  good  hand,  and  rather  antique 
spelling, — J) in  tne  middle  of  words.  This  scribe  also  wrote  a  copy 
of  Jons-bok,  now  in  AM.  collection;  it  contains  a  statute  of  1310, 
which  helps  to  fix  his  date.  It  stops  in  a  lost  sheet,  and  resumes 
the  work  again  in  ch.  215  (Svinfellinga),  and  goes  on  to  the  end. 

The  third  hand  (leaves  70  to  94),  bold  dashing  penmanship,  with 
curious  spelling,  worthy  of  attention  for  its  half-Norse  doubling  of 
consonants,  as  '  nng '  for  '  ng/  '  nnd '  for  '  nd/  &c.;  and  'aa'  for 

1  Instances  are — Oxlg  =  6xl,  aux  =  gxn,  gongn  =  gogn,  saungn  =  sogn,  segktar  = 
sektar,  staflseiliona  =  starlaegiuna,  hugspaei  =  hugspeki,  gudro3  =  go6or6,  Sigrir3r  = 
Sigri3r,  iorfra  =  iofra,  slifr  =  silfr,  au3il  =  Va8il,  boigo  =  bioggo,  skoitt  =  skiott,  biorn 
=  born,  skild  =  skiold,  Ins  =  Jons,  Irunn  =  Jorunn,  Laga  =  Lauga,  Iagr  =  lag3r,  kaeyti 
=  keypti,  Kafr  =  Kalfr,  hey8u  =  heyr3u, no8r  =  nor8r,  faela  =  fsezla,  stanum  =  staduum, 
scrita  =  scripta,  Manus  =  Magnus,  Sklaengr  =  Klaengr,  hen  =  hne,  hev  =  hve,  pva  =  bau, 
sor  =  sv§r,  seit  =  sveit,  nuaquad  =  naquat  (i.e.  nokkut),  fyl!6i  =  fylgSi,  andaiz  = 
anda&iz,  steinum  =  steininum,  konungins  =  konungsins,  mi  bioz  sveinarnir  =  nu 
biogguz  .  .  .;  z  =  d,  rezuz  =  re8uz;  cei  —  ce,  txikiz,  saeikia,  asirnir,  laeigi,  Uraeikia, 
allhaeig.  Later  new  forms  —  Sturli  =  Sturla,  Staf holt  =  Stafaholt.  New  word — 
dgging  =  dagan.  Further — haofdgiant  =  hofu3giarnt  or  hafu3-grannt  (?). 


clxxiv  PROLEGOMENA.  §  31. 

'a;'  once  we  find  the  spelling  'haana,'  in  full,  for  'hana,'  which 
is  elsewhere  invariably  abbreviated1.  This  scribe  was  also,  the 
Editor  believes,  concerned  in  part  of  Stockholm,  No.  5. 

Codex  A  we  take  to  be  of  c.  1350;  Thord  Egilsson  is  called 
'Lawman'  (Ami's  Saga,  ch.  12),  which  office  he  held  in  1341-45. 
There  are  three  distinct  hands,  about  which  there  can  be  no 
mistake2.  It  was  difficult  to  give  facsimiles  because  it  is  hard 
to  pin  legible  lines  together.  Two  are  chosen  to  show  pieces  of 
the  characteristic  parts  of  the  vellum  which  do  not  occur  elsewhere, 
Thorgils  Skardi's  and  Ami's  Sagas.  The  complete  A,  comprising 
those  and  Bishop  Gudmund's  Saga  in  addition  too,  with  fuller  text 
than  B  of  Sturlunga,  probably  contained  about  170  leaves. 

The  early  history  of  these  two  vellums  we  have  no  means  of 
knowing,  but  in  B  there  is  a  marginal  scrawl  on  leaf  70  record- 
ing a  phrase  of  Sturla's,  which  mentions  a  farm  in  the  parish 
of  Reykjaholar  in  the  West 3.  And  Ami  Magnusson  received  what 
he  got  of  both  vellums  from  the  '  neck '  of  the  West,  The  vellums 
of  Olaf  Tryggvason's  Saga,  which  resemble  A  in  handwriting,  are 
also  from  the  West. 

The  difference  of  the  A  and  B  texts.  B,  besides  the  oft-noted 
omission  of  Thorgils  Saga,  bears  the  character  on  the  whole  of  an 
abridgment.  Whole  chapters  are  omitted,  especially  in  the  former 
part  of  Sturlunga,  e.g.  in  Gudmund  Dyri's  Saga,  chaps.  7  and  8. 
In  Islendinga,  on  the  whole,  the  case  is  better ;  but  even  here,  as 
will  be  seen  from  the  text  foot-notes,  it  is  occasionally  curtailed,  e.g. 
ch.  164.  Occasionally  there  are  corruptions,  e.g.  the  famous  passage 
in  the  preface.  Cod.  A  must  have  been  a  very  fine  vellum,  accurately 
and  carefully  written,  so  that  even  the  copies  are  wonderfully  correct 
in  the  many  names  of  persons  (c.  4000)  and  places  (c.  2000)  which 
occur  in  the  course  of  the  book.  The  spelling  is  also  very  good, 
and  the  Editor  would  now  keep  rather  to  it  in  such  cases  as  the  re- 
flexive '  z '  for  '  sk '  than  change  it  to  the  older  form  here  adopted. 

How  the  MSS.  came  into  Ami's  hands  we  know  from  his 
careful  annotation: — 

The  vellum  A  [  =  AM.  122,  capsa  b]. 

•  Tabulae  naufragii  Magni  Chronici  Islandiae,  Sturlunga  Sogu,  quod  maximo  his- 

toriae  Islandiae  damno,  paulo  ante  nostra  tempera,  imo  in  pueritia  nostra,  in 

occidental!  Islandia  discerptum  est  et  dissipatum.'  [On  a  loose  sheet  of  paper.] 
'Islendinga  Sogunnar  Miklu,  alias  Sturlunga  Sogu  fragmenta  varia  komin  til  min 

af  Vestfiordum  hvar  bokin  nylega  i  sundr  rifin  er :  scilicet  hja  Arna  Gu5- 

munds  syni  i  Bildudal.'     [AM.  435  a.] 

1  Instances  of  his  spelling  are — Kaalfr,  Aaron,  siaalf,  Haalfdan,  Hiaalmar,  Lamb- 
kaar,  kaami  or  kaain  (Cain  used  as  a  nickname),  Vegglaagr  (nickname),  raabiti. 
Observe,  that  while  the  third  hand  has  the  old  form  Dufgus,  the  first  hand  has 
Dugfus  (late  Norwegianised  form). 

2  Some  of  these  hands  the  Editor  fancies  he  can  identify  with  those  of  certain 
copies  of  O.  T.  S. 

3  '  |>at  var  til  tidinda  betta  sumar  aa  Island!  at  Pall  Markus  son  keypti  Gudrunu 
dottur  Einars  huaps  i  bio  [Bae]  i  Krox-firdi  ok  gaf  henni  hest  lios  bleikan  i  tilgiof 
ok  var  gelldr  audru  eista.' 


§3i-  THE   STURLUNGA   MSS.  clxxv 

The  vellum  JB  [  =  AM.  122,  capsa  b].     Possessed   by  Ami  Magnusson  before 

1701,  from  his  uncle,  Priest  Paul  of  Hvamm  : — 
'Islendinga  Sagan  Mikla,  vantar  mikiS  i.     Er  komin  til  min  [before  I7O1]  ffa 

Pali  Ketilssyni,  en  til  hans  fra  f>6r6i  Steinbors  syni.'     [AM.  435  a.] 

This  may  be  epitomised  briefly.  Having  got  B  in  its  present 
state  from  his  uncle,  Priest  Paul  Ketilsson,  c.  1701,  during  the 
next  twenty-seven  years  bits  of  A  kept  coming  in,  mostly  from 
the  West  of  Iceland.  This  unfortunate  vellum  having  been  ruth- 
lessly destroyed  just  before,  in  Ami's  very  childhood,  as  he  says,  by 
Ami  Gudmundsson  of  Bildudal,  a  Vandal  whose  name  hardly 
deserves  to  be  recorded  here.  When  Arni  had  got  all  these  thirty 
shreds  together  he  found  out  that  they  were  the  fragments  of  a 
better  MS.  than  he  preserved,  and  with  a  '  cri  du  coeur '  he  labels  the 
poor  wracks  '  Tabulae  Naufragii.'  It  is  a  curious  thing  too  that 
in  spite  of  his  indefatigable  research  he  never  secured  a  paper 
copy  of  A.  They  eluded  his  grasp  in  a  most  extraordinary  way. 
For  that  the  absence  of  such  copies  in  his  collection  is  not  owing 
to  the  fire,  we  can  infer  from  the  fact  of  his  selecting  a  good  B 
copy  to  make  his  own  annotations  on. 

Paper  copies.     The  following  table  exhibits  the  relationship  of 
the  most  important: — 

Copies  of  A — 

A  [now  fragments,  AM.  122  b,  vellum]. 

a*  chart.,  c.  1640,  [was  still  in  existence  in  1730-45.] 


r—                      -'  i  -                       i  —                 —  i 
Stockholm,                AM.  440            B.  M.,  chart.,         Advocates' 
chart,,  1650.          [fragm.]  chart.,           c.  1690.           Library,  chart., 
1656.                                                 c.  1735. 

Icel.  Lit.  Society, 
chart.,  c.  1750. 

Thorwaldsen's 
grandfather, 
chart.,  c.  1750. 

The  later  copies  (B.  M.  and  Advocates)  are  the  best,  they  are  fair  and  accurate. 
They  contain  much  of  the  marginalia  and  appendix  matter  of  Thorlak's  edition  a* ; 
the  later  copies  even  add  indices,  &c. 

More  minutely  this  is  a  list  of  the  best  paper  copies — 
The  A  class : 

a*.  Bishop  Thorlak's  copy,  lost,  copies  hence — 

a.  British  Museum  MS.  11,127,  fol.,  of  c.  1690,  written  in  the  South  of  Iceland; 

purchased  from  Finn  Magnusen. 

b.  Advocates'  Library,  Edinburgh,  21.  3.  17,  autograph  of  the  learned  antiquarian 

Priest  Eyjolf  Jonsson  of  Vellir  in  SvarfaSardal,  North  of  Iceland,  written 
c.  1735  ;  divided  into  425  running  chapters.  Inscribed  '  Islendinga  Saga.' 

c.  Cod.  8  Holm.,  of  c.  1650.     On  the  fly-leaf,  <  Olaus  Verelius  possidet,  Anno 

1667.'  Then  owned  by  Reenhjelm  and  by  Rudbeck.  Inscribed  '  Islendinga 
Saga.' 

d.  AM.  440,  4to.     On  the  fly-leaf,  '  Anno  1656,  24  Apr.'     And  in  Arni  Mag- 

nusson's  hand,  '  |>essa  bok  hefir  skrifaS  Bryniolfr  Jonsson  a  Efsta-landi  a 
Oxnadal.  A  saurblaSinu  utan  um  petta  Sturlunga  Sogu  defect  st69  :  "  Thor- 
arinn  Vigfusson  m.  eh."'  Inscribed  '  Islendinga  Saga.'  Ends  in  Islendinga, 
ch.  5. 


clxxvi  PROLEGOMENA.  §31. 

e.  New  Royal  Collection,  Copenh.  1234,  fol.,  358  pp.  (of  c.  1740):  '  M6r  gaf 
bokina  f>orvaldr  Gottskalks  son  [Thorwaldsen's  grandfather]  ;  hann  haf&i 
J>egit  hana  af  hendi  Sra  Jons  Halldors  sonar  a  Tjorn  fra  Sra  Eyjolfi  Jons  syni 
a  Vollum.  Eitt  hid  allra  bezta  exemplar.  ViSeyjar  klaustri  9  Aug.  1771, 
vitnar  Skiili  Magnusson.'  Inscribed  '  Islendinga  Saga.' 

/.  A  copy  in  the  Collection  of  the  Icelandic  Literary  Society  in  the  hand  of  Priest 
f>orstein  Ketilsson  in  Eyjafjord,  c.  1750,  fol.,  with  indices,  chronology.    Copy 
of  the  preceding. 
The  B  class — 

B  [now  in  AM.  1223,  vellum]. 

AM.  437-38,  chart.,  c.  1640. 

AM.  116,  AM.  114,     AM.  120,     AM.  117-18,    AM.  115,  & 

chart.  chart.  chart.  chart.  chart. 

Of  these  paper  transcripts  we  especially  note : — 

a.  Cod.  Arna-Magn.  437-38,  4to,  chart.,  in  two  vols.,  signed  E  in  the  old  edition, 

is  the  best  of  all  the  B  class,  in  the  hand  of  one  of  Bishop  Thorlak's  scribes. 
In  the  margin  notices  in  the  hand  of  Ketil  Jorunds  son. 

b.  AM.  115,  fol.,  in  the  hand  of  Jon  Erlendsson,  once  owned  by  Bishop  Brynjolf, 

and  with  marginal  notes  in  his  hand.     Inscribed  '  Islendinga  Saga.' 

c.  AM.  114,  fol.,  in  the  hand  of  Jon  Gizurar  son.     On  the  fly-leaf  verses  by 

Priest  Jon  Ara  son  of  Vatzfjord,  referring  to  the  great  war  then  raging  in 
Europe  *. 

d.  AM.  117-18,  fol.,  with  chronology  and  marginal  notes  in  Ami  Magnusson's 

handwriting. 

e.  AM.  116,  in  the  hand  of  Priest  Jon  Olafsson  of  Redsand.^ 

/.  AM.  1 20,  fol.  (of  the  commonest  type).     And  we  note  several  others  in  and 
out  of  Iceland. 


1  We  print  these,  hitherto  unpublished  verses,  as  worthy  of  the  historian's  notice, 
exhibiting  contemporary  opinions  on  the  events  of  a  great  epoch.  A  few  words  are 
illegible ;  their  places  are  marked  by  dots. 

The  first,  alluding  to  the  Barbary  pirates'  incursion  in  1627  and  the  Thirty  Years' 
War,  runs — 

'  Lof  er  a&  lesa  og  skrifa,  og  lyftum  birta  siQan, 
sagnir  af  seggjum  tignum  og  sogur  a  fyrri  dogum : 
GoSr  Gizurs  ni&ji  gaSi  Jon  peirra  rada, 
all-vi5a  ormr  a  gulli  ibyggr  skal  po  liggja. 

f>akka  eg  Ian  og  lukku  lundz  beds  noSru  grundar 
tit  eg  las  bo  litid  Io8i  i  minni  skoSaS. 
Var  strid  aers  og  orar  aSr  a  bessu  ladi, 
enn  mi  a&  ofrid  linnir  eingin  vopn  sjast  lengr. 

Sem  loki  yfir  akra  ly'Sr  gengr  hinn  bra6i, 
ganga  mi  vist  vikingar  vort  yfir  landid,  skortir 
vorn  og  verjur  eirnig ;   via  um  hafid  Sviar. 
Gu&  gaeti  vid  va9a,  og  gegn  Tyrkja  oss  styrki.' 
And  further — 

'  Svenskir  halda  slag  vi&  Danska  til  sjos  og  lands  4  vi3  pa  kj6sa, 
Skaney  ey8a,  skemma  raena,  ska6a  folki,  a  borgir  vaSa; 
Hertoga-daemin  Holstein  firtu  me8  herskildi  fri5  og  Ditmarsken, 
unnu  Jotland  allt  i  rennu,  aS  Eyja-f61ki6  .  .  .  stri3  heyja. 
Ldnardr  ferr  likr  Ij6ni  um  Iandi6  allt  til  beggja  handa, 
slasr  og  stingr,  hoggr,  herjar,  hlifir  ongum,  sattir  ryfr: 
Haestr  veiti  Herran  Christe  hreldu  styrk  mi  Dana-veldi 
Kongi  vorum  lif  og  langa  lukku  gefi  i  pessum  hrukkum. 

Skrifadpann  I2ta  Aug.  Anno  1645.  J(^n)  A(ra)  S(on)Vatzf(ir6i)/ 


§3i-  THE   STURLUNGA  MSS.  clxxvii 

g.  Cod.  Stockholm,  No.  3,  '  Islendinga  sagan  mikla  byriast  h£r ;  skrifud  med 
mesta  flytir  a&  MoSruvollum  i  Horgardal,  Anno  1683'  (of  the  common  type). 

h.  Dr.  George  Stephens,  amongst  his  many  treasures,  possesses  a  good  copy  of  the 
B  class,  with  various  readings  from  A  :  '  Skrifu8  a  ny  a  Hvallatrum  i 
Brei9afir5i  af  Petri  Jonssyni,  Anno  Domini  1723.  Minum  hjartans  naunga 
Seigr  Joni  Hakonar  syni  liae  eg  pessa  bok  naest-komandi  vetr.  Datum  Skar&i, 
Biarni  Petursson'  (bora  1681,  died  1768),  of  whom  Bogi  Benediktsen  in 
Fe6ga-aefi, '  Skrifari  var  hann  g65r  einkum  a  breytta  stafi,'  p.  38,  foot-note. 

Next  comes — 

i.  Biorn  of  Skardsa's  autograph  compendium,  AM.  439,  4to,  with  copious  mar- 
ginal notes  l,  chronology,  &c.  On  the  fly-leaf,  in  Bishop  Thorlak's  hand, 

And  a  year  later  a  favourite  Ballad  metre — 

'  Ur  Danmork  hofum  ver  fengi&  fregn  um  fri5ar  hondlan  nyja 

vid  Svia. 
Donum  gjorSist  dyr-keypt  bii,  daprir  mistu  londin  prjti, 

pvi  mart  vill  my'gja. 
I  |>yzkalandi  preytir  striS  pa5  i6  Svenska  mengi 

svo  lengi. 
Le'narSr a  er  63r  og  aer,  ymsa  bitr  hann  og  slaer, 

svo  dyra  drengi. 
LandiS  allt  er  eytt  og  spillt  af  pvi  langa  stri9i, 

um  si6ir. 
Franskir  lika  fljiiga  a5,  falla  yfir  borg  og  sta3 ; 

pvi  Keisarinn  kvidir. 
F65urlandi5  fataekt  vort  med  fri3i  Drottinn  geymi 

i  heimi. 
Daglegt  hann  vort  blessi  braud  bevari  fyrir  hungrs  nau&, 

svo  sott  ei  sveimi. 
Drottning  Svia  drambar  mi,  og  digr  er  .  .  .  arna 

svo  gjarna. 
Hollenzkir  ba9  hafa  gjort  a9  hlupu  skip  um  han't  hvert 

oss  vegar  aS  varna. 
Fai  peir  sin  forpent  laun  fall  ...  m  ... 

.  .  .  na9ra. 
Kristnir  vilja  kallast  po,  kastist  peir  i  djiipan  sjo, 

.  .  .  fla&ra. 
4d  Julii,  1646.    J(6n)  A(ra)  S(on)/ 

1  Etymologies. — Folgsnar  jarl :  folginn  e9r  falinn. — Stafkarla  letr  :  mjog  bundnar 
Runir. — Bakiarla,  bak  :  aria. — Puss  e8a  posi :  litill  pungr. — Hrseljos  :  glaeringar 
af  hraejum  dau&ra  manna. — Vetvangr,  vett :  vig,  vangr  :  jord. — Hjiikolfr :  ol-kro  : 
hjuk :  gl. — Hamfong :  forum  ekki  i  annan  ham. — A  berlum  er  borit,  a  leiglum  er 
Ipgr,  er  hi&  sama. — Fes-rgkr  :  feraekinn  e8r  ft  sinkr. — Andaepta  e8r  m6tsvara. 

Varia. — 6lar-rei5i  af  hu&um  pa  a  Islandz  hafskipum. — Gael  a6  merkilegu  daemi 
aettar-b!66sins. — Spasaga  J>6r9ar. — Hugspa  Sighvatz. — Spakmaeli  {>orvaldz  og  Sig- 
hvatz. — Korku  danz  {ioro'ar  teikn  fyrir  dauda  hans. — H^r  vantar  vi&  sggu  Gizurs 
jarls  (to  vol.  ii.  p.  265). 

Literary  historical  notices. — Oddi  prestr  kalla8r  Stiornu-Oddi.  Anno  1201  do 
Brandr  bp.,  hann  hefir  Iati6  saman-skrifa  me6an  til  endist  sogurnar,  en  Sturla  hinn 
fr69i  paer  si9ari. — |>a9  hefir  veri9  Noregs  konunga  bok  og  um  Islendinga  eptir  pad 
Saemundr  fr66i  og  Ari  fro&i  dou  (vol.  i.  p.  299). — Af  Sveini  Asleifar  syni  les  i  Orkn- 
eyja  ij.  sogu. — Byst  Sturla  um  i  Geirsholmi  sem  Holmverjar  fyrr. — Veginn  Snorri 
Sturluson  hinn  froQi. — f>essi  kvaedi  standa  i  sogum  Hakonar  konungs  og  Magmiss. 

Patriotic,  laudator  temporis  acti. — H^r  koma  eigi  utlenzkir  ollum  kjorum  vi6 
Islendinga,  sem  mi  gjorist. — Hakon  konungr  er  sok  til  ofsa  Sturlu. — Ofrar  a  konungs 
riki  a  Islandi. — Ekki  porQi  {>6r6r  a6  ri9a  i  Skagafjor6  me6  hundraS  manna  upp  a 

a  Lennart  Torstenson,  the  great  Swedish  captain. 

VOL.  i.  m 


clxxviii  PROLEGOMENA.  §31. 

'  Jbessa  bok  a  eg  f>orlakr  Skula  son  A°  1646.'  Inscribed  by  Biorn  as  « Islend- 
inga  Sagan  Mikla  i  stutt  mal  saman  tekin.'  Hence  are  copies  AM.  1 21,  fol., 
in  the  hand  of  Sra  {>orstein  of  tJtskala,  and  AM.  119,  fol.,  in  the  hand  of 
Asgeir  Jonsson. 

The  old  Edition.  The  first  work  undertaken  by  the  Icelandic 
Literary  Society  was  to  publish  Sturlunga.  Their  edition  is  in  four 
volumes  (three  Sturl.,  one  Arni),  and  took  four  years  (1816-20). 
The  men  who,  at  a  time  of  great  gloom  and  distress,  devoted  their 
time,  money,  and  labour,  for  pure  love  of  the  task,  to  editing  and 
publishing  this  book  deserve  both  gratitude  and  respect.  They 
begun  with  the  best  paper  copy  they  knew  of  (a  B-class  MS. 
with  various  readings  in  its  margin  from  the  A-class  copies). 
When  they  got  to  Bishop  Gudmund's  Saga,  the  Advocates'  Library 
MS.  came  from  Iceland  and  passed  into  Finn  Magnusen's  hands ; 
on  it  the  rest  of  their  work  is  based,  but  they  kept  the  false  division 
into  books,  and  gave  a  terrible  list  of  various  readings  from  worth- 
less paper  copies.  To  the  vellums  or  to  any  classification  of  MSS. 
they  paid  no  heed  whatever.  An  index  of  persons  was  given  (it 
is  very  inaccurate),  but  no  index  of  places,  a  great  desideratum. 
But  in  spite  of  these  defects  it  is  a  very  creditable  work  for  the 
time,  unpretentious  and  useful. 

The  Vice-President  of  the  Society,  under  whose  auspices  the 
first  volume  appeared  (Rask  the  founder  was  away  preparing 
for  his  voyage  to  the  East),  the  venerable  Bjarni  Thorsteinsson, 
lived  to  a  high  age,  c.  95,  and  though  blind  for  thirty  years,  he 
retained  his  faculties  to  the  last,  dying  Dec.  1876.  He  possessed 
a  great  store  of  information  respecting  the  Iceland  of  his  day,  her 
law  and  constitution,  was  a  good  English  scholar,  and  a  man  of 
most  amiable  and  kindly  nature.  Dr.  Egilsson  (then  a  student  at 
Copenhagen)  and  Dr.  Gisli  Brynjulfsson  (a  gifted  man,  whose  early 
death  cut  short  a  career  of  great  promise)  were  also  members  of 
the  Society  when  the  work  appeared. 

The  present  Edition.  It  had  long  been  the  Editor's  wish  to 
undertake  an  edition  of  Sturlunga,  and  when  his  work  on  the 
Biskupa  Sogur,  so  intimately  connected  with  it  in  every  way,  was 
over,  he  began  in  1861-62  to  make  preparations  for  that  end, 
going  through  the  MSS.  at  Copenhagen  and  deciphering  the 
fragments.  But  his  design  was  broken  off  by  his  coming  to 
England  in  1864,  and  turning  for  seven  years  to  a  very  different 
and  all-absorbing  subject.  Still  the  plan  of  an  edition — the  relation 
of  the  vellums,  and  of  the  various  paper  MSS.  to  each  other  and 

Kolbein.  Nu  vilja  Islendinga  vikja  til  konungs  malunum. — Leggja  til  konungs 
malin ;  me&  bvi  kemst  landi&  undir  konunginn. — Tekr  a8  aukast  konungs  vald  a 
Islandi. — Snorri  fyrstr  landraSa-ma&r  atti  a5  vera. — Tekr  konungr  til  aS  skipa  yfir 
stj6rn. — Tekr  konungr  a6  skikka  fj6r5ungum  Islands. 

Geographica,  touching  Biorn's  native  place,  Skagafiord. — f>a3  hygg  eg  Vatznes 
lit  fra  Vollum. — Renna  votn  fyrir  vestan  Valla-laug. — Sturlunga  reitr  heitir  i  kirkju- 
gardi  a  Miika-f>vera  (to  vol.  i.  p.  379). — Ari  hefir  verit  njosnar-ma&r  og  legid  i 
G166arfeykir  a  f»ri&ja  daginn,  og  J>vi  segir  (unreadable). — Merk  aS  votn  hafa  runnid 
vestan  Langamyri. 


§  32.  ,  PRINTING.  clxxix 

their  respective  values— had  already  been  settled  in  his  mind,  so  that 
when  he  first  saw  the  Brit.  Mus.  MS.  in  1865  he  could  at  once 
recognise  its  worth  and  character.  In  1873,  when  he  was  at 
length  able  to  propose  to  the  Delegates  of  the  University  Press 
the  undertaking,  of  which  the  present  volumes  are  the  outcome, 
his  long-deferred  project  was  realised.  As  some  excuse  for  the 
time  which  has  elapsed  since  then,  it  may  be  urged  that  various 
causes  of  delay  unconnected  with  the  book  have  from  time  to 
time  arisen  and  put  off  the  completion  of  the  work. 

The  plan  of  the  present  Edition  is  to  follow  A,  basing  the 
text  on  the  Brit.  Mus.  paper  MS.  (Br.,  Cd.,  and  Cod.),  corrected  by 
the  Advocates'  Library  MS.  (V)  and  in  a  few  instances  by  the 
Stockholm  copy  (H).  Of  course  wherever  the  twenty-four  vellum 
fragments  come  in,  they  are  the  basis  of  the  text  (the  '  vellum '  of 
the  notes,  where  the  place  of  their  beginning  and  ending  is  duly 
noted).  In  a  few  of  the  latter  chapters  of  the  Saga,  B  is  used, 
(B  for  vellum,  B*  for  paper  copies  where  vellum  is  defective,)  all 
useless  paper  copies  (A,  B,  C,  E,  G,  R,  t>  of  the  old  edition)  being 
entirely  disregarded. 

In  one  place  (the  preparations  for  the  sea-fight  of  Floi)  there 
were  certain  difficulties  which  almost  led  the  Editor  to  believe  that 
there  were  in  the  paper  copies  traces  of  a  third  text ;  though  there 
is  nothing  else  that  would  at  all  point  to  the  existence  of  such  a 
one,  but  it  is  possible  that  a*  may  have  had  a  double  text  from 
a  fragment  now  lost  in  this  place. 

All  changes  of  order  &c.  have  been  already  noted  in  §  19,  and 
are  marked  in  the  foot-notes.  All  obvious  interpolations  are  given 
in  Italics.  The  Indices,  in  which  references  are  (as  should  be  the 
invariable  rule  in  editions)  to  chapter,  not  page,  have  been  made 
anew,  and  are  as  complete  as  the  Editor  could  make  them.  The 
collection  of  nicknames  &c.  is  also  new. 

§  32.  PRINTING. 

The  Copying  Age  was  succeeded  by  an  Age  of  Printing.  We 
have  traced  the  history  of  the  former  to  its  beginning  under 
Bishop  Thorlak.  It  is  to  another,  Bishop  Gudbrand,  that  Iceland 
owes  the  printing  press :  for  a  long  time  the  efforts  of  the  printers 
of  the  island  were  directed  to  furnishing  a  supply  of  Religious 
Books,  and  it  was  not  till  later  that  they  turned  to  secular  litera- 
ture. Some  account  of  their  masterpieces,  the  noble  Icelandic 
New  Testament  of  Odd  Gottskalkson,  and  the  translation  of  the 
whole  Bible  under  the  supervision  of  Bishop  Gudbrand,  will  be 
found  in  the  Oxford  Icelandic  Reader,  where  we  have  been  able  to 
reprint  the  Gospel  of  St.  Matthew  from  Odd's  text. 

In  the  mean  time,  in  1664,  the  first  Saga  was  printed  at  Upsala, 
that  of  Hrolf  Gautreksson.  It  was  followed  by  several  more  Sagas 
of  the  kind,  for  the  Swedish  scholars  of  that  day  believed  that  in  these 
late  and  legendary  productions  the  early  history  of  their  country  lay. 

m  2 


clxxx  PROLEGOMENA.        .  §32- 

The  editio  princeps  of  Edda,  Copenhagen  1665,  hardly  deserves 
the  name,  it  is  so  badly  arranged,  and  gives  such  a  miserably 
corrupt  text. 

It  is  to  Bishop  Thord,  son  of  Bishop  Thorlak  and  great-grandson 
of  Bishop  Gudbrand,  that  we  owe  the  first  Icelandic  edition  of 
Icelandic  Sagas.  They  were  issued  from  the  old  press  with  the  old 
types,  some  of  which  Bishop  Gudbrand  had  cut  with  his  own  hands; 
but  from  Skalholt,  whither  the  establishment  had  been  moved  for 
a  while  from  Holar.  Bishop  Thorlak  had  had  thoughts  of  printing 
Sagas,  but  he  and  Bishop  Brynjolf  had  quarrelled  over  the  right 
of  printing  and  the  ownership  of  the  press,  so  nothing  was  done. 
Thord's  taste  and  wisdom  was  shown  by  the  choice  of  Land- 
nama,  Kristni  Saga,  Libellus,  and  the  Great  O.  T.  S.  (Flatey-book 
text),  which  appeared  in  1688-89,  having  passed  through  the  press 
in  two  years.  We  have  printed  the  preface  to  the  latter  work l  to 
show  the  spirit  and  sagacity  of  the  good  bishop. 

Nothing  further  was  done  for  the  Sagas  in  Iceland  (it  was  a 
poor  country,  and  paper  copies  largely  supplied  the  place  of 
printed  books)  till  1756,  when  a  4to  and  an  8vo  of  Islendinga 
Sogur  appeared  from  the  Holum  press.  About  this  date  another 
little  press  was  set  up  in  the  Island  of  Hrappsey,  whence  in  1782 
the  editio  prima  of  Egla  issued.  There,  too,  were  several  other 
useful  books  printed,  Biorn  of  Skardsa's  Annals,  &c.  Since  that 
date,  nothing  of  the  classic  literature  but  reprints  has  been  put  in 
type  in  Iceland. 

Though  Arni  Magnusson   devoted   his   life  to  collecting  and 

1  Epilogue  to  Skalholt  Edition  ofOL  Tr.  (1688)  : — '  f>essa  Olafs  Sogu  hefi  eg  med 
6maki  ekki  litlu  ok  kostnaSi  a  prent  ut  ganga  latid,  einkum  par  eg  hefi  merkt  at 
margir  Landzmenn  vorir  mundi  hana  girnast,  veit  eg  heldr  eigi  adra  sogu  sem  m£r 
pykkir  henni  fram  taka,  baedi  til  fro&leiks  og  daegra-styttingar,  ok  kemr  hun  viSa 
vi5  Fo&urland  vort,  einkum  par  getr  um  Christni-boSun  h£r  &  landi.  Vist  er  bat 
satt  at  ekkert  ber  meir  at  meta  en  GU&S  or&  ;  p6  er  pat  eigi  bannat  bess  i  mi&li  at 
skemta  ser  at  go&um  froQleiks-bokum.  "  Saga  bess  Haloflega  Herra  Olafs  Tryggva 
sonar  Noregs  konungs." ' 

And  from  the  Prologue  to  the  Landnama  Skalholt,  April  18, 1688  : — '  En  me&  bvi 
eg  merki  ad  landsmenn  minir  sumir  girnast  lika  aS  fa  gamlar  Historiur  ok  frae&i- 
baekr,  einkum  baer  sem  vort  Fo&urland  ok  nalaeg  lond  ok  riki,  Danmork  ok  Noreg 
etc.  snerta,  ba  hefi  ek  beim  til  benustu  ok  boknanar  a  prent  lit  ganga  14tiS  bessa 
gomlu  S6gu-b6k,  sem  nefnist  LANDNAMA,  hljoSandi  um  fyrstu  bygging  bessa  landz 
einkum  af  Nor&monnum.  Er  betta  at  minni  hyggju  ein  sii  bezta  fro&leiks-bok,  ok 
svo  sem  fundament  ok  grundvollr  til  at  skilja  a&rar  gamlar  Islenzkar  ok  Norzkar 
Sogu-baekr,  ok  Antiquitet.  .  .  .  Hvar  fyrir  bu  g68i  Lesari  matt  ei  okunnigr  vi5 
bregSast,  bott  bessi  bok  s^  nokku6  ooruvis  or6u&  ok  stofud,  en  nd  er  venjulegt 
e8r  almennt  vordit  her  hja  oss  i  bessu  landi.  6skandi  vaeri  bess  a&  v^r  h^ldum  vi& 
vort  gamla  moSur-mal,  sem  forfeSr  vorir  briikaS  hafa,  og  brj41u8um  bvi  ekki,  bvi 
sjaldan  fer  betr  begar  breytt  er,  segir  gamall  mals-hattr.  Maetti  ba&  oss  heldr  til 
hro&rs  horfa,  a&  v^r  heldum  6umbreyttu  bvi  gamla  ok  vi&fraega  Norraenu-m41i, 
sem  briikaS  hefir  verid  a8  fornu  i  miklum  parti  Nor9r-halfunnar,  einkum  Noregi, 
Danmork,  Sviariki,  etc.  Hefi  eg  huga8,  Lofi  Gu&,  a8  lata  fylgja  pessari  bok 
mappam  Geographicam  Islandiae.  En  eigi  hefi  ek  aformat  a&  leggjast  svo  i  Sagna- 
prent,  a8  pess  vegna  hindrist  Gu8s  Or9,  kvaS  xlib  a  ok  skal  mest  metast  meQan  eg 
og  minir  hofum  rd&  a  bessu  prentverki.' 


§  32.  PRINTING.  clxxxi 

working  towards  his  projected  edition  of  Libellus  and  Skioldunga, 
he  never  published  any  Saga.  By  a  curious  accident,  however,  his 
unfinished  edition  of  Libellus  was  printed  at  Oxford.  Christian 
Worm,  grandson  of  the  great  Danish  scholar  and  physicist  Ole 
Worm  (a  man  who  gave  a  great  impulse  to  historical  and  philo- 
logical studies  in  Denmark  and  abroad),  came,  when  quite  a  young 
man,  to  England,  and  as  he  wished  to  get  something  '  Runick ' 
printed  here,  having  a  copy  of  Ami's  notes  with  him,  he  got  them 
printed  about  1692,  though  as  they  lay  by  many  years  before 
publication,  the  book  is  dated  1716.  Ami  was  very  wrath  at  this 
surreptitious  production,  and  made  Worm  to  give  him  what  the 
Sagas  would  call  'self-doom/  and  thereby  got,  as  damages, 
several  MSS.  which  had  descended  to  Worm  from  his  grandfather's 
collection,  Codex  Wormianus  of  Edda,  and  Codex  Runicus  of  the 
Laws  among  them ;  and  lucky  it  is  that  he  did  so,  for  afterwards, 
when  Worm  had  been  raised  to  the  bishopric  and  was  getting  on 
in  years,  a  fire  broke  out  in  Worm's  house  and  destroyed  the 
whole  of  his  library. 

Ami,  whose  end  was  hastened  by  grief  and  despair  caused  by 
his  losses  in  a  more  terrible  conflagration,  left  all  his  property  in 
trust  to  the  University  Library  to  form  a  fund  for  the  benefit  of 
Icelandic  scholarship,  and  especially  for  the  purpose  of  printing 
Icelandic  classics.  For  forty  years  this  was  inoperative,  owing  to 
vexatious  treasury  claims,  which  were  at  length  waived,  and  the 
bequest  took  effect.  The  first  work  which  appeared  in  connec- 
tion with  the  fund,  was  the  Niala  of  1772,  a  work  which  has  never 
been  surpassed,  among  the  numerous  editions  of  Icelandic  Sagas, 
for  its  artistic  beauty,  and  rarely  equalled  for  its  good,  sensible 
editing,  the  model  of  what  an  edition  of  such  a  work  should  be. 
Kristni's  Saga  in  1775,  and  Hungr-vaka  in  1778,  and  several  other 
volumes  followed  with  Latin  translations  affixed.  The  Poetic  Edda 
among  them  in  1778  sqq.  Since  then  the  fund  has  put  forth,  Egla 
1809,  Laxdaela  1826,  Grdgas  1829,  and  Kormaks  Saga  1832. 
All  in  the  same  place,  and  others  of  less  note.  The  Danish  His- 
torian Suhm  had  several  Sagas  published  at  his  own  expense, 
fine  'tall  copies,  broad  margins/  but  bad  texts:  Orkn.,  Gluma, 
Rymbegla,  &c. 

The  conscientious  but  heavy  scholarship  of  the  end  of  the  last 
century,  which  had  been  gradually  getting  duller  and  blinder,  was 
now  pushed  out  of  the  way  by  the  New  Learning  of  a  knot  of 
young  men,  of  whom  the  leader  and  inspirer  was  RASK.  He 
founded  the  Icelandic  Literary  Society  in  1 8 1 6.  One  of  its  objects 
was  the  publication  of  classic  Icelandic  works.  They  began,  as 
noticed  above,  with  the  Sturlunga.  The  Society  also  made  the 
large  map  of  Iceland,  a  work  of  great  accuracy  and  care.  Under 
their  auspices  J6n  Sigurdsson  has  edited  the  Icelandic  Diploma- 
tarium,  and  the  Editor  printed  Biskupa  Sogur. 

In  1825  Rafn  founded  the  '  Nomena  FornfrseSa  Fe'lag,'  better 


clxxxii  PROLEGOMENA.  §  32. 

known  as  the  Socie'te'  des  Antiques  du  Nord.  The  most  useful 
work  done  by  this  Society  is  the  Series  of  Kings'  Lives,  Fornmanna 
Sogur  (Fms.),  xii  vols.,  1825-37.  Less  notable  and  not  so  well  exe- 
cuted are  the  Fornaldar  Sogur  (Fas.),  a  collection  of  mythical  and 
fictitious  works,  1829-30.  It  was  Fms.  that  Dr.  Egilsson,  the  last 
of  the  long  list  of  Icelandic  Latinists,  used  for  his  Latin  transla- 
tions in  Scripta  Historica.  From  them  was  also  made  a  Danish 
translation.  Two  series  of  Islendinga  Sogur  (two  vols.  each) — the 
first  1830,  with  Icelandic  prefaces  and  apparatus;  the  latter  1843- 
47,  with  Danish  introductions,  &c. — followed.  The  activity  of  the 
Society  in  these  its  early  years  was  evidenced  by  the  production  of 
seventeen  volumes  in  twelve  years.  The  gigantic  Antiquitates 
Russes  and  the  luxurious  Antiquitates  Americanae,  chiefly  useful  for 
their  beautiful  facsimiles,  are  due  to  the  new  Danish  management. 

In  1846  a  little  Society,  Nordiske  Literatur  Samfund  (often 
quoted  as  Nord.  Oldsk.),  was  set  on  foot,  under  the  auspices  of  the 
late  Professor  Westergaard  (whose  lamented  death  has  so  lately 
taken  place).  It  has  published  several  Sagas — Gisli,  Hrafnkel 
(ed.  princ.),  Vapnfirdinga  (ed.  princ.),  and  chief  of  all  '  Gragas/ 
i.  e.  Cod.  Reg.,  edited  by  W.  Finsen,  all  in  a  handy,  useful  form, 
with  Danish  translation. 

The  Independence  of  Norway,  secured  by  the  constitution  of 
1814,  produced  astonishing  results  in  that  country,  which  awoke, 
as  it  were,  from  a  long  sleep,  and  a  race  of  men  appeared,  whose 
freshness  of  view  and  wonderful  energy  mark  a  new  era  in  Scan- 
dinavian learning.  The  publications  of  Munch  and  Keyser,  the 
Norse  Laws  and  the  Norse  Diplomatarium,  &c.,  were  the  first- 
fruits  of  this  movement ;  but  we  are  chiefly  here  concerned  with  the 
long  series  of  works  which  Dr.  Unger  has  edited.  For  the  last 
thirty  years  this  indefatigable  scholar  has  been  printing  MSS. 
(nearly  all  of  which  had  never  hitherto  been  touched), — the  huge 
Corpus  of  Saints'  Lives,  the  Mariu-Sogur,  Postula-Sogur,  Stj6rn, 
&c.  (the  remains  of  the  Cloister  Libraries),  Romantic  Sagas  (Karla- 
magnus,  Thiodrek  S.,  &c.),  Historical  MSS.  of  high  importance 
(Morkinskinna,  Fris-bok,  Olaf's  Saga,  O.  H.  L.,  &c.),  will  remain 
as  marks  of  his  colossal  industry. 

In  Germany,  of  late  years,  K.  Maurer's  edition  of  Gull-fcori,  the 
Editor's  Eyrbyggia,  Fornsogur,  and  Dr.  Rolling's  Riddara  Sogur 
and  now  (1878)  Tristram  have  appeared. 

The  Swedish  Text  Society  (Fornskrift-Sallskapet),  under  the 
leadership  of  Klemming,  has  long  been  engaged  with  the  remains 
of  their  own  old  literature.  But  recently  several  scholars  have 
turned  to  Icelandic  studies,  and  Cederschwld' s  Bandamanna,  Joms- 
vikinga,  and  several  Romances,  and,  most  important,  the  valuable 
Homily- book  of  Dr.  WisSn  are  editions  of  permanent  merit. 

The  study  of  Icelandic  also  appears  to  have  taken  root  in  Eng- 
land, and  the  Northern  Sagas  for  the  Rolls'  Series,  the  Oxford 
Icelandic  Dictionary  (begun  in  1866  and  finished  in  1873),  together 


§33-  THE   EDDIC   POEMS.  clxxxiii 

with  the  present  two  volumes,  mark  the  serious  interest  felt  in  the 
subject. 

§  33.   THE  EDDIC  POEMS. 

It  is  not  our  purpose  to  deal  fully  with  these  poems,  but  merely 
to  point  out,  as  briefly  and  clearly  as  we  can,  certain  points  con- 
nected with  their  origin  and  history  which  may  serve  as  suggestions 
for  future  investigation. 

To  begin  with  the  Name ;  the  word  '  Edda/  now  applied  to  a 
collection  of  Lays  of  various  authorship  and  age,  though  occa- 
sionally convenient,  is  misleading  and  historically  false,  and  should 
be  as  little  used  as  possible.  It  is  a  word  only  met  with  in  Rigs- 
|>ula,  a  Lay,  part  of  which  is  lost,  only  found  in  a  stray  leaf  of  one 
MS.,  where  it  is  used  in  the  sense  of  Atava,  great-grandmother. 
It  never  occurs  in  the  Laws,  and  is  not  found  in  any  other  Teu- 
tonic language.  Prima  facie,  it  is  highly  unlikely  that  we  should 
have  in  any  tongue  for  great -grandmother  a  simple  uncompounded 
word ;  and  when  the  word  used  in  the  same  poem  for  great- 
grandfather is  looked  into,  it  turns  out  to  be  the  word  '  ai/  which 
we  take  to  mean  simply  ancestor.  Whence  then  can  the  poet 
have  got  the  word  ?  He  must  either  have  invented  it,  or,  as  in 
other  cases,  borrowed  a  word  of  kindred  meaning  from  some 
neighbouring  tongue,  very  possibly  Gaelic,  just  as  he  does  '  Righ ' 
in  the  same  poem  *. 

The  history  of  the  name  begins  with  the  occurrence  of  the  word 
in  Cod.  Upsalensis  (see  p.  Ixxxi),  and  in  a  fragment  of  Snorri's 
work.  //  is  always  used  in  connection  with  SnorrCs  work,  and  espe- 
cially with  reference  to  Skaldskaparmal.  So  the  Rfmur  over  and 
over  again  used  the  '  art  of  Edda '  as  equivalent  to  '  ars  metrica/ 
the  complicated  system  of  synonyms  which  were  regarded  as  the 
chief  beauty  of  Icelandic  poems — for  instance,  an  untaught  poet 
who  called  a  spade  a  spade,  instead  of  describing  it  by  a  mytho- 
logical circumlocution,  would  be  scouted  as  '  Eddaless.'  At  the 
Revival  the  first  mention  of  the  word  is  by  the  annalist  of  1580  in 
the  before-quoted  phrase  referring  to  Snorri  (p.  Ixxxi).  In  Cry- 
mogaea,  1609,  Arngrim  calls  Snorri  '  Auctor  Eddae/ 

We  now  come  to  the  confusion  in  the  use  of  the  title.  In  a  com- 
mentary to  J6ns-b6k,  1626,  Biorn  of  Skardsa  several  times  uses  the 
word  with  reference  to  vocabulary  in  the  later  part  of  Snorri's  Edda ; 
but  as  he  knew  this  work  from  Codex  Wormianus  and  took  the 
whole  of  the  varied  contents  of  that  vellum  as  one  book,  he  often 
gets  confused,  and  seems  to  have  some  theory  as  to  Saemund's  having 
begun  the  work  which  Snorri  finished.  Sometimes  too  he  speaks  of 
Gunnlaug  as  if  he  fancied  he  had  written  part  of  this  Corpus. 

1  We  can  fancy  that  in  accordance  with  a  common  and  ingenious  Icelandic 
custom,  which  reached  a  height  in  Snorri  and  Sturla's  days,  the  word  Edda  in 
Rigs-bula,  which  pleased  the  hearer's  ear,  was  first  applied  to  the  Codex  which 
contained  it,  and  much  beside,  especially  Snorri's  Edda.  If  so,  it  would  easily 
become  the  specific  name  of  Snorri's  work. 


clxxxiv  PROLEGOMENA.  §  33. 

Arngrim  fell  into  the  same  habit  in  his  later  works,  and  when 
Ole  Worm  asked  him  how  it  was  that  he  once  called  Snorri  the 
author  of  Edda,  and  now  talked  of  Saemund,  &c.,  Arngrim  put 
him  off  with  an  ambiguous  reply :  '  We  find  it  in  our  monumental 
[observe  the  omission  of  antiqua,  for  it  is  but  a  statement  of 
Biorn's,]  '  that  Saemund  began  and  Snorri  finished  the  book.' 

So  matters  stood  when  Bishop  Brynjolf,  accepting  Biorn's  theory, 
writes  to  one  of  his  learned  Danish  friends  and  speaks  of  the 
'  original  Edda '  of  his  fancy  thus,  '  Ingentes  Thesauri  totius  hu- 
manae  sapientiae  conscripti  a  Saemundo  sapiente/  we  have,  he  goes 
on,  'vix  millesimam  partem'  of  what  is  lost.  And  in  this,  latter 
statement  he  is  correct,  for  the  lists  of  names  in  the  f>ulur  are 
the  last  dry  bones  of  once  living  legends,  the  ossa  coccygis  of 
gods  and  sea-kings  and  heroes,  of  whose  bodies  all  the  rest  has 
long  since  mouldered  in  the  dust. 

Up  to  this  time  the  word  Edda  has  been  consistently  used 
for  Snorri's  Edda,  and  before  1643  there  is  no  trace  of  any  one 
knowing  the  Poetic  Edda  at  all.  An  Essay  of  Biorn  still  in  MS., 
written  1641,  and  a  composition  of  Jon  Gudmundsson,  penned  in 
1642,  both  treating  exhaustively  mythological  subjects,  yield  not 
the  faintest  allusion  to  the  poems  we  know  as  *  Edda/ 

But  now  the  Cod.  Regius  of  the  Lays  turned  up,  and  Brynjolf  at 
once  accepted  it  as  proof  positive  of  his  own  theory :  '  Ilia  genuina 
rhythmica  Saemundi/  he  says ;  boldly  writes  EDDA  S^EMUNDI  on  the 
back  of  the  newly-discovered  book,  and  henceforward  the  'two 
Eddas'  become  a  standing  phrase  among  the  learned;  Snorri's 
Edda  being  distinguished  as  Prose-Edda,  the  Book  of  Lays  as 
Saemund's  Edda. 

Whence  the  bishop  got  this  Book  of  Lays  we  do  not  know  for 
certain.  About  this  he  says  nothing,  but  we  believe  that  it  was  in 
the  East  of  Iceland,  which  was  almost  a  terra  incognita,  where 
things  might  lurk  in  silence  for  scores  of  years,  for  there  were  no 
great  copyists  in  the  East,  it  was  so  far  from  the  real  centres  of 
intellectual  life,  Holar,  Skalholt,  and  Broadfrith.  One  reason  for 
this  hypothesis  rests  on  the  fact  that  with  Cod.  Regius  came  a 
fragment  (A  of  editions,  AM.  748)  which  contained  Vegtamskvi6a. 
Now  there  is  a  poem  of  the  fifteenth  or  sixteenth  century,  Hrafna- 
galdr,  which  was  composed  to  serve  as  introduction  and  be  affixed 
to  Vegtamskvi6a.  In  it  there  is  a  word  borrowed  from  the  Voluspa 
of  Cod.  Regius,  so  that  it  is  clear  the  author  knew  both  these  two 
MSS.  But  this  poem  is,  we  take  it,  by  an  East  countryman,  the 
word  '  endr-rjo3a '  (see  Diet.  s.  v.)  being  a  provincialism  only  used 
in  that  quarter,  as  far  as  we  know.  Again,  the  handwriting  of  the 
two  vellums  is  quite  unlike  any  handwriting  known  to  the  Editor. 
This  would,  at  all  events,  be  hardly  the  case  if  they  were  of 
Western  origin,  from  a  part  of  the  country  where  there  had 
been  a  regular  school  of  scribes  with  a  marked  character  of  hand- 
writing, &c. 


§33-  THE   EDDIC   POEMS.  clxxxv 

From  what  has  been  said  before,  the  reader  will  see  that  to 
imagine  any  'Eddie  tradition'  to  have  existed  in  Iceland  would 
be  idle.  In  fact,  if  these  two  MSS.  had  not  emerged  we  should 
not  have  known  that  such  poems  as  the  Lays  of  Helgi,  Havamal, 
Hymiskvi3a,  the  Atli  Lays,  or  the  Gudrun  Lays  ever  existed.  All 
we  should  have  been  able  to  say  when  we  read  parts  of  Volsunga 
Saga  is,  what  we  say  now  with  regard  to  parts  of  Skioldunga,  '  this 
curious  prose  must  be  founded  on  ancient  Lays/ 

In  the  absence  therefore  of  all  direct  allusion,  we  must  seek 
back  for  traces  of  them  through  Icelandic  literature.  In  the 
fifteenth  century  we  have,  besides  Hrafnagaldr  quoted  above,  the 
two  Thrymlur  (printed  in  Mobius'  edition  of  Edda),  Ballads  founded 
on  the  Lay  Thrymskvi6a.  Next  we  come  to  the  fourteenth-cen- 
tury paraphrase  of  the  Lays  of  Helgi  and  the  Wolsungs  in  Vol- 
sunga Saga,  clearly  drawn  from  a  sister  copy  of  our  Cod.  Regius. 
In  the  thirteenth  century,  Snorri's  Edda  quotes  from  three  Lays, 
which  he  knew,  we  think,  in  the  shape  of  single  Lays  on  separate 
scrolls.  About  the  beginning  of  the  same  century,  in  Monk  Gunn- 
laug's  Poem,  « Merlinus  Spa/  a  paraphrase  of  Geoffrey's  prophecy 
of  Merlin,  there  are  phrases  and  cadences  which  prove  that  author 
to  have  known  and  sometimes  imitated  the  Lays  of  Helgi.  In 
Fostbraedra  Saga  is  a  phrase  of  Havamal  quoted  as  a  ditty.  That 
part  of  Havamal  which  relates  to  Charms  &c.  was  also  known  to 
the  author  of  Ynglinga  (Ari).  In  no  other  Icelandic  composition 
do  we  see  any  trace  of  '  Eddie '  influence,  save  in  Laxdaela  only, 
where  the  character  of  Gudrun,  to  our  mind,  especially  in  the  scene 
where  she  eggs  on  her  sons  to  revenge  Bolli,  is  affected  by  a  reflec- 
tion from  the  Lays.  See  Oxford  Icelandic  Reader,  where  the 
passages  are  given  and  pointed  out.  King  Sverri,  as  we  have 
noticed,  once  quotes  a  piece  of  Fafnismal. 

We  are  thus  thrown  back  on  the  poems  themselves,  and  must 
examine  them  to  try  and  find  out,  if  we  can,  whence  and  where 
they  arose. 

Looking  at  the  mass  of  separate  poems  of  different  styles,  ages, 
and  subject,  as  a  whole,  we  shall  at  once  perceive  that  they  are  all 
inferior  in  age  to  the  period  when  the  Scandinavian  language 
broke  off  from  the  other  Teutonic  tongues,  and  took  upon  itself 
a  character  of  its  own,  both  in  vocabulary,  in  the  development  of 
new  grammatical  peculiarities  (e.  g.  the  reflexive),  and  in  the  great 
morphological  changes  (e.g.  very  great  contractions  and  apheresis). 
A  very  early  origin  is  therefore  impossible,  and  the  ninth  century 
must  be  our  upward  limit. 

We  may  also  note  that  foreign  words  are  found  in  these  Lays 
of  Latin,  even  Gaelic  and  English  origin  (a  point  we  shall  recur 
to  later).  That  the  finest  of  these  Lays  breathe  the  very  spirit  of 
the  Wiking  Age  is  clear :  there  could  be  no  better  exponents  of 
the  roving  life  or  daring  recklessness  and  wild  adventure  of  that 
Age  than  the  Lays  of  Helgi.  It  is  also  evident  that  these  Lays 


clxxxvi  PROLEGOMENA.  §  33. 

differ  from  the  Icelandic  poetry  of  known  poets  in  style,  diction, 
metre,  and  subject. 

Again,  the  ancient  myths  have  been  localised  in  a  strange  way 
in  the  West.  The  Magic  Mill  is  sunk  in  the  Pentland  frith,  the 
Everlasting  Fight  takes  place  at  Hoy.  Moreover,  curious  Gaelic 
words  occur  in  the  first  chapters  of  Ynglinga,  referring  to  Odin 
and  the  Ases,  which  looks  as  if  Ari's  mythology  at  all  events  had 
come  down  to  him  through  folks  whose  ancestors  had  once  been 
in  the  Western  Islands. 

It  was  moved  by  these  considerations,  which  a  minuter  examina- 
tion of  the  Lays  confirmed,  that  the  Editor,  some  ten  years  ago, 
came  to  the  conclusion  that  but  one  solution  was  possible — that 
these  poems  (with  one  or  two  exceptions,  to  be  noticed  below)  owe 
their  origin  to  Norse  poets  in  the  'Western  Islands' — that  the 
Lays  are,  in  fact,  to  these  Islands  what  the  Saga  was  to  Iceland — 
that  they  date  from  a  time  subsequent  to  the  settlement  of  Iceland 
from  those  Islands,  though  perhaps  the  work  of  the  first  genera- 
tions after  that  event. 

It  is  obvious  that  the  only  way  to  settle  such  a  question  as  this 
is  to  take  the  poems  one  by  one,  and  argue  from  one  to  another 
where  they  are  connected,  classifying  them  in  the  process. 

Let  us  begin  with  Rigs-fiula,  which,  indeed,  first  suggested  the 
above  theory  to  the  Editor.  Here  is  an  Hesiodic  poem  :  the 
author  is  giving  his  idea  of  the  origin  of  Society,  how  each  class 
arose,  and  how  Kings  came  to  be.  It  has  not  at  all  the  look  of 
a  very  early  poem,  and  must  not  be  used  as  authority  for  the  fifth 
and  sixth  centuries  (an  appendix  to  the  Germania,  as  it  were),  but 
rather  belongs  to  a  philosophical  and  euemerist  class  of  work. 
There  is  an  explanation  needed  to  the  poet's  mind  for  the  exist- 
ence of  a  King,  and  he  is  obliged  to  go  beyond  the  sea  (to  Dublin 
or  Denmark  ?)  for  him,  and  his  normal  idea  of  a  state  is  that  in 
which  an  Earl  is  the  highest  degree: — this  does  not  point  to  a 
Norwegian  origin.  Next  we  notice  that  he  describes  a  society  the 
grades  of  which  are  very  distinct — the  thrall,  a  loathed  and  ugly 
person,  is  quite  another  being  to  the  ceorl  or  franklin,  whose 
physical  characteristics  are  very  different.  This  is  what  we  should 
expect  where  two  races  are  in  contact,  and  where  serfs  of  the 
conquered  race  live  on  under  their  conquerors ;  but  it  suits  neither 
Iceland  nor  Norway.  Then  we  find  car  is  employed,  non-Icelandic, 
peat  dug,  not  Norwegian,  but,  as  we  see  from  Orkneyinga,  a  Gaelic 
custom,  taught  the  Norsemen  in  Orkney  by  Turf  Einar  *.  Coming 
to  words,  cart  is  Gaelic ;  calk  is  Latin ;  Edda  is  foreign  (as  we 
noticed  above)  \  the  names  of  several  thralls  look  foreign ;  and  lastly, 
Rigs-pula  itself  is,  we  believe,  simply  the  King's  Lay,  a  fanciful  title, 
for  which  the  poet  has  borrowed  the  Gaelic  Righ,  or  King. 

Taking  Grimmsmal,  several  of  the  river  names  are,  we  think,  to 

1  Peat  pits  in  Caithness  are  mentioned  in  Orkneyinga  Saga,  p.  224,  Rolls'  edition. 


§33-  THE  EDDIC   POEMS.  clxxxvii 

be  identified  with  Gaelic  streams.  Even  '  Kerlaugar  tvaer '  strikes 
us  as  remarkably  like  a  Scottish  or  English  Kerlock  or  the  like. 
The  Kjar  seems  to  point  to  some  such  root  as  appears  in  Cher, 
Cher-well,  Char,  &c.,  all  Celtic  names. 

In  one  of  the  Lays  of  Sigurd  (an  important  instance,  because  the 
Lay  in  question  belongs  to  a  group,  all  of  which  must  go  together) 
we  find  the  phrase  '  su3r  a  Fifi '  [southwards  on  Fife].  This  the 
Volsunga  paraphrast  has  changed  to  '  su6r  a  Fiom,'  putting  a 
place  he  knew  for  one  he  had  never  heard  of.  But  against  his 
reading  we  may  urge  that  Funen  is  never  used  with  a  mark  of 
direction,  whereas  Fife,  which  only  occurs  thrice,  always  has  such 
a  mark  attached  to  it,  the  other  two  instances  being  a  verse  of 
Sighvat's,  composed  in  England  at  Cnut's  Court  '  ur  Fivi  nor5an,' 
and  in  Orkneyinga  <su6r  a  Fifi/  p.  34,  Rolls'  edition. 

We  may  now  turn  to  those  compositions  which  present  the 
closest  analogy  to  the  Lays  of  which  we  are  speaking.  Many 
of  these  we  know  the  origin  of,  and  they  seem  to  support  the 
foregoing  conclusions,  for  most  of  them  are  associated  with  the 
Western  Isles. 

The  grand  dirge  Eiriksmal,  perhaps  of  all  these  the  most  con- 
sonant in  feeling  and  style  to  the  finest  of  the  Eddie  Lays,  was 
composed  on  the  King  of  Northumberland  for  his  widow  Gunnhild, 
while  she  was  yet  in  exile,  at  some  time  between  Eirik's  death  (950) 
and  Hakon's  death  (c.  969),  for  it  was  then  imitated  by  Eyvind 
Skaldaspiller.  It  should  therefore  be  the  work  of  a  Western  poet. 

The  Hafurfirth  Lay,  ascribed  to  Hornklofi,  calls  the  King  of 
Norway  '  King  of  the  Easterlings '  and  the  Norwegians  '  Eastmen/ 
which  no  Northman  would  have  done,  but  which  would  be  true  in 
the  mouth  of  a  Western  man. 

In  Biarkamal  occurs  the  name  '  A6ils/  a  form  which,  like  that 
in  Ynglingatal,  is  a  worn-down  form  of  '  Eadgils '  and  Norse  and 
Swedish  'Audgils/  It  is  found  only1  in  these  poems,  in  myths 
founded  on  such  peems,  and  on  the  Manx  Rune  stones — that  is 
to  say,  the  poems  are  the  work  of  men  who  pronounced  the  name 
in  this  way,  and  the  only  men  we  know  to  have  done  so  are  from  the 
West.  In  the  second  fragment  of  the  same  poem  a  river  name, '  Orun/ 
occurs,  which  looks  to  us  like  the  name  of  some  Gaelic  stream. 

Darra$ar-ljo$  is  historically  a  Western  song,  and  it  is  very 
valuable  to  us,  as  it  gives  us  a  date;  it  is  after  1014,  in  the  days  of 
King  Cnut,  and  of  Thorfinn  the  most  powerful  of  all  the  Orkney 
Earls  whose  realm  extended  to  part  of  Ireland  (died  c.  1064). 

With  regard  to  Solar-ljoft,  the  Sun's  Lay,  we  have  a  strong 
opinion  that  it  too  belongs  to  the  West,  the  purity  of  its  diction, 
the  peculiar  religious  tone  which  pervades  it,  and  reminds  us  strongly 
of  the  compositions  and  ideas  of  the  early  church  of  the  West,  the 
sweetness  and  meekness  of  the  Columbian  church.  The  Vision  is 

1  The  Wordingborg  stone  has,  we  are  aware,  been  read  so  as  to  give  the  word 
apisl,  but  the  letters  are  very  indistinct  and  the  reading  of  the  whole  uncertain. 


clxxxviii  PROLEGOMENA.  §  33. 

quite  consonant  to  the  early  Irish  Saints'  Lives,  and  the  whole  poem 
bears  the  imprint  of  a  time  when  heathendom  was  yet  a  power 
in  the  land.  The  morals  too,  drawn  from  stories  hinted  at  as  well 
known,  do  not  refer  to  Icelandic  personages  or  history.  We 
should  place  this  Lay  in  the  latter  part  of  the  eleventh  century. 

Coming  to  a  later  or  epigonic  school  of  poetry,  the  poetry  of 
Ragnars  Lays,  the  Rune  Lay,  the  Song  of  Proverbs,  and  still  later 
Krakumal)  we  can  confidently  mark  these  down  in  the  West ;  the 
wording  of  the  last  poem  is  quite  conclusive  ('  h '  omitted,  &c.) 

When  the  stream  of  poetry  has  run  dry,  the  Gradus  ad  Parnas- 
sum  is  needed.  The  Pulur  lists  of  classified  words  drawn  up  in 
verse,  for  poets'  use,  therefore  fitly  close  the  poetic  period.  That 
they  must  be  ascribed  to  the  Western  Islands  was  first  forced  upon 
the  Editor's  conviction  when,  coming  for  the  first  time  into  the 
Oxford  City  Library  in  1866,  and  musing  over  a  big  English 
map,  he  noticed  that  among  the  Northern  river-names  there  were 
many  which  he  knew  from  the  Mur— Spey,  Nith,  Oykill,  &c.;  and 
upon  examination  he  found  that  of  120  Mur  river-names  one 
might  identify  at  least  100  as  North  British  streams  ranging  from 
the  Wash  to  Pentland,  and  there  is  little  doubt  that  where  a  name 
such  as  Nith  occurs,  common  to  Norway  and  Scotland,  that  the 
latter  is  meant.  The  list  of  birds  also,  when  examined  for  the 
Dictionary,  comprised  a  large  number  of  species  which  do  not 
inhabit  Scandinavia  or  Iceland,  but  are  to  be  found  in  Bewick, 
&c.,  as  birds  of  the  British  Islands. 

In  the  list  of  shipping  terms,  parts  of  the  ship,  rigging,  spars, 
&c.,  there  are  many  terms  never  met  with  in  Icelandic  literature 
or  talk,  and  unknown  in  Norway.  This  would  be  just  what  we 
should  expect  in  the  case  of  a  place  where  the  ship  was  a  home, 
and  the  Wiking-tide  lasted  longer  than  in  any  other  land, — the  very 
focus  of  the  Northmen's  Empire  of  the  Sea ! 

That  these  f>ulur  are  late,  the  occurrence  of  modern  Greek 
words — fengari,  fayydptov,  the  moon ;  nis,  vvg,  the  night  (as  Bugge 
noticed) ;  Kipr,  Kvn-pos,  Cyprus,  such  as  may  have  been  brought 
back  by  Rognvald's  crusading  crews ;  and  of  Latin  words,  korvuss, 
&c. — prove  pretty  conclusively. 

Coming  back  once  more  to  the  mass  of  Eddie  poetry  we  may 
feel  our  way  to  a  rough  classification  of  the  single  Lays  into  groups1, 
which  may  serve  as  a  basis  for  further  research.  Many  of  them  are 

1  Some  such  grouping  of  the  Lays  as  is  here  attempted  for  the  first  time  (though 
the  Editor  had  already  made  this  rough  classification  long  before  this  present  theory 
of  their  Western  origin  was  taken  up)  is  quite  necessary  to  a  right  understanding  of 
the  Lays  themselves.  The  absence  of  any  such  attempt  has  had  a  good  deal  to  do 
with  the  backward  state  of '  Eddie '  studies  (save  as  regards  textual  criticism).  If  it 
had  been  done  earlier  it  would  have  prevented  many  misunderstandings  of  the 
subject.  It  is  hoped  that  in  future  editions  of  the  Eddie  songs  the  old  arbitrary  and 
unhistorical  order  of  the  MSS.  will  be  at  last  departed  from,  and  the  Lays  themselves 
treated  as  a  part  of  a  great  school  of  song,  in  which  Eireksmal  and  the  Waking  of 
Anganty,  and  even  the  f>ulur  have  as  much  right  to  stand  as  Voluspa  itself. 


§33-  THE  EDDIC   POEMS.  clxxxix 

single,  many  only  pieces  of  lost  Lays,  but  some  of  them  are  com- 
plex (Voluspa,  Havamal),  and  in  some  we  find  distinct  interpo- 
lations (Grimnismal). 

Taking  the  Helgi  Lays  first,  they  seem  to  be  the  two  former 
parts  of  an  epic  trilogy,  Helgi  and  Swafa,  Helgi  and  Sigrun,  Helgi 
and  Kara — the  third  is  lost.  Judging  from  the  subject  and  style, 
and  lastly,  and  most  conclusively,  we  think,  by  ear -from  the  ring 
and  flow  of  the  verses — and  having  known  these  Lays  by  heart 
for  some  twenty-five  years,  the  Editor  is  entitled  to  speak  with 
some  confidence  on  this  head— we  should  also  attribute  to  the 
Helgi-poet  the  Raising  of  Anganty  and  Htalmar's  Death  (found 
now  in  Hervarar  Saga),  as  well  as  the  few  fragments  now  inter- 
polated into  the  older  Fafnismal  and  Sigurdarkvida  II. 

To  a  poet  of  the  same  school  and  period  the  Editor  would  also 
give  Voluspd,  Vegtamskvitia,  Thrymskvifta,  perhaps  the  finest  ballad 
in  the  world,  and  happily  preserved  complete,  Grotta-song,  and 
Volundarkvifia  (these  last  two  have  many  resemblances).  The 
serenity  and  calm  of  this  group  mark  them  off  from  the  bright 
vigour  of  the  Helgi  group,  but  the  ring  and  beauty  of  expression 
and  matter  common  to  the  two  sets  of  poems  would  rather  incline 
one  to  attribute  them  to  the  youth  and  riper  years  of  the  same 
great  unknown  poet,  than  to  imagine  that  two  such  masters  of 
metre  and  passion  were  alive  at  the  same  time.  The  contrast  is 
not  so  great  as  between  the  Goethe  of  Wilhelm  Meister  and  the 
Goethe  of  Faust  and  Werther's  Leiden  or  the  Shakespeare  of  King 
Lear  and  the  Midsummer  Night's  Dream.  Inferior  poems  of  the 
same  school  are  several  of  the  Wolsung  Lays. 

Leaving  these,  we  come  to  an  equally  well  defined  group, 
marked  out  by  a  peculiar  metre  and  a  different  spirit  and  mode  of 
expression,  the  Dramatic  Poems — The  Fly  ting  of  Loki,  Sktrni's 
Lay,  Harbard's  Lay  (some  of  which  seem  by  the  change  of 
scene  and  the  number  of  characters,  six  in  Skirni's  Lay,  sixteen  in 
Loki's  Flyting,  to  mark  an  actual  drama  of  an  early  type,  in  which 
several  reciters  could  take  part).  They  are  the  work  of  an  un- 
known Western  Aristophanes,  full  of  humour,  not  respecting  even 
the  gods  in  his  mirth.  His  conception  of  Thor,  a  favourite  cha- 
racter of  his,  admirably  contrasted  and  set  off  against  Loki  (e.  g. 
Harbard's  Lay,  where  Bergmann's  theory  is  certainly  right),  is  like 
the  Athenian's  Herakles  in  some  points.  The  Lay  which  under- 
lies the  prose  of  Skioldunga  (whose  compiler  was  acquainted  with 
Starkad's  Lay  and  Biarkamal)  telling  of  Ivar  Vidfadme's  death  may 
well  be  his  also.  See  Oxford  Icelandic  Reader  for  passage. 
Further,  the  Lay  on  Skacfi  and  Niord,  and  the  Lay  on  Thor's 
Travel  to  Geirrod,  of  which  fragments  (two  stanzas  of  each)  are 
left  in  Snorra-Edda. 

The  Learned  Poems  Grimnismal,  Vafthrudnismal,  Alvismal, 
and  the  little  '  Stattu  fram' 'fragment  in  Gylfaginning  seem  to  belong 
to  the  same  school,  as  their  dramatic  form  and  metre  is  akin  to  the 


cxc  PROLEGOMENA.  §  33. 

former  poems,  though  their  matter  and  intent  is  more  didactic,  yet 
there  is  humour  in  them  too. 

The  Greenland  Group  is  discussed  below. 

The  Genealogical  Poems,  Lays  of  a  Pindaric  cast,  of  which 
many  must  be  lost,  three  however  survive — Ynglinga-lal,  by  Thio- 
dulf  of  Hvin  (in  Ynglinga  Saga),  telling  of  the  lineage  of  the  early 
kings  of  Sweden  down  to  Harald  Fairhair's  uncle ;  Haleygia-tal,  a 
later  composition  (fragments  preserved),  end  of  the  tenth  century, 
by  Eyvind,  on  the  genealogy  of  the  great  Earl  Hakon  and  the 
Lathe-Earls  ;  lastly,  the  Lay  of  Hyndla,  perhaps  the  earliest  of  the 
three,  written  for  Ottar  Heimski,  a  scion  of  the  great  house  of 
Haurda-kari1,  from  whom  Saint  Magnus  and  his  nephew  Earl 
Rognvald  are  sprung  (see  pedigree,  Tab.  IV.  A,  Orkneyinga,  Rolls' 
edition),  and  most  likely  therefore  to  have  been  preserved  in  the 
Western  Islands.  It  has  only  reached  us  in  a  hopelessly  corrupt 
state,  especially  where  the  poet  leaves  the  gods  and  heroes,  and 
comes  to  the  human  members  of  the  lineage.  An  epigonic  Lay 
of  A.D.  1184-97  is  found  in  Flatey-book,  ii.  520. 

In  the  Dirges  and  Songs  of  Praise  of  the  early  known  poets 
we  have  other  means  of  information,  and  they  can  always  be 
treated  under  the  names  of  their  different  authors. 

It  will  be  noticed  that  there  are  yet  three  poems  in  the  '  Edda' 
MSS.  to  be  taken  into  account,  Havamal,  the  Great  Wolsung  Lay, 
and  Hamdismal  The  first,  the  Lay  of  the  High  One,  a  complex 
piece  as  it  stands,  may  be  dealt  with  in  two  parts,  one  of  which  again 
is  interpolated.  It  is  a  gnomic  poem,  like  the  Works  and  Days, 
and  bears  marks  of  high  antiquity,  having  for  its  chief  character- 
istics a  sturdy  common  sense  and  practical  sagacity,  without  any 
of  the  enthusiasm  and  'boiling  of  the  heart'  of  the  Helgi  Lays.  In 
it  the  Editor  believes  we  have  a  specimen  of  the  Prse-Wiking 
Poetry  of  Norway.  The  Great  Wolsung  Lay  (which  the  editions 
falsely  break  up  into  three — Second  Sigurd,  Fafnis'  Lay,  Sigrdrifa's 
Lay)  is  also  an  antique  poem  of  the  like  cast  of  thought,  and 
likely  to  be  anterior  to  the  Helgi  Lays,  as  we  might  gather  from  its 
being  interpolated  with  fragments  of  that  group2.  All  the  similes 
in  this  long  poem,  as  in  Havamal,  belong  to  continental  Norway, 
and  are  permeated  by  an  older  mythology  than  the  Helgi  Group, 
or  even  the  Dramatic  Group  (which  is  later  than  the  Helgi  Lays  to 
our  mind,  and  belongs  to  a  different  order  of  thought).  A  third 
and  beautiful  fragment,  Hamdismal,  belongs  also,  we  believe,  to 
the  Prae-Wiking  Age.  It  is  interpolated  from  a  later  poem  of  the 

1  An  opinion  first  propounded  by  the  Editor  in  Timatal,  1855,  long  ere  the  present 
theory  on  the  'Eddie'  Lays  dawned  upon  him.    The  curious  and  rare  names  Klypp 
and  Ketil,  the  former  only  found  in  the  Haurda-kari  family,  and  both  alternating  in 
the  same  way  in  the  pedigree  of  this  family  and  our  Lay,  are  very  striking. 

2  For  the  purposes  of  reference  we  append  a  list  of  them — Sig.  ii.  5,  n,  13-18, 
23,  26;   Fafn.  32,  33,  35,36,40-44;  Sigrdrif.  I,  5.     The  interpolation  is  most 
plainly  marked  in  the  songs  of  the  birds  to  Sigurd,  where  the  original  three  of  the 
older  Lays  and  the  chorus  of  the  Helgi  poet  may  be  clearly  distinguished. 


§33.  THE  EDDIC   POEMS.  cxci 

Great  Wolsung-Lay  type.  The  gloomy  weird  cast  of  thought  that 
pervades  Hamdismal  is  most  alien  to  the  Lays  which  we  have 
attributed  to  the  Western  Islands.  It  is  certainly  by  a  higher  poet 
than  the  authors  of  Havamal  and  the  long  Wolsung  Lay.  We 
may  add  to  this  group  the  verses  on  the  Runic  stones  of  the  Conti- 
nent, (chiefly  found  in  Sweden.) 

And,  which  we  think  worth  remark,  it  is  to  this  group,  and  not 
to  the  Western  poems,  that  we  should  trace  the  stream  of  Icelandic 
poetry ;  the  bits  in  Landnama  and  the  songs  of  the  older  Icelandic 
poets  being  entirely  of  the  same  cast.  Icelandic  verse  is  artificial 
or  bald,  marvellous  in  the  intricacy  of  its  metrical  form,  perfect 
indeed  in  its  effect  on  the  ear  (thus  supplying  in  some  degree  the 
absence  of  music,  which  has  been  noticed  as  a  curious  feature 
of  the  Island's  life  in  early  times),  but  overloaded  and  obscured 
with  mythological  allusions,  and  totally  lacking  in  the  rich  poetic 
instinct  which  breathes  through  the  Western  Lays.  The  Saga, 
not  the  Lay,  is  the  true  Icelandic  poem. 

We  now  turn  to  an  Icelandic  colony  wide  away.  It  would  not 
on  the  face  of  it  seem  likely  that  Greenland  should  have  con- 
tributed to  our  Eddie  Songs,  yet  there  is  clear  evidence  that  so 
it  was.  Two  of  the  old  Lays  are  in  the  only  vellum  in  which 
they  are  preserved,  called  '  Greenlandish,'  viz.  the  two  Lays  on 
Atli ;  whatever  may  be  the  case  with  the  former  and  older  one, 
Atlakvto'a,  the  Atlamal  was  plainly  composed  in  Greenland ;  the 
dream  about  the  white  bear  is  conclusive,  where  the  verses  are 
of  the  same  cast  as  the  rest  of  the  poem,  so  as  to  preclude  any 
thought  of  interpolation.  The  whole  tone  and  air  of  these  poems 
is  harsh  and  terrible.  There  is  one  more  Lay  which  we  have  long 
since  been  bent  on  attributing  to  the  Greenland  Group,  viz.  the 
Lay  of  Hymi — the  whale-fishing  of  the  frost-giant  who  dwells  east 
of  the  Eli-vagar, '  at  the  world's  end/  About  the  whole  poem  there 
is  an  air  of  frost  and  snow  and  high  latitude.  Observe  also  the 
Brobdignagian  cauldron,  only  to  be  got  there.  From  the  geogra- 
phical description  of  Greenland,  by  Ivar  Bardson  (Antiq.  Ameri- 
canae,  p.  312),  we  learn,  that  in  one  of  the  Greenland  islands,  close 
to  the  bishop's  see,  there  was  a  quarry  of  soft  stone,  out  of  which 
were  scooped  huge  vessels  that  could  stand  heat,  even  cauldrons 
holding  ten  or  twelve  tuns. 

For  the  chronology  of  the  Eddie  Songs  it  is  indeed  of  great 
importance  that  a  few  are  to  be  traced  to  Greenland,  for  the  age 
of  this  colony  is  well  settled.  Thorkel,  the  uncle  of  Ari,  had  spoken 
to  one  man  of  the  crew  that  followed  Eirik  the  Red  in  his  first 
voyage,  when  he  gave  its  name  to  the  colony.  The  date  of  those 
songs  would  then  be  about  the  earliest  part  of  the  eleventh 
century ;  hardly  later,  there  is  no  prominent  trace  of  Christianity  in 
them.  But  these  songs  are,  we  think,  later  than  the  Lays  of  Helgi, 
and  the  bulk  of  the  other  songs ;  so  that  we  have  thus  a  down- 
ward limit,  below  which  the  Eddie  Poems  cannot  fall. 


cxcii  PROLEGOMENA.  §  33. 

Another  consideration,  which  may  bring  us  even  closer  to  the 
real  date  of  the  Western  Lays,  is  the  remembrance  how  little  trace 
there  is  in  Icelandic  literature  of  any  knowledge  of  them,  which 
could  hardly  have  happened  had  the  Settlers  brought  them  with 
them ;  so  we  should  be  disposed  to  believe  that  they  belong  to  the 
first  generations  in  the  Western  Isles  after  the  Icelandic  emigration 
had  finished;  that  is,  they  are  of  about  the  time  of  Alfred  and 
his  son  Edward.  A  date  which  would  exactly  suit  the  tone  of  such 
poems  as  the  Helgi  Lays. 

We  must  add  a  paragraph  on  another  point.  When  and  where 
were  these  Lays  collected?  In  the  absence  of  all  specific  evi- 
dence, and  the  paucity  of  allusions,  we  are  forced  again  to  draw 
our  conclusions  from  the  evidence  of  the  MSS.  themselves.  Here 
is  a  collection  of  Lays,  huddled  together  in  two  heaps  *,  orderless 
and  noteless  (but  happily  untouched  by  any  iibergearbeitung  what- 
ever), often  fragmentary,  and  with  the  missing  verses  replaced 
by  pieces  of  prose.  These  bits  of  prose  are  worthy  of  attention, 
they  are  rude  and  rough  and  primitive  beyond  the  oldest  Icelandic 
Sagas,  Kormak  for  instance,  they  are  as  lapidary  as  Runic  inscrip- 
tions, and  resemble  most  nearly  the  Ceolwulf  story  of  the  Saxon 
Chronicle.  Their  vocabulary  too  is  peculiar,  and  contains  words 
not  found  in  Icelandic  works. 

How  is  this  ?  If  the  poems  had  been  taken  down  by  Icelanders 
early,  they  would  surely  have  been  better  known.  If  they  were 
taken  down  in  the  twelfth  or  thirteenth  century,  it  is  curious  that 
the  prose  should  be  of  so  archaic  and  simple  a  character,  when  we 
find  Ari  and  Thorodd  capable  of  treating  historical  and  scientific 
subjects  of  some  intricacy  in  a  mature  style.  To  imagine  them  to 
have  been  written  by  Icelanders  in  Snorri's  day,  is  out  of  the  ques- 
tion. We  must  therefore  either  suppose  them  to  have  been  taken 
down  from  an  Orkneyman's  lips,  in  Iceland  or  in  the  Orkneys 2 ; 
or  conclude  that  an  Orkneyman  took  them  down  in  his  own  land 
(it  may  be  at  an  Icelander's  instance),  which  latter  alternative  we 
prefer. 

There  was  a  continual  intercourse  between  the  Orkneys  and 
Iceland;  and  Icelanders  often  wintered  abroad  (as  Orkneymen 
also  did  in  Iceland),  when  they  would  have  many  opportunities 
(at  Arvals,  bridals,  Yule  feasts,  and  the  like)  of  listening  to  such 

1  That  they  were  originally  collected  in  two  bundles  (each  perhaps  in  a  separate 
vellum) — one  containing  songs  relating  to  the  gods  roughly  arranged,  with   the 
encyclopaedic  VoluspA  first ;    the  other,  the  songs  about  heroes — appears  probable 
from  the  arrangement  of  Cod.  Reg.    That  AM.  748  was  more  perfect  in  the  seven- 
teenth century  than  it  is  at  present  appears  from  the  end  of  Sigrdrifumal  given  in 
some  of  the  paper  copies ;  for  this  is  not  taken  from  the  lost  part  of  Cod.  Reg.  (for 
if  it  were  so,  owing  to  size  of  leaves,  &c.,  more  would  have  been  preserved),  but,  as 
Professor  Bugge  pointed  out,  from  a  curious  peculiarity  in  the  way  the  scribe  writes 
the  verses,  from  AM.  748. 

2  We  use  Orkneys  for  convenience,  as  the  best  representation  of  the  Western 
Islands. 


§33-  THE   EDDIC   POEMS.  cxciii 

songs  as  those  which,  as  we  know, — for  the  epilogues  in  Atli  I, 
Gudrun  III,  Sigurd  III,  the  prologues  in  Hamdismal  and  Gudrun's 
Egging  are  quite  conclusive  on  this  head, — were  used  for  purposes 
of  entertainment.  That  such  an  entranced  listener,  recognising 
the  beauty  of  the  songs,  should  procure  copies,  is  not  a  forced 
supposition  *. 

That  the  Lays  were  taken  down  during  Earl  Rognvald  and  Bishop 
Biarni's  time  appears  from  there  being  no  trace  of  any  uncer- 
tainty as  to  the  'hi,'  'hr,'  &c.,  which  rapidly  fall  out  after  that 
date.  Again,  'var'  and  'er'  point  to  an  Orkney  rather  than  an 
Icelandic  collection,  as  the  s  was  changed  for  r  in  the  West  first. 
If  we  allow  the  prose  to  be  Orkney  prose,  all  will  be  clear.  The 
Orkneys  are  not  a  literary  centre.  Their  '  spiritual  manifestation ' 
was  in  verse,  not  in  prose.  They  did  not  tell  tales  for  amusement, 
but  recited  songs. 

We  may  therefore  take  the  Lays  to  be  a  parallel  development 
in  the  Western  Isles  to  the  Saga  in  Iceland,  composed  for  the 
same  purpose,  popular  entertainments,  after  the  initiative  of  some 
great  poet  who  arose  among  the  Norse  emigrants  somewhere  in 
the  West  (Ireland,  Man,  Northumberland  or  Scotland,  we  know 
not  which),  and  inspired  a  school  of  poetry,  just  as  Ari  in  Iceland 
inspired  a  school  of  Saga-men.  The  same  causes,  which  in  Iceland 
produced  the  Saga,  were  at  work  here ;  there  was  an  Heroic  Age, 
the  remembrance  of  which  was  fresh  in  every  man's  ears,  to 
furnish  the  subject-matter;  an  adventurous  life  to  give  colour  and 
incident;  great  gatherings  at  Yule  feasts  and  moots,  on  cruises 
and  at  wapentakes,  and  the  like,  where  a  delighted  audience  would 
always  be  found. 

That  this  school  of  poetry  did  not  last  long,  we  should  a  priori 
conclude  from  the  analogies  of  the  Dorian  poetry  of  early  Greece, 
and  of  the  Saga  in  Iceland;  the  passion  flower  of  Song,  to  repeat 
a  simile  we  used  of  the  Saga,  bloomed  and  withered  in  a  little 

1  The  first  instances  of  the  influence  of  the  Eddie  Lays  on  modern  Icelandic 
poetry  are  found  in  the  Passion  Hymns  of  Hallgrim  Peturson,  a  contemporary 
of  Milton,  and  the  only  real  poet  which  the  island  has  produced  since  the  Reforma- 
tion. We  know  that  Hallgrim  and  Bishop  Brynjolf  were  in  constant  communication 
(one  of  the  first  persons  to  whom  the  poet  sent  a  copy  of  his  work  (in  1660)  was 
Ragnheid,  the  bishop's  daughter),  and  it  was  no  doubt  through  the  bishop  that  he 
received  a  copy  of  the  Edda.  It  is  curious  that  all  the  allusions  of  Hallgrim  may  be 
traced  to  one  poem,  Havamal,  the  wisdom  and  thoughtfulness  of  which  were  conso- 
nant to  his  own  habit  of  mind.  That  he  should  have  passed  over  the  Helgi  Lays 
and  gone  back  as  it  were  to  the  fountain-head  seems  to  argue  for  the  more  com- 
pletely Northern  spirit  of  the  older  poem,  which  he  could  at  once  assimilate.  We 
can  however  hardly  believe  that  Solar-ljod,  had  he  known  it,  would  have  fallen 
unheeded  on  his  ear  or  left  his  verses  uncoloured ;  and  probably  he  never  saw  a 
copy  of  this  Lav,  which  is  not  in  the  Codex  Regius. 

The  following  are  the  passages  in  the  Passion  Hymns : — 

'  Huggun  er  manni  monnum  a&,'  2.  io  =  Hm.  46. 

'  Opt  ma  af  mali  pekkja  manninn  hver  helzt  hann  er,'  14.  i9  =  Hm.  §6. 

'  Andvana  lik  til  einskis  neytt,'  4.  23  =  Hm.  70. 

'Okendum  p4r  po  aumr  s6  .  .  .,'  14.  i9  =  Hm.  133. 
VOL.  i.  n 


cxciv  PROLEGOMENA.  <      §  34. 

space  of  time,  and  the  weedy  flowerless  growth  of  epigonic  verse 
followed  it  as  usual. 

The  differences  between  these  Lays  and  the  Sagas  are  well 
marked.  For  instance,  the  Songs  draw  a  good  deal,  like  the 
early  Greek  poetry,  on  mythology ;  the  Sagas  hardly  ever  contain 
a  mythological  allusion  (the  change  to  a  new  country  without 
the  old  religious  associations  of  the  old  land,  and  the  practical 
homely  every-day  life  which  the  first  generations  of  Settlers  had 
to  lead,  would  account  for  this).  The  Songs  are  like  the  best 
of  our  English  ballads  in  the  vigour  and  freshness  of  their  colour- 
ing, in  their  powerful  and  sparing  use  of  metaphor,  in  the  terrible 
force  of  the  words  which  cut  right  to  the  heart  like  steel  blades. 
The  Songs  never  aim  at  drawing  character,  they  simply  depict 
incident  in  the  most  impressive  way.  The  Songs  are  untouched 
with  the  legal  spirit  which  is  at  its  highest  in  Niala,  the  best  of 
the  Icelandic  Sagas.  In  short  the  Songs  are  essentially  Lyrical 
and  Dramatic,  in  the  truest  sense,  while  the  Sagas  are  Epic,  and 
belong  to  a  wholly  different,  perhaps  more  distinctively  Northern, 
life  and  spirit. 

There  are  two  names  which  must  not  be  passed  over  in  con- 
nection with  this  subject,  those  of  Bergmann  and  Bugge.  The 
former,  the  Nestor  of  Eddie  studies,  whose  fresh  and  sagacious 
'  Poemes  Islandais '  (an  essay  on  Voluspa,  Vafthrudnismal,  Loka- 
senna),  which  appeared  in  1838,  mark  a  new  start  from  the 
stagnation  in  which  the  subject  had  long  remained.  The  latter, 
whose  edition  of '  Edda '  is  far  the  best  ever  published,  has  done 
for  the  'Eddie  Poems'  what  Madvig,  on  a  greater  field,  did  for 
the  classics,  throwing  light  on  many  obscure  places,  by  the  happy 
and  certain  emendations  which,  by  some  'gift  of  divination/  he 
has  the  secret  of  making. 

§  34.   MYTHICAL  SAGAS. 

These  fall  into  two  groups — worthy  and  worthless, — the  latter 
hardly  deserving  the  epithet  of  mythical,  so  distorted  and  dis- 
figured are  they. 

Taking  the  former  group : — 

Volsunga  Saga  is  in  close  connection  with  the  Eddie  Lays. 
There  was  once  a  Saga  of  Sigurd  Fafnisbani,  cited  in  Sagas,  but 
now  lost,  though  in  one  MS.  of  the  Prose-Edda  there  is  an  epitome 
of  it.  The  composer  of  Volsunga  Saga  had  this  whole  before  him, 
and  gives  it  in  a  diluted  form,  but  into  this  version  (having,  we  should 
think,  lit  on  them  in  the  midst  of  his  job)  he  inserts  paraphrases  of 
many  Eddie  Lays  referring  to  his  subject.  One  cannot  but  wonder 
at  the  perversity  which  could  use  such  poems  as  material  for  such 
miserable  prose,  and  our  estimate  of  the  paraphrast  falls  lower  when 
we  see  that  he  has  known  and  neglected  such  a  Lay  as  the  Second 
Song  of  Helgi  and  Gudrun,  in  which  to  his  mind  there  was  not 
sufficient  action. 


§34-  MYTHICAL   SAGAS.  cxcv 

But  even  what  he  gives  is  useful  for  text-criticism,  and  also 
because  it  helps  us  to  find  out  something  about  the  size  and  con- 
tents of  the  missing  portion  of  the  Cod.  Reg.,  a  sister  of  which 
was  used  for  the  paraphrase.  A  sheet  has  certainly  fallen  out  in  the 
middle  of  that  MS.;  but  is  that  all?  After  a  calculation  based 
upon  the  space  taken  by  the  paraphrast  over  Lays  which  exist; 
upon  the  number  of  Lays  we  have  which  were  known  to,  but 
omitted  by  him ;  and  upon  the  fragments  embedded  in  his  prose, 
we  find  that  more  lost  Lays  must  have  existed  than  could  have 
been  contained  in  one  sheet,  and  therefore  suppose  two  to  have 
been  lost.  These  would  have  contained  about  500  stanzas,  or 
twelve  Lays  of  average  forty  stanza  length. 

We  may  even  guess  that  some  of  these  lost  poems  were  by  the 
poet  of  the  Lays  of  Helgi ;  such  a  phrase,  to  give  one  instance, 
as  'Hun  svarar  af  ahyggju  af  sinu  saeti  sem  dlft  afbdru,  ok  hefir 
sver3  i  hendi  ok  hjalm  a  hof6i  ok  var  f  brynju '  is  surely  unmis- 
takable. And  a  lost  Wolsung  Lay  of  the  same  poet  seems  to 
underlie  the  account  of  the  Burning  of  Siggeir,  '  Skal  ek  nu  deyja 
me6  Siggeiri  konungi  lostig,  er  ek  atta  hann  nauSig/ 

Worna- Crest's  3?attr.  Only  found  in  Flatey-book,  which  (see 
§  10,  Thaettir)  contains  a  few  other  small  mythical  tales.  Sigurds 
Saga  Fafnisbana  is  quoted  in  this  story. 

Of  the  better  class  besides  the  above  is  one  set  consisting  of — 

Halfs  Saga,  in  No.  2845.  Songs  in  the  earlier  chapters  genuine, 
those  of  the  later  spurious  and  low-toned. 

HeiSreks  Saga  ok  Hervarar,  in  No.  2845  and  in  Hauks-b6k. 
Powerful  and  beautiful  Songs  noticed  in  §  33. 

Ragnars  Saga,  in  No.  i824b,  the  Volsunga  vellum.  Songs 
noticed  above.  A  Palimpsest  of  part  of  the  end  of  this  Saga  in  a 
different  text  has  been  found  underneath  a  text  of  J6ns-b6k  in  the 
AM.  collection. 

Ragnars  soua  Eattr,  in  Hauks-bok.  The  Lawman's  own 
autograph. 

There  is  an  antique  broken,  meagre  look  about  the  prose  of 
these  Sagas  which  does  not  quite  give  the  idea  of  abridgment, 
but  would  rather  seem  to  point  towards  their  not  having  passed 
through  the  crucible  of  an  Icelandic  story-teller's  mouth.  We 
have  guessed  that  their  skeletons  may  have  been  preserved  in  the 
Western  Islands,  and  thence  carried  off  by  some  wandering  Ice- 
lander. In  accordance  with  this  idea  we  should  expect  to  find 
them  diluted  and  stuffed  out  by  collectors  who  could  not  tolerate 
their  bare  frames. 

In  such  state,  but  not  so  well- treated,  are — 

Orvar-Odds  Saga,  in  many  vellums.     Verses  fabricated. 

Asmundar  Saga  Kappabana.  Best  text  in  Stockholm  vellum. 
A  fragment  of  genuine  Lay. 

Prithiofs  Saga,  in  two  vellums.  Brought  into  notice  from 
TegneYs  well-known  poem. 

n  2 


cxcvi  PROLEGOMENA.  §  34- 

Gautreks  Saga,  in  an  old  MS.,  contains  bits  of  good  tradition, 
and  a  few  ditty-like  verses. 

But  there  are  two  Sagas  which  have  received  very  indecent  treat- 
ment, as  they  contain  matters  of  very  high  interest. 

Hrolf  Kraki's  Saga.  Only  seventeenth-century  paper  copies 
of  one  vellum.  Whether  corruption  is  due  to  transcribers  or  is 
earlier  we  know  not.  There  is  a  part  of  Biarkamal  paraphrased  in 
it  (with  a  little  better  treatment  than  Helgi's  Lays  received  from  the 
Volsung  composer),  and  it  contains  traditions  such  as  must  have 
existed  in  the  lost  part  of  Skioldunga,  whence  indeed  it  may  have 
been  taken.  False  stuffings  and  fictitious  episodes. 

Hromund  Grips  sons  Saga.  In  same  state  as  to  MSS.  as 
Hrolf-Kraki's.  It  contains  the  story  of  the  lost  Lays  of  Kara. 
There  was  once  a  better  text,  which  may  be  guessed  at  from  the 
'  Griplur '  ballads.  It  is  mentioned  in  Thorgils  and  Haflidi's  Saga, 
as  told  at  the  Banquet  of  Reykjaholar. 

Lost  Sagas  of  this  type  are  those  of  Olaf  LiSmanna-konung, 
told  also  at  Reykjaholar ;  Huldar  Saga,  a  mythical  tale  of  a  giantess, 
told  by  Sturla  before  the  King.  There  must  also  have  been  tales 
of  King  Asmund,  the  owner  of  the  famous  ship  '  Gno5 '  (wave- 
crusher),  alluded  to  in  the  end  line  of  the  Saga  of  Egil  Einhendi^ 
whose  author  knew  the  tale.  Other  lost  Sagas  of  this  class  were 
known  to  the  Rimur  writers.  See  §  25. 

The  better  mythical  Sagas  are  collected  in  Forn.  i.  ii ;  but  a  few 
(Volsunga,  Hervarar,  Half)  have  lately  been  edited  by  Professor 
Bugge,  Christiana. 

The  worthless  mythical  Sagas  are  the  lowest  and  most  miserable 
productions  of  Icelandic  pens.  They,  however,  contain  a  few  things 
worth  noticing — the  Magic  Dance  in  Bosi's  Saga,  the  Polypheme 
story  in  Egil  Einhandi's  Saga  (not  known  to  W.  Grimm,  it  is  also 
found  in  Mariu  Sogur),  besides  a  few  echoes  of  older  traditions, 
such  as  of  Gno6,  and  the  bits  from  Skioldunga  in  Gongu-Hrolf 
(§  17).  They  are  found  in  collections  AM.  152,  5.86,  343,  589,  471, 
577,  and  interspersed  with  better  Sagas  in  AM.  510  and  No.  2845. 
They  formed  the  favourite  reading  of  the  fifteenth  century,  Rimur 
were  made  out  of  them  (§  25),  and  in  Sweden  many  were  printed 
in  the  seventeenth  century.  Their  names  are — 

An  Bogsveigir.  Herraud  and  Bosi.  Ketil  Haeng. 

Egil  One-hand.  Hjalmter  and  Olvi.  Sturlaug  Start'sami. 

Grim  Lodin-kinni.  Hrolf  Gautreks  son.  Sorli. 

Gongu-hrolf  (Rolf-ganger).  Illugi  Gri9ar  fostri.  Jjorstein  Vikings  son. 

Halfdan  Bronufostri.  Ingvar   vi&forli    (Swedish  And    see    list   of   Thaettir, 

Halfdan  Eysteins  son.  hero  of  Runic  stones).  §  10. 

All  but  one  will  be  found  in  Fornaldar  Sogur,  vols.  ii.  iii.  Ingvar 
viSforli  was  published  by  Brocman,  1762,  and  again  in  Antiq. 
Russes ]. 

1  Several  of  these  Sagas  were  published  in  Sweden  at  the  end  of  the  seventeenth 
century;  and  it  is  told  that  Charles  XII,  when  yet  a  boy,  took  great  pleasure 


§  35-         LAW,  ICELANDIC  AND  NORWEGIAN.        cxcvii 

§  35.   LAW,  ICELANDIC  AND  NORWEGIAN. 

Any  notice  of  the  Literature  of  such  Maw-abiding  and  legal- 
minded'  folks  as  the  Icelanders  would  be  incomplete  without  a 
brief  mention  of  their  legal  remains.  And  this  should  be  the  more 
interesting  to  Englishmen,  who  may  see  in  them  so  much  that 
is  analogous  in  spirit  and  matter  to  their  own  Constitution  and 
Common  Law.  And  it  is,  we  think,  precisely  because  Conti- 
nental jurists  have  rather  chosen  to  draw  analogies  from  their 
own  systems,  than  from  the  state  of  .things  which  prevails  even  at 
present  in  England,  that  they  have  sometimes  formed  false  concep- 
tions of  early  Norse  and  Icelandic  Law.  Thus,  in  their  very  use 
of  the  words  Law  and  Laws,  they  seldom  seem  to  get  quite  free 
from  the  notions  of  a  '  Code '  and  *  Book  Law '  with  which  the 
Roman  law,  ancient  or  modern,  has  so  thoroughly  leavened  their 
legal  conceptions.  The  idea  of  Custom  Law  and  Common  Law, 
in  our  English  sense  of  the  words,  they  seem  unable  to  grasp ; 
yet  it  is  under  just  such  a  Common  Law  and  Customary  Law 
that  Iceland  stood  till  1271.  That  Law  has  a  growth  of  its  own, 
so  to  speak,  and  that  it  may  change,  silently  and  slowly  and  noise- 
lessly, but  still  continually,  without  new  legislative  enactment,  is  a 
notion  that  is  familiar  to  us  English  from  our  Case  Law,  but 
strange  on  the  Continent. 

Again,  that  acts  of  legislation  are  and  must  be  rare  in  early 
times,  and  that  as  a  rule  they  only  affect  a  very  few  points  of 
law  (particularly  procedure  and  penal  law,  in  which  owing  to  some 

in  reading  '  Gamla  Kampa  Sagor,'  old  stories  of  champions  and  heroes  (these  very 
Sagas,  which  were  early  published  in  Sweden),  and  that  his  tutor  Lindskiold  rebuked 
him  for  poring  over  such  books  as  mere  waste  of  time.  But  the  spirit  which  had 
led  the  King  when  a  child  to  wish  that  he  had  a  brother  to  whom  to  leave  his 
realm,  while  he  might  go  forth  with  his  champions  and  conquer  like  a  sea-king  of 
old,  found  in  these  old  tales  matter  which  fitted  his  fancy  well,  and  he  never  lost 
his  delight  in  them.  Just  before  Pultawa,  when  he  was  lying  wounded  on  his  bed, 
an  irksome  weary  while  for  a  man  of  his  energy,  he  made  Hultman  his  servant  sit 
by  him  and  tell  him  stories,  and  one  which  he  heard  with  peculiar  pleasure  was  that 
of  Hrolf  Gautreksson,  how  he  slew  the  Russian  giant  in  the  Isle  of  Retusari  (the 
holm  on  which  Cronstadt  was  built)  and  won  Denmark  and  got  great  worldly 
fame  and  honour.  The  good  Hultman  evidently  told  the  tale  his  own  way,  and 
gave  the  giant  a  fitting  nationality  and  dwelling,  for  the  Saga  says  nothing  about 
this.  Hultman  was  with  Charles  to  the  end  of  his  life,  and  has  left  a  diary  which 
gives  many  interesting  particulars  of  the  King.  Before  he  went  out  to  the  fatal 
rampart,  as  he  finished  his  hasty  supper,  which  he  took  standing,  Charles  turned  to 
Hultman  and  promoted  him  to  a  higher  post. 

There  are  many  traits  about  Charles  which  recall  the  heroes  of  the  olden  time — 
his  stubbornness,  his  love  of  fighting  for  its  own  sake,  his  thirst  for  fame  in  song 
and  saga,  his  simplicity  of  life  and  earnestness  of  purpose,  so  that  it  is  not  mere 
pedantry  or  fancifulness  when  Charles  picks  out  a  band  of  berserks,  '  Drabanter,'  to 
follow  him  on  his  wiking  expeditions;  and  when  he  makes  light  of  a  wound, 
showing  no  signs  of  pain,  or  rushes  recklessly  into  a  hand-to-hand  fight,  we  feel  he 
is  doing  as  befits  such  a  man,  and  that  he  is  far  nearer  to  the  old  warriors  whose 
deeds  he  emulates  than  was  the  Macedonian  King  to  his  pattern  the  '  glorious  sou 
of  Thetis.' — See  Fryxell's  Berdtteher  ur  Svenska  Historien,  passim. 


cxcviii  PROLEGOMENA.  §  35. 

particular  case  popular  interest  is  roused),  seems  to  be  forgotten  or 
not  understood  even  by  writers  whose  application  and  industry 
English  students  must  not  hope  to  rival. 

With  so  much  of  preface,  which  is  necessary  as  a  caution  to 
the  English  reader,  who  must  turn  for  fuller  information,  on  matters 
of  which  in  such  a  hasty  sketch  as  the  present  very  little  can  be 
said,  to  foreign  sources,  we  may  begin  by  giving  such  a  resume* 
of  the  little  that  is  known  of  Icelandic  Law  of  an  earlier  date 
than  the  famous  Law  Collection  of  the  thirteenth  century  which  is 
known  by  the  misnomer  Gragas. 

We  get  our  first  information  from  Ari,  who  tells  of  the  Constitu- 
tion of  Ulfliot  which  replaced  the  anarchical  state  of  things  among 
the  early  settlers  (see  Oxford  Icelandic  Reader,  p.  1 7) ;  the  reforms 
of  Thord  Gelli  and  of  Skapti1  (the  Fifth  Court  so  closely  con- 
nected with  the  name  of  Nial) ;  the  altering  of  the  time  for  the 
Great  Moot  (Althing) ;  the  adoption  of  Christianity  by  the  whole 
community  at  the  Great  Moot ;  the  abolition  of  Wager  of  Battle ; 
the  new  rule  as  to  the  succession  of  the  duty  of  seeking  satisfaction 
for  a  kinsman's  death  (Eyrbyggia,  but  like  other  notions  of  this 
kind  to  be  traced,  as  we  believe,  to  the  lost  Liber  of  Ari). 

To  Ari,  too,  we  owe  the  first  mention  of  writing  being  applied 
to  the  preservation  and  recording  of  Law.  Referring  to  1 1 1 6  he 
tells2  that  'in  the  first  summer  of  Bergthor's  Speakership,  a  statute 
was  passed  [ny-mseli,  the  technical  Icelandic  word  for  statute  or 
amendment  of  the  Common  Law,  answering  to  Norse  re'ttar-bcetr] 
that  our  laws  should  be  written  in  a  book  at  Haflidi  Marson's 
house  during  the  following  winter,  according  to  the  oral  testimony 
[sogo,  the  technical  word  used  for  the  Law- Speaker's  rulings]  and 
counsel  of  Bergthor  and  other  learned  [spakra  of  law  wisdom 
especially,  as  fr6Sra  would  be  of  historical  learning]  men  who 
were  chosen  thereto/  This  committee  received  powers  to  make 
'  amendments '  when  they  thought  they  could  better  the  old  law. 
These  [the  amendments  only,  we  take  it]  were  to  be  proclaimed  the 
next  summer  in  the  Court  of  Laws  [Logrettu],  and  those  of  them 
were  to  hold  which  the  majority  approved.  f  And  the  end  of  the 

1  Skapti  was  a  most  distinguished  man,  and  one  of  the  fathers  of  Icelandic  Law. 
He  was  speaker  from  1003  to  1030,  when  he  died.  'Skapti  hafdi  logsogo  xxvii 
sumor.  Hann  setti  Fimtardoms  log,  ok  pat  at  engi  vegandi  skyldi  ly'sa  vig  a  hendr 
o&rum  veganda  an  ser ;  en  a&r  voro  he"r  slik  log  of  pat  sem  i  Norvegi.  A  hans 
dogum  ur&o  margir  hof8ingjar  ok  rikis-menn  sekir  e6a  Iandfl6tta  of  vig  eoa  bar- 
smidir  of  rikis  sokom  hans  ok  landstiorn.  En  hann  anda3isk  a  eno  sama  ari  ok 
Olafr  enn  Digri  fell  Haraldz  son.' — Libellus,  ch.  8. 

a  '  Et  fyrsta  sumar  en  Bergbor  sag6i  log  upp  vas  nymaeli  pat  gort  at  log  or  skyldi 
skrifa  a  bok  at  Haflifta  Mas  sonar  of  vetrinn  eptir  at  sogo  ok  nmraoi  peirra  Berg- 
pors  ok  annarra  spakra  manna  peirra  es  til  pess  voro  teknir.  Skyldo  beir  gorva 
nymaeli  pau  oil  i  logom  es  peim  litisk  bau  betri  an  en  forno  log.  Skyldi  pau  segia 
upp  et  nsesta  sumar  eptir  i  Logrettu,  ok  oil  pau  halda  es  enn  meiri  hlutr  manna 
maelti  pa  eigi  gegu.  En  pat  varS  at  fram  fara  at  pa  vas  skrifaSr  Vigslo&i  ok  mart 
annat  i  logom  ok  sagt  upp  i  Logretto  af  kennimonnom  of  sumarit  eptir ;  en  pat 
Iika6i  ollum  vel,  ok  mxlti  pvi  manngi  i  gegn.' — Libellus. 


§  35-          LAW,  ICELANDIC  AND  NORWEGIAN.         cxcix 

matter  was  that  Vfgsl63i  [the  section  which  relates  to  Weregild,  &c.] 
and  much  else  in  the  laws  [amendments  in  other  parts]  was  then 
written  down/  afterwards  in  due  course  to  be  proclaimed  and 
accepted.  This  passage  cannot,  we  hold,  be  pressed  into  the 
formation  of  an  Icelandic  Code  in  the  modern  sense  of  the  words. 
It  surely  goes  no  further  than  a  desire  that  part  of  the  Common 
Law  should  be  put  into  writing  so  that  it  might  not  be  lost,  and  that 
what  was  written  might  be  correctly  recorded ;  a  committee  is 
appointed  to  aid  the  Speaker  who,  like  an  English  Judge  of  to-day, 
was  supposed  to  have  the  whole  Common  Law  in  gremio ;  and  as 
the  opportunity  was  good  it  was  provided  that  if  the  committee 
should,  in  the  course  of  their  labours,  find  anything  that  they  could 
better  in  the  old  Common  Law,  they  were  to  propose  amendments 
thereon  next  year  to  the  Court  of  Laws.  That  Vigsl66i  should  be 
the  first  part  of  the  law  written  down,  is,  of  course,  what  analogy 
would  lead  us  to  expect ;  the  amendments  '  elsewhere/  we  take  it, 
referred  to  kindred  matters. 

Ari  tells,  too,  of  the  Tithe  Law1  that  was  made  [i  log  leittj  'for 
love  of  Bishop  Gizur,  through  the  persuasion  of  Saemund,  and  by 
the  counsel  of  Markus  the  Law-speaker/  We  may  suppose  it  to 
have  been  substantially  preserved  in  Gragas. 

Next  comes  the  description  of  the  '  setting '  of  the  '  Christian 
Law2'  [between  1122  and  1132]  by  'Bishop  Ketil  [named  first  as 
proposer  perhaps]  and  Bishop  Thorlak,  according  to  the  counsel 
of  Archbishop  Ozur  [of  Lund,  first  Norwegian  archbishop]  and 
Saemund  [the  historian]  and  many  clerks,  as  it  was  now  gathered 
in  order  [tint,  a  technical  word]  and  proclaimed/  This  little  Code, 
in  the  true  sense,  touching  the  duties  owed  by  all  Christian  citizens 
to  the  church,  is  found  in  Gragas,  in  what  we  take  to  be  substan- 
tially its  primitive  form  and  arrangement. 

Besides  these  secular  Christian  'Dooms'  we  have  regular  Peni- 
tentiaries (such  as  our  Theodore's)  by  Thorlak  and  others  of  a  later 
date.  And  the  Canon  Law  takes  its  place  in  mediaeval  Iceland, 
as  in  England,  side  by  side  with  the  Common  Law. 

We  have,  besides  the  above,  notices  of  Customary  Law  and  Law 
of  Procedure  in  several  Sagas  (which  in  many  cases  we  should  also 
attribute  to  Ari's  authority),— such  are  the  Oath  of  Peace  (Gretla), 
the  Oath  of  Brotherhood  (Gisli,  Fostb.),  the  Wager  of  Battle  (Kor- 
mak),  the  Ordeal  (Laxdsela),  various  cases  of  Outlawry,  and  part 
of  the  Jomswikings'  Articles  of  War,  which  probably  formed  the 
basis  of  the  '  Thingmanna  lagu '  in  England. 

1  Tithe  law  of  1096. — '  Af  astsaeld  bans  ok  af  tolom  beira  Saemundar  me5  umb- 
ra5i  Markuss  Logsogomanns  vas  bat  i  log  leitt  at  allir  menn  tolSu  ok  vir&o  allt 
fe  sitt  ok  soro  at  rett  virt  vaeri,  hvart  sem  vas  i  londom  eda  i  lausa-aurom  ok  goroo 
tiund  af  sidan.' — Libellus. 

2  '  Sva  settu  beir  Ketill  byskop  ok  Thorlakr  byskop  at  ra&i  Ozorar  erkibyskops 
ok  Ssimundar  ok  margra  kennimanna  Kristinna  laga  pdtt  sem  nu  var  tint  ok  upp 
sagt." — Libellus. 


cc  PROLEGOMENA.  §  35. 

Beyond  Thorodd's  important  statement  that  Laws  had  begun  to 
be  written  down  in  his  day  [see  extract  in  Oxford  Icelandic  Reader], 
for  further  information  we  must  turn  to  the  Collection  of  the  Laws 
themselves.  As  the  Laws  were  (if  our  opinion  be  correct)  put 
on  parchment  before  the  Sagas,  it  is  reasonable  to  suppose  that 
when  the  Collecting  Era  begun  the  Laws  would  be  the  first  to  be 
collected.  We  have  only  two  MSS.  of  Law  Collections,  Codex 
Regius,  which  we  should  date  c.  1235,  and  Stadarhols-book  1271 
(according  to  Munch's  happy  hypothesis,  Hist.  iv.  i,  p.  627). 
These  MSS.  bear  every  appearance  of  being  first-hand  copies 
of  the  separate  scrolls  x>ut  of  which  we  believe  they  were  com- 
posed. An  examination  is  sufficient  to  show  that  these  Collections 
were  not  '  Codes '  at  all,  but  merely  '  Bractons '  or  Blackstones 
compiled  by  private  individuals  for  private  use.  The  whole  tone 
of  them,  we  think,  proves  this — they  are  just  such  books  as  a 
great  Law-Speaker  would  be  likely  to  write  or  have  written  for 
him.  Their  substratum  and  bulk  is  old  Common  Law,  to  this 
are  added:  i.  Decisions  of  Law-Speakers — Case  Law,  'thus  said 
Markus/  &C.1  (three  Speakers  as  thus  noted,  Markus2,  Ulfhedinn, 
and  Gudmund  who  went  out  1135);  2.  Amendments — Statute 
Law  \nymceli  is  placed  in  the  margin  of  the  codices  over 
against  eight  paragraphs  in  Cod.  Reg.  and  eighty-seven  in 
Stadh.  See  list  in  Islandske  Love  t  Fristatstfden,  pp.  126-32, 
Copenh.  1873,  an  Essay  by  the  learned  W.  Finsen].  Two  of 
these  amendments,  appended  in  Cod.  Reg.  to  the  '  Christian 
Law,'  have  a  name  affixed,  that  of  Magnus  (bishop  12 16-3 7s), 
whence  the  MS.  must  be  after  1216;  but,  on  the  other  hand, 
he  is  not  likely  to  have  been  thus  mentioned  long  after  his 
death,  so  that  some  time  during  his  bishopric  would  be  the 
likeliest  date.  [To  the  theory  that  the  occurrence  of  the  word 
Earl4  must  place  Cod.  Reg.  after  1258,  we  would  prefer  to  con- 
sider the  passage  a  mere  alliterative  fossil  of  older  law,  the  MS. 
itself  forbids  so  late  a  date.] 

That  the  collector  had  access  to  a  Scroll  of  Procedure,  giving 
the  duties  and  formal  speeches  to  be  used  by  the  Law-Speaker,  ap- 
pears from  the  way  in  which  the  section  on  that  subject  has  kept 

1  'fiat  sagdi  Markus  log.' — Kb.  ch.  221. 

'  put  sag6i  Ulfhedinn  log  and  Ulfhedinn  sagdi  pat  log  ... ,'  etc. — Kb.  ch.  73. 
'  f>at  sagdi  Gudmundr  log.' — Kb.  chaps.  108  and  143. 

2  *{>a  tok  Markus  Skeggia  son  logsogo.     Hann  hefir  vitrastr  verit  log(sogu) 
manna  a  Island!  annarr  en  Skapti.' — Kristni  Saga,  ch.  12. 

It  is  a  great  pity  that  the  '  JEfi  allra  Logsogomanna '  which  Ari  wrote  from 
Markus'  dictation,  concerning  all  the  Law-Speakers  that  preceded  him,  is  lost  with 
the  Liber  of  which  it  formed  part. — See  Libellus,  ch.  lo. 

3  •  f>at  var  ny'maeli  gort  pa  er  Magnus  Gizorar  son  var  byscop  ordinn,  at  ...  pat 
var  annat  nymsli  at  .  .  .' — Cod.  Reg.  in  an  appendix  chapter  to  the  Christian  Law 
of  Ketil  and  Thorlac. 

4  The  whole  passage  stands,  '  Halfan  rett  seal  hann  taca  er  hann  komr  a  iarls 
iord.   en  pa  allan  oc  fullan  er  hann  komr  a  konungs  iord.' — Cod.  Reg.  ch.  112. 


§  35-         LAW,  ICELANDIC  AND  NORWEGIAN.  cci 

the  speeches  of  the  Speaker  in  the  first  person1,  which  would 
confirm  the  guess  above. 

But  a  most  important  passage,  with  reference  to  the  scrolls  and 
to  what  has  been  said  above  as  to  the  character  of  Icelandic  Law, 
is  one2  which  gives  the  Regula  Praxis,  or  Rule  of  the  Court,  as 
to  the  relative  authority  of  the  different  scrolls3.  It  mentions  a 
collection  at  Skalaholt,  and  names  the  Haflidi  Scroll  as  a  final 
authority,  'except  where  there  has  been  a  change  made  since/ 
Then  turning  to  Oral  Law  and  its  authority,  '  But  of  the  decisions 
of  other  Lawmen  that  alone  shall  have  weight  which  does  not  run 
counter  to  it  [the  law-witness  of  the  Scrolls],  provided  that  where  it 
touches  matters  left  out  [in  the  Scrolls]  or  is  clearer  it  shall  pre- 
vail.' This  certainly  is  no  more  than  a  rule  such  as  all  courts 
have  found  necessary,  and  does  not  even  give  Haflidi  the  authority 
which  the  Emperors  gave  to  Papinian,  but  simply  provides  for 
a  case  that  might  easily  occur  when  two  private  scrolls  should  be 
produced  as  evidence  as  to  what  was  law,  the  theory  still  re- 
maining that  the  Speaker  '  spoke  the  Law,'  of  which  he  was  the 
ultimate  repository. 

Of  regular  and  consistent  Legislation  we  cannot  find  a  trace  in 
what  remains  of  Icelandic  Law.  Of  something  analogous  to  Case 
Law  we  believe  much  of  the  nymseli  to  be  witness ;  and  it  is 
evident  that  such  an  assembly  as  the  Althing  and  such  a  court 
as  Logretta  were  unfitted  for  such  a  purpose,  which  indeed  they 
were  never  designed  to  meet*. 

1  A  few  instances  :— 

'  Her  a  pingi,'  vol.  i.  pp.  68,  77,  83,  vol.  ii.  p.  14. 
'Es  ek  talda  mi,'  ch.  97. 
'Es  adr  talda  ek,'  ch.  122. 
'  Es  mi  hefi  ek  talid,'  ch.  98. 
'  Hygg  ek  at  rett  se,'  ch.  77. 

And — '  Menu  skolu  i  dag  ok  a  morgin  .  .  . ,'  vol.  i.  p.  39.    Or — 
'  Domar  skolo  i  dag  vesa  nefndir,'  p.  38,  &c. 
'  V6r  skolom  fara  til  Logbergs  d  margin,'  vol.  i.  p.  45. 

2  '  |»at  es  ok,  at  log  skolo  vesa  a  landi  her  sem  a  skrom  standa.    En  ef  skror  skilr 
a,  ok  skal  pat  hafa  es  stendr  a  skrom  beim  es  byskopar  eigo.     Nii  skilr  enn  peirra 
skror  a,  pa  skal  sii  hafa  sitt  mal  er  lengra  segir  peim  or&om  es  mali  skipta  me& 
monnom.     En  ef  paer  segia  eigi  iafn-langt,  ok  po  sitt  hvor,  pa  skal  sii  hafa  sitt  mal 
es  i  Skalahollti  es.     £>at  skal  allt  hafa  es  finz  a  skro  beirri  er  Hafli&i  gor&i,  nema  ^ 
pokat  se  sidan.     En  pat  eitt  af  annara  Logmanna  fyrirsogn  es  eigi  mselir  pvi  i  gegn, 
ok  hafa  pat  allt  es  hitzog  leifir  e5a  gloggra  es.' — Cod.  Reg.  i.  213,  Logrettu  |>attr. 

3  Of  such  scrolls  as  those  above  mentioned,  each  containing  a  separate  and  dis- 
tinct portion  of  the  law  (separate  Law-Scrolls  were  opposed  to  the  collections  Cod. 
Reg.  and  Stad.),  we  have  two  fragments,  AM.  315  d,  twelfth  century,  and  AM. 
315  c,  thirteenth  century,  printed  as  App.  ii.  219-26  to  W.  Finsen's  excellent  and 
handy  edition  of  Cod.  Reg.     Cod.  Stadarhol.  (Sta&arhols-bok),  by  the  same  editor, 
will  appear  in  1879. 

*  A  passage  in  Sir  Roland  K.  Wilson's  clever  and  philosophical  little  handbook, 
4  Modern  English  Law,'  exactly  illustrates  this  : — 

'  In  the  Middle  Ages  the  direct  law-making  power  of  Parliament  was,  as  we 
should  consider,  very  sparingly  used.  The  Commons  "  felt  themselves  better  quali- 
fied to  state  a  grievance  than  to  propose  a  remedy ;"  they  sat  only  for  a  short  time, 


ccii  PROLEGOMENA.  §  35. 

The  cry  of  the  Icelandic  nation  was  not  for  a  Code, — their  own 
law  was  excellent  in  many  respects,  well  suited  to  the  state  of 
society  that  prevailed ;  nor  for  a  Constitution, — the  one  they  had 
was  calculated  in  a  great  measure  to  foster  noble  political  qualities  ; 
but  for  Order1,  the  due  enforcement  of  the  Laws  and  Constitution, 
which  they  by  their  violence  had  too  often  made  of  none  effect. 
But,  like  other  peoples,  they  asked  for  bread  and  they  got  a  stone ; 
they  needed  the  strong  hand  of  the  King  and  they  got  a  bad  Code, 
for  in  1 27 12  the  whole  of  the  old  Common  Law  was  ruthlessly 
swept  away  by  a  real  Code  from  Norway,  '  Ironside.' 

The  evil  results  of  this  change3,  which  completely  cut  the  old  life 
to  the  root,  have  been  noted  elsewhere  (p.  clxix).  To  conclude  the 
story  of  Law  in  Iceland,  we  need  only  say,  that  Ironside,  a  mere 
compilation  of  Norse  Law,  was  soon  replaced  by  a  second  and 
ultimate  Code,  Norse  mainly,  J6ns-b6k  still  the  law  of  the  land. 

Ironside  is  only  found  at  the  end  of  the  Stadarhols-bok,  after 
'  Gragas.'  A  blank  of  two  leaves  therein  may  be  filled  up  from 
the  Frosta  Thing  Law.  Of  Jons-bok  there  are  some  forty  or  fifty 
MSS. :  the  editio  princeps  is  1578.  About  fifteen  Ordinances  of 
the  kings  of  Norway,  supplementing  Jons-bok,  will  be  found  in  the 
appendices  to  the  editions  of  that  work. 

The  Hisloria  Ecchsiastica  Islandiae  of  Bishop  Finn  J6nsson 
(born  1704,  bishop  1753,  died  1789),  pupil  of  Ami  Magnusson 
(see  foot-note,  p.  cxlviii),  and  son  of  the  biographer  of  the  later 
post-classical  Icelandic  Bishops  (see  foot-note,  p.  cxliii),  is  a  rich 
repository  of  Charters,  Deeds,  and  Letters,  which  are  scattered 
through  its  four  volumes.  It  is  from  them  indeed  that  this,  the 

had  not  much  literary  skill  among  them,  and  had  not,  what  is  now  the  chief  motive 
power  in  legislation,  a  ministry  united  in  policy,  resting  on  the  support  of  a  parlia- 
mentary majority,  and  placed  in  office  on  the  express  understanding  that  particular 
measures  are  to  be  pushed  through.  Moreover,  there  was  a  disposition  to  look 
upon  the  common  law  as  something  self-existent  and  quasi-sacred.  It  was  con- 
sidered an  almost  fatal  objection  to  any  proposed  reform  to  say,  "  This  cannot  be 
done  without  making  a  new  law."  ' 

1  It  is  on  this  subject  old  Bishop  Widalin  (died  1720)  makes  an  eloquent  allusion  to 
the  Sturlunga  in  his  Tribute-money  Sermon  : — '  Og  hvad  viljum  v£r  langt  leita?  v4r 
hofum  eptirdaemin  hja  oss,  begar  betta  vesala  land  flaut  i  sinu  eigin  blo&i,  a&r  en 
GuS  gaf  oss  konung,  svo  a6  einginn  matti  ohultr  leggjast  i  rekkju  sina.  Hversu 
agaetlega  leiS  oss  ba?  Hversu  for  pa  fram  i  landi  voru?  Mundu  menu  pa  ekki 
allz  hugar  fegnir  verSa  a5  jata  konungi  og  ganga  undir  hann,  til  a&  halda  lifi  og 
linmm,  fri&i  og  frelsi  ?  Svo  er  bvi  hattaft,  BraeSr  Minir,  fyrir  oss  syndngum  monnum  ; 
ver  hljotum  laganna  praelar  ao  vera,  upp  a  pad  ver  kunnini  frelsi  ad  halda.' 

3  The  Life  of  Gudmund,  Bs.  ii.  162,  makes  Arngrim  say  that  the  Ironside  lasted 
*xv'  years,  but  1271-80  makes  but  nine  years,  and  the  Annals  are  positive  on 
this  head  ;  the  Code  was  not  heard  of  till  then.  Either  Arngrim,  writing  seventy- 
four  years  after,  made  a  slip  of  hand  or  of  memory,  or  rather  the  scribe  (for  this  part 
of  the  Saga  has  onlv  come  down  in  one  MS.)  wrote  '  xv'  for  '  ix.' 

3  1271.  '  Komu  Norraen  log  i  land.' — Lour.  S.,  Bisk.  S.  i.  792.  Elsewhere  called 
Laga-skipti  a  Island,  '  the  Chnnge-of-Law  in  Iceland,'  a  weighty,  fatal  word. 

For  the  name  JarnsiSa:  1271.  '  Sturla  kom  lit  me&  log-bok  Jdrnsidu.' — One 
vellum  of  the  Annals. 

1281.  '  Logtekin  Jons-bdk  a  Islandi  a  Albingi.' — Annals,  cp.  Fb.  i.  28. 


§  35-          LAW,  ICELANDIC  AND  NORWEGIAN.  cciii 

most  learned  work  that  has  proceeded  from  an  Icelandic  pen 
since  the  Reformation,  now  derives  its  chief  value. 

Iceland  is  especially  rich  in  deeds,  Maldagi,  in  the  vernacular 
tongue.  Most  of  them  are  gifts  in  mortmain,  such  as  the  famous 
*  Reykjaholts  Maldagi'  (printed  as  a  specimen,  vol.  ii.  p.  503).  Such 
conveyances  were  like  our  '  fines '  proclaimed  (Gragas,  Krist.  Lag. 
l>attr.  Cod.  Reg.  p.  1 5),  '  Taken  to  the  Moot,  and  proclaimed  at  the 
Hill  of  Laws/  (Such  a  deed  proclaimed  before  Snorri  the  Law- 
man is  printed  in  vol.  ii.  p.  400.)  They  were  nearly  always  pre- 
served in  duplicate ;  the  original  at  the  church  or  cloister,  the  copy 
at  the  cathedral.  Reykjaholts  Maldagi  is  the  only  one,  however, 
that  has  been  preserved  in  both,  the  vellum  original  and  the  copy. 
Nearly  all  such  vellums  are  destroyed,  and  we  have  only  two 
collections  of  paper  copies,  taken  by  Bishop  Odd  of  Skalholt's 
orders,  c.  1600.  One  is  in  Denmark,  AM.  263;  the  second 
collection  is  in  Iceland,  Reykjavik  Libr.,  D  12.  The  originals  of 
these  probably  perished  in  the  fire  at  Skalholt  in  1630. 

A  collective  edition  of  Maldagar  is  much  required. 

An  Icelandic  Diplomatarium,  edited  by  the  learned  Jon  Sigurds- 
son,  is  in  progress,  vol.  i  (all  that  has  yet  appeared)  contains  what 
is  left  of  Charters,  Deeds,  &c.,  down  to  1262,  including  about 
sixty  Maldagar.  But  the  mass  of  Icelandic  Deeds  are  of  the  four- 
teenth and  especially  the  fifteenth  century,  where  they  furnish  all 
that  we  know  of  public  and  private  history. 

The  student  of  Icelandic  Law  may  be  referred  for  a  fuller  notice 
of  the  subject  to  the  works  of  the  greatest  living  authority  on  this 
subject,  Konrad  Maurer,  whose  Beitrage  cleared  away  so  many 
errors  of  the  past,  and  is  so  full  of  suggestive  and  valuable  matter. 

LAW  IN  NORWAY.  For  the  early  history  of  Norwegian  Law,  we 
must,  as  in  the  case  above,  trust  to  statements  which  may  all,  we 
believe,  be  more  or  less  traced  back  to  Ari1.  In  examining  this 

1  From  the  Book  of  Kings  : — 

a.  Odin. — '  Qdinn  setti  log  i  landi  sinu  pau  er  gengit  hofSu  fyrr  me3  Asum.' — • 
Ynglinga,  ch.  8,  Fris-bok,  p.  7. 

b.  Halfdan  Black. — '  Halfdan  konungr  var  vizku-ma5r  mikill  ok  sannynda  ok 
iafna&ar,  ok  setti  log  ok  gaetti  sialfr,  ok  pry'sti  ollom  til  at  gaeta.    ok  at  eigi  mastti 
ofsi  steypa  logunum,  gordi  harm  sialfr  Saktal,  ok  skipaSi  hann  botom  hverjum  eptir 
sinum  bur&  ok  metna&i/ — Book  of  Kings,  Fris-bok,  p.  37. 

c.  Hakon  Adalsteins  fostri. — '  Hakon  konungr  var  stor-vitr,  ok  Iag5i  mikinn  hug 
a  laga-setning.     Hann  setti  Gula-pings-log  meS  raSi  J>orleifs  spaka ;  ok  hann  setti 
Frosta-pings-log  me6  ra&i  Sigurdar  jarls  ok  annarra  f>raenda  beirra  er  vitraztir  voru. 
En  HeiSsaefis-log  hafdi  sett  Halfdan  svarti,  sem  fyrr  var  rita5.' — Book  of  Kings, 
Fris-bok,  p.  70.     And — 

'  Hann  setti  Gula-pings-log  ok  Frosta-pings-log  ok  Hei&saevis-log  fyrst  at  upphafi, 
en  adr  hoffiu  ser  hverir  fylkis-menn  log.' — O.  H.  ch.  10. 

d.  St.  Olaf. — '  Olafr  setti  log  bau  er  heita  Sefs-log ;  bau  standa  si&an  um  Upplond 
ok  Vikina  austr.' — O.  H.  ch.  31.     And — 

'  |>a  stefndi  Olafr  konungr  ping  fiolment  i  sta3  peim  er  siSan  hefir  verit  Hei3saevis- 
ping.  Setti  hann  pa  pat  i  logom  at  til  pess  pings  skyldo  soekia  Upplenclingar,  ok 
Hei6s83vis-16g  skyldu  ganga  um  oil  fylki  a  Upplondum  ok  viSa  annar-stadar,  sern 
sidan  hafa  pau  gengit.' — O.  H.  ch.  101.  Again — 


cciv  PROLEGOMENA.  §  35. 

series  of  statements  we  see  that,  though  treating  of  various  times, 
they  all  agree  in  naming  some  king  as  a  '  law-setter/  and  are  always 
disposed  to  consider  the  whole  older  law  as  the  work  of  some 
special  king  in  the  past,  the  last  great  law-giver's  fame  eclips- 
ing and  driving  into  oblivion  all  the  great  law-givers  who  had 
gone  before  him  ;  just  as  in  England,  the  Laws  of  JElfred,  meaning 
the  whole  body  of  the  old  Common  and  Constitutional  Law  of  the 
Land,  were  looked  back  to  in  Eadgar's  time ;  so  in  Eadweard  the 
Confessor's  time,  Kdgar  had  replaced  JElfred,  and  his  Laws  were 
talked  of,  while  a  step  farther  '  Eadweard  the  Confessor's  Laws'  were 
to  be  noticed  by  the  Red  King  and  Henry  the  First. 

In  Norway  the  era  of  legal  memory  shifts  in  precisely  the  same 
way.  Odin  is  succeeded  by  Halfdan,  whose  fame  is  great  in 
Hakon's  day,  Halfdan  is  replaced  by  Hakon,  and  Hakon  by  the 
two  Olafs ;  and,  finally,  such  was  the  fame  of  St.  Olaf,  tradition  is 
seen  to  have  rested  upon  him  and  his  son  Magnus,  to  whom  in 
the  Norse  Laws  we  shall  find  numerous  references. 

This  shifting  can  be  seen  because  Ari  has  got  together  tradi- 
tions and  facts  of  various  age  and  origin,  some  brought  by  the 
Settlers,  some  by  old  travellers,  some  by  men  he  had  known.  It 
is  not  of  course  meant  that  Olaf  and  Hakon  and  Halfdan  did  not 
make  laws :  we  believe  they  did,  and  that  this  is  precisely  the 
reason  why  they  are  pitched  on  as  the  embodiment  of  all  law- 
making  kings  that  had  gone  before  them,  and  the  authors  of  the 
constitutions  of  their  country;  just  as  Alfred  was  popularly  be- 
lieved to  have  invented  trial  by  jury  and  divided  England  into 
hundreds  and  counties,  because  he  took  the  trouble  to  collect 
dooms  of  Ethelbert,  Ina,  and  Offa,  and  kept  good  justice.  So  in 
Norway  we  need  not  actually  believe  that  every  old  Law  ascribed 
to  St.  Olaf,  or  to  Magnus,  is  no  earlier  or  even  later  than  their 
day,  or  beyond  all  dispute  their  work;  though  we  may  believe 
from  the  statements  preserved,  supported  by  other  reasons,  that 
the  constitutional  growth  of  Norway  began  in  the  East  with  EiQ- 
sifia  or  HeiSssevis  Log  [Law  here  as  in  Dane-lagu,  the  commu- 
nity living  under  one  system  of  Common  Law],  the  Halfdan 
tradition :  that  it  went  on  at  a  later  date  with  the  organization  of 

•  Hann  (St.  Olaf)  le*t  upp  telja  fyrir  ser  log  bau  er  Hakon  ASalsteins-fostri  haf&i 
sett  i  J>rondheimi.  Hann  skipadi  logunum  me&  ra&i  enna  vitrostu  manna,  tok  af 
e&a  lag&i  vi<5  par  er  honum  syndiz  pat.  En  Kristin  rett  setti  hann  vi6  ra&  Grimkels 
byskops  ok  annarra  kennimanna.' — O.  H.  ch.  43  (Oxford  Icelandic  Reader,  p.  175). 
And— 

'  J>at  er  mi  pvi  naest,  at  ver  skolom  kirkiom  peim  ollom  upp  halda  ok  Kristnom 
domi  er  Olafr  hinn  Helghi  ok  Grimkell  byskup  setti  a  Monstrar-pingi,  ok  peim 
ollom  er  siSan  voro  giorvar.' — Gulap.  Law,  ch.  10. 

e.  'Eysteinn  konungr  haf&i  i  marga  stafii  baett  rett  landzmanna,  ok  he'll  hann  vel 
upp  logunum.  Hann  gerSi  ser  kunnig  611  log  i  Noregi.  Var  hann  spekingr  mikill 
at  viti.'  See  Oxford  Icelandic  Reader,  p.  144. — Hulda,  Fms.  vii.  He  is  also  called 
Lojg--Eysteinn,  and  Oystaein  loghspake,  N.  G.  L.  i.  393 ;  and  in  the  Dialogue  between 
the  Brothers,  '  Skipa&a  ek  logunum,  bro&ir,  at  hverr  maetti  hafa  rettendi  vi&  annan ; 
ok  ef  pau  eru  haldin  pa  mun  betr  fara  landz-stjornin.' — Hulda,  Fms.  vii.  122. 


§  35-         LAW,  ICELANDIC  AND  NORWEGIAN.  ccv 

Gula-f>ings  Log,  in  connection  with  which  Thorleifthe  Wise  is  men- 
tioned, and  Frosta-fcings  Log,  which  is  ascribed  to  Earl  Sigurd% 
the  Hakon  tradition :  that  still  later  a  fourth  Log  was  organized 
and  a  Christian-Law  set  up  by  St.  Olaf,  where  at  last  we  seem  to  be 
on  pretty  firm  ground.  When  we  get  to  statements  about  Eystein 
we  may  take  what  is  said  even  literally. 

Let  us  now  see  what  is  left  of  these  '  Four  Laws '  (we  had  Three 
in  England).  There  are  no  remains  from  the  two  Southern 
'  Things '  save  a  '  Christian-Law.'  But  we  have  something  from 
the  Western  Things. 

And  of  Frosta  Thing  first — it  is  said  in  two  places  that  the 
Throndheim  Laws  were  written  down  and  preserved  in  a  book 
called  Gragas,  Gray-goose,  just  as  the  canons  and  decrees  of  the 
church  authorities  were  kept  in  Gull-fi6o"r,  Gold-feather.  St.  Olaf  s 
Saga  attributes  Gray-goose  to  his  son,  King  Magnus  the  Good J. 
This  is  confirmed  by  Sverris  Saga,  which  also  tells  us  that  Arch- 
bishop Eystein  wrote  Gold-feather 2. 

This  Gray-goose  is  still,  we  take  it,  preserved  with  a  few  alter- 
ations in  the  Frosta  Things  Law  of  our  single  MS.,  but  with  the  addi- 
tion of  the  New  Law  which  Sturla,  in  his  Life  of  Hakon  Hakonson3, 
says  was  put  into  the  Book  [Gray- goose  of  course],  to  whom  also 
our  single  MS.  gives  it.  Unluckily  we  cannot  tell  exactly  where 
this  New  Law  ends,  as  the  MS.  has  a  blank  in  the  midst,  at  the 
end  of  which  we  are  plunged  into  the  older  stock,  the  original  Gray- 
goose.  If  we  had  the  missing  portion,  there  might  well  be  some 
prologue  to  confirm  Sturla  and  Karl's  assertion  as  to  King  Magnus, 
St.  Olaf's  son,  being  its  compiler. 

We  may  here  explain  how  it  was  that  the  name  of  Gragas  was 
transferred  from  Frosta  Things  Law  to  the  Icelandic  Law  Collec- 
tion. In  the  sixteenth  century  all  remembrance  of  the  old  Com- 
monwealth and  the  old  Law  had  died  out  entirely  in  Iceland,  so 
that  the  only  name  they  knew  of  to  which  any  tradition  of  Law 
clung  was  St.  Olaf.  In  petitions  to  the  Norwegian  King  they 
would  ask  for  'our  old  Laws — the  Laws  of  St.  Olaf!'  while  the 
old  Common  Law  and  Constitution  was  entirely  faded  from 
memory.  (See  a  telling  instance  of  this,  Isl.  Dipl.  i.  p.  711.) 

About  1600  the  Stadarhol  vellum  turned  up;  they  found  in  it 
two  Codes,  one  their  own  '  Ironside ' — this  they  called  Interim  (i.  e. 
between  St.  Olaf's  Law  and  J6ns-book).  The  other,  evidently  older, 

1  '  Sifon  let  Magnus  konungr  rfta  16'gbok  ba  er  enn  er  f  Jjrondheimi  er  kollu5  er 
Grdgds,  var  hanu  ryrir  ba  sok  kallaQr  Magnus  Go&i.' — Olafs  S.,  ch.  261  (pp.  239, 
240,  edit.  1853). 

2  '  Skaut  konungr  (i.  e.  Sverri)  jafnan  sinu  mali  til  landz  laga  er  sett  hafSi  hinn 
Heilagi  Olafr  konungr  ok  til  Log-bokar  {>raenda  beirrar  er  kolluS  var  Gragas,  er 
skrifa  hafdi  Iati6  Magnus  konungr  hinn  G661  sun  Olafs  konungs.    Erkibyskup  baud 
fram  pa  bok  er  Gullfio&r  var  kolluS  ok  rita  let  Eysteinn  erkibyskup.     |>ar  med 
baud  hann  Guds  log  Rumversk.  .  .  .' — Sverr.  S.,  ch.  1 1 7,  Fb.  ii.  636. 

3  '  Hann  (King  Hakon)  let  bat  setja  i  Bokina  er  nu  er  kolluS  hin  Nyiu  Log.'— 
Hdk.  S.,  ch.  333,  Rolls'  edition. 


ccvi  PROLEGOMENA.  §  35. 

must  belong  to  the  Golden  Age,  the  Age  of  St,  Olaf,  and  with  dim 
memories  or  misreadings  of  Sverris  Saga  it  was  dubbed  Gray-goose. 
Forty  years  after  Cod.  Regius  was  found,  and  when  a  little  later 
Bishop  Brynjolf  sends  it  with  two  other  MSS.  to  the  King,  in  the 
accompanying  letter,  dated  July  10, 1656,  he  talks  of '  tertium  itidem 
membranaceum  codicem  qui  Gragas  appellatur/  The  name  has 
stuck,  and,  as  in  Edda's  case,  it  is,  we  fear,  too  late  to  change  it  now. 

Returning  to  King  Olaf  and  Magnus  his  son,  and  the  second 
Western  '  Law,'  Gula  Things  Law  (which  has  come  down  in  one  or 
two  vellums),  there  is  good  evidence  that  the  tradition  ascribing  all 
older  Law  to  St.  Olaf  and  all  emendations  to  his  son  is  in  full 
force ;  such  statements  as  '  Olaf  imposed  but  Magnus  took  off/ 
'  both  the  Olafs  and  Magnus  did  so  and  so/  '  Olaf  alone  held 
(maelti)  this/  and  even  '  Olaf  and  Magnus '  affixed  to  sentences, 
are  continually  occurring  in  the  text.  Magnus  thus  being  clearly 
later  of  the  two.  We  are  aware  that  the  '  Magnus '  of  the  text, 
which  we  have  so  constantly  in  relation  and  alternation  with  Olaf 
(by  whom  all  acknowledge  St.  Olaf  to  be  meant),  has  been  held 
to  mean  Magnus  Erlingsson,  surely  the  most  unlikely  King  who 
could  be  pitched  on  as  a  legislator,  a  young  man  who,  as  far  as 
we  know  him,  cared  for  nothing  but  play,  wine,  and  women,  who 
is  hardly  once  *  mentioned  in  connection  with  law  or  council  or  any 
serious  business  of  kingship,  brought  up  too  under  the  guardian- 
ship of  his  father  Erling,  a  brutal,  coarse  kind  of  man,  who  sunk 
into  drunkenness,  till  both  fell  by  the  sword  of  Sverri.  Of  course 
there  may  be  pieces  of  later  legislation  put  down  to  '  Magnus/  as 
the  type  of  the  Law-making  King,  in  Gula  Things  Law.  But  this  is 
what  we  should  expect ;  and  our  view,  that  Magnus  the  Good  and 
none  other  can  be  meant,  is  supported  by  external  evidence. 
Besides  the  clear  mention  of  Magnus  the  Good  once  in  Gula  Things 
Law  as  a  maker  of  ordinances  (Re'ttar-bcetr) 2  there  is  a  certain 
Atli  mentioned  in  Gula  Things  Law 3  in  connection  with  a  famous 
protest  made,  in  the  reign  of  the  same  king,  at  Gula  in  the  name 
of  the  whole  body  of  Franklins  belonging  to  the  moot.  In  Agrip  * 
we  get  the  popular  version  of  this  story,  but  misplaced  to  the 
Thrond  folks  of  Frosta  Thing.  Thus  it  is  evident  that  tradition 

1  The  Boy-King  and  the  Earl,  his  father,  are  merely  Archbishop  Eystein's  dupes 
in  the  passage,  Old  Gula  Things  Law,  §  2. 

2  'Her  ero  Rettar  boptr  baer  er  Magnus  konongr  G63i  gaf  i  Langeyjar-sundi. 
En  sumar  gaf  Hakon  J>6ris-fostri.' — Old  Gula  Things  Law,  §  148,  N.  G.  L.  i.  58. 

3  '  Nu  hafum  ver  landvorn  vara  a  skra  setta,  ok  vitom  eigi  hvart  bat  er  rett  e8a 
ragnt  (i.  e.  rangt).     En  bo  at  ragnt  s6,  ba  skolom  ver  bat  logmal  hava  um  utgerSir 
varar  er  fyrr  hevir  verit,  ok  Atli  talSi  fyrir  monnum  i  Gula,  nema  konungr  varr  vili 
ossopSrom  iatta  ok  ver&im  ver  a  bat  sattir  allir  saman.' — O.  G.  L.,  §  314. 

4  '  Hann  atti  bing  i  NiSarosi  (sic)  ok  reisti  me9  freko  sakar-gipt  vi5  {ircendr  alia, 
ok  stungu  allir  nefi  i  skinn-feld,  ok  veittu  allir  ppgn  en  engi  andsvgr.     Stod  upp  b& 
madr  Atli  at  nafni,  ok  maelti  eigi  fleiri  or6  en  bessor :  Sva  scorpnar  scor  at  fgti  mer 
at  ek  ma  eigi  or  staQ  komask.     En  Sighvatr  kva&  bar  begar  viso  bessa : 

Haett  er  bat  er  allir  Alia,  etc.  .  .  ., 
ok  raufsk  ping  bar  mcS  beima  haetti  at.  .  .  .' — Agrip,  ch.  29. 


§  35-          LAW,  ICELANDIC  AND  NORWEGIAN.          ccvii 

supports  the  claims  of  Magnus  as  a  legislator.  Sighvat  seems  to 
allude  to  the  same  incident  in  Bersoglis-visur.  See  Diet.  p.  760  a, 
s.  v.  {3etla.' 

Coming  to  later  specific  branches  of  Law,  a  curious  legal  tradi- 
tion may  be  mentioned  in  connection  with  Sigurd  the  Crusader, 
respecting  the  creation  of  the  Archbishopric  and  the  imposition 
of  a  Tithe  Law,  both  of  which  institutions  are  said  to  be  owing  to 
an  oath  sworn  to  King  Baldwin  in  return  for  a  piece  of  the  true 
cross,  which  Sigurd  had  received  from  him.  Although  the  state- 
ment occurs  so  late  in  the  history,  and  is  not  a  tradition  of  Ari's,  we 
must  'suspect  that  in  the  older  Christian-Laws  some  arrangement 
for  tithes  was  made,  though  it  may  have  fallen  into  partial  disuse. 
Of  course  tradition  must  have  a  tangible  reason  and  person,  and  the 
Stricter  Christian-Law  of  Sigurd  is  accounted  for  by  this  story  *. 

Bjarkeyiar  Log  or  R6ttr,  our  Law-Merchant  or  Law  of  the 
Towns,  is  a  later  section  of  Norse  Law.  We  begin  to  hear  of 
Towns  first  in  Olaf  Kyrre's  days ;  and  under  the  peaceful  reign 
of  Eystein  they  flourish,  and  we  might  guess  that  part  of  System's 
fame  as  Law-maker  may  be  owing  to  his  having  set  Laws  for 
these  new  communities  that  were  springing  up  in  his  kingdom. 
This  Biarkey-law  is  found  in  an  old  and  a  new  (after  1260)  form. 

Law-Bersi  is  the  name  of  a  Norse  Lawman  in  eastern  Norway, 
in  Olaf  the  Quiet's  reign ;  a  grandson  of  his  was  living  in  1 138 2. 

Hird-skra,  answering  to  our  Thingmanna-laga,  is  also  preserved 
in  a  late  form. 

The  name  of  Biarni  Mardarson,  a  Norwegian  noble,  c.  1200,  is 
connected  with  the  new  Procedure  section,  Saktal3,  in  Gula  Law. 

We  have  now  come  down  to  a  period  at  which  the  Norwegian 
Common  Law,  like  the  Icelandic,  gives  way  to  what  resembles  our 
modern  idea  of  a  Code.  King  Magnus  Lagabcetir,  c.  1 264-80,  gives 
a  new  '  Land's  Law '  to  the  whole  country,  addressing  copies  to  each 
Thing  identical  in  all  save  the  title.  A  step  toward  unity  of  this  kind 
had  been  taken  when  King  Sverri  set  Lawmen  over  the  country, 
bearing  the  same  title  indeed  as  the  time-honoured  Speakers,  but 
really  approaching  rather  the  Justiciarii  and  Vicecomites  of  England 
as  representatives  of  central  royal  authority  (see  Hakon's  Saga, 
chaps.  86-96,  Rolls'  edition).  The  law  now  being  fossilized  in  a 
code,  regular  alterations  became  necessary,  and  we  have  a  collection 
of  about  one  hundred  Royal  Ordinances,  stretching  over  a  century, 

1  'f>at  var  ok  skilt  undir  eiSstaf  Sigur&ar  konungs  at  harm  skyldi  fremja  ok 
styrkja  Kristinn  dom  i  sinu  riki  me6  ollum  maetti  sinum,  ok  koma  erkibyskups  stol 
i  Noreg  ef  hann'msetti,  ok  lata  vera  at  hins  Heilaga  Olafs  baedi  ok  helgan  dom 
krossins.      Hann  skyldi  ok  bj63a  tiundar-gjald  i.sinu  landi,  ok  gera  sjalfr.' — Sigurd 
Crusaders'  Saga,  Hulda,  Fms.  vii.  p.  91. 

2  '  Um  B&ssa  logh,  bau  er  harm  gerSi,'  and  '  £>a  gerSi  Baessi  bar  logh  til,  oc  bau 
hafa  ae  verit  siSan.' — Borgar^ings  Krist.  ret.  §  4.     He  is  called  '  Log-Bersi,'  Mork- 
insk.  210,  where  a  grandson  of  his  is  named,  s.  a.  1138. 

3  '  H£r  hefir  upp  Saktal  hit  Nyja  pat  er  Biarni  Mardar  son  skipaSi.' — Old  Gula 
Things  Law,  §  316. 


ccviii  PROLEGOMENA.  §  36. 

1280-1384.  These  Ordinances  are  called  R6ttar-bcBtr,  which 
originally  signified  a  Charter  of  Liberties1,  granted  by  the  King, 
but  is  now  used  in  a  new  sense  for  Ordinances  of  the  King  in 
Council.  Many  also  of  the  Statuta,  as  the  Ordinances  of  the 
Bishops  are  called,  Decrees  of  Synods,  &c.  are  preserved. 

The  three  vols.  of  the  '  Norges  Gamle  Love '  (vol.  i.  Old  Law,  ii. 
New  Land's  Law,  iii.  Ordinances,  Statuta,  &c.),  edited  by  Munch 
and  Keyser,  Christ.  1846-47,  contain  all  that  has  survived  of  Nor- 
wegian Law.  To  this  we  may  refer  for  account  of  MSS.  &c.2 

There  are  beside  the  Law  over  ten  thousand  documents,  charters, 
deeds,  inventories,  &c.,  published  in  a  huge  collection,  the  Norse 
Diplomatarimn,  edited  at  Christiania  by  Unger  and  Lange,  which 
is  still  in  progress,  but  nearly  finished. 

Of  Terriers  containing  accounts  of  the  landed  possessions  of 
various  churches,  cloisters,  &c.,  four  collections  exist,  of  great 
importance  of  course  for  early  and  mediaeval  geography  of  Norway, 
&c.  Of  these,  the  Bergen  Calfskin  Book,  Aslak  Boldt's 
Terrier,  and  Munka-Lif  have  been  published  by  Munch.  M. 
Hvitfeldt,  the  present  Royal  Archivist,  is  now  publishing  the  most 
important,  Archbishop  Eystein's  Red  Book. 

An  interesting  little  document  may  find  a  place  here.  The  Plea  of 
King  Sverri  against  the  Pope  and  Clergy  who  took  part  against  him ; 
published  first  by  Werlauff,  under  the  curious  title  Anecdoton 
Sverreri,  and  later  as  App.  (pp.  176-90)  to  Christiania  edition  of 
Skuggsia.  It  is  preserved  in  one  Norse  Law  vellum  of  c.  1325. 

In  the  ORKNEYS,  the  history  of  Law  must  be  similar  to  that  of 
Iceland  and  Norway.  The  traditions  point  to  a  struggle  between 
the  Earls  and  the  Franklins ;  and  to  Earl  Thorfinn,  the  mightiest 
of  all,  as  the  great  law-making  ruler 3.  Into  the  intricate  and  troubled 
history  of  these  islands,  however,  we  cannot  enter  here. 

SWEDEN.  Dr.  Schlyter's  '  Sweriges  Gamla  Lagar,'  1 2  vols.,  Lund, 
1827-77,  contains  the  whole  corpus  of  old  Swedish  Law.  It  is  a 
great  national  work,  worthily  accomplished  by  one  man's  life-labour. 

DENMARK.  We  are  yet  awaiting  such  a  collection  of  the  Danish 
Law-remains. 

§  36.  EDITING. 

With  regard  to  the  future  editing  and  printing  of  the  various 
works  of  Icelandic  Literature,  it  is  clear  that  for  a  certain  number 
of  them  there  will  always  be  a  demand.  These  are  the  golden 
nucleus  of  the  whole,  and  will  never  lack  admirers  and  readers. 

1  So  used,  e.  g.  '  f>essa  r£ttar-b6t  gaf  Haraldr  konungr  ok  Magnus  J>roendum  ok 
6'llum  16'gunautum,'  N.  G.  L.  i.  258. 

2  A  fourth  volume  (facsimiles,  indices,  &c.),  the  publication  of  which  was  stopped 
by  the  lamented  death  of  Munch,  may  be  expected  shortly. 

3  Of  him  it  is  said,  '  Let  hann  pa  af  herferSum ;  lag&i  pa  hug  a  stjorn  Iy5s  ok 
landz  ok  a  laga-setning.' — Orkn.  ch.  37,  Rolls'  edition.     These  last  twenty  years  of 
his  long  reign  (1014-64)  were  the  Golden  Age  of  Orkney,  and  he  is  the  Great 
Earl  KO.T* 


§  36.  EDITING.  ccix 

It  is  with  just  these  works,  as  artistic  and  historical  monuments  of 
a  very  high  order,  that  we  are  chiefly  concerned  here.  The  rest, 
which  are  now  secured  from  fate  by  print,  may  be  safely  left  to 
specialists. 

What  is  practically  wanted  now  is  a  small  series  of  the  real 
masterpieces  of  Icelandic  literature  giving  standard  texts  in  good 
normal  spelling,  freed  from  the  pedantry  of  needless  and  useless 
apparatus  which  encumber  and  disfigure  many  of  the  former 
editions,  and  fairly  and  clearly  printed  in  a  handy  form. 

Such  a  series  should  contain — 

a.  The  Icelandic  Sagas  in  five  volumes : 

1.  Landnama  and  Kristni  Saga. 

2.  Niala ;  this  might  be  printed  in  a  more  luxurious  way  than  the 

rest,  standing  alone  as  it  does  in  style  and  beauty. 

3.  The  Four  Greater  Icelandic  Sagas. 

4.  5.  The  whole  of  the  Minor  Icelandic  Sagas. 

b.  The  Prose-Edda  in  a  volume  by  itself. 

c.  A  Book  of  Kings,  which  should  contain  the  whole  series  of 
Kings'  Lives,  down  to  and  including  Sigurd  the  Crusader.     A 
moderate  sized  quarto  in  double  columns,  or  two  such  volumes 
as  our  vol.  ii  of  Sturlunga  would  hold  them  and  what  is  left  of 
Skioldunga  as  well. 

d.  A  Corpus  Poeticum,  a  much-needed  work,  which  besides  the 
Lays  of  the  Edda  collection  should  contain  the  other  remains  of 
the  Classic  Poetry  arranged  and  properly  classified.    One  volume. 

These  with  the  present  Sturlunga  (two  vols.)  and  the  Biskupa 
Sogur  (one  vol.),  which  have  already  appeared,  would  form  a  set  of 
twelve  volumes,  in  which  everything  that  is  really  important  or 
beautiful  in  Icelandic  literature  might  be  found  in  a  readily  acces- 
sible form,  which  would  undoubtedly  become  the  textus  receptus 
of  the  future 1.  No  prefaces  or  long  excursus  would  be  needed ; 
the  texts  would  speak  for  themselves;  and  it  is  hoped  that  the 
present  Prolegomena  may  some  day  serve  as  a  General  Introduc- 
tion to  such  a  Series,  when,  as  must  happen,  it  is  undertaken.  To 
this  end  indications  have  been  furnished  in  many  instances,  during 
the  course  of  this  Sketch  of  the  Classic  Literature,  as  to  the  way  in 
which  the  editor  of  such  a  collection  should  proceed 2. 

1  The  pagination  of  the   editions  used  in   the  Dictionary  should,  for  sake  of 
reference,  be  placed  in  the  margin. 

2  The  state  of  Icelandic  MSS.  is  such  that  it  forbids  a  compound  text :  and  the 
only  plan  for  an  editor  to  work  on  is  to  take  the  best  MS.,  and  form  his  edition  on 
that,  correcting  errors  from  other  MSS.  (but  taking  care  not  to  swamp  his  text  with 
indifferent  various  readings).     Full   Indices,  Maps,  &c.  should  always  be  added. 
Landnama  in  especial  should  be  accompanied  by  a  Map,  giving  claims  of  First 
Settlers,  &c.  (indications  of  importance  to  students  of  Teutonic  history). 

OXFORD, 
September,  1878. 


VOL.  I. 


ccx 


PROLEGOMENA. 


Poetry  and  Eddas. 

Icelandic  Sagas. 

Biographies. 

History  of  Norway 
and  Denmark. 

930 

Thiodulfs      Yng- 

Heroic  Age  of  Ice- 

Many   Icelanders, 

lingatal. 

land.    The  deeds 

poets  and  Hench- 

Volusp4     [Ork.], 

related     in     the 

men  at  the  Dan- 

Egill. 

Sagas  take  place, 

ish,     Norwegian, 

Lays      of      Helgi 

900-1030. 

English,     and 

[Ork.],  Kormak, 
Eyvind,    Lay    of 

End  of  Saga  time, 
1030. 

Orkney  Courts. 

Eric. 

Greenland  Lays,  of 

Atli,  after  985. 

1030 

DarradarljoS 

Story-telling. 

[Ork.] 

Sagas     shaped    in 

E.Thorfinn  [Ork.] 

tradition,    1030- 

Sigvat,  d.  1040. 

IIOO. 

Arnor,  d.  c.  1080. 

1090 

S61arljo5     [Ork.], 

ART,  d.  1148,] 

C.  IIOO. 

Saemund,      d.     ._• 

Last  Eddie  Lays. 

"33,     H 

Lays  of  Ragnar. 

Kolskegg,         j  &H 

Ari,  Konunga-bok. 

Lay  of  Starkad. 

Brand, 

Saemundr. 

1130 

Collection  of  Eddie 

Sagas  first  written, 

\ 

Eirik  Oddsson, 

Lays,  c.  1  1  50  [in 

the  Minor  Islend- 

Hryggjarstykki, 

Orkneys?]. 

inga  Sogur,  1140- 

1  1  So- 

Earl      Rognvald's 

12  2O. 

Odd  Mk.  Lat.,  c. 

Hattalykill,        c. 

1190. 

1150. 

Karl  Ab.,   Sverri's 

f>ulur    [Ork.],     c. 

Gizur  Hallsson, 

Saga    of  Thorgils 

Saga  begun  1184. 

1  200. 

1206. 

and  Hafli&i. 

Agrip.     Gunnlaug 

Annals  compiled. 

Mk.  Lat. 

1220 

Snorri,Prose-Edda, 

SNORRI.d.  1241. 

Sturlu  Saga. 

Boglunga  Saga,  c. 

Httl.  1222,  Sksk. 

Styrmi,  d.  1245. 

Bp.    John's    Life, 

1220. 

1230. 

The  greater  Sagas 

Hrafns  Saga. 

Snorri,      Konunga 

composed       into 

Gudmund  Dyra  S. 

Sogur  or   Kings' 

the  present  shape. 

Bp.  Gudmunds  S. 

Lives,  c.  1230. 

Egla,  c.  1220. 

Anon,    author    of 

JEttartal      Noregs 

Laxdaela,  c.  1230. 

Hungrvaka,    and 

Konunga  (Fsk.), 

Niala,  c.  1240. 

the  Thorlak  and 

c.  1250. 

Eyrbyggja,c.i26o. 

Paul. 

Morkinskinna. 

"55 

Olaf  Hvitaskald. 

STURLA,d.i284. 

Skioldunga  edited. 

Mythical      Tradi- 

IslendingaSaga,wr. 

Hakon's      Saga, 

tions  worked  up 

c.  1270-1284. 

1265. 

in  the  late  Saga 

Icelandic        Sagas 

Magnus    Saga,    c. 

form. 

touched  up. 

1280. 

False  Sagas  begin 
to  be  fabricated. 

Arons  Saga. 
Svinfellinga  S. 

1284 

Gretla,  c.  1300. 

Great  O.  T.  edited. 

Wholly   fabricated 

Great  Har.  Hardr. 

Sagas,    as    Finn- 

in      Hulda     and 

bogi. 

Anon,    author    of 

Hrokkinskinna 

Sturlunga  edited  c. 

Bp.  A  mi's  Life,  c. 

edited. 

1300. 

1320. 

Fsereyinga  edited. 

Orkneyinga  edited. 

1320 

Lilia. 

Sagas  collected. 

Einar,  the  last  Ice- 

Kings'   Lives   col- 

Gudmundar drapa. 

Skalda  collected. 

landic  biographer, 

lected  as  in  Fb., 

Volsunga  S.  com- 

Vatzh.    and     Fb. 

d.  1393,  Annals. 

1380. 

piled  c.  1350. 

1370-1380. 

1400 

Rimur  begin. 

1430 

Last  Annals, 

TABLE   OF   LITERATURE. 


CCXl 


Foreign  Histories 
and  Literature. 

Sacra. 

Law. 

Science. 

First  Mission,  981. 

Ulfliot's       constit. 

Laws,  c.  930. 

Thord    Gelli's   re- 

form, c.  964. 

Christianity       ac- 

Nial's   reforms,  c. 

cepted,  IOOO. 

1004. 

Skapti    the    Law- 

man, d.  1030. 

St.  Olaf,  Norway, 

1015-1030. 

Adam  of  Bremen, 

c.  1080. 

Bishops'     sees 

Markus  the  Law- 

erected, 

man,  d.  1108. 

at  Skalholt,  1056, 

andatHolum,no6. 

Tithe  Law,  1096. 

THORODD,  born 

School    there,    c. 

Haflidi's   Skra, 

c.  1085. 

1  1  10. 

1116. 

Stjornu-Oddi,    c. 

Ecclesiastical  Law, 

IIOO(?). 

c.  1125.  Thorlak 

Norse      Thiodrek 

Homilies    in    Ice- 

and Ketil. 

Bjarni   Tolvisi,  d. 

Mk.  L.,  1185. 

land  and  Norway. 

Law  'Scrolls'  writ- 

H73- 

Den.  Svein  Aaka- 

Archbp.inNidaros, 

ten. 

Rimbegla,  c.  1  1  80. 

son  Lat.,  1185. 

c.  1152. 

Laws    written     in 

Anon.   Grammari- 

Den.    Saxo     Mk. 

Bened.   cloister   at 

Norway,  c.  1120. 

an,  c.  1170. 

Lat.,  1  2  10. 

Thingore,  1133. 

Goldfeather    Nor- 

Nicholas Ab.  Lei3- 

Early      Lives      of 

way.  Eccl.  Code. 

ar-visir,  c.  1150. 

Saints  translated. 

Gizur's  Flos  Pere- 

grinationis,c.li8o. 

French  Romances 

Barlaam  and  Josa- 

Law    Scrolls    col- 

translated at  the 

phat,  1250.   N. 

lected     in     Kon- 

Norse  Court.  Ro- 

ungs-bok, 1230- 

bert   Ab.    1226- 

1240. 

1250. 

Konung's    Skugg- 
sja,  c.  1230.  N. 

Act  ofUnion,  1262. 
Sta5arhols-bok, 

Thidreks  S.,  com- 

1271. 

posed  c.  1250.  N. 

Change  of  Law  in 

Norwegian  abridg- 

Bp.   Brand,   Gy5- 

Icel.,  Norse  Law 

Olaf's  Grammar, 

ment    of    Kings' 

inga  Saga,  c.l  260. 

introduced,  1271. 

c.  1250. 

Lives,  in  Heims- 

Jarnsi&a,  1271. 

kringla,  c.  1260. 

Jons-bok,  1280. 

Eirspennill,  c.  1280. 

Law   Revision    in 

Norway,     1  2  70- 

1280. 

Hauk    Erlendsson, 

Stjorn  compiled  in 

died  1334. 

Norway,  c.  1310. 

Algorismus. 

Second    series     of 

v 

French     Ro- 

Paraphrases of 

mances     at     the 

Saints,  1330- 

Norse     Court, 

I^5°- 

Statutes     (R&tar- 

Blanda  collected. 

1300-1320. 

Arngrim    Ab.,    d. 

bcetr),     1280- 

1360. 

1384. 

BergSokkasonAb., 

c.  1350. 

CCX11 


PROLEGOMENA. 


.^1   -  o 
„,    -    -  -  ON  *T  T?  O 

2    rO  V  "O    »T50O    S    O    «/J 

BM  SgMUjgOM 


co     t^ 


wffi 


O 


- 


-    g, 

l? 

Ja 


'S  x 

t/3    2 

IA 

1  = 

°  8 

65 

^ 


x 


. 
«   O   « 

M  vo    . 


1    I 


*$  & 

D 


"S  °* 
o 


6  2  8s 

*2 


s     S?««* 

<         r^  "   "    »" 

.  2  $H  §> 


•*"»•«  M  ««  . 


a 

I 


S. 

(2 


. 

° 


OM       i 


1 


i 

VO 


TABLE   OF   MANUSCRIPTS. 


CCXlll 


2.  NORSE  VELLUMS, 
a.  Written  in  Norway  by  Norwegians. 

Homilies,  AM.  619     c.  1170 Edited  by  Unger,  1864. 

Leg.LifeofSt.01af(O.H.L.),  )                                            Q 

Upsala  8 {  c'  I23°  •  •  "       Unger>  l849- 

|>idrek's  Saga,  Stockh.  4    c.  1250  ....       Unger,  1853. 

Strengl.,  Upsala  47     c.  1 250  ....       Unger,  1850. 

Bartaamandjosapha..^^  ,  ,,50  .. ..  j 

*Fagrskinna,  Cod.  B c.  1250  ....       Munch  and  Unger,  1847. 

Laws,  AM.  137 c.  1250  ..  ..   j  ^^  KeyS6r'  l846~47  O 

*Laws,  Cod.  Resenianus c.  1260 

Speculum  Regale,  AM.  243  ..  c.  »7o  . . . Va              '"  normalised  orth°- 

•FK-*-..  Cod.  A ..„*>... 

Thomas  Saga,  Stockh.  17  ....  c.  1300  ....       Unger,  1869. 

Anecdoton  Sverreri,  AM.  114  c.  1325   ....       Unger,  1848  (with  the  Skuggsia). 

*Cod.  Bergensis c.  1340    ....       N.  G.  L.  and  Norse  Dipl.  passim. 

Bergen's  Kalvskinn,  AM.  329  c.  1360-1370      Munch,  1845. 

The  Red  Book,  AM.  328       . .  c.  1388-1401      Being  edited  by  Hvitfeldt. 

Aslak  Boldt    c.  1428 Munch. 

b.  MSS.  written  in  Norway  by  Icelanders  in  the  latter  half  of  the  I3th  century 
for  Norwegian  nobles. 

*Kringla     c.  1 266  ....       Unger,  1868. 

*Jofraskinna   c.  1 2  70 

Fris-bok,  AM.  45    c.  1270  ....       Unger,  1871. 

*Gullinskinna      c.  1300 

Eirspennil,  AM.  47     c.  1280  ....       Unger,  1873. 

Sverris  Saga,  AM.  327   c.  1290 


The  *  denotes  the  loss  of  the  MS.  in  the  fire  of  1728. 


ccxiv  PROLEGOMENA. 


Supplement  to  §  21,  p.  cxx. 

GIZUR  HALLSSON  : — 

'  TEIT  my  fosterer,'  as  Ari  calls  him,  is  noted  in  Islendinga-bok  as  the  authority 
for  several  statements,  especially  those  relating  to  the  establishment  of  Christianity 
in  Iceland,  which  were  derived  no  doubt  from  his  great-grandfather  Gizur  the  White, 
one  of  the  two  missionaries  who  brought  about  the  Change  of  Faith  at  the  Althing. 
Son  of  one  Bishop,  Isleif,  and  brother  of  another,  he  would  be  in  the  best  position  to 
know  what  could  be  known  of  Icelandic  history,  and  to  tell  it  to  his  young  foster- 
brother  Ari.  Teit  was  adopted  by  Hall  of  Hawkdale,  and  succeeded  to  his  estate 
like  a  real  son  (an  extraordinary  circumstance,  as  of  course  adoption  was  unknown 
to  Icelandic  Law),  taking  up  a  new  position,  so  that  the  Hawkdale  men,  as  his 
descendants  are  called,  almost  seem  to  belong  more  to  Hall  than  to  Isleif.  By  a 
marriage  with  a  great-granddaughter  of  Hall  o'  Side  (from  whom  so  many  distin- 
guished men  sprung),  he  had  a  son  Hall,  named  after  Hall  of  Hawkdale.  He  was 
also  a  man  of  note  in  his  day,  a  great  traveller,  and  so  good  a  linguist  that  it  is  said 
of  him  by  the  author  of  Hungrvaka  (who  got  it  no  doubt  from  Gizur,  Hall's  son), 
that  in  every  land  he  came  to  he  spoke  the  tongue  as  if  he  had  been  born  there. 
He  was  elected  Bishop  of  Skalholt,  and  died  at  Utrecht  1150,  on  his  way  back  from 
Rome,  whither  he  had  gone  to  get  confirmed. 

His  son  was  GIZUR  HALLSSON,  born  c.  1125  in  Hawkdale.  He  was  brought  up  at 
Skalholt  by  Bishop  Thorlak  I  (Ari's  friend)  ;  when  of  full  age  he  lived  at  Hawkdale, 
but  he  was  much  abroad  travelling  in  the  '  Southern  Lands '  (Italy,  &c.)  before  1152. 
In  Norway  the  King  made  him  '  Marshal,'  and  in  Iceland  he  filled  the  more  honour- 
able post  of  Law-Speaker  for  twenty-two  years.  In  his  latter  days  he  was  much  at 
Skalholt.  The  last  notice  we  have  of  him  is  in  Reykholts  Maldagi  (ii.  502),  which 
he  signs  along  with  Snorri  in  the  spring  of  1205.  He  died  July  27,  1206. 

There  are  two  or  three  interesting  allusions  to  him.  Odd  the  Benedictine  sends 
him  a  copy  of  his  Life  of  King  Olaf  I  for  revision  (as  Ari  sent  Liber  to  Saemund). 
In  the  Life  of  Edward  the  Confessor,  where  the  saint  sees  a  king's  death  by  second 
sight,  Gizur's  theory,  that  the  drowned  king  meant  was  Swayn,  Alfgifu's  son,  is 
given  (see  Rolls'  edition,  vol.  i.  p.  390).  So  much  we  know  of  his  repute  as  a  literary 
man,  beside  the  fact  that  he  wrote  'Flos  Peregrinationis?  a  record  of  his  travels 
(probably  in  Latin),  as  Sturla  tells  in  ch.  15  of  Islendinga.  But  it  is  as  a  Sagaman, 
telling  the  author  of  Hungrvaka  the  lives  of  the  bishops,  that  he  is  of  special 
importance  to  Icelandic  letters.  'Wherefore  I  have  made  this  little  book,  that 
what  I  heard  that  wise  (fro&a)  man  Gizur  Hallsson  tell  on  this  head  might  not 
altogether  fall  out  of  my  mind,'  says  the  bishops'  biographer.  Of  Gizur's  personal 
character  and  position  in  the  Church  and  State,  there  are  several  notices  scattered 
through  the  Bishops'  Lives.  Saemund,  Bishop  Paul's  brother,  said  of  him,  that 
he  was  the '  very  king  (lit.  'castle,'  met,  taken  from  chess)  of  good  company  and 
pleasure  wherever  he  was.'  He  was  an  eloquent  man,  and  fond  of  speaking ;  and 
two  of  his  funeral  orations  are  noticed,  one  over  an  aged  nun,  Ketilbiorg ;  one  over 
the  holy  Bishop  Thorlak,  bits  of  which  are  preserved  to  us.  In  it  he  says  that,  as 
was  the  custom  abroad,  he  wished  to  speak  over  the  grave  (Dec.  1193),  and  tells  of 
the  Bishop's  good  life,  and  of  the  assurance  they  had  that  he  was  now  reaping  his 
reward :  noticing  also  that  he  himself  had  already  seen  four  bishops  (Thorlak,  Feb. 
1133;  Magnus,  Oct.  1149;  Ketil  of  Holar,  July,  1145;  Klaeng,  March,  1176) 
buried.  His  words  on  this  occasion  were  in  after  days  taken  as  a  foreboding  of  the 
canonization  of  Thorlak. 

Gizur  left  many  children,  some  of  whom  were  men  of  note  in  their  generation. 
Magnus  the  Bishop  (died  1237);  Hall,  Law-Speaker  and  Abbot  of  the  Austin 
minster  at  Holyfell  (died  1230);  and  Thorwald,  well  known  to  us  from  Islendinga, 
the  father  of  the  evil  Earl,  our  Gizur's  namesake,  with  whom,  sadly  enough,  ends 
the  right  line  of  a  race  which  ever  kept  in  the  forefront  of  Icelandic  life,  whether  as 
Settlers,  Missionaries,  Prelates,  Speakers,  or  Chiefs,  and  to  whom  we  are  indebted 
for  much  that  is  of  high  worth. 

Hawkdale,  Gizur's  home,  now  fallen  from  its  high  estate,  is  well  known  to  all 
travellers  that  visit  the  Geysirs. 


STURLUNGA    SAGA. 


COD.  A. 

First  hand,  vol.  i,  p.  8,  11.  4-10. 


CCXVli 


Second  hand,  vol.  ii,  Islend.  ch.  261. 


Third  hand,  Bisk.  S.,  vol.  i,  p.  713, 11.  14-23,  and  p.  714, 11.  18-24. 


vrtftta 


VOL.   1. 


CCX1X 


COD.  B. 

First  hand,  vol.  i,  p.  80, 11.  21-29. 

ero  v  fihf  ttwlr  oc  \Ji& 

^s 

C£5btG2£  fid 
tflhapt* 
Uopjrnt 
ttl^  cc  ftqS&t  ta>odt  'oc-m-fea  o 

**^^         —  ^          ^i  4^r  ^ 

^  ete Ja  btc  bin  Utfetati  e 

^        ^*         if  I  -S*   . 


in- 


fe  j?  mite  tar-        fiop  \>f)  ^-1 


Second  hand,  vol.  i,  p.  329,  11.  18-26. 


Third  hand,  vol.  i,  p.  356,  II.  12-18. 


-  fettov  \Mftg  c 
r  tti 
?  maw(ki 


a  m 


^  t 


STURLUNGA     SAGA. 


I. 

f>ATTR     AF     GEIRMUNDI     HELJAR-SKINNI. 

A.  D.    CIRCA  850-900. 

1.  GEIRMUNDR  HELJAR-SKINN  var  sonr  Hjors  konungs  Halfs- 
sonar,  er  Halfs-rekkar  eru  vi5  kenndir,  Hjorleifssonar  konungs; 
annarr  son  Hjors  konungs  var  Hamundr,  er  enn  var  kalla6r 
Heljar-skinn.  fceir  v6ru  tviburar.  En  J>essi  er  frasogn  til  J)ess 
er  J)eir  v6ru  Heljar-skinn  kalladir — At  J)at  var  f  J>ann  tima  er  Hjorr 
konungr  skyldi  saekja  konunga-stefnu,  at  drottning  var  eigi  heil; 
ok  verSr  hon  le'ttari  meSan  konungr  var  6r  landi,  ok  faeddi  h6n  tva 
sveina ;  f)eir  v6ru  ba6ir  akaflega  miklir  voxtum,  ok  baQir  furSulega 
Ijotir  as^nis,  en  J)6  r£6  staerstum  6frf6leikr1  J)eirra  a  at  sja,  at 
einginn  ma6r  J)6ttisk  s^t  hafa  dokkra  skinn  en  a  £>eim  sveinum 
var.  Drottning  felldi  litinn  hug  til  sveinanna,  ok  s^ndisk  henni 
J>eir  6astu3legir.  LoShottr  ruSt  {)r3ell  sa  er  var  fyrir  stjorn  annarra 
J)raela.  ^essi  J)r3ell  var  kvangaQr;  ok  61  kona  bans  son  jafn-framt 
J)vi  sem  drottning  varQ  l^ttari;  ok  JDessi  sveinn  var  sva  undarlega 
fagr,  er  jprsels-konan  atti,  at  drdttning  {)6ttisk  ekki  l^ti  sja  a  svein- 
inum,  ok  s^nisk  henni  nu  J)essi  sveinn  astu6legri  enn  sfnir  sveinar. 
Si6an  rgeSir  dr6ttning  til  kaups  um  sveinana  vi5  ambattina;  en 
ambattinni  s^ndisk  sva  sem  dr6ttningu,  at  henni  J)6tti  sinn  sonr 
tfgulegri,  en  J)or3i  J)6  eigi  at  synja  at  kaupa  vi5  dr6ttningu  um 
sveinana.  Ok  tekr  nu  dr6ttning  vi5  ambattar-syni,  ok  Isetr  gefa 
nafn,  ok  kalla  sveininn  Leif ;  ok  segir  dr6ttning  J)enna  svein  shin 
son ;  en  ambattin  tekr  vi3  J)eim  drottningar-sonum,  ok  faeo"ask  J)eir 
upp  f  halmi  sem  onnur  J)r3ela-born,  {>ar  til  at  ]peir  voru  J)rd-vetrir. 
En  Leifr  leikr  a  16fum,  ok  hefir  vir6ing,  sem  van  var  at  konungs- 
barn  mundi  hafa.  En  sva  sem  aldr  fserisk  a  sveinana  alia  jafnt,  J)a 

1  en  J)6 — ofriftleikr]  emend. ;  en  ]p6  r<55  staerstu  um  ofrifileik  J)eirra,  Cd.  (see  Diet, 
storr  IV).     Better,  en  J>6  bar  staerstum  .... 
VOL.  I.  B 


2  STURLUNGA  SAGA.     I.  [A.D. 

[I.   2,3:    i-  2.] 

gugnar  Leifr ;  en  J>eir  Hamundr  ok  Geirmundr  gangask  jyvi  meirr 
vi6  sem  JDeir  eru  ellri,  ok  bregzk  J)vi  meirr  hverr  til  sins  setternis. 

2.  i>ess  er  vi6  getid  eitt  sinn,  at  Bragi  skald  s6tti  heimbod  til 
Hjors  konungs,  ok  var  hann  med  konungi  nokkura  hn'6.  Ok  ein- 
hvern  dag  er  J)at  sagt,  at  konungr  f6r  d  dyra-vei6i  meS  hirS  sina ; 
ok  verdr  mann-fatt  heima  i  hollinni.  Bragi  skald  var  heima  ok 
sat  i  ondugi  ok  hafdi  reyr-sprota  einn  f  hendi  seV,  ok  leikr  at,  ok 
J)ul6i  f  feld  smn.  Dr6ttning  la  i  ^verpalli *  innar 2  i  hollinni,  ok 
var  hulin  klae6um,  sva  at  eigi  matti  vita  hvart  hon  var  J)ar,  nema 
peir  er  a6r  vissu  nanari.  Leifr  sat  i  hdsaeti  ok  le*k  seV  at  gulli ;  en 
{>eir  Hamundr  ok  Geirmundr,  braeSrnir,  satu  i  hdlmi,  ok  hugdu 
at  er  Leifr  lek  se*r  at  gullinu.  teir  sa  ok  ekki  manna  i  hollinni. 
M  maelti  Geirmundr  til  br66ur  sfns — '  Viltu  at  vit  farim  til  Leifs, 
ok  takim  af  honum  gulli6;  ok  leikum  okkr  at  nokkura  hn'8?' — 
1  Biiinn  em  ek  {DCSS/  segir  Hamundr.  Sf6an  hljopu  sveinarnir 
innar  at  hasaetinu  ok  toku  gullit  af  Leifi ;  en  hann  gliipnadi  eptir. 
teir  mseltu — '  Heyr  a3/  sogdu  J)eir,  'hvat  konungs-son  tekr  til,  ok 
sepir  eptir  einum  gullbaugi ;  ok  er  |>at  satt  at  segja,  at  {>at  er  ilia 
komit  er  J)u  ferr  me6.'  Irffa  nu  sveinarnir  til  Leifs,  ok  raku  hann 
or  hasaetinu,  ok  hlaaja  at.  M  stendr  Bragi  skald  upp,  ok  gengr  at 
J)ar  dr6ttning  la  i  pallinum,  ok  sty6r  a  hana  reyrsprotanum,  ok 
kva6  vfsu  J>essa — 

Tveir  'ro  wni,  trui'k  bdSum  vel, 
Hamundr  oR*  Geirmundr  Hjorvi  bornir, 
en  Leifr  bridi  Lo6hattar  sonr; 
f4tt  fridir  *  bann  ;    far  mun  in s  verri. 

Dr6ttning  stendr  nu  upp,  ok  gengr  i  brott  med  sveinana,  ok  skiptir 
nu  aptr  vid  ambattina  i  annat  sinn.  S^nisk  dr6ttningu  nu  sem  er, 
at  J>eir  gorSusk  mannvsenlegir  sem  glikindi  eru  a,  ok  J)eir  dttu  til- 
brigSi.  En  um  kveldit,  er  konungr  kom  heim  ok  hafQi  sezk  i 
hasaeti  sitt,  {>a  gengr  drottning  fyrir  konunginn,  ok  Iei3ir  sveinana 
med  s^r,  ok  segir  konungi  allt  sem  vid  nemr,  ok  hverju  h6n  hafi 
keypt  vid  ambattina,  ok  bidr  konung  af  sdr  rei6i.  Konungr  leit  d 
sveinana  ok  maelti, — *  At  vfsu  setla  ek  at  J^essir  sveinar  s£  minnar 
settar,  en  J)6  hefi  ek  eigi  se*t  slik  heljar-skinn  fyrr,  sem  J)essir  sveinar 
eru/ — Ok  af  J)vi  v6ru  J>eir  sfSan  Heljar-skinn  kalladir.  Ok  f>egar 

1  bverpalli]  emend.;  bilpalli  (  =  bupalli),  Cd.  2  innar]  emend.;  utar  (vtar), 

<}d.  3  heyr  a]  should  be,  heyri?  or  heyr  a  endemi?  *  friSir]  Dr.;  prydir,  H. 
5  in]  enn,  Cd.  (see  Diet,  en  temp.  2.  /3). 


85c-9oo.]"  f>ATTR  AF  GEIRMUNDI,  2-4.  3 

p. 3. 4:  La.] 

er  peir  v6ru  frumvaxta,  foru  peir  or  landi  at  herja,  ok  ofluSu  bratt 
bse6i  {jar  ok  fraegSar,  ok  st^r6u  lengi  mildum  skipa-stoli,  at  pvi  sem 
segir  i  sumum  frasogum,  ok  nokku6  visar  til  i1  enum  efra  hlut 
sogu  Hroks 2  ins  svarta,  er  peir  brae8r  voru  par  kalla6ir  inir  mestu 
hermenn  af  saekonungum  i  pann  tima. 

3.  Ok  pat  var  eitt  sumar,  er  peir  he'klu  i  vestr-viking,  at  peir 
fengu  sva  miklu  meira  herfang  en  onnur  sumur,  at  pvi  er  fra  hefir 
sagt  verit.     Enn  fyrr  enn  peir  kaemi  heim,  skiptu  peir  herfangi 
sinu  um  sumarit,  pa  hlaut  annarr  peirra  tuttugu  pund  silfrs  en  tvau 
pund  gullz.    Ok  a  pessu  sama  sumri  rufu  jpeir  hernaSinn,  ok  leystu 
hvern  sinna  manna  me9  godum  skot-penningum  a  brott.      f"eir 
brseSr  h^ldu  samfloti  tveim  skipum  i  Noregs-konungs-riki.    H  166 
fyrir  Noregi  Haraldr  konungr  Harfagri ;  ok  aetluSu  ]?eir  brseSr  at 
hafa  J)ar  fri6-land,  ok  skildu  J)a  samflot  sitt  ok  f^lag.     Ok  er  kon- 
ungr fre'tti  J)at,  J)a  likar  honum  eigi  parvist  peirra ;   ok  pykkir  eigi 
orvaent,  at  peir  muni  par  eflask  setla  til  m6tz  vi5  sik.     Ok  pat  vilja 
sumir  menn  segja,  at  Geirmundr  fseri  fyrir  ofriki  Haraldz  konungs 
til  Islandz.     En  ek  hefi  pat  heyrt,  at  f  pann  tima,  er  peir  brae6r 
komu  or  vestr-viking,  vaeri  sem  mest  or6  a,  at  engin  paetti  vera 
fraegQar-for  meiri  en  fara  til  Islandz;    ok  af  pvi  inu  sama  vildi 
Geirmundr  sigla  lit  pegar  um  sumarit  er  peir  k6mu  vi9  Noreg, 
pvi  at  pa  vaeri  halla6  sumri;   en  Hamundr  vildi  pat  eigi;   ok  f6r 
Hamundr  til  motz  vi6  Helga  inn  magra,  ok  f6ru  peir  ba3ir  samt 
ut  til  fslandz. 

4.  En  Geirmundr  f6r  pa  pegar  lit,  ok  kom  skipi  sinu  i  Brei5a- 
fjorS,  ok  var  i  BiiSardal  inn  fyrsta  vetr  er  hann  var  a  fslandi.     En 
um  varit  nam  hann  land  fra  BuSardals-a  ok  til  Fabeins-ar,  ok  setti 
par  bustad  sinn  er  mi  heitir  a  GeirmundarstoSum.     Geirmundr 
bondi  var  st6rmenni  mikit,  ok  h^lt  aldri  fserri  menn  en  atta  tigi 
vigra  karla  med  s^r  a  Geirmundarsto6um.     Hann  atti  ok  fjogur 
bu  onnur;  var  eitt  bii  bans  i  ASalvik  i  fsafirSi,  annat  i  Kjarans- 
vik ;  par  var  Kjaran  prsell  Geirmundar,  ok  haf6i  Kjaran  t61f  praela 
undir   s^r.     It   pridja  bu  atti  Geirmundr  i  almenningum  enum 
vestrum ;  pat  vard-veitti  Bjorn,  praell  bans.     Bjorn  var6  si6an  sekr 
um  sauQa-toku,  ok  ur6u  almenningar  sek6ar-f6  bans.     It  fj6r6a  bu 
Geirmundar  var5-veitti  Atli,  praell  bans,  ok  haf3i  hann  ok  tolf  prsela 
undir  s^r  sem  Kjaran,  ok  pj6nu&u  pessi  oil  buin  undir  pat  er 
hann  sjalfr  h^lt  kostnaQ  af  a  GeirmundarstoSum. 

1  i]  emend. ;  a,  Cd.  a  Hr6ks]  Hrolfs,  H. 

B  2 


4  STURLUNGA    SAGA.     I.  [A.D. 

[I.4,5:i.3-] 

5.  Geirr  he*t  ma3r  rikr  ok  dgaetr  f  Sogni;  hann  var  blotmaSr 
mikill ;  var  hann  af  J)vi  kalladr  Ve'-geirr.     Hann  atti  sjau  born  e6r 
fleiri.     Ve'bjorn  he"t  son  hans  ok  Ve'gestr,  Ve'mundr  ok  Ve'steinn, 
V&eifr  ok  Ve*6rn,  en  Vddis  d6ttir.     En  er  Vdgeirr  andadisk,  J)d 
t6k  Ve'bjorn  forra3  bsefii  fjar  ok  metorQa.     Hann  he'll  6vini  Ha- 
konar  [jarls]  Grj6tgar6zsonar,  ok  f6ru  pau  systkyn  af  {)vi  oil  til 
fslandz.      I>au  velkti  lengi  uti  um  sumarit  f  hafinu,  ok  t6ku  at 
lyktum  Hlo6uvik  of  haustiS  fyrir  vestan  Horn.     M  gdkk  Vebjorn 
at  bloti1;  en  brse6r  hans  eggjuSu  brottfarar,  sva  at  hann  ga6i  eigi 
b!6tzins;   ok  le'tu  J)au  lit  ok  brutu  inn  sama  dag  undir  hafum 
homrum  i  miklu  illvidri ;   ok  k6musk  J)ar  upp,  er  nu  heitir  si6an 
Sygnakleif.      M  tok  vi6  J)eim  ollum  skipverjum  um  vetrinn  Atli, 
J)rsell  Geirmundar  Heljar-skinnz.    Atli  var  6daell  ok  hamramr  mjok. 
En   er   Geirmundr  vissi   J>essa   6rlausn   J>rselsins,  {>a   fre'tti  hann 
J)raelinn, — '  Hvat  kom  JxSr  til  J)ess,  er  J)ii  t6kzk  sva  mikit  a  hendr 
vi6  Vebjorn  ok  forunauta  hans?'     i'raellinn  svarar:   'fat  kom  me'r 
til  J)ess,  at  ek  vilda  J>ann  veg2  syna  hversu  mikit  gofugmenni  ok 
stormenni  sa  ma6r  var  er  J)ann  J)rael  atti  er  slik  storrse6i  J)or3i  a 
hendr  at  takask/     Geirmundr  baS  ]prselinn  hafa  J)5kk  fyrir  sitt 
6rrse6i,  ok  gaf  honum  fyrir  {)essa  sok  frelsi  ok  buland. — Morgum 
monnum  gaf  Geirmundr  st6rar  eignir,  bseSi  i  londum  ok  lausum 
eyri.      Hann  gaf  Hrolfi  Kjarlakssyni  bustaS  at  Ballara.      Hann 
var  vinr  Geirmundar,  ok  var  mikill  aettbogi  af  honum ;  hans  son  var 
fllugi  inn  raudi,  ok  Solfi,  fa6ir  fordar,  fo3ur  Magnuss,  fo6ur  Solva, 
foSur  Pals  prestz. 

6.  Geirmundr  bjo  a  Geirmundarsto6um  til  elli  aefi  sinnar.     En 
sa  var  einn  hvammr  i  landi  Geirmundar,  at  hann  kvazk  vildu  kjosa 
a  brott  or  landinu,  ef  hann  maetti  ra6a ;  ok  mest  fyrir  J)vi,  '  At  sa  er 
einn  stadr  i  hvamminum,  at  avalt  er  ek  lit  ]pangat,  J>a  skraemir3 
J>at  Ijos  fyrir  augu  me'r  er  me'r  ver6r  eigi  at  skapi ;  ok  J)at  Ijos  er 
dvalt  yfir  reyni-lundi  £>eim  er  f>ar  er  vaxinn  einn  samt  undir  brek- 
kunni/     Ok  JDat  fylg6i,  ef  nokkuru  sinni  var6  bufd  hans  sta6t  i 
hvamminum,  J>a  l^t  hann  6n^ta  nyt  undan  d  J)eim  degi.     Ok  eitt 
sinn  er  fra  J>vi  sagt,  at  biismali  hans  hafQi  J)ar  komit  ni6r  um  nott 
eina.    Ok  er  smalamadr  reis  upp  ok  sa  f&t  i  hvamminum,  vard 
hann  akaflega  hraeddr,  ok  hleypr  sem  hann  ma  ok  eltir  fdit  or  hvam- 
minum ;  ok  r^fr  6r  reyni-runninum  vond  einn  ok  keyrir  f&t  med, 

1  bloti]  emend. ;   at  biota,  Cd.  2  syna]  here  begins  the  first  vellum  leaf. 

3  Thus  the  vellum,  not  skramir,  as  the  paper  transcripts  and  the  edition. 


880-900.]  tATTR  AF  GEIRMUNDI,  5-7.  5 

[1-5,6:  i.  3,4-1 

ok  rekr -f&t  helm  til  Geirmundarsta3a.  En  Geirmundr  var  lit 
genginn  or  hvflu  sfnni  um  morguninn,  ok  ser  hvar  smalamaSrinn 
eltir  f&t  ofan  6r  hvamminum ;  ok  ver3r  honum  ekki  vel  at  skapi 
er  feit  hefir  Jmr  verit,  ok  sn^r  i  m6ti  smalamanninum,  ok  ]pekkir 
bratt,  at  hann  hefir  reyni-vondinn  i  hendi  ok  keyrir  feit  me9.  Ok 
hdr  ver3r  honum  sva  illz-kallt1  vi5  hvart-tveggja  samt,  at  hann 
hleypr  at  smalamanninum  ok  berr  hann  akaflega  mjok;  ok  bad 
hann  aldregi  gora  £>at  optarr,  at  berja  f^  hans  med  ]peim  vi5i  er  i 
J)eim  hvammi  er  vaxinn,  en  J)6  einna  sizt  or  reyni-runninum.  En 
Geirmundr  matti  Ipvi  auSvellega  kenna  vi6inn 2  at  J)ar  at  eins  var 
J)a  reyni-vi6r  vaxinn  i  hans  landeign  i  J)eim  sama  sta9  er  nu  stendr 
kirkja  at  Skar6i,  at  J)vi  er  ver  hofum  heyrt  sannfr69a  menn  fra 
segja.  Geirmundr  \6t  taka  vondinn  ok  brenna  hann  i  eldi,  en  biife 
sitt  Idt  hann  reka  i  haga  ok  on^ta  nyt  undan  a  J)eim  degi. 

J3TTAR-TOLUR. 

7.  Dottir  Geirmundar  var  Yr,  m66ir  toroddz,  foSur  Brodda3, 
fo3ur  Hallberu  er  atti  Borkr  son  f)orm66ar  t'jostarssonar. — Steinolfr 
inn  lagi,  son  Hrolfs  hersis  af  OgSum,  nam  land  milli  Bu6ardals-ar 
ok  Tjaldaness,  ok  bjo  i  Fagradal;  hans  dottir  var  Helga,  mooHr 
Hyrnings  Olaf/3.4,  er  atti  Arndisi,  dottur  Geirmundar  Heljar-skinnz ; 
J)eirra  d6ttir  var  Fri9ger6r,  m66ir  Sneris5  ^roddzsonar,  fo3ur 
Odda,  fo3ur  I'orgils  Oddasonar.  Onnur  dottir  Steinolfs  ins  laga 
or  Fagradal  var  Arndis,  m63ir  forSar,  fo3ur  ^orgerQar,  m63ur 
Hrafns,  fodur  Snartar,  foSur  V^disar 6,  mo8ur  Hollu,  moQur  Yng- 
vildar,  er  atti  Snorri  logsogu-maQr,  fa3ir  Narfa,  foSur  Skar9- 
Snorra. 

Ingolfr  [Arnar]son  hann  stadfestisk  fyrstr  a  tslandi  land- 
nams-manna,  sva  at  menn  kunni  settir  sfnar  til  at  telja.  Ingolfr 
var  fa3ir  f'orsteins,  foQur  forkels  mana  logsogu-mannz ;  ^drhildr 
var  dottir  frorsteins  Ing61fssonar,  m63ir  fcorkels,  fo9ur  Ketils, 
fo3ur  Hauks,  fo6ur  Yngvildar,  m69ur  Snorra,  foSur  Narfa,  foSur 
Skar3-Snorra. 

Hrollaugr  h^t  sonr  Rognvaldz  jarls  a  Mseri.     Fra  honum  eru 

1  illz-kallt]  thus  the  vellum  ;  illt  ok  kallt,  the  paper  transcripts.  a  viSinn] 
vondinn,  H.  3  Brodda]  Odda,  H.  4  Thus  Br. ;  read  6lafssonar?  in  the  vel- 
lum the  name  is  cut  off.  5  Sneris]  thus  the  vellum  as  it  seems,  not  Sueris. 
6  Snartar — Vedisar]  thus  the  vellum,  not  Svartar — Eydisar  as  the  paper  transcripts. 


6  STURLUNGA  SAGA.     I. 

[1.6:  i.4.] 

Si6u-menn  komnir.  Hans  sonr  var  Ozurr,  fadir  f»6rdisar,  m63ur 
Hallz  a  Sf9u.  Egill,  sonr  Hallz,  var  fa6ir  i'orgerSar,  m66ur  J6ans 
biskups.  Yngvildr  Hallzd6ttir  var  m63ir  £6reyjar  moSur  Saem- 
undar  ins  Fr68a.  f>orvar6r  Hallzson  var  fa6ir  t'ordisar,  m65ur 
J6rei8ar,  m66ur  Hallz  prestz  f  Haukadal,  Teitzsonar.  f'orsteinn 
Hallzson  var  fa3ir  Magniiss,  foQur  Einars,  fo5ur  Magniiss  biskups. 
Lj6tr  Hallzson  var  faSir  GuSriinar,  m66ur  Einars  Arasonar,  ok 
Steinunnar,  m68ur  Gu9mundar  ok  Hallberu,  m66ur  fcorgils,  fo6ur 
Hiinboga,  fo3ur  Snorra,  fo3ur  Narfa,  fo6ur  Skar8-Snorra.  M66ir 
SkarQ-Snorra  var  Gu5run  f'orSar  dottir,  Oddleifssonar,  f>6r3arsonar 
kraku-nefs.  f*essi  v6ru  systkin  Skard-Snorra  :  ^rSr,  er  atti  J6rei6i 
Hallzdottur ;  ])eirra  dottir  var  Helga,  er  Sturla  atti  f)6r6arson  Log- 
ma5r.  ^orbjorn  var  laun-getinn  ok  Halldis.  Yngvildi,  systur 
Snorra,  atti  Gunnsteinn  Hallzson ;  hon  var  m66ir  Vjgfiiss  ok  ]3eirra 
systkina.  Gu5rf5r,  systir  Snorra,  var  m63ir  Gu3mundar  preslz 
Olafssonar  ok  J)eirra  systkina.  HallgerSi,  systur  Snorra,  hana  atti 
f^rdr  undir  Felli ;  h6n  var  m63ir  Snorra  ok  GuSmundar  ok  Yng- 
vildar,  m69ur  Pdtrs  i  Sk6garnesi,  Snorra  sonar. 

Bjorn  sonr  Ketils  Flatnefs  var  fa9ir  Kjallaks,  foSur l  ^orgrims, 
fo8ur  Vermundar,  foSur  Yngvildar,  m66ur  tordar,  foSur  Yngvildar, 
m63ur  Snorra  Hunbogasonar. 

Dalkr  var  br69ir  i'orgils  HafliSasonar ;  hann  var  fa5ir  Bersa, 
foSur  Dalks,  foSur  Halldors  prestz  i  Saurbae 2,  foSur  torsteins,  er 
atti  Ingiger3i  Philippusdottur,  Saemundarsonar 3. 

1  foSur]  emend.;  s.,  i.e.  son,  vellum  (badly).  a  prestz  i  Saurbae]  om.  the 

vellum  leaf;  add.  the  paper  transcripts  (from  vellum  B  when  whole). 

3  Here  all  the  paper  transcripts  add — '  |>eirra  dottir  var  Gu&nin  en  Benedikt  atti 
fyrr,  en  siSarr  Herra  Kolbeinn  (Au&kylingr).  Hallbera  abbadis  var  6'nnur  dottir 
{jorsteins  bonda  ok  IngigerSar.  This  pedigree  is  not  in  the  vellum  leaf;  but  only 
in  the  paper  transcripts,  where  it  was  probably  inserted  from  the  vellum  B  when 
whole. 


II. 

f>ORGILS    SAGA    OK    HAFLIDA. 

A.  D.    III7-II2I. 

1.  HAFLIDI  het  madr;   hann  var  Masson,  Hunrodarsonar,  Ve- 
frodarsonar  l,  ^Evarssonar.     f>6rfdr  h^t  kona  hans,  d6ttir  f)6r8ar, 
sonar  Sturlu  fcjodrekssonar ;   ok  attu  ]pau  mart  barna.     Sidan  atti 
hann  Rannveigu,  systur  Hallz  Teitzsonar ;  f'eirra  d6ttir  var  Sigridr, 
er  atti  f>6rdr  i  Vatzfirdi.      Snorri  hdt  son  J)eirra.     Hafli8i  bjo  at 
Breidabolstad  i  Vestrh6pi,  ok  var  baedi  forvitri  ok  g6dgjarn  ok 
inn  mesti  hofdingi.     BergJ)6rr  h6t  br68ir  Hafli9a  Massonar ;   hann 
atti  KolJ)ernu,  d6ttur  Eyj61fs  halta;   j^eirra  son  var  Gu3mundr, 
fa8ir  Mas  prestz.     Son  BergJ)6rs  var  Mar ;  hann  var  6vins3ell  ok 
ilia  skapi  farinn,  ok  olikr  godum  fraendum  sinum;  haf3i  nakkvat 
f6  ok  helt  flla  a.     Hann  var  opt  me9  HafliSa  frsenda  sfnum  a 
vetrinn,  ok  var  honum  6skapu3r 2.     ^at  var  sagt  eitt  var,  at  hann 
keypti  seV  skip  ok  ferr  a  Strandir  nor6r.     Hann  var  ma3r  mikill 
ok  beinst6rr,  skarpvaxinn,  svartr,  ok  6selegr.      Hann  kemr  ni6r 
a  Strondum  nor3r  J)ar  sem  heitir  i  Avik  til  j^ess  bonda  er  Hneitir 
h^t;   hann  var  skilg63r  bondi  ok  vinssell.     Kona  hans  hdt  Bjorg; 
J)au  attu  tva  sonu,  Stein £6r  ok  Finnboga ;   Rannveig  ok  HergerSr 
voru  daetr  ^eirra.    Hneitir  var  JringmaSr  Hafli6a,  ok  anna6~isk  reka 
hans 3.     I'orsteinn  hdt  ma9r,  vinsaell  ok  rolyndr ;  hann  var  kalla3r 
allra  manna  veiSnastr;  hann  annadisk  m63ur  sina  ok  born  sin; 
for  jafnan  med  skipi  Hneitis,  ok  skapadi  hann  honum  g63an  hlut 
fyrir  starf  sitt. 

2.  I  jpenna  tima  bj6  ^orgils  Oddason  a  Sta3arh61i  f  Saurbae ; 
hann  hafoH  mann-mart  med  s^r,  ok  rausn  mikil  var  jpar  i  morgum 
hlutum.     Hann  var  storfengr  ok  audigr.     forgils  var  sonr  Odda 

1  VeTroftars.]  om.  vellum  (inserted  from  B?).  2  oskapuSr]  thus  Br.,  and  perh. 
corrupted  from  '  6-skapglikr '  or  the  like.  8  ok  annadisk  reka  hans]  om.  vellum  ; 
in  the  paper  transcripts  this  sentence  was  prob.  taken  from  the  lost  part  of  vellum  B. 


8  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[I.9:  i.6.] 

Snerissonar  *,  f>6roddzsonar  :  M63ir  Sneris1  var  Fri3ger3r  Hyrn- 
ingsd6ttir.  Hyrningr  atti  Arndisi  d6ttur  Geirmundar  Heljar-skinnz. 
M66ir  Odda  Snerissonar  var  Alof  d6ttir  Bitru-Odda,  f>orbjarnar- 
sonar.  M65ir  Bitru-Odda  var  Yngvildr  d6ttir  Alfs  i  Dolum.  Yng- 
vildi  haf6i  att  fcorvaldr  eyrgo&i,  Steingrims  son  er  nam  Steingrfms- 
fjor6,  ok  bj6  i  Trollatungu.  Sja  kyns-^attr  £orgils  Oddasonar  er 
sumum  6kunnari  enn  Reyknesinga.  Hallbera  he't  m66ir  bans, 
d6ttir  Ara  af  Reykjanesi2.  Kolfinna  [he't]  kona  f>orgils,  dottir 
Hallz  Styrmis  sonar,  i>orgeirs  sonar  fra  Asgeirsa.  fcaer  sveitir  v6ru 
fjolbygQar,  ok  goSir  baendr  i  J>enna  tima.  t»6r6r  Gilsson  bjo  undir 
Felli  inu  i6ra3.  Hiinbogi  f>orgilsson  bj6  at  Skar3i,  faSir  Snorra 
logsogumannz.  Mar  prestr  f>orm65sson  bjo  i  Sselingsdals-tungu  ; 
hann  var  fraendi  nainn  Hafli6a  Massonar.  Halldora  h^t  m66ir 
bans,  dottir  Vedfsar  Masdottur,  en  Ve'di's  var  systir  HafliQa  Mas- 
sonar.  ^orsteinn  Kvistzson  atti  V^disi,  d6ttur  ^orger3ar,  d6ttur 
V^disar  Masdottur.  GuSmundr  prestr  Brandzson  bj6  i  HjarSar- 
holti  ;  hann  var  nafraendi  f'orgils  Oddasonar  ok  alda-vinr.  Ornolfr 
I'orgilsson  bj6  at  Kvennabrekku.  Arn6rr  Kollzson  bjo  at  Kleifum 
i  GilsfirSi.  tdralfr  Bjarnarson  bj6  at  SkriSins-enni  ;  hann  var  fe- 
litill,  ok  var  J)6  vinr  ok  J)ingma6r  HafliSa  Massonar. 

3.  Ingimundr  prestr  Einarsson  Arasonar,  hann  bjo  a  settleifd 
sinni  a  Reykjaholum.  Hann  var  vinsaell  ma6r  ok  J)6  nokkut  f6vani  ; 
en  var  J)6  baedi  orr  af  penn[in]gum,  ok  16  mesta  stormenni  i  skapi  4, 
sem  setterni  bans  var  til.  Hann  var  skald  gott,  ok  at  morgu  inn 
mesti  maetis-maSr.  Hann  var  enn  fraendi  forgils  Oddasonar  ;  ok 
hann  hafSi  gefit  honum5  Reyknesinga-go6or6,  ok  var  J)eirra 
fraendsemi  allg66.  Ingimundr  var  fraa5ima6r  mikill,  ok  for  mjok 
me6  sogur,  ok  skemti  vel  kvae6um  ;  ok  orti  g63  kvaedi6  ;  ok  J)a  laun 
fyrir  litanlandz.  Hann  var  ok  go3r  vickakna  er  vinir  bans  sendu 
honum  vandraeSamenn,  ok  seldi  7  jafnan  vel  sdr  af  hendi.  Hr61fr 
hdt  ma6r  er  bj6  a  Skalmarnesi  undir  Mula  ;  hann  var  vinr  g66r 
forgils,  ok  var  J)ingma5r  bans,  logmaSr  mikill,  ok  f6r  mjok  med 
sakir.  Hann  var  ok  sagna-ma6r  ok  orti  skipuliga;  vel  fjar-eigandi, 
ok  atti  gott  bii.  ^rQr  he't  ma8r,  hann  bjo  i  Hvammsdal  8,  ok  atti 
J)at  land  forgils  Oddason.  ^orSr  var  fglftill,  ok  var  kallaSr  Rufeyja- 


1  Sneris  and  Sngris,  vellum.  2  Reykjanesi]  thus  Cd.  3  i5ra]  thus  vellum. 
4  Here  ends  the  first  vellum  leaf.  5  honum]  til,  add.  H.  6  After  'god  kvse&i/ 
add.  Br.  —  ok  go'rdi  hann  sjalfr.  7  seldi]  emend.  ;  sendi,  Cd.  8  Hvammsdal] 
thus  Br.  ;  Gardsdal,  i.  e.  Garpsdal,  H. 


in;.]  fORGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  3,4.  9 

[1.10,11:  1.7.] 

skald,  af  J)vi  at  hann  haf3i  J>ar  lengi  verit  a5r.  Skip  J)at  st65  uppi 
i  D6gur9arnesi,  er  atti  BergJ)6rr  Masson;  hann  seldi  Ma  son 
sinn  til  fostrs  P6r6i,  ok  ox  Mar  J)ar  upp,  ok  {)a  flla  g66an  vi6r- 
gorning ;  ok  at  nestlokum  vinnr  Mar  a  fcorSi  fostra  sinum  mjok, 
ok  hleypr  sfdan  til  Hafli5a  Massonar  fraenda  sfns,  ok  tok  hann 
vi8  honum.  En  forgils  ferr  me6  eptirmalit.  Ok  er  J>ar  long  fra- 
sogn  um  malaferli  J)essi  ok  tilganga.  Ok  er  J)etta  sagt  upphaf 
mala  JDeirra  forgils  ok  HafliSa  Massonar. 

4.  Ma3r  sa  fseddisk  upp  i  Brei8afir6i  er  Olafr  het  ok  var  Hildis- 
son.  Fa6ir  hans  var5  sekr  skogarma6r ;  en  sveinninn  var  fserdr  til 
feransd6ms  ok  gordisk1  at  fjorSungs-omaga  ok  he'raSs-fara  um 
Brei3afj6r5  ;  ok  ferr  sva  fram  unz  hann  var  tolf  vetra.  Hann  var 
heldr  ovaenn  ma6r  ok  nokkut  kjotvaxinn,  haer6r  vel,  ok  fell  mjok 
harit  i  lokka.  M  var  hann  talinn  af  jpessi  vist,  ok  var  J)a  longum 
me5  ^orgilsi  a  Sta6arh61i.  Hann  atti  fatt  i  femunum,  ok  hross 
nokkur  atti  hann,  ok  var  ohraklegr  at  klseSum ;  eina  fata-kistu  ok 
oxi  mjok  g65a.  Hann  leitar  J>a  vi6  forgils  hvert  ra6  hann  ssai 
helzt  fyrir  honum  liggja.  Hann  svarar ;  kva5  J^at  vsenst,  at  hann 
faeri  nor9r  a  Strandir  ok  aflaSi  J)ar  fjar ;  sag6i  J)at  margra  manna 
si3venju.  Si5an  for  hann  norQr  a  Strandir  me5  gagn  sitt,  ok  kemr 
ni6r  i  Avik  til  Hneitis.  fcess  er  vi6  getiQ,  at  Mar  BergJ)6rsson 
vekr  til  vi6  t'orstein,  ef  hann  mundi  vera  a  skipi  me6  honum  :  '  M 
ert '  [segir  hann]  '  ma6r  haegr  vidreignar,  en  J>yrfta  ek  J3ess  mannz 
mest.'  Hann  sag3i :  '  Ek  hefi  lengi  verit  me9  Hneiti,  ok  hefir  me'r 
gott  til  hags  or6it,  ok  er  me'r  nau6breytt2  um  J)at.'  Mar  segir, 
kvazk  ok  aetla,  at  hann  mundi  vel  vi3  hann  luka ;  ok  saekir  mjok 
eptir.  Ok  J)ar  kemr,  at  forsteinn  neitar  eigi  skipvist  me9  Mavi. 
M  skorar  hann3  til  mjok,  ef  Hneitir  Ieg9i  leyfi  til,  at  t'orsteinn 
re'disk  fra  skipi  hans  ok  f  sveit  me6  honum.  Hneitir  sag9i : 
'  tykkir  h6num  einsaett  at  skilja  vid  mik?'  Mar  segir  :  'fat  laetr 
hann 4  nu  at  h6num  J)ykki  J)at  ekki  si3r 5  hent.'  Hneitir  segir  hann 
ra6a  mundu.  Ok  skilja  at  J)vi.  Olafr  Hildisson  vekr  til  vi9  Hneiti, 
ef  hann  maetti  veita  h6num  skipun.  Hann  sag6i,  at  hann  hef6i 
ra9it  menn  til  skips  sins,  en  sag5i  [at]  Mar  hef6i  enn  eigi  radit 
fulla  skipun.  Olafr  svarar :  '  fat  sem  okkr  hefir  at  or6um  orQit,  J)a 
verfir  me'r  sa  ma9r  torsottr ;  vilda  ek  mi  at  J)u  vek9ir  til  fyrir  mina 
hond.'  Hann  het  £>vi ;  ok  vekr  si3an  til  vi9  Ma  ef  hann  vildi  taka 

1  gor&isk]  read  gorr ?  2  naudbreytt]  H. ;  vandbreytt,  Br.  (better?).  3  'hann,' 
i.  e.  Mar.  *  hann]  Br. ;  ftm,  H.  5  si6r]  Br. ;  sizt  nu,  H. 


io  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[I.  II,  12  :  i.  7,  8.] 

vi8  Olafi.  Mar  Idzk  vilja  tala  vi9  manninn  a3r  hann  he'd  h6num 
skipun.  SiSan  kemr  Hneitir  mali  peirra  saman,  ok  rseSr  Oldf  til 
skipunar  viS  Ma.  Mar  frdtti :  '  Hvar  eru  veiSarfaeri  £>fn  e3r  vistir  ? 
er  £>at  sf6r  manna  at  fa  seV  slika  hluti l  a6r  seV  taka  skipun.'  Hann 
sagQisk  ekki  hafa  ^eirra  hluta.  Mar  sagSisk  eigi  mundu  vi3  })eim 
monnum  taka  er  sva  folslega  hafa  biiit  sina  fer6 ;  kvazk  ok  J>ann 
veg  a  hann  h'task  sem  hann  mundi  glaepamaQr  nokkurr  vera. 
Hneitir  atti  nii  hlut  f,  at  hann  varni  h6num  eigi  skipunar,  en  hann 
ra6i  mjok  sjalfr  fyrir  kostum.  Mar  segir,  at  hann  mundi  eigi  vid 
h6num  taka,  nema  hann  ynni  honum  allt,  ok  hann  re'di  kaupi  hans. 
Ok  J)ann  kost  tekr  Olafr  upp ;  ok  r£zk  hann  i  skip  me8  Mavi. 
i'at  er  eitt  sinn  um  sumarit,  at  Olafr  er  6slyngr  vi8  J)at  er  hann 
skyldi  gora ;  enda  Jriggr  Mar  ilia.  Ver6r  opt  J)eirra  i  millum  at 
standa  um  sumarit ;  kemr  J3ar  sva,  at  Olafr  svarar  flla ;  en  J)6  fa 
J>eir  mikit  fang ;  ok  koma  i  Avik  at  hausti  til  Hneitis.  M  vekr  (5lafr 
til  hvat  hann  skuli  kaups  hafa.  Mar  sagSi  hann  ekki  hafa  munu, 
ok  kvad  hann  einskis  verdan.  Olafr  svarar,  kvazk  opt  hafa  goQa 
menn  heim  s6tt,  ok  kva9  ollum  vel  hafa  til  sfn  or8it  oQrum  enn 
h6num;  ok  kva3  hann  i  mesta  lagi  6r  sfnni  sett;  sag6i  ongan 
mundu  viQ  sik  jafn-flla  lokit  hafa.  '  Heyr  a  endemi ! '  segir  Mar, 
'  ok  eru  f>at  mikil  firn  ef  ek  skal  taka  af  \>6r  ill  or6\  Si3an  tekr 
Mar  allt  upp  fyrir  Olafi  er  hann  atti  i  fdmunum,  baeSi  kistu  hans 
ok  klae3i,  ok  sva  vapn  hans  sem  annat.  Olafr  sagSi  Hneiti  til  sva 
buins.  Hann  segir  [at]  Mar  mundi  J)at  eigi  gora  vilja ;  ok  rae8ir 
Hneitir  til  vid  Ma,  at  hann  lati  rakna  fdmuni  hans  ok  kistu ;  segir 
J)6  hlut  hans  yfrit  har9an,  {>6  [at]  hann  missti  kaupsins.  Mar  kva3 
eigi  tja  hans  umraeSu  um  J>enna  hlut.  Hneiti  J)6tti  verr ;  ok  skilja 
vi9  pat.  Litlu  siSarr  sag3i  Hneitir  Mavi,  at  vistir  hans  mundu  ]par 
eigi  ver8a  lengr  at  hans  leyfi.  En  J>at  var  raunar 2,  at  Hneiti  f>6tti 
Mar  gora  of  marg-talat  vi9  d6ttur  sina.  Mar  kvezk  eigi  hirSa 
hvat  J)eir  bukarlar  raeddu  J)ar  d  Strondum  um  vistir  hans,  ok  tezk 
t>ar  mundu  ongan  gaum  at  gefa. 

5.  Olafr  Hildisson  ferr  a  brott  6r  Avik  ok  hefir  misst  alls  fjar 
sins.  Hann  kemr  i  Saurbae  a  Sta6arh61;  ok  var  J)at  kveldit,  er 
hann  kom  a  Sta9arh61,  6svast  ve3r ;  ok  sitr  ^orgils  b6ndi  vid  eld 
ok  huskarlar  hans.  Kemr  hann  inn  (5lafr;  ok  s^r  hann  fcorgils 


1  slika  hluti]  Br. ;  slikar  vistir  til  hluta,  H.          2  en  bat  var  raunar]  en  bat  varfi 
raunar,  H ;  en  b.  var  s.  (sok  ?)  raunar,  Br. 


i ii7.]  f>ORGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  5.  11 

[1.12,13:  i.  8.] 

manninn  ok  kennir,  ok  b^3r  h6num  Jmr  at  vera.  Laetr  '  fiarun '  vita, 
er  hann  selt  hefir  vapn  sin  ok  kbeSi 1.  '  Munu  v£r  eigi  annars- 
staSar/  segir  f>orgils,  '  J)urfa  vei3iskap  at  kaupa,  en  at  {>&•/  '  Verr 
er  en  Ipvi  saeti,'  segir  Olafr.  Hann  er  J3ar  um  ndttina,  ok  segir 
fcorgilsi  vandrseSi  sfn,  ok  bi5r  hann  asja.  torgils  laetr  hann  J)ar 
vera ;  ok  bi5r  hann  hiisfreyju  at  fa  h6num  klae6i  nokkur.  Ok  J)a 
leitar  Olafr  eptir,  hvert  ra6  f>orgils  Ieg9i  helzt  til  me3  h6num. 
Hann  sag5i,  [at]  h6num  haef6i  at  leita  eptir  vi5  Ma  at  hann  naeSi  fe 
sinu.  Olafr  sag3isk  J>ess  6fuss; — 'ok  vsenti  ek  J>ar  illra  orSa.' 
1  fetta  er  J>6  mftt  rad,  at  {)u  leitir  eptir  S3em6  J)fnni ;  en  J>at  s6  ek, 
at  J)i-k  skortir  vapn,' — ok  fdkk  f'orgils  mikla  oxi  f  hond  h6num,  ok 
sagSi :  '  Eigi  vserir  ]pu  6flugumannlegr,'  sagSi  hann.  Ok  skilja  at 
J)vi.  Ok  ferr  Olafr  norSr,  unz  hann  kemr  i  Avik.  {'at  var  ekki 
siQ  dags.  Hneitir  var  eigi  heima,  en  husfreyja  sat  a  palli ;  ok 
gengr  Olafr  a  pallinn  til  husfreyju.  Hon  fretti  tf6enda.  Mar  la  litar 
i  bekk,  ok  haf6i  lagt  hofu6  sitt  i  kn^  Rannveigar  d6ttur  Hneitis 
b6nda.  Hann  settisk  J)a  upp  er  hann  heyrdi  til  Olafs,  ok  haf6i 
annan  f6tinn  ni6r  fyrir  bekkinn;  hann  var  i  loSkapu;  en  6lafr 
sn^r  at  pallinum  utar  fyrir  hann  Ma,  ok  spyrr:  'Hversu  mattu, 
Mar,  e6r  hve  Ifkar  {)er?'  Hann  sag9i:  'Hvat  mun  J)ik2  undir 
vera  ?  fyrir  J)at  mun  1p6r  ganga  sem  ek  mega  ilia  ok  mdr  liki  ok 
flla/  Si6an  mselti  Olafr  linlega  til,  ef  hann  mundi  vilja  baeta  h6num 
fyrir  fjar-upptokuna ;  ok  maelti  til  vel.  Mar  svarar  ilia,  ok  sag3i 
eigi  mundu  tja  um  or93  e9r  tillogur  forgils  Oddasonar.  Si6an 
hoggr  Olafr  til  Mas,  ok  ver5r  J)at  svo6u-sar  ok  eigi  beinhogg. 
Si6an  gengr  Olafr  ut ;  en  Mar  vill  hlaupa  eptir  h6num ;  t'orsteinn 
hleypr  upp  ok  heldr  Mavi,  ok  J)aegir  honum  i  bekkinn.  Mar  ver6r 
akaflega  69r  vi9,  ok  Idzk  forstein  mundu  vilja  slikan  kost  af  honum4, 
ef  hann  banna6i  honum  at  hefna  sin.  En  f'orsteinn  gaf  ongan  gaum 
at  orQum  hans.  fa  eggja6i  Mar  sonu  Hneitis  utgongu 5,  ok  hefna 
sin ;  en  sveinarnir  hlj6pu  lit ;  en  mo6ir  J>eirra  eptir  peim,  ok  ba6, 
[at]  J>eir  hlypi  eigi  i  JDetta  vandrae6i.  (5lafr  ferr  mi  Iei6ar  sinnar. 
En  konur  bundu  sar  Mas.  Hann  J)iggr  jpat  ilia.  Ok  litlu  si9arr 
sprettr  upp  Mar,  ok  at  h6num  ^orsteini,  ok  vegr  hann ;  ok  hneig 

1  Thus  H,  « laetr  fiarun '  or  '  fiar  nu  '  etc.    The  whole  passage  is  corrupt.         2  pik] 
thus  (pc),  H,  rather  than  par  or  per,  cp.  hvat  er  mik  at  pvi,  Skv.  I.  28.  3  um 

or&]  read  umrxour  ?  *  ok  lezk — af  honum]  thus  H,  ok  liest  f»orsteinn  munde 
vilja  s.  k.  a.  h. ;  should  perhaps  be — ok  lezt  f»orsteini  mundu  velja  slikan  kost,  etc. 
5  sonu — litgongu]  emend. ;  son  Hn.  at  lit  ganga,  H. 


12  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[1. 14:  i-9-] 

frorsteinn  f  fa6m  m66ur  sfnnar.  Ok  [litlu  sidarr]  kom  Hneitir 
heim  ok  rak  J)egar  Ma  a  brott,  ok  kvad  mart  flit  af  h6num  standa. 
'  f>at  mun  nu  ok  vera  at  sinni,'  sag6i  Mar,  '  en  litinn  gaum  vaentir 
mik  at  ek  gora  at  orSum  Jn'num  um  £>at.'  Si3an  f6r  Mar  a  fund 
HafliSa  fraenda  sins,  ok  sagdi  h6num  vig  fcorsteins,  ok  J)ar  at  allan 
atburQ  eptir  J>vi  sem  mala-voxtr  sto9  til.  HafliSi  \6t  ilia  yfir  verkinu, 
ok  kva6  Ma  lengi  hafa  verit  mikinn  6nytjung,  ok  kalladi  slika  menn 
helzt  mega  heita  fraenda-skb'mm. 

6.  Nii  er  J>ar  til  mals  at  taka,  at  Hneitir  b6ndi  or  Avik  ferr  til 
fundar  vi3  HafliQa  Masson.  HafliSi  t6k  vel  vi3  Hneiti,  ok  sag6i 
at  hann  vildi  baeta  ohapp  br65ur-sonar  sins,  ok  \6zk  gjalda  mundu 
fyrir  vig  torsteins  tiu  hundrud  £>riggja  alna  aura ;  '  E6r  ella  fylgi 
me'r  til  handa  Ii5i  bans,  ok  mun  ek  annask ;  e9r  at  o3rum  kosti 
taktii  vi3  f6  ok  6meg3.'  Hneiti  likar  vel  ummaeli  HafliSa;  ok 
dvelzk  ]par  nokkurar  naatr.  I  annan  sta6  er  at  segja  fra  J)vi,  at  sa 
ma9r  kom  til  fundar  vi9  Ma,  er  Hrafn  h^t,  ok  var  kenndr  vid 
m66ur  sina,  ok  kalla6r  FinngerQarson,  mikill  ok  sterkr,  6daell,  ok 
mesti  landz-ofringi.  I'eir  bera  ra6  sin  saman,  ok  maelti  hann  Mar  : 
'  Hvar  vildir  J)u  helzt  fyrir  {)imi  ra6i  sja  ?'  Hrafn  mselti :  '  t'at  vaeri 
me'r  skapfellzt,  at  vera  med  J)eim  monnum  er  ddaelir  menn  vseri  ok 
kynstorir,  ok  veita  J>eim  eptirgongu.'  Mar  maalti :  '  Slikir  menn 
vaeri  mer  vel  hentir  sem  JDU  ert.'  Hrafn  sag6i :  '  ^at  verdr  y9r 
stundum,  at  J)^r  latid  mikillega ;  en  J>a  er  rikra  manna  or5  koma 
til  y9ar,  J)a  eru  \>6r  J^egar  limhlaupa/  Mar  sag5i :  '  Vel  er  slikt 
maelt,  en  eigi  aetla  ek  J>at  enn  heldr  fyrir  me'r.'  f*eir  fara  mi  til 
Avikr  ba6ir  saman,  ok  bjoggu  J)ar  bui  Hneitis  me8an  hann  var 
heiman;  ok  gora  {>at  ra3,  at  Mar  leggsk  me3  dottur  b6nda,  en 
Hrafn  med  hiisfreyju.  Hneitir  fre'tti  mi  hvat  J)eir  hafa  til  tekit. 
Hann  breg6r  vi6  skj6tt,  ok  ferr  heimleiSis,  smiSigt  ok  J)6  leynilega, 
ok  vill  strseta  J)d  ardegis.  Voru  J)ar  saman l  nokkurir  menn.  En 
J)a  er  Mar  veit,  at  Hneitir  mundi  heim  koma,  £a  hefir  hann  vor6u 
a  s^r ;  ok  bi8r  |3ann  sama  morgun,  er  Hneitis  var  heim  van,  at  J)eir 
skyldu  standa  upp,  ok  bi6a  hans  eigi  heima.  Ganga  siSan  til 
arinnar;  h6n  var  opin  ofan  eptir  miSju  en  hofu3-isar  at  utan. 
Hann  Mar  hleypr  yfir  ana,  J)viat  hann  var  bae3i  knar  ok  f6tmjiikr ; 
ok  jafnt  i  J>vi  er  hann  Hrafn  vill  eptir  h6num  hlaupa,  koma  J)eir 
Hneitir  at,  ok  hoggr  hann  Hrafn  framan  a  J)j6knappana,  ok  fellr 

1  kalla&ir  add.  Br.  above  the  line. 


in;.]  &ORGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  6,  7.  13 

[1.15:  i.  10.] 

hann  vi3  sarit  afram.  Si6an  taka  \>eir  hann  ok  flytja  til  laekningar. 
Mar  ferr  nu  leiSar  sinnar  til  J)ess  er  hann  kemr  til  Jorundar  i  Odd- 
bjarnar-eyjar,  ok  laetr  g68vettlega;  bi8r  Jorund  J)ar  vi3rtoku,  ok 
hann  tekr  vid  honum.  Ok  jpa  bei6ir  Mar  at  £>eir  skyldu  saekja 
eptir  gagni  hans  i  Avik.  Jorundr  kvazk  6'nga  6f>ektar-f6r  vilja 
fara  til  Hneitis.  Mar  sag3i,  at  ]peir  vaeri  sattir.  SiSan  ferr  Jorundr 
me6  Mavi,  ok  koma  til  Avikr  snemma  um  morguninn.  Mar  mselti 
til  Jorundar  :  '  Nu  mun  ek  ganga  inn,  en  J>u  bi6  mm  uti/  Gengr 
J)a  Mar  inn.  Hneitir  hvil6i,  ok  spyrr  hverr  Jmr  gengi.  Ok  eptir 
malinu  hoggr  hann  Mar.  Hneitir  sprettr  upp  ok  tok  i  hond  seV 
trd-kefli,  ok  hleypr  a  golfit ;  en  Mar  hoggr  i  tr^it ;  ok  kippask  J)eir 
um  lengi.  M  kalla6i  hann  Mar :  '  Skomm  er  Ip6r  J)at,  Jorundr,  at 
fara  sva  me6  manni,  at  standa  hja,  en  menn  vinna  a  m^r.'  Si6an 
hleypr  Jorundr  inn,  ok  hoggr  Hneiti  J)egar  bana-hogg.  Eptir  J)at 
ganga  f>eir  ut.  Ok  J)a  maelti  Mar  :  '  M  ert  glaepamaSr  mikill,  ok 
ohappa-fullr,  drepit l  saklausan  mann,  godan  bonda ;  gori  ek  betr 
enn  vert  [er] ;  er  ek  drep  J)ik  eigi ;  ok  vertu  a  brott  sem  skjotast ; 
en  ek  mun  saekja  a  fund  Hafli6a  fraenda  mins.'  Jorundr  for  til 
skips  sins.  Ok  er  J)at  fra  honum  sagt,  at  ve5r  kemr  at  honum,  ok 
t^nisk  hann.  Mar  ferr  a  fund  Hafli6a,  ok  segir  honum  hvat  i  hafo"i 
gorzt.  Hann  laetr  mart  illt  af  honum  standa,  ok  kallar  hann  mjok 
segjask  or  sinni  astt.  En  fyrir  fraendsemis  sakir  J)ykkisk  hann  eigi 
mega  vi6  hans  mal2  skiljask. 

7.  fcorgils  Oddason  atti  for  nor6r  a  Strandir,  sem  opt  var  van6i 
hans  til.  Bjorg  ok  synir  hennar  fara  a  fund  frorgils  ok  bi6ja  hann 
lita  a  sin  mal.  Nenna  mi  eigi  at  saekja  a  fund  Haflida,  mest  fyrir 
J)vi,  at  Mar  var  J)ar  fyrir,  ok  J)6tti  s^r  vera  skapraun  i  £>vi.  f'orgils 
kva6  s^r  eigi  vera  skylt  at  sja  a  ]?at  mal,  er  hint  attu  i  J)ingmenn 
HafliSa.  Hon  saekir  eptir  mjok.  Ok  er  fcorgils  se'r  J>at,  J>a  segir 
hann,  at  henni  muni  harQir  eins  kostir 3  a  gorvir,  '  ^viat  eigi  mun 
auQsott  {)ykkja,  at  saekja  HafliQa  malum.  Ek  mun  gjalda  t61f 
hundru8  va6mala  fyrir  vig  Hneitis,  en  ek  mun  J)at  hafa  er  af  faesk 
af  malinu  vi8  Jm  Haflida.'  Ok  a  J>at  saettask  J>au.  En  J>a  er 
Hafli8i  fre'ttir  J)etta,  J>a  J)ykkir  h6num  malit  verr  snuisk  hafa  enn 
hann  vaenti ;  sagdi  J)etta  ongva  saemd  fyrir  vig  Hneitis,  ok  kallar 
t>au  gort  hafa  vanda-laust  til  sin;  ok  kvazk  aetla,  at  meiri  saemd 
mundi  hann  hafa  fyrir  hugat.  frorgils  b^r  mal  J>etta  til  AlJ)ingis. 

1  drepit]  emend. ;  drepr,  H,  Br.  2  vi6  hans  mal]  emend. ;  mal  vid  hann,  H, 

Br.         s  eins  kostir]  thus  H. 


14  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[I.i6:  i.n.] 

HafliSi  byr  ok  mal  a  hendr  Olafi  Hildissyni ;  hann  var  J>a  me6 
t'orgilsi  a  Stactarholi.  Ok  n'6a  JDeir  Haflidi  ok  l>orgils  til  lyings 
badir  med  f>enna  mala-tilbuna6.  En  a6r  ^orgils  ri6r  heiman,  sendir 
hann  Olaf  su8r  a  Eyrar  til  handa  {)eim  manni  er  Ami  h&,  ok  var 
kallaSr  fjoruskeifr ;  hann  haf3i  verit  heima-ma5r  fcorgils  um  vetrinn; 
hann  atti  t>ar  skip  uppi  standanda,  ok  sa  ma6r  annarr  er  Hermundr 
h&  £orvalldzson,  brodir  I'ordar  i  Vatzfir6i.  f>eir  hof6u  ba6ir  verit 
f  utforum  me6  Jorsala-SigurSi,  ok  v6ru  J>eir  si6an  fe'lagar.  Ok 
sendir  f'orgils  Arna  or6,  at  hann  flytti  6laf  utan.  'Ek  J)ykkist 
gloggt  sja/  sag6i  torgils,  'hversu  mal  J)etta  mun  fara;  J)u  munt 
verQa  sekr,  en  ek  mun  leita  um  ssettir,  ok  bj66a  f^  til  farningar 
&r.' 

8.  Snorri  h^t  ma6r,  er  kalla3r  var  Mag-Snorri;  hann  bj6  f 
Saurbae  fyrir  Mula'num  nedra;  hann  atti  Hallberu  d6ttur  Snorra 
HrSarsonar,  Sturlusonar,  brodur-dottur  torfSar  er  atti  Hafli6i 
Masson.  Grimr  h^t  son  J)eirra,  ungr  ok  seinlegr.  Snorri  atti 
vel  f<6,  ok  hafdi  selfor  i  Svinadal  J>ar  sem  mi  heita  SnorrastaQir. 
Hann  drukna6i  i  Saelingsdals-a  J)ar  sem  [mi]  heitir  Snorra-va6.  M 
for  Sighvatr  Ulfsson,  magr  hans,  at  leita  liksins  ok  jseir  fimm  saman ; 
ok  tok  J>a  snae-skri3a,  ok  forusk  J>eir  J)ar  allir.  En  er  Olafr  f6r  af 
Sta6arholi  ok  su6r  til  Eyra,  \>a  tok  hann  hest  fyrir  Snorra  fra  Miila, 
J)viat  hann  nennti  ilia  at  ganga ;  ok  riQr  unz  hann  kemr  til  fundar 
vi5  Arna ;  ok  tekr  hann  vi6  honum,  ok  laetr  hann  vera  J)ar  a  laun. 
Nii  eru  menu  torgils  komnir  [til  J)ings]  ok  er  Ieita6  um  saettir 
millum  J^eirra  hofdingjanna,  ok  segir  f'orgils,  at  hann  vill1  J)essu 
mali  eigi  me5  kappi  fylgja,  ok  kvazk  meira  hafa  gort  fyrir  orlausna 
sakir  ok  baena-staQ  frsendanna.  Haflidi  tekr  ok  sva  a  um  malit, 
sem  eigi  mundi  varnad  b6tanna ;  ok  dregr  J)6  hvarr-tveggi  mjok 
sitt  mal  fram, — frorgils  um  vigit  Hneitis,  g66s  b6nda  ok  fraenda 
sins,  en  HafliQi  um  averkana  vi8  Ma.  En  J)6  verSa  J)essi  mala-lok, 
at  i  saett  var  slegit ;  ok  skulu  J>ar  gjaldask  \>nr  tigir  hundraSa  fyrir 
vig  Hneitis,  en  ix  hundrud  fyrir  dverka  vi5  Ma ;  ok  sek5  6lafs  slik, 
at  hann  skal  leita  vi6  utanfor  J^rju  sumur,  ok  varQa  eigi  bjargir 
hans.  Hann  skyldi  vera  sykn  i  forum  med  f'orgilsi,  ok  i  landeign 
hans,  en  sekr  fullri  sek5  annarsta6ar.  Hafli6i  greiddi  frorgilsi  fd 
sem  dkvedit  var,  vigs-gjold  eptir  Hneiti.  t»a 2  v6ru  kvednar  visur 
pessar : — 

1  vill]  vili,  H,  Br.  2  J>4]  1>6,  H ;  J)ar  um,  Br. 


ni8.]  &ORGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  8,  9.  15 

[1.17, 18:  i.  12.] 

Var5  HafliSi  hundruQ  happvisum  |>orgisli 
(sa  var-a *  vegs  n6  vsegdar  valdr)  prja  tigi  gjalda : 
Satt  var  sogd  a  sumri  slik  medal  gofgra  yta ; 
hlaut  Odda-sonr  aura  itr  at  Stranda-Hneiti. 

Vard  Haflidi  af  hondum  hring-baldr  togu  gjalda 
(djarfr  sask  Odda-arfi  enn  Hafli5i2)  prenna : 
Jatti  slikum  sattum  sveit  eptir  Stranda-Hneiti ; 
afreks  kunni  at  unna  allvisum  f>orgisli. 

Let  Hafli5i  af  hondum  Hneitis  gjold  a  Strondum ; 
drott  var5  Odda-arfi  a6r  at  miklu  hvarfi : 
Reyndisk  seggrinn  svinni  (slikt  hefir  old  i  minni- 
65  gori'g  opt  me&  sanni)  at  agsetis-manni. 

9.  Nu  er  at  segja  fra  J>vi,  at  £>eir  kaupmenninir  bjoggusk  a 
Eyrum,  ok  Olafr  Hildisson  var  J>ar  a  laun  me3  Arna  fjoruskeif. 
£eir  baru  nii  ut  um  daginn  voru  sina.  Olafr  gengr  ut  a  skip,  ok 
hafdi  hott  siSan  a  hofQi.  Hermundr  st^rimaSr  gorir  at  lita  mann- 
inn,  ok  sn^r  at  honum  ok  spyrr :  '  Hverr  ertii  ?'  sag5i  hann.  Honum 
verdr  sta6r  at  svara.  [Hermundr  segir] :  '  Hvart  ertii  eigi  Olafr 
Hildisson?'  ok  hleypr  at  honum,  ok  hrindr  honum  af  bryggjunni 
a  kaf,  ok  verQa  a5rir  menn  at  bjarga  honum,  ok  fyrir-kvedr  honum 
farningina ;  ok  ver5r  J)eim  st^ri-monnum  J)etta  at  sundr-J)ykki ;  en 
]3eygi  rjiifa  J)eir  skipun  sina;  ok  sigla  a  haf;  en  Olafr  sitr  eptir,  ok 
f6r  vestr  til  ^orgils ;  ok  tekr  hann  vi6  honum:  i>etta  spyrsk  mi 
um  hdru5in  at  Olafr  er  me3  ^orgilsi  ok  sitr  at  Sta5arholi.  Mar 
BergJ)6rsson  sitr  mi  at  Haflida.  Hann  ferr  heiman  vestr  til  Saur- 
baejar,  ok  slaesk  i  ferQ  me3  J)eim  monnum  er  foru  til  solva-kaupa, 
ok  hefir  Mar  fre'tt  af  um  athafnir  Olafs,  ok  sitr  um  ef  fund  j^eirra  baeri 
saman.  i>orgils  frdttir  til  fer6a  Mas,  ok  skipar  fyrir  seV  orendum 
hans,  ok  mselti  si5an  til  Olafs  :  '  Hvert  ra6  muntii  taka  mi,  6lafr  ? 
ek  hefi  spurt  at  Mar  for  nordan  me6  J)essum  monnum,  en  hann  er 
hvergi  til  bseja  kominn,  ok  mun  hann  sitja  til  hefnda  vi3  J)ik.' 
(5lafr  maelti:  '  Ek  mun  J)inum  ra6um  fram  fara/  sag6i  hann. 
forgils  maelti :  '  Hdr  eru  blautar  m^rar  hja  gar6i,  sem  J)u  veizt ; 
pangat  sendi  ek  J>ik  med  Ija  at  rfsta  torf ;  ok  er  J>eir  sja  Ipik,  munu 
peir  {)ykkjask  hafa  ra6  J^ftt  i  hendi ;  en  verSa  ma  at  Iei3in  ver5i  eigi 
sva  greid  sem  J)eir  aetla.'  Olafr  gorir  sva.  En  ^orgils  sendir  alia 
karla  af  baa,  e9r  naer  sva;  ok  laetr  J)at  spyrjask,  ok  sva  athom 
(5lafs ;  ok  egndi  J3ann  veg  veiSina  fyrir  J>eim  Mavi.  Nii  fr^tta  J>eir 

1  var-a]  emend. ;  var,  H,  Br.  2  djarfr — HafliSi]  thus  Cd. ;  read,  djarfr  HafliQi 
sask  Odda-arfa  ? 


J  6  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.  D. 

[1. 19,  20:  i.  13.] 

Mar  J^etta,  at  ekki  var  karla  heima  a  Sta6arholi;  en  (5lafr  vaeri  a 
leid  jDeirra.  M  maelti  Mar :  '  Vera  ma,  at  oss  gefi  mi  vei6ina ; ' 
ok  ri6a  J>eir  nu  a  marina  at  (5lafi;  ok  liggja  hestarnir  drjugt  i 
my-rinni;  ok  fersk  £>eim  seint  ok  6greitt.  Olafr  vfkr  heim  til 
baejarins ;  en  f>eir  vildu  eptir  renna.  f  J>vi  kemr  heiman  af  StaQar- 
h61i  fjol8i  kvenna  gyrQar  i  braekr,  ok  hof6u  sver6  i  hendi.  f>eir 
Mar  foru  J>a  af  baki,  ok  aetluSu  at  henda  <5laf  a  hlaupi,  er  hestunum 
matti  eigi  vi3  koma.  Ok  Jm  er  komu  heiman  konurnar,  snua  J)eir 
undan  ok  vildu  til  hesta  sinna,  ok  na5u  eigi;  komusk  a  hlaupi 
undan,  ok  attu  f6tum  fjor  at  launa.  f>orgils  laetr  gefa  at  J>eim 
ongan  gaum  J)a5an  fra;  ok  fara  J>eir  unz  J)eir  komu  nor6r  til 
Hafli6a,  ok  litt  orendi  fegnir.  HafliSi  Idt  flla  yfir  for  t)eirra;  ok 
kvaQ  J)ess  van,  at  Mar  mundi  eigi  hafa  gsefu  vi6  fcorgils  : — '  Ok  gor 
pina  for  aldri  heiman  slika  sfdan.'  Li6a  mi  af  misserin  ok  kemr 
annat  sumar ;  ok  er  eigi  getid  at  Olafr  leiti  til  litanferdar. 

10.  Yngvildr  ftfrdardottir  bjo  i  f>enna  tima  vestr  i  f safirdi ;  h6n 
var  auQig  at  f£  ok  vir6inga-kona ;  var  andaQr  bondi  hennar;  ok 
attu  J)au  tvaer  daetr;  h^t  onnur  Helga  en  onnur  Hallfri6r.  tetta 
var  it  sama  re*zk  hon  vestan  a  Reykjahola  til  Ingimundar  prestz, 
ok  gora  J)au  fdlag  sitt.  Ingimundr  var  sonr  Einars  Arasonar, 
systrungr  torgils  Oddasonar.  Ingimundr  var  it  mesta  gofugmenni, 
— skald  gott;  oflati  mikill,  baeSi  i  skapferSi  ok  annari  kurteisi ; 
hinn  mesti  gle6i-ma6r,  ok  fekk  mart  til  skemtunar.  Hann  var  inn 
vitrasti  maSr,  ok  he'll  s£r  mjok  til  vinsael6a  vi6  alj)^6u.  Hann  var 
ok  mikils  vir3r  af  morgum  monnum  gofgum.  Ok  J)a  er  Einarr 
fadir  Ingimundar  anda6isk,  {)a  gaf  Ingimundr  ^orgilsi  fraenda  sinum 
Reyknesinga-go5or6,  sem  fyrr  var  ritad ;  ok  var  J)eirra  fraendsemi 
allar  stundir  g63  me6an  J)eir  Iif6u  badir.  Um  sumarit  bi6r  sa 
madr  Helgu  d6ttur  Yngvildar,  er  6lafr  h£t;  ok  skyldu  £au  ra6 
takask ;  skyldi  veizlan  vera  a  Holum  um  6lafsmessu-skei3  um 
sumarit.  Ingimundr  ok  Yngvildr  vildu  bj65a  fyrstum  til  J>essarar 
veizlu  ^orgilsi  Oddasyni.  SiSan  baud  Yngvildr  ^rSi  fcorvalldzsyni 
6r  VatzfirSi.  •  Hr61fr  af  Skalmarnesi  var  ok  svd  at  £>essari  veizlu, 
ok  mart  annat  g6tt  mannval1;  en  J)6  v6ru  [t>eir]  t»orgils  ok  t»6r3r 
mestir  virSinga-menn  komnir.  Nu  er  monnum  f  saeti  skipat,  ok 
sitr  fcorgils  a  annan  bekk  me6  sveit  sfna,  ok  Ingimundr  prestr ;  en 
f)6r6r  a  annan  bekk  gagnvart  torgilsi.  i)6r6r  maelti  vi6  foru-nauta 

1  mannval]  Br. ;  manna,  H. 


iii9.]  K)RGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  10.  17 

[I.  20:  i.i3.] 

sina :  '  fann  veg  segir  me'r  hugr,  at  nokkut  verSi  ^ess  at  J^essi 
veizlu,  at  ek  mynda  mik  nu  heldr  annars-stadar  kjosa,  at  J)essari 
manna-skipun  sem  h£r  er  fyrir;  ok  gjarna  vilda  ek  heldr  sitja 
heima  i  Vatzfir6i,  ef  ek  hefda  tvau  ra9it  or  einu1;  ok  kann  ek  eigi 
at  vita,  nema  hdr  s6  nokkurir  fyrir  6vinir  varir ;  ok  J>setti  me'r  allt 
betra  undir  me'r  at  eiga  en  J>eim/  Forunautar  bans  sogSu :  '  Miklu 
eru  heV  fleiri  g69ir  menn  saman  komnir,  en  heV  muni  n£  ein  flserQ 
edr  svaela 2  til  nokkurs  mannz  gor ;  mun  ok  eigi  annarr  maSr  meiri 
vir5ingar-for  hingat  eiga  en  Ipu,  annarr  enn  forgils  Oddason3; 
eru  ok 4  fyrir-menn  J>essarar  veizlu  eigi  annars  mannz  vinir  meiri 
en  J)inir.'  I)6r8r  kva3  f>at  sva  vera ;  ok  gorir  sik  gla3an.  Eptir 
J>at  fara  bor8  fram ;  ok  er  seti3  J)rongt  a  bekkjum  ok  forssetum. 
far  v6ru  bse6i  tilfong  g65  ok  [gjnoglig,  ok  gengu  osparlega ;  skorti 
ok  eigi  drykk  g66an.  fa  rseddi  Ingimundr  prestr,  at  forgils 
skyldi  maela  fyrir  minnum.  En  hann  veik  til  for8ar,  ok  bad  bann 
ra6a  hvert  minni  fyrst  vaeri  drukkit.  f6r6r  var  ]?a  katr  vel ;  ok 
maelti  vid  Ingimund  prest,  at  nokkurr  vilSis-manna  setti  at  hefja 
gildit ;  en  kvazk  undir  mundu  standa  me5  J)eim  um  hverja  gle6i  er 
J>eir  vildu  fram  hafa.  Drekka  J)eir  mi  glaSir ;  ok  rekkir  J)a  bratt 
drykkrinn.  fordr  var  eigi  mikill  drykkju-madr,  nokkut  vangaeft 
um  faezluna,  sem  at  opt  kann  verSa  J)eim  er  vanheilsu  kenna ;  J)viat 
madrinn  var  J)a  a  ofra  aldri,  ok  var  J)6  enn  hraustr,  en  kenndi 
nokkut  innan-meins,  ok  var  J)vf  eigi  mjok  sva  matheill,  ok  nokkut 
vandblsettr5  at  ^ta  slatr,  J>viat  hann  bids  sva  af  sem  hann  hefSi 
v^lendis-gang,  ok  var6  {)a  nokkut  andramr.  forSr  var  mikil-u31igr 
ma6r ;  eyg3r  vel,  ok  lagu  vel  augun,  fram-sno&nn,  ok  str^haer3r, 
sa  upp  mjok,  ok  ridaSi  littat.  feir  drekka  nu  akaft,  ok  faer  a  J)a 
alia  nokkut ;  gorask  nu  malgir ;  ok  ma  kalla,  at  hverr  styngi  annan 
nokkurum  hnaefil-yrSum ;  ok  er  J)6  fatt  hermt  af 6  J>eirra  keski-yr8um 
i  J)essari  frasogn.  fess  er  getiQ,  at  Ingimundr  prestr  laut  at  sessu- 
naut  sinum,  ok  mselti  viQ  hann  sva  sem  hinn  spyrSi : — 

4  Hva8an  kennir  J>ef  |>enna?'   '  |>6r9r  andar  mi  handan.' 

Ok  verQr  at  hlatr  mikill ;  ok  er  naesta  gorr  a[t]  J)essu  gyss  mikill. 
Ok  er  J)vf  l&tir,  J)a  kve6r  f)6r6r  i  m6t  :— 

'Andi  er  Ingimundar,  ekki  g66r  a  bekkinn.' 

1  tvau — einu]  thus  Br. ;  so  radid  ur  einu,  H  (doubtful).  2  svaela]  thus  H,  Br. 

3  annarr — Oddason]  om.  H.          *  eru  ok]  eigi,  add.  H,  Br.          5  vandblaettr]  thus 
emend. ;  vandblaest,  H,  Br.  (cp.  Bs.  i.  394 ;  Diet.  666),         6  af]  i,  H. 
VOL.  I.  C 


i8  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[I.  21 :  i.i3.] 

Ok  af  J)essum  akostum  tekr  heldr  at  grana l  gamanit,  ok  koma  kvid- 
lingar  viQ  sva.  Pa  var  JDetta  kveSit  til  I^rdar : — 

Ryrir 2  i  barka  rikis-manni ; 
glitar  skallinn  vi8  a  go5a  ydrum. 

He*r  hlaer  f^rSr  mjok  at  J>essum  kviSlingi,  ok  kveSr  f>egar  i  m6t : — 

Vaxa  blastrar  a  bann  bekk  ba8ra3; 
raun-illr  gorisk  befr  af  ropum*  y5rum. 

forgils  brosti  nu  at,  en  Iag3i  aldri  til  um  dkostin.  Ingimundr 
maelti,  at  nokkurr  f>eirra  bekkju-nauta  skyldi  sjd  visu 5  i  m6t  vid 
l>6rd.  Pa.  var  J)etta  kve&it: — 

f>at  er  va-Hti8  bott  v£r  reptim 
bu5u-nautar6  af  bola-kjotvi, 
reptir  |>ur5r  |»orvaldz  son 
Kjartans-sonar  of  kana7  sinum. 

{)6r3r  litr8  eptir  kviSlingi  J)essum,  ok  J)6tti  h6num  mjok  bera 
hlj66it  J)ar  yfir  sem  ma6r  sat  d  forsaetum  mjok  J>reklegr  ok  allvel 
hserSr.  P6rdr  heimtir  £>a  hiisfreyju  d  tal  vid  sik,  ok  spyrr  hverr  sd 
s£  lokka-maSrinn,  sem  sitr  d  forsaeti  a  bekk  f'orgils ;  ok  vfsar  henni 
til.  H6n  segir:  'to  er  6ldfr  Hildisson.'  P6r6r  maslti:  'Eigi 
munu  vit  heV  bd6ir  sitja  at  veizlu  pessi  lengi ;  ok  sentu  hann  i  brott 
d  annan  bse,  e6r  ellegar  munu  ve*r  rf6a  a  brott.'  H6n  svaraQi  seint, 
ok  maelti  svd :  '  SaemS  J)ykkir  oss  at  h^rvist  J)inni ;  ok 9  eigi  kann  ek 
J)at  at  mfnu  radi  at  sja,  at  kve6ja  a  brott  forunauta  P orgils ;  ok 
mun  (5ldfr  onga  skapraun  ySr  gora  i  or6um  sinum.'  Nu  ver5a 
a3rir  menn  nokkut  aheyrsla  hjals  J)eirra;  ok  spyrr  I'orgils  eptir 
hvat  J)au  eigi  at  hjala ;  en  h6n  segir  honum ;  ok  bi5r  Argils  med 
vaeg6,  at  hann  lati  Claf  a  brott  fara,  sva  eigi  yrSi  beina-spjoll.  t»d 
svaraSi  forgils :  '  Sva  Tar  6lafi  sykn  maelt,  at  hann  skal  sykn  me3r 
mdr,  en  sekr  ef  vaeri  annars-stadar ;  J)vi  mun  ek  ongan  senda  mmna 
manna  til  bana ;  en  f6r6r  gori  um  brottrei9  sina  sem  hann  vill ;  en 
Clafr  mun  hvergi  fara ;  ok  munu  ve*r  lata  vel  vaert  vi6  t>6r6.'  M 

1  grdna]  gra8na,  H,  Br.  2  ry'rir]  ryrar,  H,  Br. ;  better  raerir,  i.  e.  it  roars, 

rattles.  3  ba8ra]  emend. ;  ba5an,  Cd.  *  raun-illr — ropum]  thus  H  ;  hrunill 
— hr6pum,  Br.,  V.  badly.  6  visu]  add.  by  conjecture ;  cp.  sja  ei5a  at  e-m  (Diet, 
sja  A.  II).  e  buSu-nautar]  buftu  annad,  H.  7  of  kana]  thus  by  a  slight 

emendation ;  af  kana  sinum,  H,  Br. ;  kani  or  kanni  means  a  cup,  can,  tankard,  and 
occurs,  besides  here,  in  Band.  MS.,  where  it  is  however  misspelt  tani  (t  =  c).  8  litr] 
emend.;  sitr,  H,  Br.  9  ok]  thus;  en? 


iu9.]  K)RGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  10.  19 

[I.  22:  1.13.] 

stigr  f'orSr  undan  bor5i,  ok  He's  vid  maeSilega,  en  maelti  ekki.  M 
var  petta  kve&t : — 

JEsii1  upp  or  brjosti  atfang  urn  dag  langan 
be6ju2  Bossa3  m"8ja  billings  hvidu  ilia. 
Allr*  tok  set,  pa  er  saerir  sott-linna5  bles  innan, 
(pj65  6x  pefr  i  bu&um)  pingheimr  of  nef  fingrum. 

Ekki  er  pess  geti3,  at  forSr  andaefti  pessari  visu.  Ok  gengr  hann 
ok  allir  bans  menn  a  brott ;  ok  er  peim  greidd  vapn  sin  ok  klaeQi ; 
ok  n'3a  peir  a  brott,  ok  a  annan  bae  um  nottina.  En  pa  er  f>6r3r 
g£kk  ut,  pa  var  petta  kvedit : — 

Go&inn  repti  sva,  at  ver  gengumsk  hja — 
st69  a  hnakka  hy — hverr  ma3r  kvad,  fy ! 

Er  sva  sagt,  at  frorSr  vaari  me3  £>essum  kviSlingi  lit  leystr.  En 
ekki  er  getiS,  at  neitt  yrSi  at  gjofum  vi3  hann.  En  forgils  sitr  nii 
eptir  ok  forunautar  bans,  ok  svd  briiSgumi  ok  bo6smenn ;  ok 
J)ykkir  J)eim  forunautum  forgils  naesta  ibrozlegt 6  um  brott-reiSina 
J)eirra  fordar.  far  var  nii  glaumr  ok  gle6i  mikil  ok  skemtan  g66, 
ok  margs-konar  leikar,  baeSi  danzleikar 7,  glfmur  ok  sagna-skemtan. 
i>ar  var  sjau  naetr  fastar  ok  fullar  seti5  at  bodinu ;  af  bvi  at  J>ar 
skyldi  vera  hvert  sumar  (5lafs-gildi, — ef  korn  gaeti  at  kaupa,  tvau 
mjol-sald,  a  ^rness-^ingi, — ok  voru  {)ar  margir  gildis-brseSr 8. 
A  Reykjaholum  v6ru  sva  g68ir  landz-kostir  i  J)ann  tfma,  at  ]par 
v6ru  aldri  6fraevir  akrarnir.  En  J>at  var  jafnan  vani,  at  par  var 
n^tt  mjol  haft  til  beina-b6tar  ok  agaetis  at  peirri  veizlu,  ok  var 
gildit  at  Olafs-messu  hvert  sumar.  Era  bvi  er  nokkut  sagt,  er  J>6 
er  litil  tilkvama 9,  hverir  par  skemtu  e6r  hverju  skemt  var.  £at  er  i 
frasogn  haft,  er  nii  maela  margir  i  m6t,  ok  latask  eigi  vitaQ  hafa, 
pviat  margir  ganga  dulSir  ins  sanna,  ok  hyggja  pat  satt  er  skrokvad 
er,  en  pat  logit  sem  satt  er :  Hr61fr  af  Skalmarnesi  sag8i  sogu  fra 
Hrongvi^i  vikingi  ok  fra  <5lafi  LiSsmanna-konungi,  ok  haugbroti 
trains  berserks,  ok  Hr6mundi  Gripssyni,  ok  margar  visur  me5r. 
En  pessari  sogu  var  skemt  Sverri  konungi ;  ok  kallaSi  hann  slikar 
lygi-sogur  skemtilegastar.  Ok  p6  kunnu  menn  at  telja  aettir  sinar 
til  Hr6mundar  Gripssonar.  f'essa  sogu  haf3i  Hr61fr  sjalfr  saman- 

1  aesti]  zstu,  Br.         2  beSju]  emend. ;  bridiu,  Br.         8  Bossa]  i.  e.  Bors ;  Bersa, 
Cd.  *  allr]  emend. ;  allt,  Cd.          6  Thus  Br.,  doubtful.  6  ibrozlegt]  i.  e. 

ibrotsligt,  thus  H  ;  ibrotligt,  Br. ;  i.  e.  abrupt.  This  word  is  an  &ir.  \ry.  7  bae&i 
danzleikar]  om.  H.  8  brxSr]  bbr.,  i.  e.  brae5r,  Br. ;  gildir  baendr,  H.  9  er  p6  er 
litil  tilkvama]  thus  by  conj.  although  it  be  a  small  incident  (see  Diet.,  s.  v.  tilkvama 
2,  Fbr.  140)  ;  er  bo  er  Iiti9  til  koma,  H ;  er  pott  liti&  til  koma,  Br. 

C  2 


20  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[I.  23, 24 :  i.  14.] 

setta.  Ingimundr  prestr  sag5i  sogu  Orms  Barreyjar-skaldz,  ok 
visur  margar;  ok  flokk  g68an  vi5  enda  sogunnar,  er  Ingimundr 
hafdi  ortan.  Ok  hafa  pvi1  margir  fr68ir  menn  pessa  sogu  fyrir 
satt. 

11.  A  pvi  hausti  [inu]  sama  keypti  fcorgils  Oddason  Miila-land  at 
Grfmi  Snorrasyni  ok  m6Sur  bans.  Ok  meS  pvi  f<6  kaupa  pau 
Tungu-land  i  Svfnadal,  ok  biia  p6  i  sama  sta3  pessi  misseri.  Nu 
takask  leikar  upp  i  Saurbae 2,  ok  saekir  Grimr  leik  a  Sta3arh61 ;  ok 
eigask  peir  leika  vi6  opt,  Clafr  Hildisson  ok  Grimr  Snorrason. 
Olafr  er  g66r  Ieikma8r  ok  harSleikinn  ok  kappsamr ;  en  Grimr  var 
[eigi]  aflmikill  ok  linr,  ok  p6  akaflega  saekinn;  ok  verSr  hann 
pvi  opt  vanbluti  ok  hraklegr  fyrir  Olafi ;  ok  leggja  peir  a  ofan  gar 
ok  gys.  Grimr  raedir,  at  peim  vaeri  pat  litil-menska,  at  gora  hann  at 
athafnar-manni,  ok  gora  leika  til  bans,  feim  J)6tti  t>ess  at  brosligra, 
ok  re'Susk  ongar  baetr  a  at  heldr.  M  ferr  Grimr  heiman  ok  sudr 
yfir  hei3i  i  Saelingsdals-tungu.  far  bj6  Mar  prestr  t>orm63arson 
frgendi  HafliSa  Massonar;  ok  sag5i  Grimr  honum  hvat  titt  var. 
Mar  baud  Grimi  me3  s^r  at  vera  um  J61in,  ok  mselti :  '  Ek  mun 
fara  nor8r  d  bak  Jolum  til  Haflida  fraenda  mins,  ok  far  J)ii  \>&  med 
m^r  norSr  J)angat,  ok  seg  t>u  h6num  J)a  til  vandrae6a  J)inna.'  fetta 
J)ekkisk  Grimr,  ok  er  hann  J)ar  fram  um  J61.  Ok  fara  si3an  norSr 
a  bak  J61um.  Ok  koma  nu  til  Haflida,  ok  eru  {)ar  g68ar  vi9- 
tokur.  Var  £>ar  mannfjolSi  mikill  ok  gle9i  g66.  feir  dttu  opt 
hjal  sin  i  milli,  HafliQi  ok  Mar  prestr.  Ok  {>a  er  J>eir  bjoggusk 
i  brott,  {>a  leiddi  HafliSi  J)a  d  gotu,  ok  mselti  vel  vid  £>d  at  skilnaSi. 
Ok  J)a  spurSi  Mar  Grim,  hversu  h6num  hef5i  par  hugnat.  Hann 
\6t  vel  yfir — '  Ok  beV  hefi  ek  sva  verit/  segir  Grimr,  '  at  m^r  hefir 
bezt  J)6tt ;  ok  vel  vasri  sa  ma5r  kominn  er  he*r  skyldi  lengi  vera ;  en 
fleira  aetlaSa  ek  at  maela  vi5  Haflida  en  or3it  hefir.'  '  Hverf  J>u 
aptr  J)a/  segir  Mar,  '  ok  maal  vid  HafliSa  slikt  er  pe'r  s^nisk ;  af  £>vi 
at  hann  t6k  avallt  vel  pinu  mali.'  Grimr  hvarf  J>a  aptr ;  ok  kallar 
hann  f>a  d  HafliSa;  ok  veik  hann  aptr  i  m6ti  h6num  ok  fagnar 
h6num ;  ok  segir  Grimr  at  hann  vill  rseSa  vid  hann.  Ok  setjask 
nidr ;  ok  sag3i  Grimr  hvat  Jpeir  aetti  um  at  vera  vestr  par  i  sveit- 
unum,  ok  pat  med  at  h6num  hugnaSisk  eigi;  kvazk  pvi  hafa 
pangat  s6tt  erviQliga  um  langan  veg,  at  hann  vaenti  fyrir  fraend- 
semis  sakir  par  nokkurrar  dsja ;  sag6i  ongan  veita  s^r  slikan  dgang 

1  J)vi]  Bm. ;  J>6,  H,  Br.  2  Saurbx]  Bm.;  baenum,  H,  Br. 


1 1  ao.]  f>ORGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  11.  21 

[1. 25:  i.  14.] 

sem  (5laf  Hildisson.  '  Skil  ek  hvat  f>u  segir,'  sag3i  HafliSi,  '  en 
eigi  vil  ek  eggja  J)ik  fram  til  6n^tra  hluta ;  en  halda  mun  ek  ]pik 
sem  son  minn,  hvat  sem  J>&  bersk  a  hendr.'  Sidan  stfgr  Grimr  a 
best  sinn,  ok  bi6r  HafliQa  vel  lifa.  Kemr  nii  Grimr  heim  vestr 
i  Saurbae.  Ok  mi  taka  J>eir  at  gabba  hann ;  ok  segja  mi,  at  hann 
hafi  hlaupit  undan  leikum  ok  j^orat  eigi  vi5  at  ver8a.  Hann  gefr 
at  J)vi  ongan  gaum  ;  ok  Ii3r  sva  afram  a  Langa-fostu.  forgils  atti 
heiman-for;  ok  raeSir  vi5  (3laf;  segir  sva,  at  hann  vill  at  (Slafr  s^ 
jafnan  heima,  'f>vi  at  ^at1  mun  J>a  nokkut  vandara  [en]  J)a  (er) 
ek  em  heima.  M  skalt  ok  einnig  geyma  hrossa  mfnna.'  Hann 
sag3i  ok  sina  heim-van  i  efstu  viku  Fostu.  Li3r  mi  stundin,  ok 
kemr  l>orgils  eigi  heim.  6ldfr  vinnr  heima  a  baenum  t)at  sem 
honum  var  boSit.  ^at  er  sagt,  J>a  er  kemr  at  Dimbil-dogum,  J)a 
saekja  menn  f>angat  fjolmennt  ti9ir.  Skirdags-morgin  J)a  var  Grfmr 
kominn,  ok  g^kk  at  h6num  Olafi  eptir  natt-song  ok  maelti,  '  Skaltii 
nokkut  geyma  hrossa  forgils?  mi  eru  J)au  i  voru  landi,  ok  er 
enginn  gaumr  at  gefinn.'  (5lafr  svaraQi :  '  Vi6  mik  mun  J>at  meti6, 
ok  ek  skal  ok  eptir  fara.'  Ganga  si'San  ba3ir  saman,  ok  hefir  Olafr 
oxi  f  hendi  en  Grimr  staf.  M  maalti  Olafr :  '  Ovarlega  ferr  ek  mi, 
er  ek  geng  einn  saman  liti  a  n6ttum  meQ  Ip6r ;  en  me3  okkr  er 
heldr  6titt;  ok  veit  eigi  hvar  manni  maetir,  e5r  hverju  heilli  lit 
gengr.'  Grimr  svaraSi :  '  Ekki  er  mi  haattilegt  um,  ek  hefi  sprota  i 
hendi,  en  J)ii  hefir  oxi ;  ok  J>at  hefi  ek  a  fundit,  J)6tt  vit  vaerim  jafn- 
biinir,  at  J^r  mundi  vit  eigi  likt  viglegir  J)ykkja.'  Olafr  segir :  *  Vit 
skulum  jpat  mi  ni6r  leggja,  er  menn  eigu  saman  i  leikum,  ok  eru 
mi  ]?aer  tidir,  at  eigi  {)arf  a  slikt  at  minnask/  Fara  mi  ba5ir  saman 
til  Laxar ;  ok  hefir  J)ar  fjol6i  hrossa  gengit  um  vetrinn  £  m^runum. 
Vill  6lafr  henda  hross  torgils,  ok  vill  sla  beisli  viQ  hestinn ;  en 
Grimr  samnar  at  hrossunum  odrum,  ok  a  gotuna.  Hestrinn  gorisk 
6ror  er  hann  ser  onnur  hrossin,  ok  faer  Clafr  varla  haldit  hestinum. 
Ok  i  svei6um 2  hestzins  fellr  ni6r  oxin  6r  hendi  h6num.  M  gengr 
Grimr  ]pangat  at,  ok  J)rifr  upp  oxina,  ok  veitir  6lafi  bana-sar ; 
ok  ridr  heim  siSan ;  ok  £>ykkisk  J)6  J)at  fyrir  sja,  at  eigi  muni  {>ar 
vist  hans  vera  mega  tolu-verdar  stundir;  ok  ferr  hann  J)egar  af 
skyndingu  nor3r  yfir  hei8i  til  Bitru,  ok  sva  inn  til  Hnitafjar6ar,  ok 
kemr  tvattdaginn  fyrir  Paska  til  fundar  vi5  Hafli6a,  ok  tekr  hann 
vid  honum  vel.  Ok  eptir  Paska-viku  sendir  Haflidi  Grim  austr 

1  £at]  read  J)^r  ?        2  svei6um]  thus  H,  Br.     The  word  is  an  ait.  \cy. ;  svei&um 
perh.  being  =  sveifum  or  svifum  =  swingings. 


22  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[1.26:  1.15,16.] 

i  Fjordu,  f  Hofsteig  til  Finnz  Hallzsonar  logsogu-mannz.  Hann 
hafdi  att  Halldfsi  d6ttur  BergJ)6rs  Massonar  br66ur  Haflida.  Ok 
kemr  Finnr  h6num  litan.  Ok  J)d  er  Grimr  kemr  lit,  staSfestisk 
hann  austr  J>ar  f  FjorSunum,  ok  J)6tti  vera  mannhafnar-ma6r ;  ok 
vard  veginn  af  hiiskarli  sinum. 

12.  Nu  er  J)at  sagt,  at  lik  Olafs  var  heim  flutt,  ok  tjaldat  yfir 
i  kirkju-gardi.     Ok  um  daginn  rf9r  forgils  sunnan  um  hei6i,  ok 
tekr  ai-fanga  at  £6r5ar  Rufeyja-skaldz  i  Hvammsdal.     l>6rdr  haf6i 
ort  kvaedi  um  torgils,  ok  var  eigi  launat.      forgilsi  haf3i  gefin 
verit  ox  g68,  ok  tekr  hann  fcordr  til  oxarinnar  ok  litr  a,  ok  spyrr 
hvers  t>eim  £>aetti  ver3  oxin ;   en  J>eir  urpu  a  tvaer  merkr.     torSr 
kvaS  visu: — 

Metin  marka  tveggja  mer  paetti  Svart-leggja 
g66  ef  grunlaus  vaeri ;    getr  vi!6ri a  m6r  faeri : 
Ok  fagr-slegin  fala  fastlegs  vir6ir  tdla 
saemOi a  sj4  fyrir  kvaefti ;   sleppr  morgum  fullrxSi. 

^orgils  maelti,  at  ^rSr  skyldi  taka  landz-leigu  undir  sjalfum  s^r,  en 
hann  sagSisk  eigi  eiga  16g  til  oxarinnar3.  Ok  um  daginn  kemr 
fcorgils  heim ;  ok  eru  h6num  sog6  J)essi  tidendi ;  ok  laetr  hann  grafa 
lik  <5lafs  at  kirkju. 

13.  £at  er  sagt :  at  um  varit  kom  sa  ma6r  til  forgils  er  Ketill  h^t ; 
ok  skorar  a  hann  til  vidtoku  ok  asja.      Hann  var  Vestfirzkr  ok 
sekr.     {>orgils  maelti :  *  M  munt  verQa  fatt  undir  hofu8  at  leggjask 
ef  ek  skal  vi8  jDe'r  taka,'  segir  forgils.     Ketill  maelti :  '  Ef  ek  kved 
nei  vi5  J)vf  er  J)u  villt  fyrir  mik  leggja,  J)a  seg  JDU  mik  J)^r  af hendan ; 
en  engi  em  ek 4  giptu-ma8r,  ok  mun  opt  ver8a  J)fnnar  gaefu  vid  at 
nj6ta,  ef  vel  skal  takask/    Nu  er  hann  med  forgilsi  um  varit.     Ok 
einn  dag  um  varit  maelti  f>orgils  til  Ketils :  '  Ek  vil  senda  J)ik  norSr  f 
Vestrhop,  ok  far  eigi  orindleysu ; '  ok  setti  forgils  ra6  fyrir  hann, 
at  hann  skyldi  drepa  einhvern  mann  fyrir  Haflida  Massyni.     Ketill 
maelti :  ( Fara  mun  ek,  en  eigi  em  ek  sigr-strangligr,'  sag8i  hann. 
Ok  J)a  var  buin  for  hans.    Ok  er  eigi  getiQ  natt-stada  hans,  fyrr  en 
hann  kemr  f  Vestrhop  til  Haflifta  Massonar,  ok  berr  upp  orendi 
sfn  ok  vankvae5i  oil ;   ok  segisk  hann  vera  sekr,  ok  hefdi  frorgils 
eptir-mal,  ok  beiddi  Haflifia  dsja  ok  vi8toku ;  ok  var  hann  J>ar ; 
ok  hugnar  monnum  vel  til  hans. 

1  vilSri]  emend. ;  vildir,  H,  Br.  2  saetnSi]  semdi,  H,  Br.  8  eigi  eiga  log 

t.  6.]  thus  emend.;  eiga  log,  H,  Br. ;  i.e.  hann  vildi  ekki  loga  6xinni  =  A«  would 
not  part  with  the  axe;  cp.  log,  Diet.  398,  bottom.  4  Here  begins  the  second 

vellum  leaf. 


uao.]          K)RGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  12-15.  23 

[1.27,28:  i.  16.] 

14.  Ma9r  er  nefndr  Stein61fr ;   hann  var  Austfirzkr  at  kyni,  ok 
hafdi  verit  g6rr  sekr  fyrir  nokkurs-konar  Illvirki  austr  J)ar  i  Fjor5- 
unum.     Sidan  strauk  hann  i  brott  ok  f6r  a  fund  HafliSa,  ok  tekr 
hann  vid  h6num  Steinolfi  ok  gorir  hann  sfnn  heima-mann.     Ok 
einn   dag  um  varit  er  J)eim   Stein61fi  ok   Katli   skipat  til  verks 
baSum  saman,   ok  skyldu  gora  upp  stekka.      Ok  fara  snemma 
dags  heiman,  ok  hjala  mart,  ok  varask  hvarrgi  annan ;   en  verdr 
J)6  skilnadr  JDeirra,  at  Ketill  vegr  Stein61f,  ok  fellir  a  hann  stekks- 
gardinn.      Ok  ferr  a  brott  sfdan,  ok  tysir  vigi  a  hendr  seV,  £>ar 
(er)  h6num  var  6hsett.     Ok  ferr  sidan  unz  hann  kemr  a  Stadar- 
hol,  ok  segir  orendi  sin;    ok  laetr   torgils  vel   yfir   hans   orendi, 
ok  kvad  hann  hafa  vel  farit. 

15.  Nu  ferr  tveim  sogunum  fram : — M  J)ykkir  J)eim  f  Vestrh6pi 
frestask  heimkvama  J)eirra  Ketils  ok  Steinolfs  um  kveldit.     Ok  er 
J>eirra  farit  at  leita.     M  mselti  Hafli6i :  '  Ef  sva  ilia  bersk  at,  at  \>6r 
finnit  annan-hvarn  J)eirra  anda6an  af  manna-voldum,  J)a  gori  J)er 
ekki  at  h6num  fyrr  en  ek  kem  til;    ok  kann  mart  i  morgu  at 
ver6a/      Ok  er  nii  fyrst  farit  at  leita  til  stekkanna;    ok  finnsk 
Steiniilfr  J)ar,  en  eigi  Ketill,  sem  liklegt  var.    Nu  er  sagt  HafliSa ;  ok 
ferr  hann  skjott  til  stekkanna,  ok  lltr  hann  a,  ok  menn  me3  h6num  ; 
ok  sja,  at  kemr  hondin  ber  fram  undan  torfunni  fram  fra  lilflid.    Ok 
{>ar  Iei6ir  Hafli6i  at  vatta,  at  eigi  s6  hraeit  huli6 ;   ok  b^r  J>etta  mal 
til  AlJ)ingis,  ef  nokkut  skortir  a6r  a  fulla  sekd  Ketils.     torgils  bjr 
ok  malit  um  vigit  (Slafs  Hildissonar,  sva  sem  hann  vaeri  sykn  madr ; 
ok  faerir  J>at  til,  at  h6num  vaeri  sii  sykna  maelt,  at  hann  skyldi  sykn 
i  forum  me8  torgilsi  ok  f  hans  landeign.     Ok  eptir  J>at  fjolmenna 
mi  mjok  hvarir-tveggju  til  J)ingsins,  ok  var  Ieita9  um  saettir;  en 
Haflidi  kallar  Olaf  sekjan  hafa  fallit,  ok  drepinn  i  annari  landeign 
en  honum  var  sykna  mselt.    M  innti  t'orgils  til  £>ess,  hvart  eigi  vaeri 
su  sykna  (3lafi  maelt,  at  hann  skyldi  '  sykn  f  forum  me6r  m^r,  ok  f 
landeign  minni.'     Ok  sva  er  J>a  borit.     &a  maelti  forgils:  '  Hvat 
megu  J)^r  at  J)vi  kalla  6laf  sekjan  ?  ek,  kalla  mfna  landeign  allt  J)ar 
sem  ek  a  lond.'    Hafli6i  maelti :  '  Ek  mun  gefa  £orgilsi  dtta  kugildi 
fyrir  metnod  hans  ok  virding,  ok  kalla  ek  gjof  en  allz  ekki  gjald.' 
Ok  skilr  J>at  me5  {)eim,  at  o5rum  J)6tti  fyrir  ekki  at  gjalda,  en 
o3rum  J)6tti  betra  Iiti6  gjald  fyrir  sokina  en  eiga  gjof  at  launa;  ok 
J)6tti  J)ar  hvarum  sin  virding  vid  Hggja,  hvart  heldr  vaeri  f>at  kallat ; 
ok  st66  J>at  i  milli  at  eigi  ur6u  saettirnar.     Ok  skildusk  med  t>vi,  at 

hvarum  verr  enn  aSr. 


24  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[1.29:  1.17.] 

16.  tat  er  sagt:  at  Pe'trs-messu-dags-morgin  urn  f>ingit  g^ngu 
flokkarnir  allir  til  kirkju  urn  messu  um  GuSspjall,  ok  st68u  me8r 
vapnum  fyrir  framan  kirkjuna;  ok  st65u  sinum-megin  kirkju- 
duranna  hvarir.  Haflida  flokkr  stoS  fyrir  nor6an  kirkju-dyrr,  ok 
J>ar  var  hja  Hallr  Faluson;  en  fyrir  sunnan  kirkju-dyrr  t6r3r  or 
Vatzfirdi  ok  bans  sveitungar ;  ok  J)ar  su6r  fra  Hallr  Teitzson  ok 
margir  menn  me6  honum.  En  fyrir  vestan  kirkju,  gegnt  kirkju- 
durum,  st69u  J>eir  torgils  Oddason  ok  Bo3varr  Asbjarnarson,  ok 
J)ar  v6ru  margir  flokkar  hja  ]peim.  ta  maelti  torgils  Oddason  til 
BoSvars  Asbjarnarsonar  :  *  Taka  mun  mi  ox  min  til  Haflida  Mas- 
sonar,'  sagSi  hann,  'ok  mun  })a  um  meira  at  msela  en  um  atta 
kiigildi.'  Bodvarr  maelti :  '  Mrr  ertii,'  sag3i  hann ;  ok  fe"kk  nokkut 
sva  til  bans ;  ok  maelti  hardlega  til  bans,  torgils  maelti :  '  Ekki  em 
ek  aerr,'  sagQi  hann.  '^etta  er  satt/  segir  BoQvarr.  *  Fyrir  hvat?' 
sag6i  I'orgils.  BoSvarr  maelti 1 :  '  Eigi  litr  J)ii  rett  a ;  Hygg  at  J)ii 
hvar  vaer  erum  komnir,  at  ^etta  skal  vera  sattar-fundr  vi6  Gu9,  er 
ve*r  hofum  a  kirkju-helgi  s6tt,  ok  bi6jum  oss  miskunnar.  Nu  er  i 
J)essu  ok  kirkju-fri3  raskat ;  ok  er  JDetta  fyrir  ]pa  sok  6daema-verk. 
Hitt  er  ok  annat,  at  yfir  stendr  dags-helgrin,  er  vaer  hofum  alia 
hjalp  af  hloti6,  ok  sjalfr  Gu6  almattigr  l^t  sina  mildi  ok  miskunn 
sva  mikla  skina  ok  birta  a  J)essum  deginum.  tat  er  ok  til  at  telja, 
at  grid  ok  friQr  er  settr  um  J)ingit,  ok  Jping-helgrin  stendr  yfir,  ok 
er  JDetta  fyrir  })vi  it  mesta  laga-brot/  Ok  er  J)eir  hof5u  J)etta  vid 
maelzk,  {)d  heptisk  hann  at  J>vf,  forgils ;  ok  rd9  hann  eigi  til  HafliSa. 
Ok  er  J)eir  gengu  heim  til  biiSa,  t>a  mselti  f>orgils  til  Bodvars :  '  tat 
maela  menn,  at  t>u  sdr  triilauss,  magr,  ok  me3al-lagi  g66gjarn ;  en 
eigi  tystir  J)ii  mi  J)vi.'  BoQvarr  maelti :  '  tat  er  ok  satt,  er  ]pu  segir, 
ok  ekki  g£kk  m^r  trua  til  ]pess  er  ek  latta  J)ik  tilrae6is  vi6  Haflida, 
heldr  hugda  ek  a6  fleiru  en  at  hjali  okkru ;  ok  sa  ek,  at  flokkarnir 
st66u  d  tvaer  hendr  okkr,  en  vaer  v6rum  f  kvfnni ;  ok  s£  ek  J)at,  ef 
l>etta  faeri  fram,  at  {>egar  mundi  sla  f  bardaga,  ok  myndi  hverr  varr 
fdlaga  drepinn  vera  a  faetr  oSrum.  En  J)vi  sag6a  ek  $6r  J)at  eigi  til, 
at  ek  kunna  skap  J)ftt  at  J)vi,  at  Jm  myndir  ongan  gaum  at  gefa,  ef 
ek  fynda  £>at  til.  En  ef  eigi  vaeri  J>at,  J)a  hirta  ek  aldregi  J)6tt  J)u 
draepir  hann  f  kirkju-fri6i  e5r  t)inghelginni/  Nu  bi6ja  £eir  hvarir- 
tveggju  lids  til  doma,  ok  fjolmenna  mjok  hvarir-tveggju  eftir 
fongum.  td  tekr  Hafli6i  oxi  f  bond  s^r,  a6r  hann  gengr  fra  bu6 

1  B63varr  maelti]  om.  Cd. 


mo.]          i>ORGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  16-18.  25 

[1.30:  i.i8.] 

sfnni  til  doma ;  en  J>at  haf3i  ekki  verit  vancH  bans  fyrr,  at  gora  f>at ; 
{)viat  hann  re'Q  nalega  einn  jafnan  fyrir  ollum  malum  vi6  hverja 
sem  at  skipta  var;  Jwiat  Hafli6i  var  baeoH  fjolmennr  ok  fraend- 
gofugr.  M  maelti  kona  bans  Rannveig :  '  Hvat  er  i  ]pessu,  HafliSi/ 
sag9i  h6n,  '  at  bera  mi  vapn,  heldr  en  fyrr  ertii  vanr  at  gora ;  ok 
hallt  J>ii  hattum  J)fnum.'  Hon  var  vitr  kona,  ok  vel  at  seV  urn  mart. 
Hann  svaraSi  nokkut  stygglega,  ok  kvad  J>at  ekki  til  hennar  koma, 
ok  kastaSi  at  henni  nokkurum  or5um.  forgils  g£kk  at  d6mum 
meSr  miklu  fjolmenni,  ok  haf6i  fram  sokina  um  vig  (5lafs  Hildis- 
sonar.  f>orgils  var  sva  biiinn,  at  hann  var  f  selskinnz-kofli  yfir 
brynjunni  utan,  ok  var  gyrdr  i  brsekr,  ok  haf6i  oxi  sina  i  hendi 
se"r. 

17.  I'ess  er  vi6  getiQ,  at  f36r6  Magniisson  i  Reykjaholti  dreymSi 
draum  um  J)ingit;  var  hann  J)a  heima  i  Reykjaholti.    Hontim  J)6tti 
sem  ma3r  kaemi  at  h6num,  ok  J)6ttisk  spyrja  hvaQan  hann  vaeri 
kominn.      Hann  sagSisk  vera  kominn  af  t>ingi.      t'orSr  J)6ttisk 
spyrja  ti9enda.     Hann  sag5i  J)ing-kvitt ].     f^rQr  {)6ttisk  spyrja  ef 
nokkur  deilu-mal 2  vaeri  framm  hof5  a  J)inginu.     *  ^at  er  helzt  n^- 
tf6enda/  sag3i  draum-maSrinn,  '  at  einn  ma5r  hefir  tekizk  a  hendr 
at  vinna  i  ollum  biiSum ;  sa  er  heitir  fordr  dritloki.'    t)6r6r  r^6  sva 
drauminn,  at  eigi  myndi  J>ar  611  mal  vel  lukask  a3r  sliti  J)inginu. 

18.  £at  er  mi  sagt  J>essu  nsest : — at  HafliSi  gekk  mi  at  dominum 
meQ  fjolmenni  miklu,  ok  vildi  hleypa  upp  d6minum;    en   £eir 
torgils  v6ru  komnir  {)ar  i  t>rong  mikla 3 ;  rei6ir  ymist  aptr  e6a  fram 
J)rongina.     Ok  J)a  er  sva  hefir  gengit  mjok  langa  stund  dags,  J)a 
rae5a  margir  vitrir  menn  um,  at  enn  skyldi  leita  um  ssettir ;  ok  b^3r 
Haflidi  in  somu  bo9  sem  fyrr  haf5i  hann  bo6it.    Ok  vildu  menn  mi 
til  hty5a  hvat  maelt  var ;  ok  r^mir  mi  heldr  nokkut  um  J>rongina. 
f>orgils  l^zk  eigi  nema  or6  Haflida ;  ok  laetr  hann  reiSask  J)angat  at, 
er  fair  menn  v6ru  f  millum  t>eirra  Haflida.   Ok  s^r  hann  ^orgils, 
hvar  upp  kemr  oxin  Hafli9a ;  ok  ]?a  hoggr  I'orgils  yfir  6x1  manni, 
ok  kemr  hoggit  a  hond  HafliSa  Massonar  vi6  oxar-skaptinu,  ok  af 
inn  lengsta  fingrinn  me3  ollu,  en  f  sundr  koggulinn  f  inum  minnzta 
fingri  ok  t>eim  er  J>ar  er  i  millum.     Ok  ]pa  hlaupa  menn  i  millum 
J>eirra;    ok  var8   forgilsi   laus  oxin  J>a  er   menn   J)rong8usk   at 
Haflida.     ^orgils  J)rifr  f>egar  oxi  mikla  6r  hendi  manni  einum  f 


1  Thus  vellum.  |>ing-kvittr  perh.  means  Thing-news;  it  is  an  an.  \fy.  2  deilu- 
mal]  deiluvsenlig  mal,  H.  3  ok  er  hon  bae&i  long  ok  {>™ng>  add-  vellum  as  it 
seems. 


26  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.  u. 

[I.  31,  32 :  i.  18.] 

flokki  Haflida;  sa  h^t  J>orm6dr,  ok  var  kalla6r  laeknir.  Sa  inn 
sami  f>orm66r  batt  bond  HafliQa  Massonar,  ok  graeddi  hann  sva,  at 
fingrnir  tveir  lagu  upp  i  16fann ;  en  hann  graeddi  fyrir  stiif  ens  J>ri6ja 
fingrarins l.  En  J)a  er  HafliQi  haf6i  fengit  averkana,  j?a  sleit  J)rong- 
inni 2,  ok  ge"kk  allr  flokkr  Hafli6a  heim  til  biidar.  Ok  J)a  er  hann 
g£kk  inn  i  buSina 3  ok  ]3ar  at  sem  sat  Rannveig  kona  hans,  ok 
mselti  sva :  '  Opt  hefi  ek  £>at  reynt  at  ek  em  vel  kvangadr,  ok  enn 
hefir  J)a  raun  a  gefit,  at  J)ii  ert  all-vitr  kona,  ok  hefir  J3ii  naer  forspa 
verit ;  af  J>vi,  at  eigi  munda  ek  fyrir  jpessum  vansa  or8it  hafa,  ef  ek 
hefSa  J)in  rad  haft/  Si6an  var  bundin  hondin,  ok  gengit  si6an  til 
Logbergis.  Eptir  ]?at  var  tyst  averkunum ;  ok  beiddu  J>eir  Hafli&i, 
at  sidan  skyldi  fasra  doma  lit  i  annat  sinn.  Ok  na3u  eigi  fleirum 
d6mundum  en  i  J)eirra  flokki  hoffiu  verit ;  ok  settu  f>eir  JDrysvar 
ni6r  d6mendr  sina  i  dom-staSnum4,  ok  matti  aldri  domrinn  setjask. 
Ok  J)a  nefndi  Hafli6i  vatta  at  J>vi,  at  hann  matti  eigi  dominum  fram 
koma  fyrir  ofriki  forgils.  Ok  J)a  faer6u  peir  d6minn  austr  i  hraunit 
hja  Byrgis-biiS.  i*ar  gaeta  gjar  t)rim-megin,  en  virkis-gar6r  einum- 
megin.  Ok  i  ]peim  domi  ver5r  ^orgils  Oddason  gorr  sekr  skogar- 
ma6r ;  ok  {)etta  eitt  mal  n^ttisk  J)ar  {)at  er  i  d6m  var  lagt.  Ok  f>a 
eptir  J)at  var  gengit  til  Logbergis  ok  sagt  til  sek8ar  hans.  Ok  er 
menn  komu  heim  til  bu6a,  JDO,  var  fr^tt  hverja  HafliSi  haf6i  hlotiQ 
averkana ;  af  J>vf  at  al^6an  vissi  enn  J)a  eigi  vist  hvat  at  hafSi  or6it, 
e6r  hversu  mikit  at  hef6i  or5it.  fa  var  sendr  til  Bo6varr  Asbjarnar- 
son  ok  Ingimundr  prestr  Einarsson  at  skynja  um  averkana;  ok 
menn  foru  ok  a6rir  me6  J)eim  til  fundar  vi6  forgeir  Hallason,  er 
atti  Hallberu  Einarsd6ttur  systur  Ingimundar  prestz ;  en  Bo8varr 
haf6i  bu3ar-vist  me9  t>6r61fi  Sigmundarsyni,  ok  hafdi  meiri  rad 
yfir  J)ingm6nnum  ok  bii6ar-li6i  en  fordlfr.  Sva  skipudu  menn  til 
i  ordtaki  sinu,  sem  Bodvarr  ri6i  at  baki  f>6r61fi,  ok  h^ldi  Jx5  i 
taumana,  ok  st^rSi  hvert  fara  skyldi.  Ok  J)a  er  J>eir  k6mu  heim 
til  bu6ar  forgeirs,  J)a  v6ru  J>eir  spur3ir  tiSenda,  ok  eptir  orendum 
sinum.  M  kva6  Ingimundr  prestr  vfsu : — 

Fingr  eru  J>rir  af  J)eiri  (J>6  skyldu  mun  fleiri) 

sundr  a  szlings5  heudi  (siikt  er  Boggvir6)  mjok  hoggnir. 

1  fingrsins,  the  vellum.  3  J)ronginni]  {)inginu,  vellum  as  it  seems,  but  erro- 

neously. 3  Here  ends  the  second  vellum  leaf.  *  dom-sta6iium]  thus  Br. ;  '  d6m- 
steinum '  of  the  edition  is  a  bad  reading.  6  saelings]  emend. ;  svalings,  H  ; 
svalnings,  B  ;  sjalings,  edition.  6  slikt  er  Boggvir]  thus  Br.  (uncertain  if  slikr  or 
slikf)  ;  slikt  er  boggr  mykill,  H. 


, 


ii3r.]  K)RGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  19.  27 

[1.33:  i.i8.] 

Sidan  var  kvatt  fe'rans-dtfms.  Ok  ri6a  menn  heim  til  heVaSa ;  ok 
sitr  f>orgils  eigi  at  sicJr  f  biii  sinu.  Ok  nu  {)egar  at  dregr  feVans- 
domum,  samnar  frorgils  at  seV  monnum,  ok  ver3a  saman  naer  fjogur 
hundruQ  manna.  HafliSi  hafSi  nordan  naer  tvau  hundruQ  manna, 
ok  einvala  113,  bse3i  at  buningi  ok  mann-vir8ingu.  En  i  ]pri3ja 
sta3  samnask  saman  he'raSs-menn  til  me3al-fer9a  me3r  go3girn3. 
Var  ]par  fyrirma3r  £6r3r  Gilsson,  ok  Hunbogi  torgilsson  fra  SkarSi, 
ok  me3r  jDeim  a9rir  g68gjarnir  menn,  GuSmundr  Brandzson, 
Ornolfr  fcorgilsson  fra  Kvenna-brekku,  ok  hofdu  tvau  hundru6 
manna  til  me3al-gongu;  en  f'orgils  aetladi  at  verja  vigi  allt  he'radit, 
ok  skyldi  J>eir  HafliSi  eigi  na  baejar-reiSinni ;  ok  aetla6i  ^orgils  at 
verja  Hei3ar-brekkurnar,  ef  ]peir  ri3i  Saelingsdal,  en  Mjosyndi  ef 
Svinadal  vaeri  ridit.  £ar  megu  fair  einir  menn  n'6a  jafn-framt,  f)viat 
J)ar  eru  fjoll  brott  a  baSar  hendr. 

19.  Nu  er  at  segja  : — at  Hafli3i  ok  bans  flokkr  ri3a  um  kveldit 
til  fe'rans-domanna  til  gistingar  til  Mas  prestz  i  Saelingsdals-tungu ; 
ok  haf3i  hann  fyrir  fjora  tigi  manna  til  Ii6s  me3r  HafliSa.  ^a  ri6r 
GuSmundr  Brandzson,  systrungr  ^orgils,  son  Steinunnar  Aradottur ; 
ok  var  hann  inn  mesti  msetis-maSr,  ok  var  hann  opt  mikils  metinn 
i  stormaelum ;  ok  hann  var  mest  haf3r  i  or6stefi,  J)a  er  um  biskupa 
skyldi  kosningar  vera  i  VestfirQinga-fjorSungi,  annarr  manna  en 
Klsengr.  Gu3mundr  var  vinr  Hafli3a  g63r.  Ok  J)a  ri3r  hann  a 
milli  ok  menn  me9  honum,  ok  vildi  mi6la  mal  me3  J)eim;  ok 
spur3i  HafliSa,  hverja  tilaetlan  hann  hef6i  um  for  sina; — 'Ok  gor 
sva  vel,  at  J)ii  far  varlega,  ok  gaet  virdingar  f>innar ;  af  J)vi  at  sva  er 
mikit  fjolmenni  fyrir,  at  J)ii  hefir  ekki  Ii8s  vid;  ok  eigu  menn 
mikit  i  haettu,  ef  eigi  gengr  allvel  til ;  ok  er  J)dr  engin  svivirding  i, 
at  bua  ]par  mal  til  er  J)d  kemr  framast  at  logum  ok  y3r  er  6hsett. 
Mun  ek  ok  me6  [J)eim]  ykkrum  at  smia,  at  min  or3  virdir  meira, 
me3  J>a  menn  alia  sem  ek  fse  til.  Haf  f>ii  nu  vi8  ra6  vina  JDmna,  at 
J)u  fylgir  sva  at  eins  malum  J)essum,  at  J>u  gaetir  vel  s6ma  J)ins/ 
Hafli3i  maelti :  '  Sannlega  er  slikt  maelt  ok  vingjarnlega,  ok  mun  ek 
mjok  J)at  hafa  er  slfkir  maela,  er  bgeSi  eru  heilradir  ok  vitrir  ok  eigu 
mikils  kosti/  Ok  J>a  ri3r  Gu8mundr  a  fund  fcorgils,  ok  spur3i  hverja 
tilaetlan  hann  hef3i  a  sfnni  ra3a-gor3,  sva  mikit  fjolmenni  sem  J>ar 
vaeri  saman  komit,  ok  buit  sem  til  bardaga  bsedi  at  vapnum  ok 
odrum  vidrbuningi.  ^orgils  kvezk  J>at  setla  vasnst,  at  hann  myndi 
vid  leita  at  verja  J)eim  Hafli3a  ok  monnum  hans  baejar-rei8ina, 
annat-tveggja  HeiSar-brekkurnar  vid  Saelingsdal,  e5r  Mjosyndi  ef 


28  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[1.34:  i.  19.] 

t>eir  ridi  Svinadal.  H  sag3i  GuSmundr :  '  Eigi  er  slikt  at  maela ; 
en  at  Jwi  er  at  hyggja  vi6  hversu  gofgan  mann  J)ii  att  malaferlum 
at  skipta ;  ok  mun  J)6  sa  or3r6mr  a  falla,  at  JDU  hafir  J)6  all-mikil- 
mannlega  farit,  ]?6at  ]DU  takisk  eigi  meira  a  hendr,  en  jpii  verir  bae 
J)fnn,  ok  J)ar  sem  feYans-d6mrinn  setti  at  vera,  e3r  landeign  J)ina  it 
mesta.  En  ef  J)ii  ferr  me6r  f>ann  ofsa,  sem  f  einskis  mannz  daemi 
er,  J)a  uggi  ek,  at  {)u  maetir  ofsanum  ok  ofrkappinu  a9r  tykr  malum 
ykkrum  Haflida;  t>vfat  ek  hefi  hvergi  heyrt  daemi  til,  at  nokkurr 
ma8r  hafi  me3  sliku  ofrkappi  farit  e3r  fram  komizt.  Ok  fylg  eigi 
sliku  sva  J)ratt ;  J)igg  heldr  ra3  af  vinum  J^inum,  er  J)u  \>6  matt  eigi 
sja  satt  mal  fyrir  ofrkappi  J)inu ;  ok  vill  Hafli6i  fara  me6  vaeg3  ok 
stilling ;  ok  er  varkunn  at  hann  vili  halda  mali  sinu  til  J)rautar ;  ok 
muntu  vilja  vir5a  or3  var  vina  J)inna,  ok  styra  eigi  morgum 
monnum  f  mikil  vandrae3i/  Ok  h^r  faer  hann  heitor6  af  t'orgilsi 
um  ]:>etta.  Ok  i  J)vi  bili  koma  J)eir  menn  rfdandi  er  frorgils  haf3i 
til  sett  at  nj6sna  um  ferSir  J)eirra  Hafli3a ;  ok  kunnu  f>eir  J)at  at 
segja,  at  hann  mundi  rfda  Saelingsdal.  Ok  J>a  eptir  J)at  bidr  forgils 
flokkinn  rf6a  a  m6ti  J>eim  HafliSa.  Ok  ri3u  siSan  allt  J)ar  til  er  J>eir 
k6mu  upp  um  Steins-hyl  at  I'verdals-a.  M  bfda  J>eir  J)eirra  Hafli8a; 
ok  koma l  J)ar  hdra8s-menn  J^eir  er  i  millum  gengu.  Par  eru  hamrar 
hafir  fyrir  austan  ana,  en  melar  brattir  fyrir  vestan ;  ok  ma  J)ar  eigi 
hja  ri3a,  ef  fjolmenni  er  mikit ;  ok  verfir  J>etta  naer  at  einstigi.  Ok 
ri'Qa  J)eir  HafliSi  at  fram,  ok  stiga  af  baki ;  en  nefnir  hann  vatta, 
at  J)eir  megi  eigi  komask  6haett  lengra;  ok  heyja  J)ar  f6rans- 
d6minn;  ok  er  f>at  eigi  f  Sta8arh61s-landi ;  ok  rada  hvarigir  a 
a8ra.  Rei3  Haflidi  heim  norQr;  en  fcorgils  sitr  f  biii  sinu  med 
atta  tigi  vigra  karla;  ok  hof6u  hvarir-tveggju  vor3u  d  s^r  um 
sumarit. 

20.  Skip  haf3i  sta8it  uppi  i  Hrutafirdi  um  vetrinn,  ok  haf3i 
forgils  keypt  marga  viSu  til  skala-gorSar,  ok  heim  flutta,  nema  eitt 
hundraQ  vi3ar  haf3i  eptir  or3it.  Ok  J)at  eitt  fdkk  HafliQi  af  sekSar- 
fjam  vid  fcorgils.  f'au  misseri  var  skdlinn  gorr  er  torgils  var  i 
sekQinni.* — Ok  sa  skali  var  J)a  6hrorligr  er  Magmiss  biskup  andaSisk 
Gizurarson. — Ok  Jaau  misseri  var  Einarr  forgilsson  faeddr  er  hann 
var  f  sekfiinni.  Eptir  J)at  sendir  Haflidi  or8  i  allar  sveitir,  at 
bidja  sdr  H3s  ok  fulltingis,  bae3i  staerri  menn  ok  smaerri.  En 
um  haustid  stefndu  J^eir  samfund  sm  i  miSli,  Haflidi  ok  Hallr 

1  koma]  add.  Bm. 


ii2i.]          &ORGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  20,  21.  29 

[I-  35  :  i.  I9-] 

Teitzson   ok  f>6r6r  forvaldzson  Vatzfir6ingr.      Ok  var  jpetta  ]par 
um  kveSit : — 

Amb-h6T5i  kom  norSan,  en  6rkn-hof5i  sunnan, 
Hjart-hofdi  kom  vestan ;  hofftu  ra6  und  skauti : 
T6ku  mart  at  maela  er  menn  spakir  fundusk ; 
bo  var  ulbiiS  serin  i  Amb-hof5a  brjosti. 

Ok  nu  lidu  af  misserin ;  ok  er  flest  seinna  en  segir. 

21.  Ok  um  varit  eptir  for  Hafli6i  Massori  su3r  yfir  hei6i  i 
Haukadal  til  kirkju-dags,  Tveggja-Postula-messu  Philippi  ok 
Jacobi,  til  Hallz  mags  sms ;  ok  dvaldisk  J3ar  f  g63u  yfirlaeti.  Ok 
tala6i  ]:ar  langt  orendi  um  malin  J)eirra  f'orgils  Oddasonar  eptir 
allar  tfflir  um  daginn ;  ok  sagSi,  at  honum  J)6tti  seV  ervitt  veita  at 
skipta  malum  vid  hann  fyrir  sakir  ofrkapps  ok  fjolmennis.  Ok 
talaSi  J)ar  um  langt  orendi  ok  snjallt,  ok  bad  lidsinnis  til  J)ing- 
rei6ar,  ok  fjolmennis  or  he'raQinu ;  ok  ba3  Hall  mag  sfnn  Ii5s  ok 
styrkQar ;  ok  hann  ba6  lids  Iaer6a  menn,  at  bi6ja  skyldi  fyrir  J)eim 
til  Gu6s,  ok  JDess,  at  mal  JDCSSI  lykisk  me6  g66u;  ok  sva  yr8i 
nokkurs-hattar,  sem  bezt  gegndi  ollu  landz-buinu,  en  hann  h^ldi  J^6 
saem6  sfnni.  ta  svarar  sa  ma9r  er  ^orsteinn  h^t  af  Drumb-Oddz- 
sto5um :  *  NauSsyn  synisk  mer  mikil,  at  stySja  or3  J)in ;  J^viat  \>u. 
hefir  lengi  borit  skarQan  hlut  fyrir  £orgilsi,  ok  seti5  honum  mikinn 
vansa.'  M  svarar  Hallr  Teitzson:  'fcorsteinn  fdlagi,  verum  vit 
hljoSir ;  ok  ertii  vesall  mals ;  eigi  kunnu  vit  betr  en  hl/6a  til ; 
J)ii  vill  vel  en  matt  ilia;  HafliSi  hefir  honum  aldri  vansa  setid; 
en  J)6  er  honum  ]petta  nau6synja-mal ;  ok  sa  einn  er  minn  vinr, 
er  J>essum  malum  fylgir  siSr1.'  Ok  nu  um  sumarit  fjolmenntu 
hvarir-tveggju  til  AlJMngis  eptir  fongum.  Ok  ri6u  menn  a  J)ing  inn 
nassta  dag  fyrir  Jons  messu  [Baptistae],  ok  J)eir  HafliSi  magar  ok 
Hallr  Teitzson  ok  nokkurir  flokkar  med  J)eim.  Ri'6a  snemma  dags 
d'J)ingitj  ok  sn^r  Hafli6i  at  bii6  f'orgils;  ok  brjota  ni6r  alia  til 
jar3ar;  ok  siSan  eggjar  Hallr,  at  {>eir  Hafli6i  skuli  riSa  a  moti 
f>orgilsi  med  J)vi  H6i  er  J)eir  fd  til ;  ok  kallar  J)at  6soma  mikinn  ok 
logleysu,  at  sekr  ma6r  ridr  a  helgat  J)ing;—'  Ok  minnumsk  nu  {)ess, 
at  hann  \6t  eigi  na  at  heyja  f^rans-d6minn,  J^ar  sem  vera  atti  at 
logum,  nema  menn  berdisk 2.'  Ok  ]3a  ri6a  J>eir  upp  a  Vollu,  ok 
gora  J)ar  fyrir-sat;  ok  var  allt  um  seinna  en  segir  af;  {mat  J)ar 
logdu  margir  menn  orQ  til  ok  lottu  fyrir-satarinnar ;  kv66usk  f>a 
setla  at  hvarir-tveggju  mundu  JDa  heldr  lata  leiSask  til  satta,  er 

1  si6r]  thus.  2  berSisk]  edition ;  beiddist,  H,  Br. 


3o  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[1.36,37:    i.   20.] 

margir  g66gjarnir  menn  altu  hlut  at;  en  sva  margra  mundi  vid 
kostr  ef  menn  saettask l  eigi.  Ok  mart  var5  til  dvala ;  ok  er  af  ]pvf 
eigi  ri6it  lengra ;  ok  stiga  menn  af  baki.  M  gengr  at  Ketill  prestr 
f»orsteinsson,  ok  spurdi:  'RaeSr  J)u  Hafli3i  fyrir-sdtinni?'  'Svd 
er  vist,'  sag3i  HafliSi.  Ketill  maelti :  *  I>essi  fyrir-aetlan  er  6rd3leg ; 
maetti  vera,  at  fcorgils  taeki  J)at  rad,  at  rl6a  i  n6tt,  e6r  eigi  alj^Su- 
veg,  ef  J)6  vill  hann  me6  kappi  fara.'  Ok  ]Da  gengr  at  t'orlakr 
biskup,  er  J)eir  raeddu  J)etta ;  ok  ba3  HafliSa,  at  hann  fseri  heim  til 
bu3a ;  ok  vaeri  Ieita5  um  saettir.  Hann  svarar :  '  f>etta  mal  er  me'r 
miklu  nauQsynlegra  ok  naer-kvaemara  en  J)etta  megi  i  nokkura 
umraaSu  leggja,  at2  sekir  menn  ri3i  a  helgat  J)ing,  ok  brj6ti3  sva 
landz-log.  Ok  {)d  raun  mun  enn  a  bera  af  stundu,  at  eptir  J>essu 
munu  margir  glikja,  ef  J)essum  hty5ir.'  i^a  mselti  biskup  :  '  I'at  er  satt 
sem  ]DU  maelir ;  en  hvart  er  J>at  satt  sem  komit  er  fyrir  oss,  at  J)essi 
misseri  hafir  J>u  \>6r  H6s  be6it  i  allar  sveitir,  hofdingja  ok  minni  menn, 
ok  sva  fataekja  menn,  ok  hverja  karar-kerling?'  '  I'at  er  vfst  satt,' 
sag5i  HafliSi.  Biskup  sag6i :  '  ^at  var  litilatligt,  slfks  mannz  sem 
{)u  ert,  er  ]DU  vildir  at  allir  menn  [vaeri]  f  huga  sfnum  ok  baenum 
J)^r  f  sinni.  En  J)6  mun  J)at  um  maelt,  at  vitrum  manni  miss^nisk 
slfkt  f  meira  lagi,  ef  J)u  vill  alia  ina  herfilegustu  menn  me5  J)^r  i 
sinni;  en  J>enna  inn  d^rliga  mann  i  m6ti  J)dr,  er  messu-daginn  d 
a  morgin,  ok  gofgastr  er  naar  einn  af  ollum  Gu6s  helgum  monnum, 
at  vitni  sjalfs  Gu8s ;  ok  mun  bans  rei5i  a  Hggja,  ok  muntu  hana 
hafa  ef  JDU  vill  sva  margs  mannz  b!65i  ut  hella  um  J)essa  sok.  En 
likast,  ef  J)u  laatr  fyrir-farask  J)etta  a  J>essari  hatf6  um  frifiinn,  at 
Gu3  muni  J)^r,  ok  sa  kappi  Jon  Baptista,  s6ma-hlutarins  unna  i 
malunum.  En  hitt  annat,  er  J)etta  er  einskis-vert  hja,  at  Ip&r  mun  f 
oSrum  heimi  goldit  J)at  er  nii  gorir  Jjii  fyrir  Gu5s  sakir  ok  J6ns 
Baptista.'  M  svarar  Haflidi :  '  Sannlega  er  slfkt  maelt ;  en  J)6  nennu 
ve*r  eigi  at  heyja  J)ingit  f  svd  mikilli  logleysu,  at  sekir  menn  rf3i 
d  J)ingit.'  Ok  svd  lauk,  at  Haflidi  fyrir-kvad4  J)at  sem  biskup 
beiddi.  M  v6ru  ]?ar  i  fyrir-satinni  t61f  hundruS  manna. 

22.  En  J)d  fyrir-b^3r  biskup  ollum  laerSum  monnum  at  ganga  i 
flokk  me3  h6num ;  en  biSr  alia  alj)^3u  til  medal-gb'ngu  me9  s^r. 
f»ess  le*tusk  margir  bunir  mundu.  En  J)d  er  f'orgilsi  var  fyrir- 
kve3in  J)ingrei9in  af  HafliSa,  J)d  hleypSu  menn  at  m6ti  flokkinum 
^orgils,  ok  sogdu  hvar  komit  var,  ok  hittu  flokkinn  fyrir  nordan 

1  szttask]  thus  V. ;  hittask,  H,  Br.  2  at]  Br. ;  ok,  H.  8  brjota,  H.  *  kva6] 
kvaddi,  H. 


ii2».]          tORGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  22,  23.  31 

[I.  38:    i.  21.] 

Sandvatn.  f>ar  var  J)a  sjau  hundruS  manna,  f>ar  var  be6it  Styrmis 
Hreinssonar  af  Gilsbakka,  mags  forgils.  f>ar  v6ru  ]pa  allir  godorQz- 
menn  me5  ^orgilsi  fyrir  vestan  Blaskoga-heioM,  nema  f>6r8r  6r 
VatzfirSi.  Ok  sf3an  t6ku  menn  hjal  me6  se*r  ok  umraeSur,  ok 
lottu  flestir  {)ingrei8arinnar  vi6  sva  mikinn  liSs-mun.  Ok  J>a  mselti 
fcorgils :  '  f>at  veit  ek  gloggt,  ef  {>ar  er  sva  mikit  fjolmenni  sem 
sagt  er,  at  J>ar  munu  f>eir  margir,  er  i  mmum  flokki  mundu  sik 
kj6sa  heldr  ef  £>eir  J>yr8i ;  ok  munu  J)eir  Iftt  berjask  me5  Haflida. 
En  JDeir  munu  ok  J)ar  margir  er  fagna  mundu  J)vf  ef  annarr-tveggi 
okkarr  l&isk;  en  hirda  mundi  J)eir  aldri  hvarr  a  brott  kaemisk. 
En  ek  veit,  at  ek  hefi  sva  trausta  menn  f  minu  foruneyti  ok  mjok 
6'rugga,  at  hverr  mun  heldr  vilja  falla  um  JDveran  annan,  en  m^r 
verQi  n6  eitt.  Ok  munu  v£r  af  lp\i  fram  halda  fer6inni/  ta  var 
Styrmir  kominn  me9  hundraS  manna.  Ok  J)a  maelti  Styrmir :  c  f»at 
vitu  ve*r,  hversu  J)at  er  naer  ollum  gefit,  at  ongum  {)ykkir  s^r  lid 
veitt  me8  fullu  nema  vfgs-gengi  s^  veitt1;  mi  megu  v£r  ok  J>at  sja, 
at  f'orgilsi  J)ykkir  sdr  eigi  Ii3  veitt  me9  fullu  nema  honum  s^  vfgs- 
gengi  veitt.  Nu  J>eir  sem  hdr  eru  saman-komnir,  bindisk  f  J>vf,  at 
skiljask  eigi  vi5  malin  fyrr  enn  J)au  liikask  a  nokkura  Iei3,  J>eir  er 
nii  vilja  sjalfir  sik  leggja  f  sva  mikla  haettu.'  [Styrmir  svarar 2] : 
'En  vita  vil  ek  til  hvers  J>u  villt  d  J)ingit  fara  annars  en  s^na 
ofrkapp  J)ftt,  ok  st^ra  svd  morgum  monnum  f  sva  mikinn  vanda/ 
t'orgils  segir :  '  f*at  er  orendi  mitt  til  {)ings,  at  bj66a  Hafli3a  all- 
g63ar  saettir  til  saemSar  honum;  en  ef  J)vi  er  neitaQ,  njota  J)a 
margra  ok  gofgra  vina 3,  ok  mikils  brautar-gengis/ — '  At  {)essn  er 
ollum  veitanda  voskum  vinum  J)inum,'  sag9i  Styrmir. 

23.  M  var  fenginn  til  BarSr  inn  svarti,  ok  Aron  sonr  hans, 
ok  nokkurir  menn  me9  {)eim,  at  riSa  fyrir 4,  ok  bera  nj6sn,  a5r  en 
saman  lysti  flokkunum.  En  megin-li9it  rei3  f  fylkingu  or  Vfdi- 
kjorrum,  ok  ofan  yfir  hals  at  Sandvatni,  ok  toluSu  mart  um  raSa- 
gor6ir ;  ok  var  farit  heldr  t6mliga.  Rei3  f'orgils  f  framan-verSri 
fylkingu  sinni.  I'd  kvaS  Ingimundr  vfsu  : — 

Hallr  vill-at5  fri8  fullan;   ferr  Hafli&i  at  verja 
brei&an  voll,  ok  bu&ir  banna  sk6gar-manni : 
f>ar  rifir  maetr6  at  moti  (malm-ryri  tel  ek  skyran) 
orSinn  allrar  ferdar  Odda-sonr  i  broddi. 

1  veitt — veitt]  thus  Br. ;  ongum  bykkir  ser  Ii9  vera  veitt  me8  fullu  vi'gsgengi,  H. 
2  Styrmir  svarar]  add.  Bm.  3  vina]  manna,  H.  *  fy™]  beim,  add.  Br. 

5  vill-at]  emend. ;  vill  a&r,  H,  Br.         6  mztr]  ma8r,  Br. 


32  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[I.  39 '•  '•  2I0 

I'd  kom  {)ar  at  fcor6r  prestr  rfSandi,  er  kalladr  var  Lundar-skalli,  ok 
nokkurir  menn  me3  h6num.  Hann  var  auSk^fingr  mikill,  ok  vinr 
fcorgils,  tilkvaem3a-ma6r '  ok  skilg63r.  Hann  spyrr,  J>6  hann 
vissi  a3r,  um  hvat  J>eir  aetti  at  rae8a,  e5r  hvar  J)a  vaeri  hverju  komit, 
e8r  hvat  menn  vissu  sfQast  til  flokksins  HafliSa.  H6num  var  sagt 
innilega,  at  flokkr  HafliSa  vaeri  kominn  a  Vollu'na  efri,  ok  aetludu  at 
ri5a,  ok  verja  vfgi  alia  J>inghelgina ;  en  biskup  ok  margir  aSrir 
go3gjarnir  menn  lottu  fyrir-satar  ok  m6trei8ar.  En  vissu  eigi 
lengra ;  ok  menn  v6ru  sendir  fyrir,  at  vita  hvat  tiSenda  vaeri.  £6r8r 
maelti :  '  Eigi  kann  ek  JDe'r,  f'orgils,  rad  at  kenna ;  en  d  J>vf  er  me'r 
baena-staSr,  at  J)u  fciggir  at  m£r  heimbod.  En  fyrir  Iftilaeti  J)itt  ok 
fyrir  ofusu  mina  skal  J>at  vera  um  mselt,  at  \>u  hafir  eigi  til  matar 
eins  aptr  horfit.  En  J)at  er  liklegast,  at  Haflioi  haldi  eigi  fyrir-satina 
lengr  en  i  dag  e5r  i  n6tt 2,  ok  muntu  J)a  mega  rfda  hlutlaust ;  ok 
sva  vel  ma  ver3a,  at  goSir  menn  komi  sattum  a  me9  ykkr  e8r 
griQum ;  ok  er  J>a  gott  at  rf6a,  en  hafa  marga  menn  fir6a  vand- 
rseQum,  sva  sem  nu  horfisk  til.'  En  J>a  er  ^rSr  lauk  sfnu  mali,  J)d 
J)6kku9u  honum  margir  vel  ummseli  sin,  sva  ok  ff  stu  at  sjd 3  vasri 
upp  tekinn. 

24.  Nii  er  at  segja  nokkut  fra  ferdum  J>eirra  fe5ga  BarSar  ok 
Arons : — at  J)eir  koma  ofan  um  Klyptir,  ok  sja  nidr  undir  Armannz- 
felli  fj6l8a  mikinn  hrossa  ok  manna.  Ok  hugsa  nokkut  fyrir  seV 
raQit,  ok  f>ykkir  eigi  61fklegt  at  jreir  Hafli5i  myndi  t>ar  fyrir  sitja, 
ok  gaeta  sva  hvarrar-tveggju  leidarinnar,  er  onnur  liggr  fram  undir 
Armannz-fell  ok  hja  Sle8a-asi ;  en  onnur  liggr  Iei3in  austr  yfir  hraun 
undir  Hrafna-bjorg,  ok  undir  Rey9ar-mula  til  Gja-bakka,  ok  svd 
austan  um  hraun  til  bu8a.  feir  Aron  gora  J)at  ra5  me3  s^r  at 
rf8a,  ok  hitta  J)essa  menn,  '  Ok  veit  ek  oss  i  ongum  sokum  vid 
menn.  En  nokkurir  forunautar  varir  skulu  ri8a  si8arr,  ok  hug- 
Iei3a  um,  hvat  i  hverju  4  ver8r,  ok  segja  f'orgilsi  hvat  sem  i  gorisk, 
ef  nokkut  er  talmat  um  for  vara ;  ok  felmtid  eigi  all-mjok,  ok  vitid 
me8  sannleik  a8r  hvat  ^r  skulut  segja.'  Ok  mi  n'8a  {>eir  BarQr 
inn  svarti,  ok  Aron  sonr  hans  ok  nokkurir  forunautar  t>eirra,  J)ar  at 
fram  er  flokkrinn  var  fyrir.  Ok  hinir  standa  d  faetr,  er  fyrir  v6ru, 
med  vapnum;  ok  sfns  vegar  hvarr  J>eirra  leiddr;  ok  J)ar  J)rong 
mikil  at  gor,  svd  at  hinir  mattu  eigi  sja  fyrir  J)ronginni  hvat  um  sik 
var ;  ok  hofdu  {>at  fyrir  salt,  at  £eir  va-ri  allir  gorvir  handteknir ; 

1  tilkv£E&a-ma8r,  H.  3  eSr  i  nott]  Bm. ;  e6r  rida  i  nott,  Br.  8  sjd] 

sii,  H  ;  svo,  Br.         *  hvat  i  hverju]  Bm.;  hvat  hvoriu,  H. 


ii2i.]         WRGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  24,  25.  33 

[I.40:   i.  22.] 

ok  bundu  eigi  lengi  si3an  byrQarnar1,  ok  ri9u  si3an  aptr  skyndilega 
til  fundar  vi6  l>orgils,  ok  sogQu  .  .  . 2  mikla  at  eigi  mun  tidenda-laust 
vera.  fcorgils  mselti:  'Fra  hverjum  er  tidendum  at  segja?'  'Ve*r 
kunnum  fra  ongum  ti3endum  at  segja  vislega,'  en  sogdu  J)6  fra  ]pvf 
hvar  J)eir  Bardr  skil6usk:  'Ok  J)ar  var  mikill  fjoldi  manna  fyrir 
ofan  SleSa-as,  ok  J)angat  ri6u  J>eir  BarSr ;  ok  J)at  J)6ttumsk  veV  sja, 
at  menn  spruttu  upp  i  flokkinum  me3r  vapnum  ok  gor3u  J>a  hand- 
tekna  alia  at  minnzta  kosti.'  f>orgils  maelti :  *  f>6ttusk  jpdr  nokkut 
vita  hvat 3  flokki  J>at  mundi  vera,  e5r  kenndu  jpeV  nokkut  menn  e3r 
burning  J^eirra  e6r  farar-skjota?'  Sendimenn  maeltu4:  'Eigi  vilju 
v^r  J^at  vist  segja ;  en  ]pat  hugsu6um  v^r,  at  flokkr  HafliQa  mundi 
vera,  ok  kenna  ]x>ttumk  ve> 5  Kinn-skjona  fostra  J)inn  er  J)ii  gaft 
Bo5vari  magi  J)inum  i  fyrra  sumar  a  Al]pingi ;  ok  eigi  kunnu  v£r 5 
at  kenna,  ef  eigi  var  J)ar  spj6ti6  J)at  it  gullrekna  er  J>u  gaft  honum/ 
Margir  toku  undir  at  J>etta  mundi  vist  tidendum  gegna ;  ok  einsaett 
vaeri  at  £>iggja  heldr  vir9ingar-heimbo6  at  ^orSi,  heldr  en  at  leggja 
sjalfan  sik  i  slika  mann-haettu  ok  menn  sina,  at  ganga  til  bardaga 
i  m6ti  sva  miklu  ofrefli;  ok  s^na  sva  mikinn  ofsa,  at  gaeta  eigi 
somans ;  fyrir  ]?vi  at  haettu-laust  mundi  at  ri3a  um  morguninn,  e6r 
a  tveggja  natta  fresti.  Ok  toku  upp  allt  hjal  £6r5ar. 

25.  torgils  hl^ddi  til  me6an  aSrir  maeltu  slikt,  ok  lagSi  ekki  til, 
ok  hugsaSi  fyrir  s^r  malit.  Ok  f>a  er  a6rir  spur6u  hvert  ra3  taka 
skyldi,  maellti  I'orgils:  'Ef  jpetta  er  sva  sem  sagt  er,  at  menn 
varir  inir  voskustu  ok  skilbeztu  s^  gorvir  handteknir,  ok  klanda6ir 
e6r  meiddir  e6a  drepnir,  J)a  mun  oss  amaelis-samt  ver6a  ef  v^r 
ridum  sva  a  brott  at  v6r  vitim  ongan  hlut  gorr  enn  v6r  getum  til. 
Hitt  er  i  o3ru  lagi6,  at  J)eir  J)6ttusk  kenna  J)a  tva  gripi,  best  ok 
spjot,  er  ek  gaf  Bo6vari  magi  mmum,  er  hann  myndi  hvarngan 
lausan  lata  at  vilja  sinum.  Ok  ef  honum  er  or6it  nokkut  til  meins, 
J)a  vil  ek  n'6a,  ok  vita  ef  ek  mega  nokkurum  hefna.  En  ef  sva  er, 

1  bundu — byr8arnar]  conject. ;  ok  bundu  eigi  lengi  siSan  '  byr  vi6,'  H  ;  '  byr  md,' 
Br. ;  bi8u  beir  mi  eigi  lengi  byrjarins,  Bm.  a  .  .  .]  we  are  unable  to  restore 

the  preceding  words ;  ok  sog6u  '  snara  sogu  ok '  mykla,  H  ;  ok  sog&u  '  snora  sog ' 
mykla,  Br. ;  ok  sogSu  honum  ok  snara  sogu  mikla,  Bm.  In  which  '  sog '  or  '  sogu ' 
may  be  hidden  either  sogti,  i.  e.  '  soguru,'  or  '  svagi.'  3  hvat]  emend. ;  hverra 

flokkr,  H,  Br.  *  sendimenn  maeltu]  add.  H.  5  JxSttumk  v^r — kunnu  v^r] 

emend. ;  pottist  ek  .  .  .  kann  ek,  Br.,  H.  None  of  the  messengers  is  named  in  the 
preceding,  except  Bard  and  Aron.  The  returning  messengers  are  here  represented 
speaking  as  a  body.  6  lagi]  here  begins  the  vellum  B  (Arna-Magn.  I  22  a.  in 

folio). 

VOL.  I.  D 


34  STURLUNGA  SAGA.     II"  [A.D. 

[1.41,42:  i.  23.] 

sem  ek  vaenti  at  vera  muni,  at  hann  s£  heill  madr  ok  fylgi  sjalfr 
gripum  sfnum  til  fulltings  vi3  oss  me3  flokki  miklum,  en  vser  ri3im 
d  brott,  en  latim  hann  eptir  f  haska,  J>a  man  enn  eigi  latiQ  orQa- 
laust  vid  oss.  Ok  er  J>at  sem  ek  sag8a ;  at  ek  vil  n'6a  til  f>ingsins, 
hvat  sem  annars  er,  me3  J)d  menn  sem  me'r  vilja  fylgja ;  en  J>eir 
hverfi  aptr  er  £at  s^nisk  drengilegra.'  Ok  sn^r  alei3is.  Ok  rida 
menn  ofan  um  Sand-klyptir.  En  enginn  vildi  aptr  hverfa,  J>egar 
J>eir  sja  at  hann  tja3i  eigi  at  letja ;  ok  v6ru  allir  skeleggir  f  f>vi  at 
skilja  eigi  vid  hann  hvat  sem  a"  a3ra  hond  baeri. 

26.  Nu  er  at  segja  nokkut  fra  t>eim  Bardi  ok  Aroni :— at  £eir 
rf3a  fram  at  flokkinum,  ok  menn  standa  upp  i  moti,  ok  fagna 
J>ar  hvarir  odrum  vel,  af  J)vi  at  t>ar  var  vina-fundr.     £ar  var  fyrir 
BoSvarr  Asbjarnarson,  ok  Gu6mundr  ^orgeirsson  magr  fcorgils ; 
ok  hof3u  J)eir  me3  s^r  vel  hundraQ  manna;  ok  var  £>ar  hvarum- 
tveggjum  mikill  hugr  a,  at  spyrja  aSra  tiSenda1.     Bodvarr  fr^ttir 
Bar6  at  fyrir-aetlan  ^orgils;  en  BarSr  fre'ttir  Bofivar  ti5enda  af 
J)inginu.     Ok  var  {)ar  J>rongzt  at  ollu-megin,  er  margir  vildu  heyra 
hvat  sagt  var.     Ok  er  J)eir  hafa  vi6  talask  um  hrf3,  t>a  ri5a  J)eir 
Bar5r  enn  lengra,  ok  allt  f>ar  til  er  J>eir  koma  ofan  a  Vollu  at 
flokkinum  Hafli3a ;  ok  var  J>eim  vel  fagnat,  af  J)vi  at  margir  vissu 
a  J)eim  fefigum  mikil  deili,  J>viat   l>eir  v6m  skilg66ir  menn  ok 
margra  gofgra  manna  vinir.     Ok  eru  J)eir  fr^ttir  hvat  £eir  kunnu  at 
segja  af  ferdum  Argils  e6r  fjolmenni.     f>eir  segja  at  f>orgils  vaeri 
kominn  su6r  a  heiQina  frd  Reykjadal  me6  mikit  fjolmenni.     *  Ok 
t>a  k6mu  menn  d  moti  flokkinum  ok  sog6u  torgilsi,  at  honum 
vaeri  bonna6  {)ingrei6in ;  ok  J>at  me3,  ef  hann  aetlaQi  at  ri5a  eigi 
at  sidr,  at  Haflidi  getla6i  at  verja  h6num  alia  J)inghelgina.     En 
fcorgils  kva5  Hafli3a  mundu  hafa  kastad  J>vi  fram  vi6  ongan  aloga ; 
en  hinir  sogSu  at  oruggu,  at  satt  vaeri,  ok  at  HafliSi  vseri  kominn 
a  ferd  me5  t61f  hundru3  manna,  J>a  er  J)eir  vissu  sfdast.     Ok  vi& 
J)etta  nam  flokkr  f'orgils  sta6ar,  ok  t6ku  ra3a-gor6  me3  s^r  hvern 
upp  skyldi  taka.— Ok  i  {)vi  stoS  J)a  er  vser  vissum  sf3ast.' 

27.  Eptir  J>etta  rf3a  J)eir  heim  til  biiQa,  ok  fara  til  fundar  vi6 
t'orlak  biskup.   Biskup  fagnar  peim  fe6gum  vel.  Ok  J>ar  segja  hvarir 
68rum  allan  triinad,  ok  hvar  komit  var  ollu  jafnt-saman.  Si'3an  senda 
t>eir  feSgar  ^orgilsi  nj6sn  af  skyndingu,  ok  lata  segja  h6num  sva 
skapat 2  sem  var,  ok  J>eir  hofSu  visir  or3it.     Nj6snar-menn  k6mu 
til  fundar  vi3  {>orgils  undir  Armannz-felli  fyrir  ofan  Sleda-as,  J)ar 

1  ok  var— tidenda]  om.  B.  2  skapat]  B ;  skipat,  Cd. 


ii2i.]          K3RGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  20-28.  35 

[I-  43'.  i-  M.] 

sem  J)eir  Bodvarr1  hflfdu  be5it,  ok  segja  f>orgilsi  allt  sem  vaxit 
var.  f>eir  segja  J)at  ok,  at  bu5in  i>orgils  var  oil  brotin  at  jor3u. 
i>a  maelti  Bo3varr :  '  f»at  er  s^nt  i  sliku,  at  Ham'64  sparir  Iftt  hendr 
varar  at  hefna;  enda  vaeri  J)at  ok  eigi  fjarri  at  hann  reyndi,  hvart 
veV  kunnim  nokkut  fleira  at  vinna  en  gora  upp  bii6ina  i'orgils; 
J)vfat  nu  klaeja  oss  lofarnir  mjok.'  Ok  t6k  at  berja  vapnum  d 
hlifarnar.  M  t6ku  margir  undir,  at  ]pat  vaeri  liklegast,  at  f>orgils 
miindi  rada  at  sinni  athofnum  ]?eirra.  M  kvad  f>orgils  visu : — 

Mun-at  oss-*vita  Asum  arm-sprengjandi 2  lengi 
(bat  segi'k  gulls  ins  gjalla  Ger3r)  J)inglogi  ver&a. 

'Ok  munu  vaer  rj3a/  sag6i  t'orgils,  *eigi  at  si^r ;  ok  verdr  for 
sem  md/ 

28.  Nu  ferr  tveimr  sognum  fram ; — M  er  biskup  hefir  til  sin 
kallat  Iaer6a  menn,  J)a  gengr  hann  i  annat  sinn  a  fund  £>eirra 
Haflida  ok  mselti :  '  Ertii  nu,  Hafli6i,  ra6inn  til,  at  vir6a  heV  einskis 
mannz  or6  n^  vilja  til  heim-gongunnar?'  'Sva  verSr  nu  fyrst  at 
sinni  */  sagSi  Haflidi.  Biskup  mselti :  '  Pa.  munu  v^r  ganga  heim 
til  kirkju.  Ok  af  |>vi  valdi  er  Gu9  gaf  P^tri  Postula  at  binda  ok 
leysa  allt  a  jor6u  ok  himni ;  en  hann  gaf  Clementi  pafa,  ok  hvarir 
af 4  oSrum  t6ku  J)at  veldi,  en  Otzurr  erkibiskup  gaf  m^r;  ok  fyrir 
f>at  atkvaeSi  mun  ek  banna  y6r  h^r  at  sitja,  ok  neita  ssettunum  en 
slita  fridinn,  Eru  J>au  m^r  or6  komin  af  Argils  hendi,  at  hann  vill 
saemileg  bo6  bj65a  fyrir  sik/  Ok  endir  biskup  sva  malit :  '  At  af 
J)essi  roksemd  allri  jafnt-saman,  ef  mitt  mal  ma  nokkut  standask 
vid  Gu6  ok  varar  bzenir,  at  hann  s^  J)dr  sva  baena  a  doms-degi, 
sem  J)ii  ert  m^r  nu  baena.'  M  maelti  Hafli5i :  '  Ver8r  {>at  at  lyktum 
mala-ferlis  okkars  I>orgils  sem  audit  ver^r,  ok  slika  virding  hverr 
a  leggja  sem  s^nisk.  En  vid  jpessa  umraeSu  J)ma  mun  ek  eigi 
berjask  daglangt5,  ef  a6rir  ra6a  eigi  fyrri  a  oss6,  ef  £essir  menn 
heita  at  skiljask  eigi  vi6  mal  mfn  fyrr  en  J)au  lukask  nokkurn  veg  til 
s6ma.  '  Ok  ndir 7  J>u  einn  at  gSra,'  sag6i  Hallr  Teitzson.  Ok  J>vf 
jatudu  menn,  H  maelti  Einarr  Gilsson:  'frgg  J>u  Haflidi  f>etta 
heilraedi,  er  biskup  kennir  J)dr ;  en  slfkt  veitu  veV  \>6r  eptir  helgina 
sem  ve*r  hofum  fong  d.f  Ok  sidan  ganga  J)eir  Haflidi  heim  til 

1  Bofivarr]  B ;  brsedr,  Cd.  2  -andi]  B ;  -anda,  H,  Br.  3  fyrst  at  sinni] 

sem  J>at  quedi,  B.  *  af  ]  at,  B.  6  daglangt]  B  ;  i  dag,  H,  Br.  °  ef  aSrir — 
oss]  thus  emend. ;  in  Cd.  this  sentence  has  been  displaced  and  put  after  Hallr  Teitzson  ; 
B  om.  7  nair]  B  ;  vaer,  Cd.  In  B  the  whole  passage  runs  thus,  ...  til  soma,  ok 
nair  pii  einn  at  gora.  f>a  svarar  Hallr  Teitzson.  Ok  bvi  jattu  menn  (!). 

D  2 


36  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.D. 

[1.44:1.25.] 

biida.  En  i  annan  stad  rfda  {>eir  l>orgils  til  budar  bans  d  vollinn, 
ok  sjd  {>ar  vegs  um  merki,  at  biiQir  bans  v6ru  m'8r  brotnar.  Ok 
bj6da  h6num  margir  sfnar  bii&ir  at  tjalda ;  en  hann  neitti  t>vf,  ok 
vildi  ekki  annat  en  lata  upp  gora  sma  bti6.  Ok  J>d  ge*kk  til 
Saemundr  inn  Fr66i  vid  nokkura  menn.  Ok  var  tekit  til  at  gora  upp 
budina  um  aptaninn,  ok  var5  lokit  fyrir  6ttu-song  um  n6ttina  ollu 
starfinu. — Ok  mi  er  leitad  um  saettir  med  t>eim  f>orgilsi  ok  HafliSa ; 
ok  vill  Hafli<5i  ongar  ssettir  nema  sjalfdaemi.  Ok  JDCSS  varnaSi  l>or- 
gils  eigi,  at  Haflidi  gordi  f6  slfkt l  til  saem3ar  seV  sem  hann  vildi,  en 
undan  vaeri  skilSar  mann-sek3ir  allar  ok  goSord  ok  stadfesta.  Ok 
stod  f  J)vi  um  helgina,  at  Haflidi  vill  einn  rd$a  6skorat.  Ok  jDykkir 
J>d  beggja  vinum  vant  a  milli  at  ganga.  Ok  eptir  messu-daginn 
inn  nsesta  dag  sfd  um  aptaninn  J)i  er  flestir  menn  hof3u  lagzt  til 
svefns,  J>a  g^kk  Ketill  forsteinsson  til  budar  HafliSa  me6  nokkura 
menn ;  ok  var  h6num  t>ar  vel  fagnad,  ok  mselti  hann  til  Haflida : 
*  Stor  mein  J>ykkja  vinum  ydrum  a  t>vf,  ef  eigi  skulu  saettir  takask 
ok  lukask  mal  J)essi  me6  g69u,  ok  J)ykkir  morgum  fyrir  van  komit, 
e6r  naer  J)vi.  Nu  kann  ek  J)^r  eigi  ra8  at  kenna.  En  dsemi-sogu 
vil  ek  segja  J)^r  : — 

29.  '  V^r  6xum  J>ar  upp  i  Eyjafir6i ;  ok  var  J>at  maelt  at  ]?at  U6 
vaeri  efnilegt.  Ek  gat  ok  J>ann  kost  er  beztr  £6tti  vera,  Gr6  d6ttur 
Gitzorar  biskups.  En  J>at  var  maelt,  at  hon  l^ti 2  mik  eigi  einhlitan. 
^at  J)6tti  m^r  ilia  er  J)at  var  maelt,  ok  tilraunir  v6ru  gorvar,  ok 
gengu  J)aer  vel.  En  eigi  at  sidr  J>a  J)6tti  mdr  fllr  or8romr  sd  er 
£  Iag6isk.  Ok  fyrir  J)at  lagQa  ek  fjandskap  d  manninn.  Ok  eitt- 
hvert  sinn,  er  vit  hittumk  a  fornum  vegi,  J)a  veitta  ek  h6num  athlaup, 
ok  vilda  ek  vinna  a  h6num ;  en  hann  rann  undir  hoggit,  ok  var8 
ek  undir.  Sidan  bra  hann  knifi,  ok  stakk  i  auga  m^r,  ok  mista  ek 
sjonar  at  auganu.  t>d  l^t  [hann]  Gu3mundr  Grimsson  mik  upp 
standa ;  ok  var  J)at  nokkut  med  61ikindum,  at  J>vi  sem  ek  virda ; 
ek  hafda  tvau  megin  bans,  enda  J)6tti  me'r  vera  mundu  okkarr  slikr 
munr  i  odru.  Ok  J>essa  vilda  ek  greypilega 3  hefna  meQ  fraenda  afla, 
ok  gora  manninn  sekjan;  ok  bjoggu  v^r  mal  til.  En  J>6  ur8u  til 
nokkurir  afla-miklir  menn  me6  h6num  at  veita  at  malum,  ok 
6nyttusk  svd  mln  mal.' — Ok  mi  md  ok  vera,  at  til  verdi  nokkurir 
at  veita  f>orgilsi  J)6  at  jrin  malefni  s^  r^ttilegri. — '  Ok  J)d  er  svd  var 
komit,  J)d  budu  J)eir  f£  fyrir  mdlit.  Ok  J)d  hug6a  ek  at,  hvat 

1  te  slikt]  «sekt,  B.        a  leti]  gerdi,  B.         3  greypilega]  B ;  greiftliga,  H,  Br. 


ii2i.]          K)RGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  29,  30.  37 

[1.45:1-26.] 

hef6i  at  borizk,  e8r  hversu  allt  hef3i  tekizk  J>unglega ;  ok  neitta  ek 
fe'botunum.  Ok  sa  ek  £>a,  at  {>at  var  eitt  hjalp-raSit,  at  skjota 
malinu  a  Guds  miskunn,  J)viat  a6r  t6ksk  allt  J>a  oSru  J^unglegar  til 
mannvirSingar  um  mftt  ra5;  ok  ek  legSa  ofrkapp  vi6  ofmetna9 
Modruvellinga,  hve  J>ung-keypt  me'r  mundi  vera l.  Fann  ek  J)a  jpat, 
allz2  ek  hugda  at  mannvirdingu,  at  ekki  mundi  J)ser  baetr  fyrir 
koma  at  me'r  mundi  ]?at  at  mann-soma  ver8a.  GorSa  ek  J)a  fyrir 
Gu3s  sakir,  at  gefa  h6num  upp  allt  malit.  Vissa  ek  J)at,  at  J)a 
munda  ek  t>at  fyrir  taka,  at  me'r  vseri  halld-kvaemst.  Ok  J)a  bau3  ek 
h6num  til  min ;  ok  var  hann  me8  me'r  lengi  si5an.  Ok  J)a  snerisk 
J)egar  orSromrinn,  ok  J>ar  me8  vir8ing  manna;  ok  lagQisk  me'r 
hverr  hlutr  si3an  meirr  til  gaefu  ok  vir8ingar  en  a8r. — Ok  vsenti 
ek  af  Gu8ir  at  sva  muni  J)^r  fara.  Ok  haf  J>u  nd  af  hjali  minu  J)at 
er  J)e*r  J)ykkir  n^tanda/  sag8i  Ketill. 

30.  Pi  J>akka5i  Hafli5i  h6num  vel  ok  mselti :  '  £at  mal  hefir  h^r 
verit  at  rae8a  a  {)ingi,  er  mikils  er  vert 3 ;  hvern  v£r  Nor8lendingar 
skyldim  til  biskups  kjosa  f  stad  Jons  biskups;  en  til  mfn  skjors 
hafa  flestir  vikit.  En  fyrir  malum  J)essum  hefir  eigi  sva  skj6tr  d6mr 
a  fallit.  En  mi  JDarf  eigi  lengr  at  lita  a  {>a  kosning,  at  ek  verd  eigi 
a  annat  sattr  sumar-langt,  en  ^)u  s^r  til  biskups  kosinn ;  ok  ]pat  er  mitt 
vit,  at  J)a  s6  fyrir  landz-monnum  bezt 4  hugat,.  at  J)vf  mann-vali  sem 
mi  er,  ef  J)ii  ver9r  biskup/  Ok  f(6kk  honum  Haflida  mikils  vi6- 
hjal 5  J^eirra.  Ok  J>a9an  f  fra  var  hann  meirr  smiinn  til  satta  en 
adr,  ok  miklu  au8mjukari.  Ok  J)a  maelti  Ketill :  '  Ek  em  osaemilegr 
sliks  orendis.  ^at  megu  allir  sja6  hver  st6r-l^ti  a  m^r  eru  fyrir 
manna  augum;  en  miklu  eru  J)6  meiri  l^ti  a  minum  hag  f  Gu8s 
augliti,  at  ek  em  6fallinn  til  biskups-tignar.'  Ok  J)ar  kom  at  nest- 
lokum  malsins,.  at  Ketill  maelti :  '  Ef  J>a  vaeri  naer  um  ssettir  y8rar 
en  a3r,  J>a  kvi8jumsk7  ek  eigi  J)enna  vanda,  ef  til  J)ess  er  annarra 
vili  slfkr  sem  })inn.'  Eptir  {>enna  atburQ  var  leitad  um  saettir  enn  a 
n/ja-leik  af  goSgjornum  monnum,  ok  var  heldr  torsott;  ok  var 
Hallr  tregari  i  ollu  malinu  en  Haflidi.  En  {>6  var5  sii  saett  J)eirra, 
at  Hafli8i  skyidi  gora  f6  sva  mikit  sem  hann  vildi  fyrir  averkana,  en 
fra  v6ru  skil8ar  sekSir  allar  ok  go8or8  ok  sta8festa,  sem  bo8it  var 

1  ok  ek  legda — vera]  thus  we  have  tried  to  restore  this  passage ;  ok  ek  sag3a 
ofrkapp  vaeri  ok  metnaft  Moftruvellinga,  hve  bung  heipt  mer  mundi  vera,  Cd.; 
B  omits  the  whole  passage.  2  allz]  bd,  add.  H,  Br.  3  vert]  ok,  add.  Cd. 

4  bezt]  B ;  mest,  Cd.  5  viohjal]  vidhjali,  Cd. ;  vidrtal,  B.  6  sja]  B  ;  lita,  Cd. 
7  kvidjumsk]  B ;  kvedjumst,  H,  Br. 


38  STURLUNGA  SAGA.     II.  [A.  D. 

[1.46,47=  «.  270 

f  fyrstunni.  Ok  J)at  fylgSi,  at  hverr  J)eirra  manna  j^riggja,  er  til 
handsala  gengu,  unnu  Fimtard6ms-ei5 l  Hafli6a,  at  gjalda  slfkt  fd 
sem  gort  vaeri.  En  J?essir  menn  gengu  til  handsala:  fcorsteinn 
Gellisson  fra  Fr6Sa,  au6ma5r  mikill  en  rndgr  f>orgils;  hann  atti 
Steinvoru  d6ttur  fcorsteins  Arasonar.  Annarr  Styrmir  Hreinsson  af 
Gilsbakka,  ma"gr  fcorgils;  {>6rf9r  d6ttir  f>orgeirs  Galltasonar  var 
m66ir  Styrmis;  en  Styrmir  frorgeirsson  var  faSir  Hallz,  fo6ur 
Kolfinnu.  friSi  maSr  g£kk  til  handsala  frorsteinn  ranglatr, — at 
\>vi  sem  mik  minnir 2.  Ok  ]}a  er  lokit  var  malum  J>essum  J)a  var 
sja  visa  kve  in  : — 

Mattid*  seigum  sattum  sandkorn  fyrir  standa; 

£6  latti  mjok  maga  mal  at  grei&a  tali : 

Barr*  kva&  hlym-bjo&r  hjorva  hyr-mildr  at  £a  skyldi 

til  egg-J>rimu  osa5  al-J>j666  fara  bra&la. 

Mattid  maga  sattum  (mal  dragask  Ijot  til  bota) 

(geigr  var9  vi&  sva&)  seigam  sandkorn  fyrir  standa : 

HraS-slongvir  ba9  hringa  hug-striSr  fara  si&an 

alia  bjo&  hinn  erT  olli  all-skjott8  megin-brjozku. 

31.  1*655  hafSi  a  kennt  i  medal-gongu  manna,  J>a  er  um  saettirnar 
var  Ieita8,  at  Halli  J)6tti  eigi  J)urfa  at  draga  allmikit  Ii8  saman, 
nema  Haflifii  neytti  {>ess  um  sinn-sakir  um  nauSsynja-mal  sin,  e6r 
r^5i  einn  ella  6skorat ;  ok  l^t  Haflida  serit  te  hafa  a  gamals-aldri, 
ef  hann  h^ldi9  virfiing  smni.  Enn  t>ri5ja  dag  fyrir  J)inglausnir 
gengu  menn  fjolmennir  til  hvarir-tveggju,  er  saettin  skyldi  vera  upp 
sog8.  Hafli8i  gor3i  fyrir  averkana  atta  tigu  hundra8a  J)riggja  alna 
aura,  voru-virt  f^ ;  lond 10  nor8r  i  Nor5lendinga-fj6r8ungi,  gull  ok 
silfr,  Noraenan11  varning,  jarnsmidi,  rifligir  gripir  {>eir  sem  ekki 
vaeri  minna  f<£  en  kugildi,  geldir  hestar ;  J>vi  at  einu  gra8r  hestr,  at 
merr  fylgir ;  ok  J)vi  at  einu  merhross  ef  hestr  fylg8i,  ok  ekki  hross 
ellra  enn  t61f  vetra  ok  eigi  yngra  enn  J)rd-vett ;  gjalddagi  a  f^inu 
skyldi  vera  fyrir  bu8ar-durum  Hafli3a,  e6r  faera  h6num  heim  gjaldit 
d  sumu  f^nu ;  en  hann  virda  sjalfr  f&t.  M  er  Hafli8i  sagdi  upp 
voxt  fjdrins,  J)a  svara8i  Skapti  f>6rarinsson :  '  D^rr  mundi  Hafli8i 
allr12,  ef  svd  skyldi  vera  hverr  limr.'  M  sagdi  HafliSi:  'Eigi 
mundi  sja  tunga  J)a  eptir  maela  ef  []pess]  {>yrfti  vi8 ;  ok  ferr  t>etta 

1  at  hverr — unnu  Fimtard6ms-ei&]  at  hverr  beirra  fimtardoms  manna  briggja  er 
til  hansala  gengu  unnu  eiS,  B  (badly).  a  at  bvi  sem  mik  minnir]  om.  B. 
3  mattia]  B.  *  barr]  B ;  baet,  Cd.  s  osa]  thus  B.  •  al-bj6&]  thus  B. 

7  hinn  er]  ba  er,  B.          9  all-skjott]  B ;  auSskjot  um,  Cd.  9  heldi]  B ;  heldr, 

Cd.         10  !ond]  add.  B.         »  austraenan,  B.         l2  vera,  add.  Cod.,  but  om.  B. 


ii2i.]          f>ORGILS  SAGA  OK  HAFLIDA,  31,  32.  39 

[1.47,48:  1.27.] 

meirr  eptir  JDVI  sem  vilja  mundi  Bo3varr  Asbjarnarson  e8r  aSrir 
ovinir  varir  er1  ek  skal  fe*  taka  a  me'r,  heldr  en  ek  hefSa  me'r 
J>enna  hlut  setla6 ;  ok  meirr  hefi  ek  {>essa  saett  Iati6  vera  eptir  baen 
vina  varra,  heldr  en  eptir  fegirni  einni  saman/  Bo6varr  maelti: 
'  Af  jpvi  at  {)essu  er  meirr  a  mik  vikit  en  a6ra,  J>a  ver3  ek  at  svara ; 
ek  mun  eigi  J>etta  osanna 2,  af  ]pvi  at  vanhlutarins  unna  ek  J)^r  sliks 
e9r  meira  en  fjarins  eigi.'  f>at  hafdi  Bo6varr  maelt  ]?a  er  HafliSi 
sag3i  upp  sattina :  '  i>ar  reis  at  undir  kroki/  ok  J>vi  kvaddi  HafliSi 
Bo5var  at ;  enda  var  avalt  6titt 3  me3  J)eim.  {»orgils  mselti :  '  Gefi 
menn  vel  hljo6  mali  HafliSa,  J)vi  at  hdr  hefir  hvarr  okkarr  J>at  er 
vel  ma  vi3  una.' 

32.  Ok  eptir  J)etta  J)6kku5u  hvarir-tveggju  vel  si'num  Ii5veizlu- 
monnum  fylg5  ok  foruneyti  ok  allan  soma.  Ok  fyrr  en  ^orgils 
kaemi  heim  af  J>ingi,  J>a  haf5i  hann  eigi  minna  fe  J)egit  af  vinum 
sfnum  ok  fraendum,  en  atta  tigi  hundra9a :  En  margir  bu6u 
honum  heim  or  ollum  sveitum,  bae5i  nor6an,  ok  sunnan,  austan  ok 
vestan,  J)eirra4  er  hann  vitja6i  si5an;  ok  leystu  J)eir  hann  me5  stor- 
kostlegum  gjofum  a  braut.  Ok  farit  var  vi6a  at  krefja  fjar  um  Vest- 
fir5inga-fj6r6ung.  En  at  ollu  f«6nu  upp  luktu,  J)vi  sem  gort  hafdi 
verit,  J)a  gaf  fcorgils  Hafli6a  vir6ulegar  gjafar,  st65hross  nmm  saman, 
fingr-gull,  ok  feld  hla6buinn,  er  h  num  haf6i  gefit  SigriSr,  dottir 
Eyj61fs  Snorra  sonar  Go6a  austan  fra  HofSabrekku,  er  att  haf6i 
Jon  Kdlfsson.  fcangat  sotti  I'orgils  heimbod,  ok  JDa  gaf  hon  honum 
J)essa  gripi  alia 5.  HafliSi  maelti :  '  Nu  s^  ek,  at  J)d  vill  heilar  saettir 
okkrar,  ok  skulu  [vit]  mi  betr  vi3  sja  deilum  en  a3r.'  Ok  {>at 
efndu  J>eir,  ok  stoQu  einu-megin  at  malum  avalt  si6an  me3an  J>eir 
Iif6u. 

1  er]  add.  B.  9  ek  mun  eigi — osanna]  emend. ;  ok  mun  ek  £etta  osanna,  H  ; 
ok  mun  ekki  {>etta  osanna,  Br.;  B  om.  'ekki.'  3  otitt]  o^ykt,  B.  *  Jieirra] 

l>eir,  B.         6  J>angat— alia]  add.  B. 


III. 

STURLU  SAGA,  ALSO  CALLED  HEIDARVfGS  SAGA. 

A.  D.      1148-1183. 

[1.53.54:  ii-8.9-3 

1.  fcoRGiLS  h^t  ma9r  Oddason ;  hann  var  hofdingi  mikill ;  hann 
bj6  a  Sta3arholi  i  Saurbae.  Sa  sami  ^orgils  atti  deilu  vi8  Haflida 
Masson  sem  fyrr  segir  *.  Hallbera  h^t  m68ir  bans,  Ara  d6ttir  af 
Reykjanesi2.  Hann  atti  Kolfinnu  d6ttur  Hallz  Styrmis  sonar 
nordan  or  ViSidal  fra  Asgeirs-a.  f>essi  v6ru  born  J>eirra  J)au  er 
k6musk  or  barnaesku: — Oddi  ok  Einarr;  ok  daetr:  Hallbera  er 
atti  Gunnsteinn  f>6risson  er  bjo  nor3r  i  Reykjardal  a  EinarsstoSum  ; 
b'nnur  var  ValgerSr,  er  atti  forhallr  Finnzson  austr  i  Flj6tzdals- 
h^rafii;  J)ri6ja  Alof,  er  atti  Snorri  Kalfsson  er  bj6  d  Mel  i  Mid- 
fir6i;  f]6r5a  Aldis3  er  atti  Ornolfr  Kollason  fra  Snjofjollum  6r 
f safirSi ;  fimmta  Gunnhildr  er  atti  Halld6rr  Bergsson ;  s&ta  Ingi- 
bjorg  er  atti  BoQvarr  Barkarson ;  sjaunda  GuSriin  er  atti  Halld6rr 
slakkaf6tr  4  f>6rarinsson  er  bj6  i  Fagradal.  Oddi  torgilsson  var  at 
fostri  me6  Saemundi  Sigfiissyni  f  Odda;  ok  var  hann  prestr5. 
Einarr  f'orgilsson  var  at  fdstri  me6  ^orgeiri  Sveinssyni  at  Brunna ; 
Vi6arr6  h^t  sonr  f'orgeirs.  Vermundr  inn  au3gi  bj6  a  Holi  i 
Saurbae ;  hann  dtti  P6r&i  Starradottur ;  {>orbjorn  h^t  son  J)eirra,  en 
^ra  d6ttir ;  onnur  ^orbjorg,  er  atti  Ari  Einars  son,  Ara  sonar.  $6ru 
atti  f>orgils  Simonarson ;  J>eirra  synir,  Gunnlaugr7  ok  Jon,  Jorundr8, 
I'orgeirr.  M  bj6  a  StaS  i  Hriitafir8i  Skeljungr  Helgason;  hann 
atti  £orger8i,  d6ttur  Asbjarnar  ins  daufa ;  born  Jjeirra  v6ru,  Helgi 
prestr,  Narfi  ok  frorlaug,  er  atti  J6n  f'orgilsson. 

1  sa  sami — segir]   om.  B.  a  Reykjanesi]   Reykjaholum,  B.  a  Aldis] 

Alfdis,  B.  *  slakkafotr]  slatr  fotr,  B.  s  ok  var  hann  prestr]  thus  Cd. ;  ok 

var&  hann  for  (i.  e.  fr66r),  B  (badly).        6  ViSarr]  Gunnarr,  B.        7  prestr,  add.  B. 
8  Jorundr]  Vermundr,  B. 


STURLU  SAGA,  1-3.  41 

[I.  55  :  ii.  10.] 

2.  Snorri  logsogu-maSr  Hunbogason  bjo  at  SkarSi  a   Nerfiri 
Strond ;  bans  moSir  var  Yngvildr  Hauksdottir ;   hennar  mo6ir  he't 
torgerdr ;  hennar  m6dir  Yngvildr ;   hennar  m66ir  f>orbjorg  dottir 
Olafs  Hoskullz  sonar.   M63ir  Hoskullz  var  fcorgerdr,  dottir  torsteins 
[rauSs],  Olafs  sonar  ins  Hvita,  Ingjaldz  sonar.    M66ir  Ingjaldz  var 
Alof,  d6ttir  SigurQar  Orms-i-auga.     Snorri  I6gsogu-ma3r  atti  Yng- 
vildi  Atlad6ttur.    Synir  ]peirra  voru  jpeir  fcorgils  ok  Narfi,  fa3ir  Snorra 
prestzerj>arbj6si3an.  Alfr  OrnolfssonbjoiFagradaloSrum1.   Birn- 
ingr  Steinarsson  bjo  i  Tjaldanesi ;  hann  atti  Helgu  dottur  £orgeirs 
langhofSa ;  dottir  J>eirra  he't  Signer.     M66ir  Birnings  var  Hallfridr 
Birnings  dottir,  Halldors  sonar,  Snorra  sonar  Go6a.     Undir  Felli 
a  Sy3ri  Strond  bjo  Por&r  Gilsson ;  moQir  ^orSar  var  f>6rdis,  dottir 
GuSlaugs2  or   StraumfirSi  ok  £6rk6thi,  Halldors   dottur,   Snorra 
sonar   Go5a.      P6r6r  Gilsson  t6k  viQ   go5or9i   Snorrunga   eptir 
Mana-Ljot.    £6r6r  atti  Vigdisi  dottur  Svertings  Grimssonar.    Born 
t>eirra  voru,  Sturla  ok  Snorri,  fcordis  ok  GuSriin.    Hallr  son  f'orSar 
gufu  var  huskarl 3  undir  Felli ;  ok  graeddi  f6  J)ar  til  er  hann  keypti 
land  ok  gorQi  bii 4  i  Flekkudal.     Hann  elskaSi  Sturlu  er  hann  var 
ungr,  ok  gorSisk  fostri  hans.     Hallr  atti  J)a  konu  er  GuSbjorg  he't ; 
J>eirra  synir  voru  J)eir  Grfmr,  Snorri,  Ingjaldr.    Erlendr  he't  ma6r  er 
bjo  i  Svmaskogi ;   hann  atti  Alofu,  dottur  fcorsteins 5  Kuggasonar ; 
J>eirra  dottir  var  GuQleif.    Erlendr  andaSisk  en  Alof  bjo  J>ar  eptir,  ok 
J)6tti  vera  kvenna  fridust  ok  gorvilegust.     Sturla  forSarson  tok  J)ar 
til  ra6s,  ok  hafdi  hana  heim  [vi5  s^r],  ok  attu  J)au  fimm  born  :  Helga, 
ValgerSr ;  Sveinn  ok  f*6ri6r  v6ru  jafn-gomul ;  SigriSr,  hon  var  ein6. 

3.  Skeggi  het  ma5r  er  bjo  a  Skarfssto3um,  sonr  Gamla  Skeggja- 
sonar  skamm-hondungs ;   hann  var  sonr  f>6rdisar7,  systur  Grettis 
Asmundarsonar.     Skeggi  var  vitr  ma9r  ok  gildr  b6ndi.     l*6roddr 
h^t  annarr  son  Gamla  er  bj6  i  f)6r61fs-hofn 8 ;  hann  var  g63r  bondi ; 
son  hans  he't  Vilmundr.     Einarr  he't  inn  ]pri3i  son  Gamla  er  bjo  f 
Midfirdi ;  hann  atti  Sigri6i  Kalfsdottur,  systur  Snorra.     Helga  he't 
dottir  Gamla  er  atti  fcorarinn  Kroksfj6r9r ;  J)eirra  synir  v6ru  J)eir, 
J6n,  f'orsteinn,  Oddi ;  Jieir  v6ru  miklir  menn  ok  sterkir.     M  bj6  i 
Hvammi  {'orkell  prestr,  g69r  bondi ;  hann  atti  ]?6runni  Ormsdottur ; 

1  69rum]  add.  B.  a  Gunnlaugs,  B.  3  var  huskarl]  thus  B ;  bj6,  Cd.  (H, 

Br.),  which  may  be  the  truer  reading.  4  ok  gordi  bii]  om.  B.  5  |>orsteins] 

emend.;  |>orgeirs,  Cd.  and  B.  6  Helga  or  Valger8r  voru  iafngamlar.  Sveinn  ok 
|juri8r  voro  ok  iafngaml.  SigrirSr  (!)  h£t  einn,  B  (badly)  7  Herdisar  skeggja,  B 
(badly).  8  |>j6a61fshdfn,  B. 


42  STURLUNGA  SAGA,     III.  [A.  D. 

[1.56:  ii.  ii.] 

jDeirra  synir  v6ru  J>eir  Gu^mundr  prestr  ok  Bjarni.  f>eir  voru 
gorfilegir  menn.  En  er  l>orkell  andaSisk,  J)a  eyddusk  fe  fyrir  JDeim 
braedrum,  ok  seldu  J)eir  landit  BoSvari  Barkarsyni.  GunnvarSr1 
h6t  prestr  litlendr ;  J>essi  v6ru  born  bans :  As61fr,  (58alrikr 2, 
Margre't;  J)au  vcru  gorfilegir  menn  ok  foru  me8  verka-kaup  um 
sumrum 3. 

4.  Nu  er  fra  J)vf  sagt,  at  65alrikr  f£kk  seV  vist  me5  Skeggja 
Gamlasyni.  f'at  bar  um  sumarit  til  tiSenda  at  sex  dinar  leVepts 
hurfu  Arnoru  konu  Skeggja.  En  hann  Skeggi  J)6ttisk  J>at  spurt 
hafa,  at  Vigdis  fylgju-kona  OSalriks  myndi  hafa ;  h6n  var  skillitil 
kona,  ok  var  Jm  vestr  i  solva-rjoru  i  Saurbae  ;  h6n  var  at  herbergi  f 
sau6a-husum  fyrir  Hvitadal.  Skeggi  heimti  (56alrik  a  mal,  ok  kva8 
[sva  at  or6i]  :  l  Sva  er  nu  mal  me6  vexti,  at  l^rept  nokkut  er  horfit ; 
ok  b^8r  hugr  minn  helzt4,  at  J)it  munit  handhafa5  at  or6it,  ok  vilda 
ek  at  J)ii  seg6ir  m^r  i  truna6i,  ok  mun  J)a  l£tt  falla/  Hann  svarar, 
ok  kvezk  eigi  aetla  slfk  orQ  Skeggja  fyrir  sitt  starf,  er  hann  vann 
fyrir  honum.  Skeggi  mselti:  'Vili  Jjit  festa  jarnbur8?'  O3alrikr 
kvazk  J)at  gjarna  vilja.  Ok  Skeggi  1&  |>at  fram  fara;  ok  Idzk  J)6 
eigi  vilja  hann  i  vistinni  J)ar  til  [er]  hann  hefSi  hrundit  malinu. 
OSalrikr  kvad  s^r  J)6  eigi  titt  at  bera  jam,  ef  hann  skyldi  lata 
vistina.  Skeggi  sagSi :  '  Sva  er  at  varask  ill  ra5,  at  J>at  er  jafnan, 
at  J>au  lukask  opt  eigi  vel/  En  meQ  t>vi  at  Skeggi  var  maSr  ok 
vinsaell,  ok  haldsamr  a  sfnu  mali,  J)6tt  stormenni  aetti  hlut  at,  J)d 
vard  J)at  ofundsamt,  t>vfat  ollum  tengSa-monnum  I'orgils  Odda- 
sonar  J)6ttu  skylSir  til  at  vaegja  fyrir  JDeim,  en  63alrikr  var  {)eim  a 
hendi  bundinn 6.  Ok  mi  f6r  hann  at  hitta  Odda  I>orgilsson,  ok 
sag3i  honum  hver  6s3em5  h6num  var  gor,  ok  ba6  hann  asja. 
Oddi  segir,  ok  kvazt  ogorla  vita  hvat  manni 7  hann  var  i  trulyndi 
e8r  i  63rum  hlutum,  hvart  {>at  vaeri  eptir  as^nd  hans  ok  gorvileika 
e8r  eigi.  (58alrikr  kvazk  {>at  eigi  vita,  hversu  J>at  vildi  verda. 
Oddi  mselti  Htt  af  hendi  um  asjana8.  Ok  i  J>enna  tlma  haf5i 
Oddi  f  bu  sezk  at  SkarSi  a  Nor8ri  Strond,  en  Einarr  br68ir  hans 
bj6  i  Saelingsdals-tungu.  ^at  sama  sumar  hittusk  J)eir  a  J)ingi 

1  Gunnf&r,  B.  2  The  vellum   B  spells  indiscriminately  O5al-  and  A&al-. 

3  Thus  B.  *  ok  hefir  hugr  minn  t>ar  helzt  d,  B.  *  handhafa]  B ;  handhafandi, 
H.  6  J>viat  cillum — bundinn]  thus  according  to  B  ;  {)vi  b'llum  gofgum  monnum 
f>orgils  Odda-sonar  Jjotti  allir  skylldugir  at  vaegja  fyrir  Skeggja,  en  Odalrikr  var 
heima-madr  hans  ey  or&inn  (or  ny-or&inn),  H,  Br.  (corrupt).  7  hvat  manni] 

emend. ;  hveruinn  maor,  H  ;  hverr  ma3r,  B.         8  veik  pa  eigi  af  hendi  .  .    ,  B. 


1 148.]  STURLU  SAGA,  4,  5.  43 

[1.57,58:  ii.ii.] 

fcorgeirr  Hallason,  ok  Sturla  frSrSarson,  ok  haf6i  hann  fram  bonord 
fyrir  sma  bond,  ok  bad  Ingibjargar  d6ttur  bans,  fcorgeirr  svarar 
jDeim  malum  vel,  ok  dtti  ra5  vi6  vini  sfna.  Hann  haf6i  ok  spurdaga 
af  Sturlu,  at  hann  var  mikil-menni  ok  aett-storr  ok  liklegr  til  hof6- 
ingja;  ok  re'zk  J)at  6r  malum  J)eirra,  at  Sturla  fastnar  se"r  Ingi- 
bjorgu  a  J)vi  ]pingi,  J)a  konu  er  vaenst  var  kollu6 l  a  Island! ;  hana 
haf8i  att  Helgi  Eireksson,  ok  h&  Einarr  son  J>eirra ;  hann  var  jpa 
Jjre'-vetr.  M66ir  Ingibjargar  var  Hallbera  Einars  d6ttir,  Ara  sonar, 
frorgils  sonar,  !>orgeirr  bjo  J)a  i  Kristznesi  i  EyjafirSi,  ok  var  mikill 
bofdingi.  Sturla  ssekir  nor3r  Jmngat  bruSkaup  sitt;  ok  f6ru  J)eir 
fcorgils  Oddason  ok  Einarr  son  bans,  ok  Magnus  prestr,  ok  voru 
J)rfr  tigir  manna,  ok  hof5u  fritt  Ii6.  Fa6ir  bans 2  var  hrumaSr  af 
elli,  ok  for  hann  eigi.  Ingibjorg  f6r  nor3an  me6  Sturlu,  ok  v6ru 
J>au  undir  Felli  inu  Vestra 3.  En  um  hausti3  um  Matheus-messu 
var  gildis-fundr  *  i  Hvammi,  ok  kom  J)ar  fjolmennt.  Oddi  f>or- 
gilsson  var  })ar  kominn  a  kynnis-leit.  En  um  daginn  milli  ti9a 
skyldi  maela  samkvamu-malum,  ok  var  stofan  skipu9.  Oddi  sat 
i  ondugi  en  Skeggi  Gamlason  sat  i  innan-ver6ri  stofu  d  inn  ae6ra 5 
bekk.  Menn  bidu  BoSvars  Barkarsonar,  en  hann  kom  eigi  inn ;  en 
OSalrikr  var  [J)ar]  kominn  ok  reikaSi  a  g61fi.  En  er  hann  kom 
fyrir  Skeggja,  J)a  bra  hann  oxi  undan  skikkju,  ok  hjo  i  hofud 
honum,  sva  at  6'xin  sokk ;  ok  maelti  vi8 :  '  Sva  kann  ek  jam  bera.' 
Skeggi  hljop  upp  vi6  hoggit,  ok  settisk  J)egar  ni6r  aptr ;  en  O3al- 
rikr  hljop  J)egar  til  dura  ok  fram  ;  en  Bo3varr  Barkarson  haf9i  sta9it 
fyrir  framan  hurSina,  ok  lauk  aptr  eptir  h6num  hurSina  er  hann 
hljop  ut.  Hann  hljop  a  fjall  upp  ok  sva  austr6  um  hei5i.  M 
mselti  Oddi  t>orgilsson :  '  !>etta  er  fllr  atburdr.'  Skeggi  svarar  : 
*  Eigi  fjarri  £vf  sem  Ip6r  mundu5  vilja.'  Ok  er  eigi  getiQ  fleiri  or6a 
bans.  Ok  var6  J>at  J>egar  at  vigi.  En  fyrir  £at  at  Skeggi  var 
JnngmaSr  [J)eirra]  i>6r5ar  ok  Sturlu  ok  vin,  t>a  t6k  Sturla  eptir- 
malit;  ok  kva8  slfkt  flla  at  berask,  er  flugumenn  hljopu  f  hofud 
monnum.  En  til  68alriks  frdttisk  ekki  i  bra3. 

5.  En  um  vetrinn 7  eptir  J61  var  skinnleikr  undir  Felli.  f>ar  var 
kominn  NorSlenzkr  ma6r ;  hann  mselti,  ok  kva9  J>at  a  mali  haft 
nor6r  J)ar  um  Oxarfjord,  at  '  vestr  hdr  mundi  vera  go3ir  leikmenn, 


1  i  {>ann  ti&,  add.  B.  2  bans]  i.  e.  Sturlu  ;  var  '  J>a '  hrumadr  af  elli,  B.  3  inu 
Vestra]  thus  H,  Br. ;  om.  B.  *  gildis-fundr]  hrepp-fundr,  B  (better?).  5  a  inn 
x5ra]  B ;  a  neSra,  H,  Br.  6  austr]  vestr,  B  (badly).  7  annan  vetr,  B. 


44  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.  D. 

[I.  59=  «•"•] 

J)viat  {)ar  var  kominn  . . .  forgangs-ma6r  er  t>ar  var  at  leikum 1,  ok  for 
um  varit  austr  f  Fj6r6u.'  Sturla  fre'tti  hvat  nafn  bans  vaeri.  Gestrinn 
kva9  hann  undarlega  heita,  ok  sva  fo'Sur  bans.  f>a  nefndi  Sturla 
O5alrik  Gunnfarsson.  Gestrinn  kva6  hann  sva  nefnask.  Ok  kvad 
Brand  prest  tJlfhe'dinsson  hafa  sent  sik  austr  i  FjorSu  til  I^rhallz 
Finnzsonar.  [Sturla]  kvaQ  mi  haegra  um  at  leitask.  Ok  um  varit 
eptir  Paska  for  Sturla  nordr  til  Oxarfjardar  at  fjar-reicSum  sinum. 
En  er  hann  var  i  SkagafirSi  at  Valla-laug,  J)a  kom  J>ar  Brandr  prestr 
Ulf  heSinsson ;  ok  heimti  Sturla  hann  a  mal;  ok  spurdi,  ef  hann 
vaeri  sannr  at  bjorg  vid  manninn  e9r  hverja  me6fer6  hann  hyggi  at 
hafa ;  '  Vilju  v6i  leita  eptir  med  stillingu  viQ  J)ik.'  Hann  kvaQ  f>at 
satt  vera ;  '  En  nii  er  sva  komit,.  at  ek  vil  at  t>u  vitir  allt  um  ferdir 
hans ;  en  ek  vil  [at]  J)ii  ra3ir  einn 2  um  malit  me6  okkr/  Sturla 
segir:  '  Slikt  hefir  J)u  allt3;  en  gorla  skil  ek  hvat  t>ik  hefir  til 
rekit ;  ok  mun  verit  hafa  i  ra5i  Oddi  f'orgilsson,  ok  margir  adrir 
J)6tt  ek  nefna  eigi.'  Hann  {)6ttisk  mi  glogglegar  vita  enn  a8r, 
hverir  i  raSum  e3r  bjorgum  hofSu  verit  meQ  OQalriki.  Ok  mi 
t6ku  at  risa  lifar  d  vinfengi  J)eirra  Odda;  en  J)6  var  J)etta  mal 
i  deilS  lag[i]t,  ok  fram  haft  a  AlJ)ingi  um  sumarit ;  ok  var5  O6al- 
rikr  sekr,  ok  st68u  menn  J>vi  ekki  i  m6ti.  En  honum  vard  litan 
komit  austr  i  FjorSum.  SiQan  var  eptir  leitaS  hvat  menn  vildi 
bjoSa  fyrir  bjargir  e9r  fj6rra6.  En  J>ar  kom  vi5  umtolur  g63ra 
manna,  at  goldit  var  fyrir  bjargir  e5r  fjorraQ  J>rir  tigir  hundraQa. 
f»at  sama  sumar  le*tu  J>eir  ^orsteinn  Asbjarnarson  ok  Einarr 4  son 
hans  saekja  Gils  formo^ar  son5  ok  Gudninar  Gilsd6ttur,  systur 
i'orQar  Gilssonar,  um  J>at  er  hann  atti  born  viS  Asn^ju  knarrar- 
bringu  systur  fcorsteins  titlings.  Hamundr  ok  Sigmundr6  v6ru 
synir  Gils  ok  Asn^jar.  Sturla  beiddi  at  fd  vaeri  tekit  fyrir  fraenda 
hans.  En  J>vi  var  eigi  jataQ ;  ok  f6ru  sakir  i  d6m.  M  baQ  Sturla 
s^r  Ii9s ;  ok  kva6  nauSsyn  a,  at  fraendr  hans  vaeri  eigi  vanhaldnir ; 
ok  h^tu  f>eir 7  h6num  H9i.  Ok  eptir  Jrat  g^kk  hann  at  domi ;  ok 
gdkk  upp  d6mrinn.  SiSan  maelti  hann :  *  Nii  eru  enn  somu 8  bod, 
at  f^  mun  fram  lagt  fyrir  fraenda  varn  til  goQrar  saemSar,  J>vfat 
h6r  vilju  v^r  eigi  s^na9  6jafna9.'  M  var  J>vf  jataS.  En10  domr 
var  eigi  settr  fyrr  enn  saetzk  var  a  malit  ok  tekit  fe*  sek6a-laust. 

1  Thus ;  sa  er  forgansg  (!)  maSr  var  leikanna,  B.  2  raSir  einn]  ra5ir  j  um  maliS, 
Br. ;  gerir  einn  um  malid,  B.  3  allt]  doubtful ;  allt,  Br. ;  att,  H  (  =  of  allt  ?)  ;  B 
omits  the  passage.  *  Einarr]  Eirikr,  B.  5  f>ormods-spn,  B.  6  SigurSr,  B. 
7  J>eir]  menn,  B.  8  somu]  sofh,  B.  9  s^na]  B ;  benna,  H.  Jo  en]  at,  H. 


I5'-]  STURLU  SAGA,  6,  7.  45 

[I.  60:  ii.  12,  13.] 

I»essi  mal  voru  fyrst,  er  Sturla  atti  a  J)ingi l  malum  at  skipta  viQ 
menn. 

6.  Nu  er  at  segja  fra  er  menn  komu  heim  at  J)ingi,  hitti  Sturla 
BoQvar  Barkarson  ok  kvezk  vilja  kaupa  land  at  h6num,  ok  kvezk 
J)ar  [helzt]  hafa  til  fellt  hug  sinn.     Bodvarr  gordi  a  J)vi  kosti,  ok 
somSu  {)eir  jjat  me5  seV.     Epttr  jpetta  gorSi  Sturla  bu  i  Hvammi, 
J>vi 2  er  hann  belt  til  elli ;  en  BoSvarr  for  J)a  til  Saelingsdals-tungu. 
Ok  i  J>enna  tima  for  fcorgils  Oddason  nor5r  til  ftngeyra,  en  synir 
hans  toku  vi6  biii  a  Sta3arholi  ok  go6or8i.     En  um  vetrinn  eptir 
var  sott  mikil.     M  andaSisk  Oddi  ^orgilsson;  ok  J)6tti  J)at  mikill 
mannskaSi,  {)viat  hann  var  vitr  ma5r  ok  manna  snjallastr  i  mali. 
Hann  anda6isk  barnlauss.     M  anda6isk  ok  Alfdi's  systir  hans3. 
Ok  J)at  sama  var  andaSisk  frorgils  fa^ir  J)eirra.     Einarr  tok  J>a  fe 
sitt  ok  go6ord  ;  ok  gb'rdisk  hann  hof6ingi,  J>vi  margar  sto5ar 4  runnu 
undir  hann :  fraendr  ok  magar 6  ok  vinir,  er  forgils  fa8ir  hans  hafdi 
fengit  ser ;  hann  skorti  ok  eigi  kapp  nd  araeSi.     Enginn  var  hann 
Iaga-ma6r,  ok  blestr  ma9r  i  mali.     Fra  J>vi  er  sagt,  at  Vermundr 
inn  au9gi  anda6isk,  en  forbjb'rn  son  hans  tok  arf  eptir  hann. 
Hann  var  kvenna-ma6r  mikill,  ok  atti  mart  barna,  ok  ur3u  flest  litt 
at  J)roska.     Hann  atti  Helgu  fordlfsdottur.     (5lafr  h^t  son  J)eirra, 
ok  var  prestr. 

7.  Yngvildr    ^orgilsdottir    varQ    eigi    unnandi    Halldori    bonda 
sinum;   ok  varS  me6  nokkurum  hsefindum  me6an  f^orgils  fa3ir 
hennar  var  vi6 ;  en  si6an  n^ttu  J)au  ekki  af.     R^zk  J>a  Halldorr  til 
iitan-fer6ar  ok  me6  honum  I>orbj6rn  Vermundarson.     Ok  er  £>eir 
komu  um  haf,  re*3usk  J>eir  til  su3r-fer3ar  ok  6ndu3usk  badir.     En 
er  J)at  spurSisk  ut  hingat,  J)a  toku  J)au  f'orgils  ok  f'ora  til  var3- 
veizlu  f^  barna  f'orbjarnar  ok  bjoggu  at  Hvali.     ^a  r£zk  J)angat  til 
vistar  Helgi  prestr   Skeljungsson ;    hann  var  vitr  ma5r  ok  g66r 
kenni-ma6r,  ok  margs  vel  kunnandi,  ok  laeknir  g63r6.     I*d  g^kk 
J6n  i'orgilsson  at  eiga  I>orlaugu  systur  Helga  prestz ;   en  hann 
f£kk  J)a  f*orger6ar  dottur  Halld6rs  Slakka-fotz,  ok  Gudrunar  {»or- 
gilsdottur;    tok  J)a  J6n  Vid  bui  at  Hvali,  ]?viat  (J)au)  forgils  ok 
tdra  elldusk  mjbk.     Helgi  prestr  atti  bii  me3  J6ni  magi  sinum. 
f^roddr  Grettisson  h^t  b6ndi,  mikill  ok  sterkr ;  hann  gat  son  viQ 
I)6rger6i 7  inni  lygnu ;  h6n  var  gongu-kona ;  sa  sveinn  h^t  Geirr, 

1  fcessi  voru  af  Sturlu  upp  laup  (!)  fyrst  er  h.  aetti  .  .  . ,  B.  2  pvi]  pat,  B. 

3  £& — hans]  add.  B  ;  om.  Cd.  *  sto&ar]  B  ;  sto5ir,  Cd.  5  ok  magar]  B  ; 

margir,  Cd.         6  ok  inn  besti  (!)  laeknir,  B.         "'  |>6rger&i]  {>6rdisi,  B. 


46  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  6.1 :  ii.  13.] 

ok  var  inn  mesti  6aldar-ma5r,  stul6a-ma8r  ok  utilegu-J)j6fr ;  hann 
var  skj6tr  a  feti,  sva  at  engi  hestr  tok  hann.  Vi6ku3r  hdt  annarr 
ma6r,  hann  var  Galmans  son  ok  Stutt-Linu1;  hann  gordisk  ok 
6rei3u-ma5r  mikill;  hann  var  Hdll  ma6r  vexti  ok  inn  hvatasti. 
£6rir  he't  maSr  Norfilenzkr,  fostri  fcorgrims  assa,  litill  vexti ;  hann 
var  i  foruneyti  me6  Geiri,  ok  gor5u  mart  flit,  fress  er  vi6  getid, 
at  hiiskarlar  fra  Hvali  hof6u  farit  i  eyjar  lit ;  ok  er  J)eir  k6mu  utan 
at  fjoru  ssevar,  J>a  festu  J)eir  skip  sitt  vi6  Sallt-holm,  en  baru  upp 
fot  sin  a  land ;  ok  foru  heim  um  kveldit.  En  um  n6ttina  komu  J)eir 
Geirr,  ok  toku  brott  vistirnar  ok  klaeSi,  ok  allt  J)at  er  J)ar  var  hirt, 
Ok  um  morguninn  er  Hval-menn  komu,  J>a  mistu  J)eir  J)ar  vinar 
i  staS,  ok  J)6tti  J)eim  sin  for  ill.  Um  hausti6  nokkuru  siSarr  J>6ttisk 
Helgi  prestr  hafa  nj6sn  af,  at  ^orgeirr  at  Brunna,  ok  ViSarr  son 
hans  mundi  herbergja  litilegu-menn.  Ok  ondverSan  vetr,  er  m^rar 
v6ru  lagSar,  J)a  foru  J)eir  tiu  saman  fra  Hvali  ondverda  nott,  J)viat 
n^si  var  a.  teir  foru  ofan  til  Brunn-ar;  ok  er  J>eir  komu  mjok  at 
gardi  J)a  foru  moti  J>eim  tveir  menn  J>ar  var  ViSarr  ok  fcorir  inn 
fjolkunngi ;  ok  fundu  J)eir  eigi  fyrr,  enn  Hval-menn  komu  at  J)eim, 
f)viat  J)eir  attu  at  sja  f  gegn  tunglinu.  f>eir  hljopu  a  eitt  enni-svell 
ok  hofSu  vapnin  fyrir  s^r;  en  Hval-menn  sla  um  J)a  hring,  ok 
sottu  at  i  glett >z,  ok  kastask  a  or6um.  J6n  kallar  maklegan  fund 
J)eirra ;  ok  kvad  ^ri  eigi  hafa  farit  kurteislega  um  bygcMr ;  ok  tet 
peim  ilia  sama  er  J)6ttusk  miklir,  at  stela  bitlingum.  forir  kvazk 
aviljaQr  stundum  at  skera  staerrum  segum.  Hann  hafdi  oxi  snag- 
hyrnda,  er  att  haf6i  Viga-Steinn.  Hann  lagdi  oxinni  til  J6ns,  ok 
kom  a  kvi6inn.  l>at  var  mikit  sar.  Si6an  t6ku  J)eir  I'ori  hondum. 
En  Vi6arr  komsk  i  brott,  ok  f6r  hann  a  Sta6arh61  til  3Einars 
fostbroSur  sins,  ok  sag6i  h6num  sva  buit ;  ok  kvezk  setla  at  hann 
mundi  vilja  r^tta  hlut  sfnn4,  t>a  er  J)eir  l^ku  saman  barnleikum, 
Einarr  l^zk  sva  gora  mundu,  ok  kva3  hann  eigi  skyldu  rekask  um 
Strandir.  En  i^rir  f6r  i  bondum  til  Hvals  ok  var  aetla6r  til  draps. 
Snemma  um  morguninn  kom  Einarr  til  Hvals  me6  fimmtanda 
mann,  ok  gengu  til  stofu,  ok  kostu6usk  menn  or6um  a.  Einarr 
spur6i,  ef  t>eir  vildi  manninn  lausan  lata.  Helgi  prestr  kva6  eigi 
J)at  efni  i,  at  lata  hann  lausan,  '  £>j6f  ok  fjolkunngan,  en  unnit  nu 


1  Galmans  son  ok  Stutt-Linu]  thus  B;  misnamed  in  Br.  '  Gellisson '  and  'sturb- 
inn.'  2  i  glett]  B ;  glettni,  Br.,  H.          3  Einars]  here  begins  the  fourth  vellum 

leaf.         4  sinn]  hans,  B. 


II5I-U59-]  STURLU  SAGA,  7.  47 

[I.  62:  ii.  13.] 

til  olifis l  ser/  Einarr  segir  mart  munu  mega  tfna 2  um 3  hann  sem 
a3ra  menn ;  ok  \6t  honum  karlmennsku  i  J>vf,  at  hann  verSi  hendr 
sinar.  Prestr  kva6  J>at  [mundu]  mal  manna  vera,  at  of  frekt  vaeri  at 
gengit  ef  JDeir  taeki  hann  a  brott;  ok  segir  me6al-lagi  radlegt,  at 
hefja  sva  vir6ing  sina  um  vsendismenn 4,  at  gora  g66a  menn  seV  at 
<5vinum.  Einarr  kvazk  mundu  manninn  i  brott  hafa.  Ok  £>at  vard 
at  lyktum,  at  Einarr  ge*kk  at  i>6ri,  ok  skar  af  honum  bondin,  ok 
hafSi  hann  me6  seV,  En  upp  fra  jpessu  var6  Helgi  prestr  aldri  vinr 
Einars  slikr  sem  a3r.  En  Jon  la  um  hri3  i  sarum  ok  andaSisk 
6r.  En  f>6rir  uti  ok  var  i  ymsum  sto5um,  ok  hof5u  J)eir  J>a  sveit 
ok  Vi6ku6r  Linuson.  Vigfuss  het  ma6r  ok  var  Austfirzkr.  Geirr 
var  ok  £>ar  a6ra  lotu ;  ok  var  J>at  kvittaS,  at  J)eir  vseri  hrf6um  a 
Sta6arholi  e8r  at  Brunna  e3r  i  Tjaldanesi.  Um  vetrinn  fyrir  Fostu 
er  J)ess  geti6,  at  Hval-menn  komu  J)ar,  ok  voru  fimtan  e$r  sextan, 
ok  s6ttu  J)egar  at  J)eim;  en  J>eir  vor6usk  or  husum.  En  Hval- 
menn  J)6ttusk  vita5,  at  ojafnt  yr6i  skipt  ef  Einarr  yr6i  vi6  varr,  J>a 
hurfu  J)eir  fra.  Birningr  talSi  at,  er  hus  hans  v6ru  rofin ;  en  Hval- 
menn  kva6u  aerna  sok  til  jpess,  er  hann  haf5i  h^st  6aldar-menn. 
Ok  var5  af  sliku  litt  milli  manna.  En  um  varit  tok  Helgi  prestr 
Geir  i  sauSa-hiisi  J)eirra  fra  Brunna,  ok  hafSi  hann  upp  til  Hvals, 
ok  ba3  nu  ekki  fresta  at  hann  vasri  upp  festr,  a6r6  menn  gorSisk  til 
at  draga  hann  af  J)eim.  Ok  sva  gor6u  J>eir;  ok  festu  hann  upp  i 
Kopps-tro5  J)ar  at  hus-baki.  En  um  sumarit  eptir  var  lagt  hesta- 
|)ing  a  StaSarholi.  ^a  var  j^ar  Vi6ku3r  Linuson.  {>eim  vard  at 
orfium  ok  Birni  Gilssyni  ok  talfii  Vi6ku6r  at  vi6  hann  um  f>at 
er  hann  hafdi  farit  i  Tjaldanes  me6  Hval-monnum,  ok  beiddi  b6ta 
fyrir.  Bjorn  kva9  hann  s^na  mikinn  6s6ma,  er  hann  for  &  manna- 
fundi,  J)jofr  ok  stul6a-ma6r.  Si6an  heita6isk  hvarr  vi6  annan. 
Bjorn  sag3i,  at  Vi6ku5r  mundi  eigi  {>ora  at  ra6a  framan  a  hann. 
H  maelti  ViSkudr :  *  S6  J)U  nu  vi6  J)a;'  ok  Iag6i  framan  oxinni 
Steins-naut  i  kvi6inn ;  ok  f£ll  Bjorn  J)ar.  En  Vi6ku6r  g^kk  heim  a 
StaSarhol,  ok  inn  i  su3r-bur.  f>ar  var  ok  J)a  f^orir  fyrir,  ok  var 
lokit  bur  i  las.  Bjorn  anda6isk  um  nottina:  Si6an  kom  Einarr 
J>eim7  utan ;  en  vigin  v6ru  bota-laus.  Vi6ku5r  var  i  ymsum  sto3um. 
En  menn  hof6u  a  hondum  Einari,  at  hann  vaeri  i  ra6um 8  um  vig 

1  olifis]  ohelgi,  B.          2  tina]  B ;  tia,  Br.  s  um]  of,  B ;  vi3,  Br.  *  um 

vaendismenn]  add.  B ;  om.  Br.,  H.  5  jpottusk  vita]  B ;  treystust,  vellum  leaf  (as 

also  Br.,  H.)  6  edr,  the  vellum  and  B;  read  'adr?'  7  Jwim]  f>6ri,  B. 

8  at — ra8um]  add.  B. 


48  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  63,64:11.14.] 

Bjarnar;  en  hann  faerdisk  undan  me3  ei5um,  ok  var9  J>at  aldri 
uma-laust l. 

8.  fcat  barsk  at  f  Kr6ksfir8i  J>ar  er  at  Kambi  heitir, — J>ar  bjo 
Einarr2  Kjartansson, — at  £angat  hofdu  s6tt  dagskemtan3  J6n  ok 
fcorsteinn  synir  I'orarins  Kroksfjardar 4,  en  fcorsteinn  var  inni ;  hann 
atti  J)ar  fylgju-konu.     En  J6n  st66  liti  undir  vegg,  ok  taladi  viS 
Steinunni  husfreyju.     f>a  rida  fram  fyrir  husit 5,  Vidkudr  Lmuson, 
ok  Vigfuss ;  hann  haf6i  oxina  Steins-naut ;  en  ViSkuSr  haf6i  svi6u 
ok  silfr-rekinn  leggrinn  a,  ok  allra  vapna  bitrast,  ok  vafit  jarni 
skaptid.     I>eir  hljopu  £egar  ba6ir  at  Joni ;  ok  sog6u,  at  J>a  skyldi 
J)eir  launa  h6num  atferdir  ok  eltingar ;  ok  lagdi  Vi6ku3r  til  hans 
svi6unni,  en  Steinunn  rann  a  Vigfus  ok  h^lt  honum.     Jon  haf6i 
oxi  vi'Sa,  ok  lagt  skaptid  i ;  hann  laust  af  seV  lagit  ok  greip  sviduna, 
ok  las  at  hondum  h6num.     l»a  vildi  Vi6ku6r  bregda  undan 6 ;  en 
J6n  tok  hann;    ok  J)a  kenndi   afls-munar,  ok   horvaSi  Vi6ku6r 
undan.    I>a  kom  ^orsteinn  ut,  ok  var6  ekki  af  tilraedi  hans.    Ok  er 
J6n  sa  J)at,  J>a  hratt  hann  Vi6kunni  fra  seV  sva  hart,  at  honum  var 
vi6  fall.    Sf6an  hjo  hann  til  hans,  ok  kom  i  ennit  J)vert ;  ok  var  J)at 
3erit  bana-sar.     Pessi  averki  var  mjok  lofaSr  af  flestum  monnum. 
Eptir  J>essa  atburSi  lagdisk  or6r6mr  a,  at  mjok  J)6tti  annarr  hattr 
a  urn  he'rads-stjornina  en  J>a  er  ^orgils  haf3i.     Ok  t6ku  J)a  margir 
menn,  J)eir  er  mikit  J)6ttusk  at  sdr  eiga,  at  rada  ser  til  eigna  i  a6ra 
sta6i,  J)ar  sem  J)eim  J)6tti  seV  helzt  traustz  at  van. 

9.  Nu  skal  J)ar  til  mals  taka,  er  BoSvarr  bj6  i  Tungu  i  Saelings- 
dal.     M  r^zk  til  biilags  med  h6num  Yngvildr  I*orgilsd6ttir ;  h6n 
var  J>a  ekkja.     M  var  ok  Jmt  tiSenda,  at  {)eir  synir  f>orgeirs  v6ru  i 
Hvammi,  f^orvardr  ok  Ari,  meQ  Sturlu  magi  smum.     f>eir  gor6u 
s^r  tftt  um  fundi  vid  Tungu-menn,  ok  hittusk  optast  at  laugu.     i*at 
var  um  vetrinn  er  fcorvardr  hafSi  farit  til  laugar  i  Sselingsdal ;  [ok] 
er  hann  skyldi  heim  fara,  fe'll  hann  af  baki,  ok  skein6i  sik  a  faeti ; 
ok  maeddi  hann  blodras ;  ok  f6ru  J>eir  i  Tungu,  ok  var  hann  jpar 
eptir,  ok  batt  Yngvildr  um  f6t  h6num.     Hann  var  i  Tungu  mjok 
lengi  at  laakningu ;  ok  um  varit  var  hann  ^mist  J>ar  e6r  i  Hvammi. 
Monnum  fundusk  or6  um  J)at,  at  f>au  torvarSr  ok  Yngvildr  maeltusk 
fleira  vid  en  a6rir  menn ;  en  vinir  J>eirra  synjudu  J)ess.     En  um 

1  uma-laust]  thus  Cd.  and  B  (vmalaust)  ;  see  Diet.  s.  v.  umi ;  ummals  laust,  Br.,  H  ; 
the  tn»e  form  however  may  be  '  umles-laust.'  '*  Eirikr,  B.  3  dagskemtan] 

add.  B.  *  synir  |>6rarins  Kroksfjardar]  add.  B.  B  menn  fyrir  husin,  B. 

6  undan]  saxi,  B. 


H5I-H59-]  STURLU  SAGA,  8,  9.  49 

[I.  65 :  ii.  14.] 

varit  eptir  r£zk  f>orvar3r  nor3r  til  EyjafjarSar ;  en  Yngvildr  f6r  J>a 
ut  a  Me3alfellz-strond,  ok  gor3i  bu  at  Ballara.  H6n-l^t  seV  bua 
svefnhiis,  ok  var  J>ar  longum.  Hon  hafdi  fotar-mein  um  sumarit,  ok 
ge*kk  h'tt  um  syslur.  En  um  haustid  kom  J)ar  kona  at  sex  vikum l 
su  er  h^t  f>6rdfs,  ok  var  Leifsdottir ;  h6n  var  6r  EyjafirSi.  Ok  er 
h6n  hafdi  skamma  stund  dvalizt,  {>a  61  h6n  barn;  ]pat  var  nefnt 
Signer;  en  fadir  hennar  h^t  f>orsteinn  f>orleifsson,  Nordlenzkr 
ma3r.  H6n  f6r  um  hausti3  me6  barnit  norSr  til  Eyjafjar6ar.  En 
eigi  at  sf6r  grunuSu  menn,  ok  gordu  morg  or3  a 2  um  ra3  f>eirra 
torvardz  ok  Yngvildar.  Ok  er  Einarr  ver5r  J)essa  van,  leitar  hann 
eptir  um  malit  vi3  f'orvard;  ok  kva3  hann  mundu  beV  um  vilja 
sonnu  svara.  En  J>au  svor  komu  h^r  i  mot  af  hendi  frorvarSz,  at 
synjaS  var  mals ;  ok  festr  fyrir  jarnburSr ;  ok  skyldi  Klaengr  biskup 
gora  um  hversu  sem  skfrslan  gengi.  Grimr  he't  sa  ma3r  Nor9- 
lenzkr  er  jarnit  bar.  En  er  hondin  var  leyst,  ]?a  var  J>at  atkvaedi 
biskups,  at  hann  vaeri  skirr.  Ok  eptir  J>at  sneri  biskup  f  gor3,  ok 
gordi  fe  a  hendr  Einari.  Ok  sleit  sva  J)vi  J)ingi.  ^at  sumar  bj6sk 
I'orvarSr  til  utan-fer5ar  i  EyjafirSi.  M  seldi  ok  Yngvildr  fjar- 
heimtur  sinar  allar  Sturlu;  ok  t6k  hann  s6kn  ok  vorn  allra  mala 
hennar,  sem  hann  vaeri  a6Hli.  Eptir  J>at  r^zk  Yngvildr  til  ferdar  a 
laun  nor3r  til  Eyjafjar3ar,  ok  skar  sdr  skor  ok  karl-klae6i,  ok  me9 
henni  Steingrimr  kumbaldi  Masson.  Ok  er  kaupmenn  logdu  ut 
eptir  firdinum,  h!66u  J)eir  segli  ok  skutu  bad,  ok  roru  yfir  & 
Galmars-strond 3 ;  ok  g£kk  Yngvildr  {>ar  d  skip,  ok  f6r  f  brott  med 
fcorvarSi ;  ok  komu  vi9  Noreg.  M  var  Ingi  konungr  Haraldzson, 
ok  rdzk  torvardr  J)a  til  hans.  En  Gregorius  Dagsson  t6k  vi8  haldi 
Yngvildar.  En  er  t>etta  fr^ttisk,  t>a  hofsk  af  n^ju  sa  or3r6mr,  at 
SigriSr  mundi  vera  dottir  f>orvardz  ok  Yngvildar ;  ok  J>at  me3,  at 
skfrsla  hefdi  villt  verit,  ok  sva  at  Sturla  ok  Ingibjorg  hefdi  J)essi 
ra3  ra3it 4  me3  !»orvar3i.  Ok  sn^sk  mi  Einarr  me3  fjandskap  d 
hendr  Sturlu ;  ok  kva8  hann  hafa  sik  vafdan  i  miklu  vandrse3i 6.  Ok 
nsesta  sumar  kva3  Einarr  J)at  upp  fyrir  vinum  sfnum,  at  hann  myndi 
malinu  fram  halda  a  hendr  Sturlu  um  £enna  6haefu-hlut.  Ok  sva 
gor3i  hann,  ok  fjolmennti  mjok.  Ok  s6tti  J)au  mal  f  d6m,  at  hann 
hef5i  ra5it  J)au  ra3  i>orvar3i,  at  hann  skyldi  segja,  at  f>orsteinn  vaeri 
fadir  Sigrf6ar,  jpar  sem  ^orvardr  var  torgeirsson ;  ok  gort  f  J)vf 
mannvillu  ok  kristni-spjoll6;  ok  l^t  var9a  fjorbaugs-gard.  En  Sturla 

1  at  sex  vikum]  add.  B.         2  morg  ord  a]  margort,  B.         3  Thus  Cd. ;  Galmas 
strond,  B.         *  radit]  vitat,  B.         5  vendrae&i,  B.         6  spjoll]  spell,  B. 
VOL.  I.  E 


50  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.  D. 

[1.66:  ii.  14.] 

kvazk  mundu  fyrir  J)etta  [mal]  vinna  ei9a,  at  hann  hefdi  eigi  \  J>eim 
raSum  verit.  Einarr  maelti :  '  Fa  J)u  t61f  menn  me5  J^r  at  sanna 
ei6  J)fnn,  ok  mun  ek  eigi  J)a  malum  fram  halda.'  Ok  er  ei9a  skyldi 
vinna,  J>a  skiloH  Sturla  sva  undir  eiSstaf,  at  hann  hef5i  eigi  radit 
£orvar8i  at  gora  mannvillu.  Pa.  innti  Einarr  sva l  mdlit,  at  hann 
hefSi  eigi  vita3  me5  honum 2.  M  sagoH  Sturla :  '  Eigi  hugSa  ek 
mik  um  J>at  mundu  sekjan  verda,  J)6tt  ek  seg3a  eigi  6happ  eptir 
teng3a-monnum  minum  medan  ek  var  eigi  [at]  spur8r.'  M  sag8i 
Einarr :  '  Mundi  mi  J>at  mega  heyra,  hvart  Sturla  hefir  vita5  mann- 
villuna.'  Ok  sva  Iag5isk  orSromr  a,  sem  hann  mundi  vitad  hafa. 
Var  J>a  ok  lokit  saettinni.  En  me8  J)vf  saett  su  var  6goldin  er 
biskup  hafQi  gort  a  hendr  Einari,  J>a  stefndi  Sturla  eindaga  um 
AlJ)ingis-s8ettar-hald,  ok  \4t  var9a  fjorbaugs-gar8,  ok  f6ru  hvar- 
tveggi  malin  i  d6m.  Hvarir-tveggju  hof8u  mikit  fjolmenni,  ok 
gengu  hvar-tveggi  malin3  fram,  ok  var8  hvdrr-tveggi  sekr  fjor- 
baugs-ma8r,  Sturla  ok  Einarr.  Eptir  J)ingit  sofnudu  J>eir  ba8ir  lidi 
til  f<6rans-d6ms.  Ok  J>a  f6r  Einarr  f  Hvamm  me8  hundra8  manna 4, 
en  hann  1&  eptir  i  Saurbae  Hr61f  Gunn61fsson  me3  hundra8  manna, 
fcar  var  me8  Einari  Snorri  Kalfsson,  !>orleifr  beiskaldi  or  Hitardal, 
sonr  I>orleiks  au5ga,  ok  Hermundr  Ko5ransson,  Halld6rr  Egilsson, 
ok  mart  annarra  vir3inga-manna.  Sturla  hafdi  ok  mikit  Ii6 :  J)ar 
var  BoSvarr  ^rSarson,  Pall  Bjarnason.  Sturla  reid  vestr  til  Saur- 
baejar  me3  sex  tigi  manna,  ok  reid  upp  I'verdal 6  en  ofan  Tra5ar- 
dal  ok  sva  f  Saurbae,  ok  hadi  f^rans-d6m  a  Sta8arh61i.  Ok  reid 
aptr  um  Saelings-dal,  ok  utan  reiSgotu  at  Hvammi.  En  flokkr 
Einars  sat  fyrir  ofan  gotuna  milli  tiingardz  ok  Stekks-mula 6.  Si8an 
gengu  J>eir  Bodvarr  heiman  af  baenum  me8  flokkinn  ok  m6t  Sturlu  ; 
en  Einarr  hljop  upp  ok  eggjacH  atgongu ;  en  fcorleifr  beiskaldi  bad 
hann  eigi  st^ra  monnum  i  sva  mikinn 7  vada,  at  aldri  leystisk,  sem 
van  var  a,  ef  svd  mikit  fjolmenni  skyldi  JDar  berjask.  Ok  ur8u 
margir  g68ir  menn  til  me6  h6num8  at  eiga  hlut  f.  Ok  skildu 
menn  6happa-laust.  En  er  J)eir  fundusk,  Sturla  ok  BoSvarr,  sagdi 
Bo8varr,  at  Sturla  haf8i  mjok  haett  til  um  malit,  ri&t  fra  monnum 
sfnum.  Sturla  kvad  eigi  mundu  t>ykkja  haldit  til  jafns  vi8  Einar, 

1  sva]  undir,  add.  B.  2  at  hann — honum]  '  ok  eigi  vitad  me&  honum,'  B. 

3  malin]  B ;  vel,  Cd.  *  hundrad  manna]  thus  (c.  manna)  vellum ;  halft  c,  B. 
6  f>verdal]  B ;  J>uardal,  Cd.,  H,  as  also  below  ch.  1 8.  6  Stekks-mula]  stekka  miila, 
B.  7  mikinn  vada]  here  ends  the  fourth  and  begins  the  fifth  vellum  leaf.  8  med 
honum]  add.  B. 


ii 6o.]  STURLU  SAGA,  10.  51 

[1.67:  ii.i5.] 

ef  hann  saeti  heima  ok  heyoH1  eigi  fe'rans-dom;   en  kva6  vant  at 
vita  hvarr  f>ar  bseri  haerra  hlut. 

10.  Nu  satu  hvarir-tveggju  i  sekt2  J)au  messeri.  En  at  sumri 
buask  J>eir  ba&ir  til  J)ing-rei9ar ;  ok  rei6  Sturla  Langa-vatzdal,  en 
Einarr  Bratta-brekku.  Ok  er  hann  kemr  su6r  i  NorcSrar-dal 3,  pa 
skipti  hann  H3i  sinu  ok  maelti :  '  Nu  er  a  pa  Iei6,  at  v6r  munum 
breyta  ra6um  um  ferSir  varar,  ok  sniia  aptr  til  hdra6s;  en  vi6 
go3or6i  minu  skal  taka  Alfr  sonr  foroddz  jarls/  Morgum  monnum 
kom  petta  mjok  a  6vart,  ok  pottusk  skilja  at  nokkut  mundi  st6rt 
undir  bua.  Einarr  sneri  pa  aptr  me9  halfan  pri6ja  tug  manna. 
far  var  me6  honum  Gunnsteinn  forisson,  Eyjolfr,  Oddr  Bassason  4, 
ok  Vi6arr  torgeirsson.  f>eir  hofQu  nattverd  at  Sau3afelli,  ok  ri3u 
um  nottina  inn  i  Hvamm.  P£  mselti  Einarr,  aSr  J)eir  ridu  at 
baenum :  '  Nu  vaera  ek  a  J>at  viljaQr  at  v6r  eldim  osparlega  i  Hvammi 
i  nott,  ok  maetti  J>eir  minnask 5  kvamu  varrar/  ^eir  v6ru  ok  flestir 
me6  honum  er  eigi  lottu  J>essa  mjok.  Ok  er  jpeir  k6mu  i  Hvamm, 
J)a  faer5u  J)eir  alia  menn  i  kirkju ;  en  ruddu 6  fd  ollu,  ok  brenndu 
allan  baeinn ;  ok  fluttu  fd  allt  vestr  til  Saurbaejar,  ok  tolSust  at  sinu 
ganga.  Einarr  reid  J>a  til  jpings  me3  niunda 7  mann.  Ok  er  menn 
komu  a  fund  Sturlu  ok  sog6u  honum  tfSendin:  Hann  svarar  ok 
kvad  Einar  myndu  ellt  hafa  fryju-laust  eina  nott.  Sf9an  var  Ieita6 
um  saettir  af  vinum  beggja  J)eirra  ok  stefnur  til  Iag5ar;  ok  J)6tti 
monnum  til  vandrae9a  horfa.  Si6an  var  at  s6ttr  Klaengr  biskup  at 
hann  myndi  gora  um  malit.  Sturla  jataSi  jpessu  ok  Einarr,  ok  peir 
mundu  hafa  Jpat  er  biskup  ger6i 8 ;  ok  kalla  hann  liklegan  at  gora 
til  jafnaSar.  Ok  a  J)vi  J)ingi  var  saetzk  a  oil  mal  at  J)essu.  En  a3r 
til  loks  vaeri  lyktum  a  sniiit,  kvezk  Sturla  vilja  at  biskup  ynni 
fimtard6ms-ei3,  at  hann  gordi  jafn-saetti.  SiSan  var  fundr  i  B6nda- 
kirkju-garSi  allfjolmennr.  fa  maelti  biskup :  '  Ek  gori  fyrir  brennu 
ok  baejar-ska9a  sex  tigi  hundra6a,  en  fyrir  sakir  vid  Sturlu  af 
Einari 9  gori  ek  fimm  tigi  hundrada  ;  ran  skulu  gjaldask  aptr.' 
Eptir  J>at  vann  biskup  fimtard6ms-eid.  M  maelti  Sturia :  '  Sva 
vir6i  ek  ei8  biskups  sem  Paska-messu  j  ma  ek  J>at  eigi  til  fjar  meta ; 
en  somi  er  oss  pat.  En  flestir  munu  eigi  kalla  gjoldin  mikil,  ok 

1  hey5i]  h«5i,  B.  2  i  sekt]  B ;  a  sett,  Cd.  3  Nor5r4r-dal]  Kalsdal  B. 

4  Bersason,  B.       5  minnask]  reka  minni  til,  B.       6  ruddu]  thus  vellum ;  rsentu,  B. 
7  ixa,  B;  in  vellum  uncertain  (x  mannz?).  8  Hann  svarar  ok  kva& — gerSi] 

emend.     The  vellum  being  here  almost  illegible,  the  paper  transcripts  (Br.,  H)  are 
all  faulty.     In  the  illegible  words  we  have  therefore  had  recourse  to  B.  9  Sturlu 

af  Einari]  en  fyrir  sakir  vio  Einar,  B  (better?). 

E  2 


52  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[1.68,69:  ii.  16.] 

gordir  eigi  fe'samar.'  Si'San  f6ru  menn  heim  af  J)ingi,  ok  v6ru 
sattir  at  kalla;  ok  rdttusk  ran  flest,  ok  eigi  gorsamlega.  Sturla 
setti  husa-bse l  sfnn  um  sumarit ;  ok  var  alh^st  fyrir  vetr,  eigi  verr 
en  d3r.  f>au  Sturla  ok  Ingibjorg  attu  tvaer  daetr,  f>6rdfsi  ok  Stein- 
unni.  Ingibjorg  t6k  s6tt  ok  andaSisk  a6r  mala-lok  jDessi  ur8u. 
Sidan  atti  Steinunni  J6n  Brandzson;  ok  bjoggu  J>au  a  Reykja- 
h61um.  f>eirra  synir  v6ru  J>eir  Berg]>6rr,  ok  Brandr  ok  fvarr  ok 
Ingimundr.  En  £6rdisi  atti  Bar6r2  Snorra  son,  BarSar  sonar  ins 
svarta  6r  Selardal ;  ok  voru  J^eirra  synir,  Snorri  ok  Pe'tr  ok  Sturla, 
Nokkuru  sfdarr  atti  Sturla  son  vi3  GuSfinnu  Steinsd6ttur,  J>ann 
er  Bjorn  h6t.  Ok  litlu  sidarr  f£kk  hann  Gu3n£jar  Bodvarsd6ttur, 
ok  var  Jmt  brullaup 3  f  Hvammi.  Ok  atti  hana  til  elli. 

11.  M  var  Einarr  Helgason  stjupsonr  Sturlu  f  Hvammi;  hann 
gorSisk  J)d  roskinn  ma8r.  ^a  gait  Sturla  lit  fe  bans ;  J)at  var  land 
i  Saelingsdals-tungu,  ok  J)ar  buit  me5.  Hann  settisk  J)a  f  bu  ok 
kvangadisk,  ok  fdkk  GuSrunar  Brandzdottur  systur  J6ns  meQ  tilstilli 
Sturlu,  me6  J)at  f^  er  henni  fylgdi  heiman ;  J)at  var  land  i  Kr6ks- 
fjar6ar-nesi  ok  Kr6ksfjarSar-eyjar.  En  J)at  haf3i  verit  nokkura  hrld, 
at  Brandr  hafdi  1^3  Einari  ^orgilssyni  at  faera  f  aer  um  haustum  til 
skurSar ;  en  J)a  var  sva  komit,  at  Einarr  £orgilsson  {)6ttisk  eiga  mdla 
a,  at  hafa  me3an  hann  bjoggi  a  Sta8arh61i.  Si6an  \6t  Einarr  Ingi- 
bjargarson  faera  lit  aer  sinar  um  haustit,  ok  kvezk  aetla  at  hann  skyldi 
eigi  vera  raeningi  fyrir  Einari  frorgilssyni.  En  er  J>etta  fr^tti  Einarr 
fcorgilsson,  kvad  hann  J)at  Ifklegra  at  hann  mundi  halda  re'ttu  fyrir 
nafna  sfnum,  ok  kvaS  J>eim  enn  eigi  leidask  at  leita  a  sik.  Hann 
sendi  sfdan  Ljiifina  prest  at  faera  lit  sfnar  aer  ok  hinar  litan.  Ok  er 
J>eir  k6ma  f  Kr6ksfjar3ar-nes  til  Eyj61fs  Hallgrfmssonar ;  hann  var 
gamall  madr  ok  g68r  b6ndi.  ^eir  ba8u  hann  skips.  Hann  kvezk 
eigi  mundu  Ija.  M  maelti  prestr:  'Firn  mikil  tekr  Jni  til;' — ok 
laust  hann  me8  oxar-hamri ;  ok  var8  J)at  s^nn  averki.  f'eir  t6ku 
skip  hans  ok  faer3u  lit  aernar,  en  hinar  litan ;  ok  fara  heim  eptir 
JDat.  En  er  Einarr  Ingibjargarson  spurdi  J)etta,  kvad  hann  Einar 
£orgilsson  enn  s^na  rangyndi,  ok  fylgja  at  vandum  mala-efnum 
sem  fyrr.  Hann  l^t  fara  eptir  dm  sfnum  ok  reka  heim.  SfSan 
finnr  hann  Sturlu,  ok  segir  (at)  h6num  Hka8i  flla  vi8  nafna  sfnn. 
Sturla  segir :  '  I'at  munu  flestir  aetla,  at  ek  muna  fyrir  lata  vinnask 
malaferli  vi8  Einar  ;  en  eigi  vil  ek  enn  sitja  h6num  6haefu-hlut  vid 

1  setti  hiisa-bae]  thus  vellum  (and  H,  440)  ;  let  husa,  B.        2  B&r8r]  B ;  Brandr, 
Cd.  (wrongly).          s  bruftkaup,  B. 


1161-1169.]  STURLU  SAGA,  11,  12.  53 

[I.7o:i.M7.] 

mik  e8r  mina  vini/  Litlu  si5arr  f6ru  ]peir  Sturla  ok  Einarr  me9 
t61fta  mann  vestr  f  Gufudals-fjorQ  at  heimbo64.  Ok  er  J)eir  foru 
vestan,  f6ru  £>eir  lit  f  Kroksfjar3ar-eyjar,  ok  hjoggu  allar  aer  Einars 
f>orgilssonar,  ok  bdru  saman  f  einn  kost.  Eptir  J)at  f6ru  J)eir  heim. 
£a  var  Einarr  f>orgilsson  at  bruShlaupi  a  Reykjaholum,  er  BoSvarr 
Barkarson  gipti  ValgerSi,  d6ttur  sma,  iJ6rhalli  Brandzsyni.  M 
spuroH  Einarr  a-hoggit ;  ok  svarar  sva :  '  Ekki  leiftisk  J)eim  enn  at 
[ver]  eigimsk  vi9  glettni.'  Um  vetrinn  eptir  J61  for  Einarr  Ingi- 
bjargarson  nor5r  til  EyjafjarSar.  En  er  Einarr  f>orgilsson  fre'tti  t>at, 
J)a  for  hann  um  daginn  vi6  atta  mann  su8r  i  Tungu.  Hann  kvaddi 
til  sfn  £orgeir  Grimsson,  ok  kvezk  vilja  at  hann  ynni  a  Lopti  fost- 
broSur  Gu8n^jar  Brandzd6ttur,  ok  l^zk  vilja  gora  J)eim  nokkura 
akenning  sinna  verka.  M  er  J>eir  komu  f  Tungu,  gengu  J>eir  f 
stofu ;  ok  var  ]peim  heilsa6  ok  spurSir  tidenda,  ok  settusk  J)eir  ni8r. 
En  er  Einarr  sa,  at  ekki  var8  tilrae8i  ^orgeirs,  J)a  st65  hann  upp,  ok 
gdkk  litar  a  golfit.  Hann  var  naers^nn,  ok  J>ekti  hann  eigi  hvar 
Loptr  sat.  Hann  sneri  at  J>eim  manni  er  f>or61fr  h^t,  ok  Iag8i  spjoti 
i  laer  honum  sva  at  skar  lit  6r ;  ok  var  ]pat  svoSu-sar1.  Mhlaupaupp 
menn  jpeir  er  inni  v6ru  ok  he*lt  hverr  d  o8rum.  f3ar  var  Gu8finna 
Sveinsdottir,  ok  h^lt  hon  Einari.  I'au  skutu  konu  einni  lit  i 
Hvamm  at  segja  Sturlu ;  en  konur  ok  karlar  JDeir  er  J)ar  voru  hdldu 
t>eim  Einari.  Ok  mundu  J>eir  eigi  a  brott  komask  ef  Svertingr 
Starrason  veitti  J)eim  eigi ;  hann  let  J)a  lausa ;  ok  kva8  eigi  haefa  at 
|>ar  yr8i  meiri  vandrse8i ;  ok  kom  hann  J>eim  f  brott ;  hann  var  J)ar 
heima-ma8r.  I'eir  Einarr  foru  J>egar  brott,  ok  gengu  upp  a  Mula 
ok  nor6r  eptir  fjalli,  J>ar  til  er  J>eir  k6mu  heim.  En  er  Sturla  kom 
f  Tungu,  l£t  hann  tysa  dverkum.  Hann  g£kk  si8an  at  Svertingi  ok 
reiddi  oxar-hamar  at  hof3i  h6num,  ok  kva3  hann  {)ess-  ver8an  at 
hann  vaeri  drepinn ;  ok  var  vi&  sjalft  at  ]pat  faeri  fram ;  en  J)at  barg 
honum  er  hann  var  heima-madr  Einars  Ingibjargarsonar.  Nii 
J)6ttusk  J>eir  Einarr  torgilsson  hafa  hefnt  nokkvat  a-hoggsins. 

12.  Nu  er  J>at  sagt  um  haustid,  at  fcorgrimr  prestr  brotamadr2 
kom  nor6an  6r  h^radi  ok  me6  h6num  Alof  kona  hans ;  h6n  var 
kvenna  vaenst,  en  hann  var  gamall.  f'au  k6mu  a  Sta8arh61.  Hallr 
^joSolfsson  var  heima-maSr  Einars.  Hann  kva8  J)at  aldri  skyldu 
vera  lengr,  at  gamall  ma5r  flakka8i  me8 3  sva  vaena  konu ;  ok  t6k 
hana  af  honum,  ok  sva  hest  hans  er  Mani  h£t,.  allra  hesta  beztr. 

1  sodu  sir,  B.  a  brotama&r]  add.  B.  s  flakkaSi  me&J  flekkadi,  B 

(flikadi?). 


54  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  71:  ii.iS.] 

£orgrimr  f6r  brott  af  Sta5arh61i  ok  undi  ilia  viS.  Hann  f6r  i 
Hvamm,  ok  sag6i  Sturlu  at  honum  var  gor  svivirding,  ok  bad  hann 
asja.  Sturla  segir  eigi  vera  mikil-mennsku  i  sliku ;  en  kva&  Einar 
J)at  flla  gora,  at  veita  vendis-monnum  a  leid  fram,  ok  leggja  J)ar  vid 
virding  sina.  Um  haustid  hafdi  brotid  skip  nordr  vid  Horn,  ok 
k6mu  menn  jpadan  fdlausir  til  Sturlu  ok  badu  Sturlu  asja.  Hann 
t6k  vid  J)eim  um  vetrinn.  Einn  J)eirra  h^t  Gjafvaldr.  Sturla 
maelti  vid  hann :  '  Ek  J)ykkjumk  hafa  radit  vel  mjok  vid  J)ik.  Nu  vil 
ek  senda  J)ik  vestr  til  Saurbaejar  til  Helga  prestz  til  haldz,  at  hann 
s^  JDdr  at  lidi  ok  heima-menn  hans;  en  J)ii  skalt  sitja  um  Hall 
f>j6d61fsson.'  Hann  kvezk  til  J)ess  skyldr  at  gora  sem  Sturla  vildi. 
Hann  for,  ok  kom  til  Hvals,  ok  segir  Helga  presti.  Hann  kvazk 
mundu  vi6  honum  taka.  Ok  var  hann  J>ar  um  hrid.  Ok  litlu  sfSarr 
kom  j^angat  Hallr  !Jj6661fsson  um  farinn  veg,  ok  stefndi  J>a3an 
ofan  til  Maskeldu ;  en  huskarlar  Helga  prests  slogusk  a  Iei6i-or8 
vi5  hann.  En  er  J)eir  komu  ut  6r  garSi,  kom  Gjafvaldr  eptir  jDeim, 
ok  hj6  ^egar  til  Hallz,  ok  kom  a  haegri  6x1,  ok  renndi  ofan  eptir 
armlegginum  mjok  at  olnboga,  ok  var6  mikit  sar.  Gjafvaldr  tok 
jDa  hlaup,  ok  ferr  til  J)ess  er  hann  kom  i  Hvamm.  En  er  Einarr 
[f'orgilsson]  spurSi  J>etta,  heimtir  hann  at  s^r  vini  sina,  ok  kva3  sdr 
ilia  hugna  sva  buit.  Sumir  maeltu,  at  eigi  vasri  m6tra3  g66 l.  Eptir 
J>at  for  Alof  brott  af  StaSarholi,  ok  su6r  i  Hvamm,  ok  t6k  f'orgrimr 
vi5  henni.  M  ba6  Sturla  torgrim  fara  til  Saurbaejar,  ok  vita  ef 
hann  nae5i  hesti  sinum.  Si6an  f6r  hann  i  Saurbae,  ok  sat  um 
hestinn,  ok  gat  tekit  i  drifu-e'li,  ok  komsk  brott  meS.  Einarr  Ingi- 
bjargarson  kom  nor6an  um  vetrinn,  ok  Iika6i  ilia  er  huskarl  hans 
var  saerdr. 

13.  Sigur3r  h^t  ma6r  kerlingar-nef;  hann  bj6  at  Laugum  1 
Saelingsdal ;  hann  var  J>ingma6r  Einars  frorgilssonar.  Honum 
fylg9i  at  lagi  ArngerSr  d6ttir  Asolfs  Gunnfarz-sonar ;  h6n  var  vaen 
kona.  {'at  var  eitt  hvert  sinn,  at  Einarr  Ingibjargarson  rei5  yfir  til 
laugar  ok  kom  til  huss ;  ok  batt  hest  sinn  vid  dyrr ;  en  hann  gdkk  til 
stofu  ok  taladi  vi6  Arngerdi.  En  er  Sigur6r  var6  ]pessa  varr,  hleypdi 
hann  beisli  af  hestinum ;  ok  hlj6p  hann  brott ;  en  konur  k6mu  i 
stofu,  ok  kvadu  Einar  mundu  verSa  ganga  heim  ef  hann  tekr  eigi 
hest  sinn.  Einarr  gengr  ut  ok  hitti  Sigur6,  ok  spurdi  hvi  hann 
gorSi  h6num  slikan 2  farar-talma.  Sigurdr  var  st6r-or6r,  ok  kva5 

1  at — goft]  at  jpat  vaeri  iira8!igt,  B.  2  Here  ends  the  fifth  vellum  leaf. 


1161-1169.]  STURLU  SAGA,  13,  14.  55 

[1.72:  ii.i9.] 

hann  vera  vel  til  hlaups  buinn  at  elta  best  sinn.  '  Heyr  a,'  sag8I 
Einarr,  '  at  J>u  gorir  me'r  afar-kosti.'  Ok  laust  til  bans  oxar-hamri 
fyrir  ofan  eyrat,  sva  at  J)egar  horffiu  upp  fsetrnir.  M  spur6i  Einarr 
ef  hann  vildi  annat  *.  SigurSr  stod  a  faetr  ok  skauzt  inn  i  dyrnar 2  ; 
en  konur  gripa  Einar,  ok  badu  hann  heim  fara ;  ok  hann  gorSi  sva. 
Si  San  sendi  hann  f  Hvamm  at  hitta  Sturlu.  Einarr  f»orgilsson  var 
at  gistingu  f  AsgarSi  at  Erlendz  prestz.  SigurSr  for  ]?egar  a  fund 
Einars,  ok  sag3i  honum  hver  osaemQ  honum  vseri  gor,  ok  ba6  hann 
asja.  Einarr  le"zk  JDat  vilja,  at  eigi  ynni  J^eir  opt  a  jpingmonnum 
hans.  Sturla  for  i  Tungu  ok  stefndi  til  sin  bondum  ;  ok  v6ru  J)eir 
nser  J)rir  tigir  manna.  Einarr  f^orgilsson  sendi  J)a  Styr  Gilsson  at 
beiSa  baendr,  at  J)eir  kaemi  i  AsgarS,  Ok  er  Sturla  var9  ]pess  varr, 
f)a  kva6  hann  J)ess  skyldu  eigi  kost.  SiSan  rei9  Einarr  f  Tungu 
vi5  niunda  mann ;  en  ]peir  Sturla  gengu  mot  f)eim  Einari.  H  segir 
Sturla :  '  Saddir  eru  vdr  mi 3  a  heimsoknum  y9rum,  ok  mjok  virSu 
v^r  til  agangs  y3rar  tiltektir,  ok  s^nu  meirr  ]pykkjumk  vdr  undan 
sera 4 ;  ok  veldr  J)at,  at  ve"r  J)ykkjumk  meirr  sja  vi9  vandr3e9um 5 ; 
en  kostr  mun  mi  a  at  r&ta  hlut  sinn  vi9  J)ik,  Einarr.'  Hann  segir : 
'  Sva  at  eins  skal  sii  heimsokn,  at  y9r  skal  engi  6s3ern5  at  vera,' 
ok  maelti  allfagrt.  Ok  var  J>at  mal  sva  lukt,  at  Sturla  skyldi  einn 
gora 6.  Sturla  kvezk  j^a  mundu  gorQ  upp  segja,  '  At  ek  mun  gora 
r^tt  mannzins,  ok  skal  h^r  mi  gjalda  f6it/  ^at  var  yxn  ^re'-vett  ok 
hestr 7.  Ok  skilSusk  vi5  {>at.  Hallr  f>j6961fsson  var  at  laekningu 
at  Hvali  J>ar  til  hann  var  heill.  ^  maelti  Helgi  prestr :  '  Nii  rae6  ek 
J)at,  at  J)ii  farir  i  Hvamm  ok  skjotir  J)inu  mali  undir  Sturlu ;  ok  aetla 
ek  J)^r  J)at  vaenst  til  leiSre'ttu.'  Hallr  ferr  ok  hittir  Sturlu,  ok  kvezk 
vilja  leggja  a  hans  dom  sitt  mal.  Sturla  sag9i,  at  hann  vill  leggja 
Halli  saem8  til  fyrir  averkann. 

14.  Halldorr  h^t  ma8r,  er  kallaSr  var  hvirfill;  hans  son  h^t 
Kjartan ;  hann  var  hiiskarl  6spaks  i  Holti.  Gudbjorg  hdt  kona 
hans  ;  h6n  var  d6ttir  Skdld-I)6r6ar ;  hon  haf6i  fylgt  ViSari  t'orgeirs- 
syni,  ok  v6ru  J)au  J)a  skilS ;  h6n  var  J)d  heima-kona  i  Holti.  f'at 
var  J>a  mal  manna,  at  Kjartan  vaeri  at  hjali  vi5  hana.  Sva  bar  at 
eitt  sinn,  er  ]3au  f6ru  fra  tidum,  at  ViSarr  hitti  J)au  a  leiS.  Hann 
hljop  at  Kjartani  ok  rak  hann  niSr ;  ok  kva8  mikil  firn,  er  auvirdi 

1  Einarr  mcelti  '  villtu  enn  annat,'  B.  3  dyrrin,  B.  3  staddir  ero{>  er  mi,  B 
(erron.)  *  asra]  B;  eira  («  =  CE),  Cd.  5  vendrae5um,  B.  6  einn  gora]  gnia 
me9  {)eim,  B  (wrongly).  7  Stuvla  kvezk— hestr]  Sturla  sagdi  ec  geri  fyrir  dverkan 
best  ok  uxa  iii  vetran  ok  gialdi  mi  fcegar,  B. 


56  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  73,  74:  ii.  20.] 

J>at  lagSisk  at  konum ;  ok  f6r  vi6  hann  flla.  En  er  b6ta  var  beitt 
fyrir  t>etta,  £>a  sagdi  hann :  '  Ef  ek  skal  baeta,  {>a  vil  ek  eiga  fyrir 
nokkut  at  baeta/  Ok  enn  f  annat  sinn  hittir  hann  Jmu  Kjartan  ok 
GuQbjorgu  a  fornum  vegi,  ok  rekr  hann  ni5r  ok  fen  me6  hann  flla, 
ok  berr  sva  a  h6num,  ok  maelti  vi6  hann  svfvirSlega.  Ok  er  Ospakr 
var8  J>essa  varr,  J)d  beiSisk  hann  b6ta,  '  Ok  vird  mik  til  i  J)essu  mail 
um  hiiskarl  mfnn,  ok  J>ar  er  teng5a-ma3r  mfnn  sem  \>u  ert.' — freir 
v6ru  brae6r,  Oddr  faSir  (Sspaks,  ok  fcorgeirr  faflir  ViSars. — Hann 
kvazk  mundu  einu1  baeta,  kva6  Kjartan  hafa  verit  lengi  se*r  til 
6{>yrftar 2.  Ok  fgksk  af  ekki.  i>at  var  um  vetrinn  Magnus-messu 
fyrir  J61  at  JDeir  f6ru  ba6ir  til  Hvals  til  tffia 8 ;  ok  er  lokit  var  [tfSum] 
gengu  menn  f  brott.  Vi5arr  g£kk  or  kirkju-garSi,  ok  for  heim;  en 
Kjartan  g£kk  J)egar  eptir  honum  ok  hj6  i  hofu6  h6num ;  ok  leiddi 
{>at  sar  Vi6ar  til  bana.  Kjartan  hlj6p  J>a6an  su5r  yfir  Hei6i,  ok 
kom  i  Hvamm,  ok  sag6i  Sturlu  averkann.  Sturla  kvaQ  honum 
naudsyn  a  hafa  verit,  ok  skaut  yfir  hann  nokkurum  skildi 4.  Kjartan 
var  skyldr  Jpeim  braeSrum  torgilsi  ok  Narfa  fra  Skar6i,  ok  sendi 
Sturla  hann  J)angat,  ok  toku  J>eir  vi3  h6num  ok  komu  h6num  utan, 
ok  gafu  f^  til  farningar  h6num. 

15.  Gils  he*t  maQr,  er  bj6  a  Me5alfellz-strond ;  hann  dtti  litid  f6 
ok  mannheill.  Ozurr  hdt  sonr  hans,  hann  var  i  forum;  ok  var 
fyrst  lest-reki  Gu6laugs  au9ga,  Noraens  mannz.  Hann  graeddi  af  f6 
til  J)ess  er  hann  var  ma6r  au6igr.  Hann  keypti  land  a  Nor6ri 
Strond  f  Budardal,  ok  gor6i  seV  bii,  ok  gorSisk  n^tr  bondi  ok  gagn- 
samr,  ok  J)6  flla  heill  longum.  i'orgils  hdt  ma9r  er  bjo  f  Kr6ks- 
fir6i5;  hann  var  Iftill  fyrir  se*r;  hans  synir  v6ru  J)eir  Grfmr  ok 
Skapti6.  Grfmr  var  kominn  a  framfaerslu  Alfs7  Orn61fssonar  f 
Fagradal ;  en  Skapti  bj6  f  Kr6ksfir9i,  ok  atti  6meg9  mikla  en  fd 
Iftid,  ok  hann  sjalfr  var  li'tils-hattar.  ^eir  brae6r  v6ru  tal6ir  til 
arftoku  eptir  Ozur  inn  auQga ;  J)vfat  ^orkatla  Svartzdottir  J)6tti  eigi 
hafa  vit  til  at  varQveita  f^it ;  en  h6n  var  J)a  skyldust  Ozuri.  Josep 
hdt  ma6r,  hann  var  Grettisson,  Skeggja  sonar  Skamm-hondungs ; 
hann  var  g66r  b6ndi ;  kona  hans  hdt  Alof,  ok  var  Tryggva  d6ttir ; 
born  J)eirra  v6ru  J>au  Oddr,  Heimlaug  ok  fc6rdfs.  Oddr  Josepsson 
var  jafn-skyldr  Ozuri  sem  J)eir  Skapti  ok  Grfmr.  Oddr  var  snjallr 

1  einu]  aengu,  B.  2  kvad  Kjartan  hafa  verr  haft  i  saurum  (!)  ok  tilgercJum, 

B.  s  l>at  var — ti6a]  B ;  en  er  menn  foru  til  ti&a,  Br.,  H.  *  nokkoro  skjoli,  B. 
6  i  KroksfirSi]  B;  a  Skar&i,  Br.,  H.  fl  Skopti,  B  (and  below).  7  Alfs]  B  and 
440 ;  6lafs,  Cd. 


1161-1169.]  STURLU  SAGA,  15.  57 

[I.  75  :  ii.  20.] 

madr  ok  vel  maeltr l,  ok  fcotti  Ozuri  £>ar  vel  komit  fe  sftt  er  Oddr 
taeki  viS.  Oddr  var  ok  longum  i  Bu6ardal,  ok  sva  ]3a  er  sott  f^ll  at 
honum 2.  M  bj6  Erlendr  prestr  Hallason 3  i.  Asgar6i ;  hann  var 
jDingmadr  Einars  f>orgilssonar  ok  alda-vin  bans,  ok  sat  fyrir  gisting 
bans  hvart  sem  hann  var  fjolmennari  e6r  famennari;  hann  var 
gildr  b6ndi ;  h6num  fylgSi  J6runn  Grettisdottir.  Snorri  son  Gufu- 
Hallz  haf5i  raSit  sik  at  vistar-fari  vestr  i  Saurbae,  ]pviat  hann  var  i 
ti'61eikum  vi6  Kolfinnu  t>orgrfmsdottur  konu  Sigurdar  a  Bjarnar- 
stodum  Hoskullz-sonar,  ok  gorSisk  hann  vin  Einars  £orgilssonar. 
En  er  um  var  vandat  vistir  bans  i  Saurbae,  J^a  Iag6i  hann  biilag  vi3 
Erlend  prest  i  Asgar6i ;  var  hann  hallr  undir  Einar  i  malaferlum  jpeirra 
Sturlu.  M  lagSi  Sturla  6]pokka  a  J>a  Erlend  ok  Snorra ;  ok  kva6 
s^nask  sem  J)eir  vildi  m6tgongu-menn  bans  gorask.  ^at  var  eitt 
sinn,  at  hross  J>eirra  Erlendz 4  hof6u  gengit  yfir  ana ;  en  Mar  Alfsson 
gaetti  smala  i  Hvammi.  Hann  tok  hrossin  ok  bindr;  en  IPorleifr 
Ketilsson,  hiiskarl  Erlendz  prestz,  ferr  til,  ok  rak  hann  af  baki,  ok 
bar6i  hann  sva  at  hann  var  bae6i  blar  ok  bloSugr.  Sturla  var 
riSinn  a  Strond  lit,  ok  kom  heim  annan  dag  viku.  Honum  var  sagt 
af  sameign  ]?eirra  Mas  ok  ]?orleifs.  Sturla  kva6  slikt  vera  osoma 
mikinn  at  berja  a  monnum  saklausum,  ok  kva6  eigi  go6u  mundu 
reifa.  Si6an  l^t  hann  gora  njosn  um  hvat  J)eir  hof^usk5  at  i 
AsgarSi;  ok  vard  jpess  varr,  at  |)eir  Erlendr  aetluSu  til  laugar 
Drottinsdag  eptir  dagver6.  Um  daginn  for  Sturla  heiman,  ok 
Sveinn  sonr  bans,  til  laugar.  Ok  er  jpeir  k6mu  J3ar,  var  prestr  i 
laugu,  en  Snorri  gdkk  or  lauginni ;  en  l*orleifr  sat,  ok  farinn 6  or 
klae6unum  ok  aetlaSi  i  laug.  feir  unnu  ]pegar  a  Snorra,  en  vogu 
f'orleif.  M  maelti  Sturla  vi5  Svein,  at  hann  skyldi  vinna  a  Erlendi 
presti 7.  Sveinn  sag6i :  '  fat  haefir  eigi,  J)vfat  hann  er  skiri-fa6ir 
mfnn/  Si6an  fara  J)eir  Sturla  heim.  Ketill  prestr  fa6ir  torleifs 
var  J)ingma6r  Einars  ^orgilssonar.  i>eir  Einarr  f6ru  ok  l^stu  vigi 
ok  averkum 8.  !*eir  kvaSu  mjok  s^nask  ofsa  ok  fjandskap  ok  illsku ; 
ok  kvaSu  Sturlu  opt  vekja  6vfsu 9.  Ok  um  varit  eptir  var  fundr 
lagQr  i  Saelingsdal  ofanverSum;  ok  ur6u  menn  {)ar  eigi  sattir. 
Nokkuru  sf6arr  kom  nor5an  Snorri  Einarsson 10.  Ok  var  J)a  [enn] 
fundr  Iag6r  f  Saelingsdal ;  ok  atti  hann  mikinn  hlut  f  saettum,  ok 

1  maeltr]  B ;  mentr,  Br.,  H.          2  ok  svd  {)a  er  hann  andaSiz,  B.         3  Hallason] 
add.  B.          *  l>eirra  Erlendz]  J>eirra  or  Asgar&i,  B.  5  hefoitz,  B.          6  for,  B. 

7  vi6  Svein — presti]  add.  B.  8  ok  averkum]  B;  fyrir  65rum,  Cd.  9  optaz 

fyrr  vekja  uvisu,  B.         10  Einarsson]  thus  B ;  read  '  Kalfssoa  '  (?).     In  Br.,  H,  the 
name  is  abridged  and  uncertain. 


58  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.  D. 

[I.  76:  ii.  21,  22.] 

kva6  einsaett  at  eigi  aukisk 1  vandraeol  manna,  ok  kva6  ymsa  valda. 
f>a  vard  satt ;  ok  t6k  sfnn  mann  hvdrr  til  gorSar.  Eptir  J>at  bra 
Erlendr  bui  sinu,  en  Snorri  for  a  Skarfsta8i. 

16.  H  er  Einarr  i>orgilsson  fre'tti 2  andlat  Ozurar  ins  au3ga,  J)a 
f6r  hann  lit  f  Fagradal  til  Alfs.    Ok  er  hann  kom  J>ar,  J)a  sagdi  hann 
Grimi  eyrendi  sitt :  '  Ek  vil  at  ]pu  farir  heim  me6  m£r  ;  en  ek  vil 
eiga 3  fjar-heimtu  J)a  er  J>ii  att  f  Bii5ardal.'     Grimr  var  leiddr  6r 
kirkju,  ok  for  me8  Einari.     En  Alfr  kva5  J)at  eigi  at  sinum  vilja 
gort,  '  I>viat  ek  hefi/  sag8i  hann,  *  aSr  lagt  fe*  fyrir  hann ;    ]pviat 
Ozurr  var   eigi   skilgetinn ;   ok   sat   ek   £>vi  fyrir  6meg8um ;   ok 
J)ykkjumk  ek  J)vf  til  kominn  at  nokkurum  hluta  um  fjar-tokuna.' 
Einarr  kvezk  eigi  hir8a  hvat  hann  maelti.     Ok  t6k  i  hond  Kirkju- 
Grfmi,  er  J)a  var  kalla8r,  ok  nefndi  vatta 4 ;  ok  skildi  sva  fyrir  hand- 
sali,  at  hann  t6k  handsolum  ok  heimildum  a  f^  J)vi  ollu  er  var  i 
Bu6ardal  ok  Grimr  var  J>a   arfi  at  orfiinn;    'En   ek  handsala5 
h6num  vist  a  moti  ok  framfaerslu/     Eptir  J)at  for  Einarr  a  fund 
Skapta,  ok  t6k  af  honum  handsol  me3  slfkum  haetti.     Si8an  for 
hann  i  Budardal  a  fund  Oddz  ;  ok  sag8i  h6num,  at  hann  vildi  leysa 
hann  fra  f^  J>vi  ollu,  er  J)ar  var,  me8  sex  tigum  hundraSa 6.     Oddr 
kvazk  J)at  eigi  vilja,  J)6tt  hann  taeki  af  monnum  nauSgum  slikar 
klengingar 7.     M  maelti  Einarr  :  '  ^at  hefi  ek  heyrt  menn  maela,  at 
J)u  munir  eigi  vera  skilgetinn,  ok  mun  Jmt  vera  r^ttara  at  J)u  hafir 
ekki  af.'      SiSan  skil8u  J)eir  med  slikum  or8a-akostum ;  ok  f6r 
Einarr  heim ;  en  Oddr  ferr  J)egar  ok  hittir  Sturlu,  ok  sotti  hann  at 
mali.     Sturla  kvazk  mundu  a  lita  me6  h6num.     Si8an  l^t  Oddr 
J)au  or8  fara  til  Einars,  at  hann  mundi  bera  jam,  at  hann  vaeri 
arfgengr 8,  heldr  en  lata  laust  fyrir  log  fram.     Ok  J)a  var  kominn 
til  Einars  Mar  GuSmundarson,  Vilmundr  Snorrason,  f varr  Ozurar- 
son,  Grimr  ok  Asbjorn  Ljotz-synir.     i'eir  ur8u  sekir  um  vig  Karls 
Konradssonar  ok  Bodvars  Grlmssonar.     f>eir  v6ru  kalla8ir  Sk6g- 
ungar.     ^eir  hof8u  a8r  verit  i  Flatey  med  ^orsteini  Gy8usyni. 

17.  Um  vdrit  eptir  Paska  f6r  Einarr  ^orgilsson  lit  i  Biidardal,  ok 
t6k  upp  buit  allt  mat  ok 9  voru  ok  ganganda  fd,  J>at  er  JDeir  mattu 
me8  komask;  en   Oddi  var  haldit  medan,  ok  bad  Einarr  hann 
kyrran  vera ;  ok  g£kk  at  h6num,  ok  greip  af  hendi  h6num  silfr- 
hring ;  ok  f6r  heim  sfdan.     {>a  var  gort  virki  um  baeinn  a  Sta5ar- 

1  aukisk]  iaeykiz,  B.  2  fretti]  fra,  B.  3  eiga]  taka,  B.  *  Grimi  ok  nefndi 
v£tta,  B.  5  hansala,  B  (here  and  often).  6  nio  tige  hundra&  (!),  B.  7  J)6tt 
hann  taeki  af  ser  nauftgum,  B.  8  arfgengr]  logligr  arfi,  B.  9  mat  ok]  add.  B. 


1169-1170.]  STURLU  SAGA,  16-18.  59 

[I.  77  :  ii.  23.] 

h61i,  ok  voru  J)ar  byrg3  nautin  um  naetr  ok  vakat  yfir,  en  seti6  at 
um  daga  undir  fjallinu  gegnt  StaSarholi.  Oddr  Josepsson  for 
J)egar  eptir  ranit  i  Hvamm,  ok  ba6  Sturlu  Ii6s,  ok  kvazk  mjok 
Jmrfa  bans  fulltings,  *  Ok  vil  ek/  segir  hann,  '  gefa  J^r  f6  til 
H6veizlu.'  Sturla  kvezk  eigi  nenna  at  deila  um  slikt  mal  viQ  Einar, 
'  En  hitta  mattu  Einar  Ingibjargarson,  ok  vita  ef  hann  vill x  r£tta 
hlut  J)inn.'  Nu  hitti  Oddr  Einar,  ok  sotti  hann  at  trausti,  ok 
kvezk  vera  mjok  van-haldinn ;  '  Nu  vil  ek  gefa  J)dr  f6  til  liSs.' 
Einarr  kvezk  vilja  hitta  Sturlu.  Ok  mi  fara  jpeir  ba6ir  a  fund 
Sturlu ;  ok  sag6i  Einarr,  at  hann  mun  til  seilask 2 ;  '  S^nisk  mdr  at 
6jafna5i  ganga  at  soguru.  E6r  hverju  viltii  J^r  af  skipta?'  Sturla 
sag6i:  'Veiztii  J)at,  magr,  at  ek  mun  eigi  vi6  {)ik  skilja  i  mala- 
ferlum.'  Si6an  for  Sturla  ok  Einarr  me9  Oddi  i  Bu6ardal,  ok 
gorQu  J)ar  setur ;  somnu6u  at  sdr  bufd  JDVI  er  eptir  haf6i  orSit,  ok 
sva  hof6u  J)eir  fong  or  eyjum,  egg  ok  sela 3.  Si6an  for  Sturla  heim; 
en  J>eir  Einarr  ok  Oddr  voru  fyrir  setunni.  Einarr  haf6H  skipkost 
betri  enn  BiiSdselir,  ok  ur5u  hans  menn  J)ar  opt  fengi-saelli. 

18.  Einarr  Ingibjargarson  for  eitthvert  sinn  me5  nokkura  menn 
f  Tjaldanes,  ok  kvezk  vilja  gora  Saurbaeingum  nokkut  flit.  Ok  er 
J)eir  komu  f  Tjaldanes,  hjoggu  J>eir  f  sundr  skip  ok  skiitur  Einars, 
ok  voru  jpau  J)rju,  ok  kva9  ]pat 4  mega  jafnask  me5  ]peim.  Ok  sneri 
heim  aptr  it  neSra  um  fjoru.  M  f6ru  J)eir  Arni  Gilsson  ok  Bjorn 5 
Kalfsson  litan  i  mot  J>eim  it  efra  um  m^rarnar;  ok  fundu  J)eir 
Einarr  eigi  fyrr  en  jpeir  komu  um  fram ;  ok  sneru  JDegar  eptir  ]peim, 
ok  eltu  langt ;  en  J)a  dro  undan.  Ok  skildu  at  J>vf .  En  er  Einarr 
fcorgilsson  var3  J)essa  varr,  kvezk  hann  vilja  hitta  BiiQdaeli.  Ok 
sva  var  gort.  En  er  baendr  ur6u  f>essa  varir,  J>a  somnuSusk  J)eir 
saman,  ok  gengu  a  milli,  ok  var  hvarigum  kostr  at  gora  o6rum 
mein.  Einarr  stefndi  si'Qan  um  skipa-hoggit.  Ok  foru  heim  eptir 
Jmt.  Einarr  rei6  si6an  til  J)ings.  Ok  {'riSju-nott  [ena]  naestu  fyrir 
J)ingit,  foru  J)eir  Einarr  [Ingibjargarson]  nor6r 6  it  efra  yfir  fjall  ofan 
TraSardal  upp  fra  Sta6arh61i ;  en  J)eir  gor3u  tva  menn  sfna  ofan 
f  Melardal 7,  ok  einn  ofan  Asolfs-gotu 8  til  nj6snar,  at  vita  um  naut 
jpau  er  6r  Biidardal  vaeri  komin.  En  J)eir  komu  a  m6ti  J)eim 
Einari  i  fcverardal,  ok  sog5u  J)eim  at  nautin  vaeri  naer  tuni  a  StaSar- 
h61i.  Si6an  foru  J)eir  til  nautanna;  ok  ]pekti  Oddr  l>ar  med 

1  vill]  vili,  B.  2  selaz,  B.  3  egg  ok  sela]  B ;  egg  setunni  ok  sela,  Br. 

4  t>at]  l>a,  B.  5  Bjorn]  Bjarni,  B.  6  norfir]  emend. ;  su8r  it  efra,  Cd. ;  om. 
B.  7  mel  ar  dal,  B.  8  Cp.  SkiSa  R. 


60  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[1-78:  "-'a-] 

gra5ung  J)ann  er  kominn  var  6r  Bu5ardal.  Ok  fyrir  J)vf  hugdu  JDeir, 
at,  J)au  myndu  vera  nautin.  En  JDat  v6ru  J)6  heima-naut  af  Stadar- 
holi.  f'eir  reka  nautin  beint  yfir  ana,  ok  stefna  til  Tjaldaness.  M 
er  Einarr  reid  til  lyings,  setti  hann  eptir  Ma  Gilsson  ok  Vilmund. 
Sturla  reiQ  [ok]  til  {>ings.  Vilmundr  ok  J)eir  fdlagar  v6ru  heima  badir, 
ok  v6ru  gengnir  til  borSa,  en  Mar  fastaSi  um  daginn.  M  kom  ma6r 
inn  1  stofuna,  ok  sagSi  J>£  vera  mundi  til  onnur  s^sla  en  matask 
lengi;  ok  segir  [at]  naut  Einars  vaeri  brott  rekin,  ok  BuSdaelir 
mundi  komnir.  l>eir  Vilmundr  hlj6pu  J)d  til  vapna,  ok  foru  eptir 
J)eim,  ok  nokkurir  menn  af  naestum  baejum,  er  sa1  for  hvarra- 
tveggju.  I>eir  fundusk  fyrir  utan  ana  upp  fra  Hleypilaek,  ok  v6ru 
J)eir  Oddr  xv  e6r  xvi,  en  j^eir  Vilmundr  v6ru  fjortan.  En  er  {>eir 
finnask,  slosk  J>ar  J>egar  i  bardaga.  Ok  snernma  dagsins  hj6  Ivarr 
prestr  Einar  um  J)verar  herSar,  ok  var6  J)at  mikit  sar ;  en  Oddr  hj6 
fvar  prest  bana-hogg.  Oddr  Josepsson  vd  Leif  huskarl  Einars 
^orgilssonar.  Si6an  hjo  Oddr  til  Asbjarnar  Finnzsonar  a  oxlina, 
ok  klauf  ni3r  f  si6una  sva  at  sa  inn  f  holit.  f>a  hjo  hann  til 
frorsteins  Alfssonar 2,  ok  klauf  andlitid ;  ok  fe'll  hann  J)ar.  Asbjorn 
Finnzson  Iag6i  spjoti  til  Grfms ;  ok  fe'll  hann  eigi,  ok  g£kk 3  upp  a 
lagit,  sva  at  oddrinn  nam  staSar  f  hrygginum.  Hann  snorisk 4  vi5, 
ok  hljop  spjotiQ  lit  a  milli  rifjanna,  ok  g£kk  hann  J)a  upp  a  skaptiS, 
ok  hj6  med  handoxi  a  hond  Asbjarnar ;  ok  var  J>at  mikit  sar.  f>ar 
fe'll  Grfmr  ok  AuSunn  Tostason 5.  Stein61fr  af  Kverngrj6ti 6,  Einarr 
SigurSarson7  af  Bjarnarstodum.  t'eir  hofdu  hlaupit  til  6r  torf- 
skurSi.  Bjarni  Finnzson  fekk  ok  mikit  sar  a  si9u,  ok  Sigurdr 
Ingimundarson  fdkk  averka  st6ran.  Vilmundr  Snorrason  varQ  ok 
staddr  nauQulega;  ok  horfaSi  fram  at  anni,  ok  stakk  spj6t-skapt- 
inu  a  bak  s6r  aptr  yfir  ana,  ok  komsk  sva  me8  hlaupi  I  brott.  Ok 
nti  lauk  bardaganum.  Ok  er  ]peir  v6ru  skil6ir,  ur8u  Bu6daelir  J>ess 
varir,  at  Einarr  Ingibjargarson  var  sarr  ordinn.  Ok  vildu  J>a  sumir 
fara  eptir  J>eim  ok  drepa  ]pa ;  en  hitt  var  raSs  tekit,  at  J)eir  snoru 
yfir  til  Hvals  til  Helga  prestz,  J>viat  Einarr  f^sti  JDCSS;  ok  kvad 
mikit  at  orfiit ;  ok  var  hann  borinn  af  fundinum  a  skildi 8.  Hallr 
inn  rau6i  f6r  til  Hvals  ok  sag6i  presti  tfdendin.  Si'8an  ferr  hann  f 
m6ti  J)eim,  ok  batt  um  sar  Einars,  ok  flutti  hann  heim  til  Hvals. 
'En  J)at  er  mitt  rad/  sagdi  hann,  'at  nokkurir  fari  a  Sta3arhol, 

1  er  sa]  B ;  Einarr  sa,  Cd.  2  Alfssonar]  emend. ;  6lafss.,  B  and  Cd.  3  g6kk] 
B;  fell,  Cd.  *  snorisk]  snaradiz,  B.  5  Tostason]  B ;  Josteins  synir,  Cd.  6  Kvern- 
grjoti]  thus  B ;  kvernbrjotr,  Br.  (badly).  7  Sigvatzson,  B.  8  a  skildi]  add.  H. 


n7o.]  STURLU  SAGA,  19.  61 

[I,  79,  80 :  ii.  24.] 

J)vfat  miklu  J)arf  nii  um  staerra  at  tala,  allz  $6  hefir  mistekizk  til 
nautanna/  Ok  J>at  vildi  Oddr.  V6ru  J)a  nautin  rekin  a  StaSarhol. 
Sf3an  foru  J>eir  Oddr  f  BuSardal ;  ok  sendu  J>egar  til  Sturlu,  ok  var 
J>a  hestr  buinn,  ok  rei3  (5lafr  f'orgeirsson  J)eim x  f  Laekjarskog.  H 
var  tekinn  annarr  hestr;  h6num  rei3  hann  a  GlystaoH2.  M  inn 
J)ri5i  til  £>ings  til  bu9ar  Sturlu ;  ok  sagSi  h6num  tiSendin.  M  heimti 
Sturla  at  seV  vini  sfna,  ok  sag9i  hvat  at  hefSi  or3it.  Ok  litlu  sfSarr 
kom  Sigmundr,  er  Herdfs  hafdi  sendan  af  Sta3arh<51i  at  segja 
ti3endin  Einari  f>orgilssyni. 

19.  Sf3an  gorSisk  6]pokki  mikill  milli  manna  ok  Ii6s-drattr. 
Klaengr  biskup  var  me3  Einari  fraenda  sfnum,  Gizurr  Hallzson,  ok 
i>orleifr  beiskaldi,  Snorri  Kalfsson3  ok  margir  a8rir.  En  Brandr 
biskup  veitti  Sturlu  fraenda  sfnum.  Saemundr  fa5ir  biskups  var 
fo3ur-br<56ir  Vigdfsar  m66ur  Sturlu.  Bo5varr  ^rdarson  veitti 
Sturlu  magi  sfnum,  forvar^r  fcorgeirsson,  ok  margir  aSrir.  En 
sumir  leitudu  um  saettir.  Ok  var6  ekki  af  J)vf ;  ok  for  malit  f  dom, 
ok  gor8u  hvarir  a3ra  sekja.  En  er  Iei3  at  J)inglausnum,  J)6tti 
monnum  ofridlegt,  ef  sva  buin  faeri  mal  til  h^raSs.  Ok  attu  menn 
J)a  hlut  at ;  ok  var  J>a  saetzk  a  malin,  ok  skyldi  Klaengr  biskup  gora 
ok  BoSvarr  fcorSarson.  Ok  var  J)a  J>egar  upp  lokit ;  ok  JDotti  Sturlu 
ver5a  gorSir  skakkar  ok  6hagar ;  ok  voru  J)d  fram  faerdar  syknur 
manna.  Sturla  rei9  fyrri  af  J)ingi  en  Einarr.  Ok  er  hann  kom 
heim,  J)a  var  Einarr  Ingibjargarson  J)ar  kominn  ok  Helgi  prestr 
me3  honum.  Ok  litlu  sf3arr  kom  Oddr 4  Josepsson  at  hitta  Sturlu  ; 
en  Sturla  kva3  eigi  mundu  annat  vaenna6  en  J)eir  gor3i  f^lags-bu. 
Oddr  kvezk  J)ess  buinn.  Ok  var  J)at  ra3it,  at  hann  skyldi  eiga 
bii 6  f  Hvammi.  Sf6an  settisk  Sturla  fyrir  mal  J)eirra  oil.  Einarr 
Ingibjargarson  ok  Oddr  ok  aSrir  Bii3daelir  voru  f  Hvammi  J)au 
misseri,  ok  v6ru  J)ar  xviii  menn  sekir  um  vetrinn.  Einarr  fcorgils- 
son  haf5i  ok  mart  setu-manna  um  vetrinn :  i>ar  var  Hallr  Gilsson 
fraendi  hans,  ok  Asbjorn  HafliSason,  Ami  Bassason  ok  ^orgils 
Sighvatzson,  Hallr  I'orSarson,  ^orgrfmr  Kolbeinsson 7.  fceir  v6ru 
allir  fralegir  menn 8,  sva  at  {>eir  J)6ttusk  oruggir  fyrir  jafn-morgum ; 
ok  eigi  kv66u  J)eir  sftt  6 vaenna  Jx5tt  J)eir  hitti  halfu  fleiri  BiiSdaeli. 

1  J>eim]  add.  B.  2  GlystaSi]  thus  B,  cp.  Bs.  i.  591 ;  now  called  Glissta9ir. 

3  Snorri  Kalfsson]  add.  B.  *  Oddr]  B  ;  Helgi,  Cd.  5  kvad— vaenna]  B  ; 

kvaz  eigi  nenna  annat,  Cd.  8  eiga  bii]  eiga  i  biii,  B.  7  f>orgils— Kolbeinsson] 
{>orgils  Sighvatzson,  Hallr  f>orgrimsson  (!),  B.  8  frdlegir  menn]  fylg&ar  menn 
Ein.  f>org.,  B. 


62  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  80,  81 :  ii.  25.] 

Margr  f6r  or8a-sveimr,  en  ekki  var8  af  fundum.  Sturla  I6t  ok 
engin  gjold  um  sumarit,  t>vfat  haett  var  kallat  milli  Jjeirra.  Hann 
hafdi  Iati5  gora  virki  um  hiisin  f  Hvammi.  Einarr  Ingibjargarson 
for  optlega  um  vetrinn  til  laugar  me8  fimm  menn  e8r  sex.  Einarr 
f>orgilsson  he'll  njosnum  til  um  ferdir  bans.  Hann  fre'ttir  J)a,  at 
Einarr  Ingibjargarson  aetlar  annan  dag  til  laugar.  Hann  f6r  J)d 
vestan  me3  J)rja  tigi  manna.  f>ann  sama  dag  bj6sk  Einarr  Ingi- 
bjargarson til  laugar  vi8  fimmta  mann ;  en  Sturla  latti  hann,  '  Ok 
tykki  m^r  filar  hleypi-farir  slfkar.'  Einarr  kvezk  fara  vilja  jafnt 
sem  a8r.  Si3an  bj6sk  Sturla  til  ferdar,  ok  v6ru  J)eir  a  J)ri6ja  tigi, 
alvapnaSir.  Gils  Styrmisson  bj6  J)a  at  Laugum.  Ok  er  hann 
var3  varr  vi5  at  ]?eir  Einarr  f>orgilsson  satu  vi6  laugina  fjol- 
mennir,  J)d  leysti  hann  lit  k^r  sfnar  ok  rak  J>aer  ofan  i  Hola, 
J)viat  hann  vissi  at  Hvamms-menn  aetluQu  til  laugar.  Hann  kallar, 
at  J>eir  Sturla  skyldi  aptr  hverfa ;  en  annat  skeid  septi  hann  a  nautin 
til  61ikenda.  f'eir  Sturla  f6ru  um  fjall,  ok  k6mu  til  laugar,  ok  v6ru 
J)eir  Einarr  £orgilsson  J)ar  fyrir ;  ok  re'Su  hvarigir  a  a8ra.  Ok  nu 
f6r  Einarr  heim ;  en  Sturla  litlu  si8arr.  Sturla  l£zk  setla,  at  Einarr 
Ingibjargarson  mundi  eigi  ^ykkjask  of  fjolmennr  verit  hafa,  ef  hann 
hefSi  farit  med  fimmta  mann,  sem  hann  setlaSi.  Hann  sag6i :  '  Magr, 
opt  ertu  vitrari  en  ek.'  SiQan  v6ru  J>eir  varari  um  laugar-farar  en 
adr.  ^ann  kollu8u  Hvamms-menn  Biiddaela-vetr. 

20.  Um  sumarit  rfda  hvarir-tveggju  til  {>ings.  M  s6tti  Einarr 
Sturlu  um  sattar-haldit ;  ok  attu  J)a  enn  vinir  J)eirra  hlut  I  at  saetta 
J)a ;  ok  var  £>a  enn  malum  komit  til  lykta.  Ok  gengu  til  handsala 
fyrir  Sturlu,  Snorri  br68ir  hans,  ok  Ingjaldr  sonr  Gufu-Hallz ;  hann 
atti  f>6rf6i  d6ttur  Sturlu  ok  bj6  a  SkarfstoSum.  &a  var  gort  f£  d 
hendr  Sturlu  fyrir  sattar-haldit ;  en  allar  inar  fyrri  gordir  st68u.  M 
v6ru  bornar  fram  syknur  hvarra-tveggju.  I*at  sumar  var  f>orvar8r 
^orgeirsson  a  {)ingi.  Hann  hafdi  J)at  a  mali,  at  Einarr  systur-sonr 
hans  var1  haf8r  at  forhleypis-manni  ok  at  eggjanar-fifli  vestr  J)ar. 
Hann  le*t  s6r  J>a  ekki  annat  lika,  en  hann  fari  nordr  me8  h6num  af 
l^inginu2.  Ok  J>at  var.  Ok  sf8an  f6r  hann  utan,  ok  var  med 
Magnusi  konungi  Erlingssyni,  ok  var  vel  metinn 3  ok  J)6tti  kurteis 
madr.  En  hann  fell  a  fluvollum.  En  er  Sturla  kom  heim  af  f>ingi 
{>a  HkuSu  h6num  gor3ir  eigi  betr  en  it  fyrra  sumarit.  Hann  l£t 
ok  Ingjald  mag  sinn  engin  gjold  gjalda,  ok  baud  h6num  at  vera 

1  var]   veri,   B.  a  af  f)ingii;u]   add.   B.  3  ok  var  vel  metinn]   um 

vetrinn,  B  (!). 


ii7i.]  STURLU  SAGA,  20.  63 

[I.  82 :  ii.  25.] 

hja  seV,  ok  kvaz  J>at  varlegra  J)ykkja.  Ingjaldr  kvezk  sitja  vilja  i 
biii  smu.  Snorri  forSarson  gait  ok  ekki  f£;  ]pviat  h6num  J)6tti 
sem l  eigi  mundi  af  saettum  ver6a ;  ]x>tt  hann  gyldi  sumt  en  sumt 
vaeri  6goldit.  Hann  seldi  af  hondum  bu  sftt  undir  Fjalli 2,  ok  tok 
vid  Oddr  KroksfjarSarson ;  en  Snorri  for  til  Ballar-ar  til  Alfs3 
Snorrasonar,  ok  var  J>ar  um  sumarit.  M  var  illt  J)erri-sumar,  ok 
spilltusk  hey  manna.  Ok  Dr6ttinsdag  at  vetr-nottum  kom  Ingjaldr 
til  ti6a  i  Hvamm.  M  mselti  Sturla  viS  hann :  '  Ek  vilda  kaupa  at 
J)dr  geldinga  til  slatrs ;  jpviat  me'r  J)ykkir  eigi  varlegt,  at  ]pu  farir  me3 
mart  geldinga ;  hefi  ek  J)at  spurt,  at  J)eir  Saurbaeingar  heitask  jafnan 
vi5  J)ik  ok  f6  J>ftt.'  Ingjaldr  g6kk  undan  ok  f>ag6i.  Ok  J>ri6ja  dag 
eptir4  kom  <5lafr  {>orgeirsson  i  Hvamm;  hann  var  heima-ma6r  a 
BjarnarstoSum.  Sturla  leiddi  hann  a  gotu,  ok  spur6i  hvert  hann 
skyldi  fara.  Hann  kvezk  eiga  orendi  upp  a  Kugaldastadi.  Hann 
haf6i  verit  heima-ma3r  Sturlu.  En  J)a  var  J>ar  i  Hvammi  Asbjorn 
prestr  br66ir  hans,  ok  Kolfinna  Gilsdottir  m66ir  hans,  ok  Cecelia 
systir  hans;  hon  fylgdi  {)a  Sveini  Sturlusyni.  M  var  fatt  karla 
i  Hvammi.  Oddr  Josepsson  var  farinn  norSr 6  til  hdraSs  at  smi6is- 
kaupum.  Sveinn  ok  Prest-Oddr6  voru  farnir  yfir  i  Dali.  Sturla 
maelti  um  kveldit  er  hann  kom  inn :  *  Eigi  Jpotti  me'r  6lafr,  fostri  varr, 
f  dag  aloglegr,  ok  veit  ek  eigi  hvat  verit  mun  hafa  undir  for  hans/ 
Um  kveldit  kom  Sveinn  heim  ok  Prest-Oddr,  ok  mart  bui-manna. 
Ok  um  kveldit  eptir  natt-verS  maelti  Sturla  vi3  Gu6n£ju  hiisfreyju, 
at  vera  skyldi  hringleikr 7.  Ok  for  til  al]p^6a  heima-manna  ok  gestir. 
Sturla  maelti,  at  sja  skyldi  ut  at  o5ru-hvaru,  ok  ba6  menn  hl^6ask 
um;  J)vfat  J)a  var  kyrt  ve6r.  Ok  var  vakat  til  miSrar  nsetr  e6r 
meirr ;  ok  var5  ekki  vart  vi6  manna-farir.  (5lafr  I'orgeirsson  kom 
vestr  a  Sta3arhol,  ok  sagQi  Einari  oil  tiSendi  or  Hvammi;  ok  sva  J>at, 
at  J)ar  var  fatt  karla.  Einarr  kva3  hann  vel  segja.  Ok  annan  aptan 
eptir  bj6sk  Einarr  til  ferdar.  f'eir  v6ru  fjortan  e6r  fimtan.  ^ar  var 
Hallr  Gilsson,  Asbjorn  HafliSason,  Ami  Bassason,  (5lafr  Klokkuson, 
Hallr  ^orSarson8,  f'orsteinn  Tjorfason,  fjostolfr  Starrason.  f>eir 
Einarr  foru  vestan  um  n6ttina,  ok  su6r  at  briininni  fyrir  austan 
gils-botn  J)ann  er  austr  er  fra  rei3-gotunni ;  en  skafl  ok  nyfenni  var 
lagt  i  brunina,  ok  brutu  J)eir  J)ar  s!66  i  gegnum.  l?eir  foru  ofan 
eptir  Saelingsdal,  ok  ut  fyrir  Hvamm  ok  allt  a  SkarfstaSi ;  ok  foru 

1  sem]  B ;  at,  Cd.        2  undir  Fjalli]  add.  B.         3  Alfs]  B;  Olafs,  Cd.        *  eptir 
tiSir,  B  (!).          5  nor&r]  B  ;  a8r,  Cd.  6  Prest-Oddr]  called  Kirkju-Oddr,  above 

ch.  1 6.         7  at  sla  skyldi  hringleik,  B.         8  Jiorgils  ss.,  add.  B. 


64  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[1.83:  ii.  26.] 

sumir  til  hiisa  heim,  ok  leystu  lit  naut  6r  fj6si  J)rettan.  Sumir  f6ru 
til  sau3a-huss  ofan  f  nes,  ok  somnuSu  sauSfe'  ollu  J)vi  er  J:eir  fundu. 
£ar  var  Einarr  sjalfr  1  for.  Hann  reid  f  gryfju  nokkura  ok  fell 
hestrinn  undir  h6num ;  en  hann  af  baki,  ok  vard  h6num  meint  vi5. 
I>eir  raku  allt  fd  er  J)eir  fundu ;  ok  foru  litan1  um  n6ttina ;  ok  komu, 
er  tysti,  f  Saelingsdal. 

21.  Nii  er  J)at  tf3enda  a  SkarfstoSum, — at  kona  ein  st63  upp  i 
dagan2;  ok  g£kk  til  baena-hiiss.  H6n  gdkk  til  fj<5ss,  J)vf  at  h6n 
heyrdi  at  naut  belja3i.  H6n  sa  at  nautin  v6ru  f  brottu,  nema  ein 
kvfga  var  eptir.  Hon  g£kk  inn  ok  sag9i  Ingjaldi.  Si6an  f6ru 
menn  f  klae6i  sin,  ok  toku  seV  hross  ok  ri6u  inn  til  Hvamms.  £ar 
var  Ingjaldr,  f>orsteinn  Gunnarsson,  £6r3r  Bodvarsson.  £eir  komu 
a  far  nautanna,  ok  sa  mikla  manna-sl63.  Sturla  haf6i  risit  upp 
J)egar  l^sti,  ok  ge*kk  til  to6u-gar3z.  f'ar  v6ru  fyrir  huskarlar,  ok 
rufu  hey-des  er  drepit  haf6i  um  haustiS.  Vindr  var  a  nor6an,  ok 
frj6sanda.  feir  sa,  at  J>rfr  menn  hleyp3u  handan  fra  Akri  sem  fara 
mattu.  Ok  er  J)eir  k6mu  a  tiinvollinn,  J)a  kenndu  J)eir  at  J)ar  var 
Ingjaldr.  M  maelti  Sturla :  '  Sva  lizk  mdr  a  Ingjald  mdg  minn, 
sem  hann  muni  nii  f  dag  selja  mdr  geldingana.'  Ingjaldr  kom  mi 
ok  sagSi  J)eim  ranit.  Sturla  svaraSi  ongu.  G^kk  heim  J)egjandi, 
ok  inn  f  skala  til  rums  sfns  ok  t6k  ofan  skjold  ok  oxi.  Gu9n^ 
husfreyja  var  voknud,  ok  spurdi  hvat  tf3enda  vaeri.  Hann  svara6i : 
'Ekki  enna3,  annat  en  {>eir  Einarr  t'orgilsson  hafa  raentan 
Ingjald  ollu  ganganda  feV  Ok  hlj6p  J>egar  fram  a  golfit  ok  J)adan4 
lit.  Gu6n^  st63  upp  skj6tt,  ok  g^kk  utar  a  g61fit,  ok  maelti :  '  Standi 
menn  upp  skjott,  Sturla  er  brott  genginn  me5  vapn  sin,  en  Ingjaldr 
raentr.'  Menn  brug3u  vi9  skj6tt  ok  klaeddusk,  ok  bjoggusk  af 
hrapaSi  mjok.  Arni  Bjarnason  t6k  skjold  af  J)ili,  en  eigi5  fleiri 
menn ;  ok  J>eir  hof9u  tvau  ein  spj6t.  Ok  f6r  J)a  hverr  sem  biiinn  var 
lit  or  gar3i 6  me9  hli3inni,  ok  t6ku  tveir  hross  saman.  Ok  er  J>eir 
komu  til  Krossh61a,  v6ru  f>eir  nitjan  saman.  Sa  J)eir  J)a  er  J)eir 
Einarr  foru  upp  um  Ranar-vollu.  Sturla  sag9i:  *  ^at  vil  ek,  at 
menn  beri  svd  oxar-skopt  sfn,  at  eigi  leggi  jokul  a ; '  en  ba9  {)a 
duga  sem  bezt.  Sag9i  J>ess  van,  at  mi  mundi  annat-hvart  fask 
mikil  S35m9  e8r  bani  g63um  drengjum.  Ok  fleiri  studdu  hans  mal. 
Ok  s6ttu  mi  leidina  sem  akafast.  Sf8an  sa  J)eir  Einarr  [eptir]- 
rei8ina.  M  maelti  Hallr  Gilsson :  '  {'at  s^nisk  mdr  ra91egast, 

1  ok  foru  utan]  add.  B.        2  dagan]  dSging,  B.        3  enna]  so  also  B.        4  J>a5an] 
l>vi  naest,  B.         5  en  eigi]  ok  enn,  B.         6  6r  gar8i]  add.  B. 


«7i.]  STURLU  SAGA,  21.  65 

[I.  84 :  ii.  26.] 

fraendi,  at  lata  eptir  ungf&t,  en  reka  undan  J>at  [it]  hradfaerra; 
J)vfat  me'r  segir  sva  hugr  urn  sem  vi6  liSs-mun  muni  at  etja,  ef  v£r 
finnumk  [hdr]  fyrir  sunnan  hei5ina.'     M  maelti  Arni  Bassason, 
ok  nokkurir  fleiri  ]peir  er  akafastir  voru :  '  Eigi  sjam  v6r  ]pa  fleiri 
en  v6r  erum,  heldr  nokkuru  faeri ;  ok  vist  eigi  vilju  ve>  renna  fyrir 
jafn-morgum.'     M  segir  Olafr  Klokkuson :   *  Ek  em  ma3r  skygn, 
ok  s^nisk  me'r  sem  flestir  hafi  tvi-mennt  jpeir  er  eptir  rl6a V    Einarr 
sag3i:  'Hafa  skal  hvert  lamb  me5an  halda2  ma/     £eim  var3  mi 
sein  form  upp  yfir  ana,  J)viat  f&t  var  heimfiist.     M  er  jpeir  Einarr 
k6mu  upp  yfir  Snorra-va9,  J)a  foru  J)eir   Sturla  um  Ranar-vollu. 
f'eim  Einari  var8  seint  upp  um  brekkurnar,  jpviat  J)ar  var  snjor  f 
driptum.     M  maelti  Einarr  til  Arngeirs  Au6unnarsonar :  '  $u  skalt 
fara  vestr  um  HeiSi  at  samna  Ii5i.'     Ok  sva  gor3i  hann.     {>eir 
Einarr  f6ru  [allt]  upp  a  heiSar-briinina 3,  ok  foru  rei6gotu.     Ok  er 
£>eir  voru  komnir  [a]  upp,  J>a  hljopu  J)eir  af  hestum  ok  toku  s^r 
sto3u  a  framan-verdri  brekkunni4.     Ok  J)a  voru  J)eir  Sturla  komnir 
at  inni  efstu  brekkunni,  ok  hlaupa  af  hestum  sinum.     Ok  hljop 
Sveinn  Sturluson  ok  fcorsteinn  Gunnarsson ;  ok  ver6r  Sveinn  fyrstr 
upp,  ok  snori 5  til  J>eirrar  s!66ar  er  J>eir  Einarr  hof6u  farit  um  n6ttina 
vestan,  ok  ongir  voru  menn  fyrir.     Arni  Bassason  skaut  af  boga 
nokkurum  drum,  ok  geigaSi  J)at6,  ok  kom  a  ongan  mann.    En  er  J)eir 
Einarr  sa  hvert  J>eir  stefndu,  J)a  runnu  J>eir  a  moti  J)eim  fyrir  gils- 
botninn ;   en  Sturla  sneri  J)ar  upp  eptir,  er  J)eir  Einarr 7  hof8u  a6r 
farit  upp.     Ok  er  J)eir  komu  upp  a  brekkurnar8,  J)a  snua  J)eir 
Einarr  aptr  moti  J>eim.     f>a  maelti  Sturla :  '  Viltu,  Einarr,  laust  lata 
f^it!'     Einarr  maelti :  *  Aldri,  meQan  vser  megum  d  halda.'    Ok  J>vf 
naest  hlaupask  ]peir  at.     Ok  g^kk  Ingjaldr  hart  fram  med  reidda 
oxina;   en  (5lafr  Klokkuson  hj6  {>egar  til  hans,  ok  kom  a  oxlina 
vinstri,  ok  hlj6p  J)egar  a  hoi,  ok  var  t>at  banvsent  sdr.     Asbjorn 
Hafli5a  son 9  hj6  J^egar  til  Sturlu  ok  ofan  f  skjoldinn,  ok  klauf  ni9r 
at  mundriSa;    J)a  f6kk  hann  log  tvau,  ok  kom  hvart-tveggja   f 
skjoldinn.     Ok  f  \>vi  bill  var  hoggin  hond  af  Bersa  Lj6tzsyni.     Kf 
naest  f£kk  sar  forgrfmr  Kolbeinsson;  Sveinn  Sturluson  ok  f>or- 
steinn  Gunnarsson  saerdu  hann ;  ok  var  hann  hogginn  a  hondina 
tve-falda  ok  sundr  handleggrinn   bae6i   fyrir   ofan   olbogann   ok 

1  rida]  B ;  eru,  Cd.  2  halda]  ganga,  B.  3  bninina]  bruna,  B.  4  brekk- 
unni] briininni,  B,  and  again  in  the  next  line.  8  snori]  sneru,  B.  6  ok  geigadi 
bat]  emend. ;  ok  gagna&i  bat  ekki,  Cd. ;  om.  B.  7  Einarr]  add.  B.  8  brekk- 
urnar] briinina,  B.  9  Heflab.  s.  (!),  B,  and  again  below. 

VOL.  I.  F 


66  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  85  :  ii.  26.] 

framan;  hann  haf3i  ok  her8a-sdr  mikit.  Sf3an  Iag64  ma8r  til 
<5lafs  Klokkusonar,  ok  kom  a  miSjan  hann.  Tvau  hafdi  hann  log, 
ok  stor  sar  6'nnur,  ok  gekk  hann  fra  i  hallinn  upp  ok  settisk  J)ar 
ni8r.  M  fe*kk  Snorri  Hallzson  sdr  d  hendi.  f>eir  Ami  Bassason 
ok  Arni  Bjarnason  st66u  f  Jxrt1,  ok  rei6a  upp  vapnin.  f»d  maelti 
Ami  Bassason :  '  Nafni,  eigumk  vit  eigi  vit,  J)vfat  vit  hofum  maelt  til 
vinattu.'  Le*t  J)d  Arni  Bjarnason  siga  ni8r  skjoldinn  fra  andliti  se'r. 
En  er  J)at  sa  Arni  Bassason,  J)d  reiddi  hann  upp  oxina  tveim 
hondum,  ok  hj6  til  hans ;  en  hann  brask  undan,  ok  hjo  hann  ni8r 
oxinni,  ok  steypSisk  eptir.  M  hjoggu  J)eir  Arni  ok  Prest-Oddr 2 
baSir  til  hans,  ok  kom  annat  f  hofu5it  en  annat  um  jyverar 
her6arnar  i  gegnum  brj6sti6 ;  ok  \6t  Arni  J>ar  Iff  sftt.  1  J)vf  bili 
hafSi  Asbjorn  Hafli6ason  hoggit  ni6r  oxinni,  ok  var9  h6num  laus 
oxin,  ok  renndi  fra  honum ;  ok  er  hann  vildi  taka  hana,  J)a  horvaSi3 
hann,  J>vfat  J)ar  var  hallr4,  ok  fdll  hann  flatr.  I'd  hj6  Sveinn 
Sturluson  til  hans,  ok  kom  a  hann  mi6jan,  ok  brast  vi9.  Asbjorn 
var  gyrQr  saxi,  ok  kom  hoggit  f  hjaltiQ  ofan;  en  oddrinn  saxins 
nam  mundriSann  5.  Hann  st66  J)egar  upp,  ok  var  eigi  sarr  or6inn. 
M  f<6kk  Einarr  lag  af  spjoti  a  s(6u,  ok  rann  honum  mjok  b!69. 
I'orsteinn  Tjorvason  kraekQi  mann  Sturlu  at  se'r  me6  oxinni,  ok 
svd  undir  faetr  se'r;  ok  fdkk  hann  komit  ser  ofan  i  gilit  undir 
holfenni 6.  Nokkurir  fleiri  menn  ur3u  sarir  f  hvarum-tveggja  flokki 
en  he'r  eru  nefndir.  ^a  maelti  Einarr  vi3  Svein  Sturluson  :  '  I>at 
vildu  v^r,  at  ]pu  gaefir  oss  gri6,  pvfat  ]DU  att  jafnan  J)ann  hlut  f 
me6  oss,  er  J>a  er  betr  en  a6r/  Sveinn  maelti :  '  Fa9ir  minn 
raeQr  griSum.'  H  settisk  Einarr  ni5r,  ok  maeddi  hann  b!63ras. 
I'd  maelti  Hallr  Gilsson  til  Sturlu :  '  Grid  vildu  v^r  mi  hafa.' 
Sturla  maelti :' Leggit  mi  vdpnin  ni5r.'  feir  vildu  J>at  eigi7:  M 
maelti  Sturla :  '  Gri3  skulu  J)^r  mi  fa.'  f*d  v6ru  J)eim  gri6  seld,  ok 
maelti  enginn  f  m6ti,  J)6at  f6  mundi  aptr  fara.  fessir  menn  v6ru 
nefndir  me9  Sturlu  d  heiSinni :  Sveinn  sonr  hans,  Ingjaldr  magr 
hans,  ok  hiiskarlar  hans  tveir,  Snorri  br66ir  hans,  [Prest-Oddr,] 
i'orgeirr  Bassason,  ^rSr  EindriSason 8,  Asbjorn  Lj6tzson9, 

1  st66u  i  J)ot]  thus  B  (dubious),  which  H  in  the  margin  comments  by  '  butu  upp,' 
which  in  440  is  received  into  the  text.  2  Prest-Oddr]  |>6rdr,  B.  3  read 

hrasaSi  (?).  *  hallr]  hallent,  B.  8  nam  vi9  jor3unni,  B.  6  ok  svd — holfenni] 
ok  soxu3u  beir  hann  undir  faetr  s6r  ofan  i  gilit  undir  holfenne  nacquat,  B.  7  beir 
vildu  bat  eigi]  thus;  one  would  expect,  '  beir  gor8u  sva;'  B  abridged — Sturla 
svarar,  Leggit  ba  vapnin.  pa  voru  beim  grid  gefin.  8B;  Nichulasson,  Cd. 

8  conj. ;  Hjortzson,  Cd. ;  om.  B. 


ii7 1.]  STURLU  SAGA,  22,  23.  67 

[1.86,87:  ii.  27,  28.] 

I^roddr1  Sveinsson,  Bersi2  Ljotzson  ok  Ingimundr  br63ir  bans, 
Ami  Bjarnason,  Hallr  Gilsson,  ok  Atli  ijorm66arson.  Ingjaldr, 
magr  Sturlu,  var  J)egar  orendr ;  ok  Ami  Bassason  af  liSi  Einars,  en 
Clafr  Klokkuson  ok  fcorgrfmr  Kolbeinsson  fengu  J)j6nostu  ok 
6ndu6uz  ba6ir.  f>orsteinn  Tjorfason  la  allan  vetrinn  f  sarum,  ok 
varS  graeddr  at  kalla.  Graeddir  ur6u  ok  aSrir  menn  allir.  En 
Snorri  Hallzson  ok  Bersi  [Ljotzson]  ur9u  eigi  orkymla-lausir,  Jw'at 
Bersi  \6t  bond  sina,  en  Snorri  n^tti  ekki  af  hendi 3. 

22.  f*d  er  Sturla  for  heim  af  fundinum  haf6i  hann  me3  seV  lik 
Ingjallz  ok  fe*  allt  J>at  er  raent  haf6i  verit.     f>eir  Einarr  fluttusk  ok 
heim ;  komu  menn  i  moti  peim  i  Hvammsdal.     Eptir  fund  J)enna 
satu  hvarir-tveggju  f  buum  [sinum]  um  vetrinn ;  ok  var  J)at  mal 
flestra  manna,  at  a  J)eim  fundi  skipti  um  mann-vir6ingar  me9  J)eim 
Sturlu  ok  Einari.     Um'  varit  eptir  v6ru  malin  buin  til  AlJ)ingis,  ok 
ri3u  hvarir-tveggju  til  J)ings,  ok  he'ldu  fram  malunum.     Var  enn 
sem  fyrr,  at  vinir  J)eirra  gengu  i  milli ;   ok  var  smiit  til  satta ;   ok 
skyldi  Jon  Loptzson  gora  um  ok  Gizurr  Hallzson.      Var  J)eim 
gorSum  sva  farit   sem   liklegast  })6tti,  at  helzt  mundi   saettirnar 
haldask ;   en  ekki  meS  Jrvilfkum  stafna-bur9 4  sem  fyrr  voru  gorvir. 
Ok  skilSusk  menn  sdttir  a  J>vf  J)ingi  a  oil  J)au  mal  er  milli  hofdu 
verit ;  ok  foru  vi6  J)at  heim.     Ok  voru  nu 5  sattir. 

23.  Tanni  hdt  ma6r,  er  bjo  f  Galtardals-tungu ;  hann  atti  Gunn- 
hildi  Bersadottur 6  systur  I>6r9ar.     l>6rdfs  h^t  onnur  dottir  Bersa ; 
henni  fylg6i  at  lagi  sa  ma6r  er  fcorgeirr  h^t ;  hann  var  kenndr  vi9 
m66ur    sina    ok   kalla5r   Arnoruson ;    Bo9varr    h^t   fa6ir    bans. 
I'ordis  var  oskapvaer.     fordis  for  eitt  sinn  a  kynnis-leit  i  Tungu  til 
systur  sfnnar.     En  er  torgeiri  J)6tti  h6n  seint  koma  heim,  J)a  for 
hann  eptir  henni ;  en  h6n  var  trau9 r  heimfarar.    M  Iag6i  Tanni 
J)au  or8  til;  kvezk  hann  eigi  vilja  at  h6n  fan  nau8ig  6r  sinum8 
h^b^lum.      ^orgeirr  sag6i,  at  hann   mundi   eigi   J)vf  ra5a.      Ok 
greindi  J)a  a,  {)ar  til  er  torgeirr  hjo  til  Tanna,  ok  var  J>at  bana-sar. 
Eptir  J)etta  for  f'orgeirr  f>egar  d  fund  Sturlu,  ok  bad  hann  asja ; 
en  Sturla  kva5  slfkt  ill  verk  vera ;  en  \6zk  eigi  kunna  um 9  J)ingmenn 
sina  at  reka  J)a  fra  sdr.     En  Tanni  haf64  verit  J)ingma5r  frorleifs 

1  Oddr,  B.          2  Bersi]  Briisi,  B.  3  ok  Ami  Bassason — af  hendi]  this  whole 

passage  is  here  restored  in  accordance  with  B ;  in  Br.  the  names  are  wholly  dis- 
placed and  thrown  into  confusion.  *  Should  either  be  '  stafna-bur5um  '  (plur.)  or 
'  var  gorr '  for  '  voru  gorvir  ;'  B  omits  the  whole  passage.  6  mi]  B  ;  viS  bat,  Cd. 
6  Bnisadottur,  B.  7  trauS]  B;  naudig,  Cd.  8  sinum]  hans,  B..  9  um]  B;  viS,  Cd. 

F  2 


68  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  88 :  ii.  28.] 

beiskalda  ok  frsendi.  f'orleifr  t6k  vid  mail  eptir  Tanna  ok  s6tti 
fcorgeir  til  sekdar  fullrar  a  Aiding! ;  ok  s^ndisk  Sturlu  eigi  at  verja 
pat  ma] ;  ok  vard  f>orgeirr  sekr  sk6gar-madr,  en  Sturla  kom  h6num 
litan  um  sumarit  nordr  i  Eyjafirdi.  (5feigr  h^t  madr  Salgerdarson, 
en  Bergr  he't  fadir  bans;  hann  var  vinr  Sturlu  ok  heima-madr 
bans ;  hann  for  nordr  med  £orgeiri  ok  f6r  utan.  Annat  sumar 
eptir  kom  Ofeigr  lit,  ok  f6r  pa  til  Sturlu,  ok  var  par  um  vetrinn. 
forleifr  vard  pessa  viss ;  ok  sagdi  mikla  6saemd  f  sh'ku  s^nask  af 
Sturlu,  er  hann  vildi  sitja  fyrir  saemd  hofdingja.  forleifr  gorir  um 
varit l  lid-samnad,  ok  ferr  f  Dali  ok  gisti  f  Asgardi  at  Bjarna 2  Steins- 
sonar.  f>ar  kom  Einarr  fcorgilsson  til  lids  vi8  hann,  ok  hofdu 
prjii  hundru8  manna,  ok  for  stemu-for  i  Hvamm.  En  er  Sturla 
spurdi  Ii8s-dratt  J)eirra,  J)a  samnar  hann  Ii3i  at  s^r 3,  ok  hafo*i  J)6 
fjolmenni  miklu  minna.  Si5an  stefnir  ^orleifr  6feigi  um  J)at,  er 
hann  hafQi  ordit  samfara  meS  *  t'orgeiri.  Sturla  kva8  forleif 
jafnan  hafa  storrseSi  fyrir  hendi,  J)6tt  ekki  maetti  vid  pat  jafnask, 
er  hann  brenndi  inni  Magnus  biskup  i  Hitardal ;  '  En  vart  sjalfr 
dreginn  gratandi  6r  eldinum.'  ^orleifr  sag8i :  '  Ongum  munu  ]?au 
tiSendi  verri  pykkja  enn  mdr;  en  eigi  eru  vit  J)a8an  komnir5,  at 
pat  s6  vist  at  sa  hafi  betr  er  einskis  J>ykkir 6  um  J>au  tiSendi  vert 
En  ekki  gorla  mantu  pat  mi,  at  J)ii  mundir  drepinn  hja  garfii 
pinum,  sem  melrakki  hja  greni,  ef  ek  stae6a  eigi  fyrir  \>6r.  En 
pess  vilnumsk  ek7  at  faeri  gangi  hofuSlausir  a  d6ms-degi  fyrir 
mik  en  fyrir  J>ik,  er  pii  leikr  peV 8  mi  at  glaapum  pinum.'  Sidan 
riQu  peir  forleifr  brott,  ok  i  AsgarS  um  kveldit;  voru  par  a5ra 
n6tt  me5  allan  flokkinn.  En  at  morni  skildusk  peir  Einarr  par,  ok 
f6ru  hvarir-tveggju  heimleidis.  Ok  litlu  si6arr  kom  Sturla  vid 
se'tta  mann  i  AsgarS ;  ok  var  Bjarni  b6ndi  heima  vid  annan  mann  f 
smiSju.  SfSan  kvaddi  Sturla  hann  lit  ok  maelti :  '  ^at  setla  ek,' 
sagdi  hann,  '  at  vit  munum  mi  skilja  verda  sambiidina ; '  ok  kvezk 
eigi  vilja,  at  optarr  aetti  6vinir  bans  heimilan  gistingar-stad  i 
Asgardi,  '  pa  er  peir  fara  slikar  6spekdar-farir ; '  ok  kvad  annan- 
hvarn  peirra  faera  mundu  verda  biistadinn.  Sfdan  reid  Sturla 
heim.  En  Bjarni  seldi  landit  Erlendi  presti  Hallasyni.  Sfdan 
reid  forleifr  beiskaldi  til  pings,  ok  hafdi  frammi  malit  um  sumarit. 

1  um  varit]  add.  B.  2  Bjarna]  B ;  Brandz,  Cd.  s  at  s£r]  B ;  fyrr,  Cd. 

4  i  forum  vid  |>orgeiri,  B.  s  Thus  Cd. ;  en  erom  v>8  enn  J>a5an  komiiir,  B. 

6  J>ykkir]  B  ;  er,  Cd.         7  thus :  vilnumz  ek,  B ;  vitumst  ver,  Cd. ;  viljumz  ek,  H, 
440  (from  B).         8  leikr  ^r]  laerr  =  hlaerr,  B. 


c.  1172-1174.]  STURLU  SAGA,  24,  25.  69 

[1.89:  ii.  29.] 

Ok  gengu  menn  a  me6al  ok  saettu  J>a;  ok  toku  sinn  mann  til 
gor6ar  hvarir.  Sturla  tok  til  Bo3var  fcorSarson ;  en  f'orleifr  Einar 
fcorgilsson  ;  ok  urcSu  J>eir  a  ekki  sattir  um  gordina.  M  mselti 
BoSvarr:  'l>at  J)ykki  m^r  ra3,  at  vit  hlutim  um  hvarr  [okkarr] 
gora  skal/  Ok  J>vi  jatti  Einarr.  Si6an  hlutudu  J>eir,  ok  hlaut 
BoSvarr  at  gora.  Hann  gorSi  litil  fe*gjold  a  hendr  Sturlu. 

24.  Nokkuru  sickrr  f6r  s6tt  mikil  um  he'rod  1.     f>ess  er  geti5, 
at  einhvern  aptan  kom  i  Hvamm  sa  ma8r  er  kominn  var  utan  af 
Snsefellz-nesi,  en  a6r  or  BorgarfirSi.     Hann  var  umrenningr 2.     En 
Sturla  settisk  a  tal  vi9  hann  ok  spurSi  margs.     Hann  spur6i  fyrst 
um  ferSir  bans.     En  hinn  sag9i.     ^a  mselti  Sturla :  '  Er  sott  mikil 
su6r  um  h^ra6it?'     Hann  sagSi  at  sva  var.     '  Komtu  i  Hitardal?' 
sagSi   Sturla.     '  Ja/  sag6i  hann  fer5a-ma6rinn.      '  Hversu   matti 
I'orleifr?'  sag3i  Sturla.     'f'vi3  var  betr,  at  hann  matti  vel/  segir 
fer6a-ma6rinn.      'Ja/   sag6i   Sturla,  'sva  mun  vera;    jpvfat   allar 
kvalar  munu  h6num  sparSar4  til  annars  heims.'     Nu  skilja  ]?eir 
talit.     Ok  ferr  hinn  um  morguninn,  ok  allt  um  haustiS  vestr  i 
Fjor5u,  ok  vestan  naer  vetri.     Ok  {>egar  Iiti9  er  af  vetri,  kemr 
hann   i  Hitardal.      fcorleifr  beiskaldi5  var   spurull  vi6  hann,   ok 
fre'tti6:    '  Komtii  or  FjorSum   vestan?'      Fer6a-ma6r   sag3i   sva 
vera.     f>orleifr  spurdi :    'Hversu  [er]  J>angat7  aert?'     Hann  segir 
J)ar  gott  ar,  '  Nema 8  sott  gorSisk  J)ar  [mi]  mikil.'     f'orleifr  maelti : 
1  Komtu  i  Hvamm  ?'     '  Ja,'  sag8i  hann.     '  Hversu  matti  Sturla 
b6ndi  ? '     '  Vel  matti  hann/  sag8i  fer6a-ma6r,  '  er  ek  f6r  vestr ;  en 
mi  la  hann,  er  ek  f6r  vestan 9,  ok  var  mjok  tekinn/     '  Sva  mun 
vera/  sag8i  f'orleifr;  '  hann  mun  nu  hafa  flit,  en  halfu  verra  si6arr/ 

25.  Ma6r  hdt  Bjarni,  ok  var   frorsteinsson,  hann  atti   Helgu 
Gellisd6ttur 10 ;    J>eirra  son  h^t  f'orsteinn  drettingr.     fcorhallr  hdt 
b6ndi,  hann  var  Surtzsoh,  hann  bj6  a  H61mlatri  d  Skogar-strond. 
Hann  atti  ^Esu  frorbergs  d6ttur  u.     Hann  var  au3ma8r  mikill  ok 
sterkr   ok  6daell   ok  mikilmenni.      Hann   var  J)ingma5r  forleifs 
beiskalda,  ok  farmaSr,  ok  gjafvin.    fcau  attu  prjar  dsetr,  hdtu  ^ordis, 
i>6rn^  ok  Helga.     I>6rn£jar  f^kk  I>orsteinn  drettingr ;  hann  atti  f>a 
g66an  fjarhlut,  ok  rdzk  hann  i  H61mlatr  me6  f<6  sltt.     ^at  kom  t>a 

1  yfir  h4ra6,  B.  2  umrenningr]  sumrungr,  B.  3  J>vi]j  B ;  J>at,  Cd. 

4  spardar]  spara6ar,  B.          6  bondi,  B.          6  fretti]  margs,  add.  B.  7  pangat] 

pannig,  B.  8  nema]  utan,  B.  9  er  ek — vestan]  add.  B.  10  Gellisdottur] 
thus  B  ;  Cd. — hon  var  Surtz  dottir,  hann  bjo  a  Holmlatri,  no  doubt  a  repetition  from 
the  line  below.  "  |>orkels  d6ttur,  B. 


70  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  90 :  ii.  29.] 

upp,  at  f>6rn^  hefdi  verit  gefin  61^tt,  ok  atti  barn  vi8  henni  sa 
ma5r  er  !>6r8r  hdt,  ok  var  all-skillitill.  ^orsteinn  drettingr  atti  ok 
barn  i  vanum,  ok  var  J)vi  leynt.  GuSriin1  Asbjarnar-d6ttir  sagdi 
ok  J)a,  at  fcorsteinn  vaeri  fadir  at  barni  hennar  J)at  er  J)a  var 
nokkurra  vetra  gamalt.  Ok  er  f>at  kom  upp  allt  saman,  J3a  1& 
forhallr  kenna  manna-munar 2  ok  dro  fjarhluti  fcorsteins  alia  undir 
sik,  en  he'll  honum  til  verkna5ar ;  en  ef  hann  legSi  or3  i,  J)a  var 
hann  hrakSr  i  orSum  e3a  bardr.  Ekki  var  forsteinn  vinsael6ar- 
maSr.  f>orvar6r  h^t  ma6r  bjo  ut  i  Eskigrasey 3,  gildr  bondi.  f>at 
var  eitthvert  sinn  at  vetr-nottum,  at  Sveinn  Sturluson  ferr  ut 
J>angat  ok  keypti  mjol  at  honum  til  handa  Sturlu.  En  er  mjolin 
komu  heim,  reyndusk  f>au  verr  en  aetla6  var.  Nu  J>ykkir  Sturlu 
flla  ok  [J)6tti]  Poi  vardr  hafa  sik  falsat.  Sveinn 4  f6r  $8r  skommu 
eptir,  hittir  forvard,  ok  segir  hdnum  sva :  '  Tveir  eru  kostir  af 
mfnni  hendi :  sa  annarr,  at  ek  mun  stefna  })6r,  e5r  J)ii  takir  vi5 
syni  minum  er  Halldorr  heitir/  forvarSr  kvazk  {>at  mundu  kjosa, 
[heldr]  en  hafa  ovingan  J>eirra  fe6ga.  Ok  for  Halldorr  {)angat. 
i'orvardr  var  alda-vin  fcorhalla  at  Holmlatri.  Ok  er  hann  spur3i 
J>etta,  J)a  for  hann  til6  ok  faerSi  i  brott  sveininn,  ok  at  Horni6 
fraendum  moSurinnar  J)ar  sem  a6r  haf6i  verit,  ok  kvezk  eigi  vilja 
slikan  agang.  fcorvaldr  kva3  hann  s^na  vinattu  vi6-  sik,  en  kvad 
{)6  betra  at  s^na  litilmennsku  h^r  um  'en  koma  sjalfum  m^r  i 
vandraeSi/  ^orhallr  kva8  sva  [biiit]  vera  skyldu.  En  er  Sveinn 
spuroH  f>etta,  J)a  maelti  hann :  *  Vera  kann,  at  fcorhallr  vili  sitja  yfir 
varum  hlut,  en  kost-gsefr  vil  ek  vera  at  leggja  h6r  slikt  i  m6ti/ 
Sturla  kvad  J>at  au9s^5  vera,  at  slikir  menn  vildu  flit  vi6  J)a  eiga. 
En  Gu5n^  ba9  J)a  vera  lata  kyrt ;  J)viat  vel  var  me9  J)eim  f'orhalli. 
Si3an  var  J)at  af  ra6it,  at  menn  voru  sendir  a  Holmlatr,  at  fala 
t>rjar  vaettir  matar  at  h6num ;  ok  voru  til  sogd  or6  GuSn^jar.  En 
i^rhallr  sagSisk  ongan  mat  mundu  lata  falan.  ^Esa  f^sti  at  selja, 
en  l»6rhallr  vildi  eigi  selja;  ok  166  hann.  Sendimenn  k6mu 
heim  i  Hvamm  ok  sog6u  Sturlu  or6  hans.  Sturla  ba8  Gu9n^ju  at 
reyna  vini  sfna.  Litlu  si'3arr  hittask  JDeir  Sveinn  Sturluson  ok 
^orsteinn  drettingr  vi8  Kambsnes 7,  ok  satu  a  tali  um  hn'3 ;  ok  var 
J>at  i  hjali  me6  J)eim,  at  Sveinn  skyldi  ra9a  af 8  ^rhall,  en  f>or- 

1  Gurun(l),  B.  a  B;  mann  raunar,  Cd.  3  Thus  also  B  (Eski  grass  ey). 

4  Sveinn]  emend. ;  Sturla,  Cd.  and  B.  5  til]  {>angat,  B.  6  ok  at  Horni]  thus 
Cd.,  i.  e.  Vatzhorni  in  Haukadale  (?)  ;  a  hendr  moSur  fraendum,  B,  omitting  the 
name.  7  a  Kamnesi,  B.  8  af]  B;  at,  Cd. 


e.  1172-1174.]  STURLU  SAGA,  25.  71 

[I.  91 :  ii.  29.] 

steinn  skyldi  gefa  h6num  til  sex  tigi  hundraSa ;  skyldi  f>at  kaup  a 
laun  fara.  Ok  um  varit  eptir  Paska  gordi  Sveinn  fer6  sina  [ut]  a 
Holmlatr  vi5  tiunda  maim;  ok  f6m  a  skipi,  ok  lendu  ut  hja 
stekkum  l>6rhallz.  Si6an  maelti  Sveinn  vid  menn  sina  :  '  Vita 
skulu  J)er  nii  orendi  mitt,  at  ver  munum  stefna  ]?6rhalli/  Si6an 
ganga  peir  til  miss.  Haf]p6rr  Naddzson 1  var  hiiskarl  I>6rhallz,  en 
vinr  Sveins,  ok  aetludu  f>eir  at  kalla  hann  ut  ok  lata  hann  heyra 
stefnuna.  I>eir  gengu  heim 2  til  dura,  f>6roddr  ok  Porftr  Bessa- 
son 3,  ok  drapu  a  dyrr ;  en  f>6rhallr  gdkk  sjalfr  lit  til  dura  ok  lauk 
upp,  ok  st66  i  durum  inni.  M  gengu  ]?eir  Sveinn  at  durum ;  ok 
nefndi  hann  sdr  vatta,  ok  stefndi  forhalli  um  J)at  at  hann  hef6i 
leynt  fjorQungi  fjar  sins  ok  eigi  gort  tiund  af ;  hann  stefndi  annari 
stefnu  um  J>at,  at  hann  hef6i  tva  pundara,  ok  hef6i  a  inn  meira 
keypt  en  selt  a  inn  minna,  ok  vaeri  hvarr-tveggi  rangr.  Ok  \6t 
varSa  fjorbaugs-gar6.  Hann  stefndi  enn  um  jpat,  at  hann  hef6i 
dinar  rangar,  ok  Idt  varSa  fjorbaugs-gar6,  ok  jamnan  sex  merkr. 
Pvi  nsest  stefndi  hann  forleifi  tormoSarsyni  fjorum  stefnum,  sinni 
um  hvern  fjorSung  tiundar,  ok  Idt  jafnan  var6a  sex  merkr.  forhallr 
maelti  {>a  til  Sveins  :  '  Kaupa  muntu  vilja  f6  mitt  sva  sem  t>u  hefir 
virt  tiundir  */  Sveinn  svarar,  ok  kva5  hann  mundu  eigi  vilja  selja 
h6num  J)rju  hundru6  hundraSa  [a]  frest,  ef  hann  vildi  eigi  eiga  at 
honum  a  frest  verQ  t>riggja  vsetta  matar.  Ok  me6  f>at  foru  J)eir 
Sveinn  i  brott.  En  f>6rhallr  for  a  fund  forleifs  beiskalda,  ok  sotti 
hann  at  ra5um.  forleifr  segir  at  tveir  vaeri  kostir  til:  '  Sd  er 
annarr,  at  selja  land  sitt  ok  ra6ask  brott  vestan  J>a6an,  e6a  scettask 
vi3  Hvammverja,  ok  selja  {>eim  sjalfdsemi.'  i'orhallr  maelti : 
'Viltii  J)a  fa  m^r  lond  sudr  h^r?'  torleifr  kvezk  aetla,  at  honum 
mundi  J)at  eigi  fullgora ;  ok  eggja6i  hann,  at  hann  re'Sisk  lengra 
i  brott.  torhallr  f6r  heim ;  ok  litlu  siSarr  inn  i  Hvamm,  ok  hitti 
Sturlu,  ok  seldi  honum  sjalfdaemi,  ok  kvazk  J>etta  mal  eigi  til 
J)raetu  leggja.  Sturla  kvezk  aetla,  at  J>etta  mundi  h6num  betr 
gegna.  Si6an  frdtti  Sturla  Svein  eptir  hvat  gora  skyldi;  en 
Sveinn  kvezk  vilja,  at  hann  gor6i  eigi  minna  en  sex  tigi  hundrafta 5, 
ok  kva6  hann  J>ess  maklegan.  '  Nei,'  sagSi  Sturla,  '  tiu  hundru6 6 
skal  gora  lengr,  {)6  hefir  hann  undir  mik  lagit  malit/  Ok  J)a  gor6 
sagdi  Sturla  upp.  En  £6rhallr  kva6  s^r  vel  lika.  Ok  svd  kom, 

1  Naddzson]   B;    Palsson,  Cd.  a  heim]  fyrst,  B.  3  Brusason,  B. 

*  tiundir]  til  tiundar,  B.  8  c.  hundra8a,  B.  6  tiu  hundruS]  B  (x  h.) ;  ek, 

Cd.  (reading  x  h.  =  ek). 


72  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  92  :  ii.  30.] 

at  hann  gait  land,  Langeyjar-h61ma *,  ok  J>rjii  hundrud  i  slatrum. 
Ma8r  h£t  f>orsteinn ;  hann  var  f>6risson 2 ;  hann  haf5i  verit  heima- 
maQr  Sturlu ;  hann  var  J)a  a  vist  med  f>6rhalli,  ok  f6r  me6  ]3eim 
heldr  flla,  ok  I>6rhallr  stefndi  h6num  um  hross-rei8.  SiQan  [f6r 
i'orsteinn]  a  fund  Sturlu  ok  ba6  hann  dsjd.  En  !>6rhallr  s6tti 
hann  d  t>ingi  til  fullra  sek3a;  en  Sturla  ge*kk  vi6  heimilis-fangi 
hans,  ok  re^  ]?vf  f>6rhallr  eigi  til  at  feVans-d6mr  vseri  ha6r.  Si'5an 
sendi  Sturla  f'orstein  nor6r  um  land,  ok  varSa5i  eigi  um  bjargir 
hans.  Nii  likaSi  hvdrum-tveggjum  heldr  verr  en  a9r;  Sturlu 
J)6tti  f>6rhallr  J)at  einskis  meta  er  hann  haf6i  h6num  a  hendi  verit ; 
en  ^rhalli  f>6tti  enn  haf5r  6jafna3r  vi6  sik.  Nu  er  forhallr  J)6ttisk 
spyrja  kaup  J>eirra  Sturlu  ok  fcorsteins,  J)a  hitti  hann  f'orleif 
beiskalda  ok  Einar  fcorgilsson  eitt  sumar  a  f>ingi ;  ok  sagSi  J)eim 
svd,  at  hann  J)6ttisk  vid  mikil  vandraedi3  kominn  vera.  [Einarr 
maelti] :  '  i>aetti  J)dr  eigi  J)at  til  liggja,  at  vi6  I'orleifr  r6bim  Sturlu 
af,  ef  vit  maettim,  en  J)u  h^ldir4  uppi  f6-b6tum.'  Hann  kvezk 
gladlega  vilja  undir  ]pat  ganga.  En  Helgi  prestr  Skeljungsson 
var9  varr  vid  ra3a-gor6  ]peirra,  ok  sag6i  J)eim  fe5gum.  Kalfr 
h^t  ma6r,  er  bjo  a  Gunnarssto9um  inn  fra  H61mlatri,  it  naesta; 
hann  atti  J>rja  sonu;  h^t  Borkr5  inn  yngsti.  En  er  Kalfr  fadir 
})eirra  andask,  J)a  seldu  J)eir  landit,  enir  ellri 6  synir  hans,  f>6rhalli. 
En  er  Borkr  var  nokku9  a  legg 7  kominn,  J)a  kallar  hann  f  hendr 
£6rhalli  til  landzins  a  GunnarsstoSum ;  en  I36rhallr  kvezk  eigi 
mundu  laust  lata  landit  fyrir  honum,  ok  svarar  heldr  stutt.  Borkr 
var  ok  eigi  or3stilltr.  Hann  var  J)ingma3r  Sturlu. 

26.  Karr8  h^t  maQr,  er  J>ar  bjo  i  Dolum9;  hann  var  6spek6ar- 
ma3r.  i»enna  s6tti  f'orhallr  til  fullrar  sek6ar ;  en  Karr  haf5isk  J)ar 
J)6  vi6  f  Dolunum.  Ok  eitt  sinn  hittusk  {>eir  Sturla ;  ok  bar  Karr 
upp  fyrir  honum  vandraeSi  sin,  ok  kvask  eigi  vel  vid  latinn.  Sturla 
kva6  f>at  satt  vera,  ok  kvad  margan  eigi  mundu  slfkt  sitja.  Ma9r 
h^t  Alfr;  hann  var  litill  b6ndi;  [hann]  hafdi  fastnaQ  s^r  konu 
J>a  er  Valgerdr  h^t,  ok  skyldi  brudkaup  J)eirra  vera  a  Ketilsstodum 
viku  eptir  midsumar10.  Ok  f6r  f'drhallr  til  bo6s,  kona  hans  ok 
d6ttir.  En  Dr6ttins-daginn  rei6  hann  inn  i  Lei6ar-h61m  til  hesta- 
J)ings.  {*ar  var  J)a  kominn  Sveinn  Sturluson,  ok  hofdu  J)eir  a6ra 
sveit,  ok  var  f^rhallr  fjolmennari,  J)vfat  hann  g£kk  um  daginn 

1  i  Langeyjarnesi,  B.          8  |>1.  son,  B.          8  vendredi,  B.  *  rafiim — haldir, 

B.               5  Borkr]  Haukr,  B  here,  but  Borkr  below.               6  ellri]  B ;  eldstu,  Cd. 

7  nokku9  a  legg]  B ;  heim,  Cd.  8  Karr]  Mar,  B.  9  Dolum]  B ;  dalnum, 
Cd.  10  miSsumar]  so  also  B. 


c.  1172-1174.]  STURLU  SAGA,  26,  27.  73 

[i.93:  ii.  31.] 

me6  J>rja  tigi  manna.  Ok  um  aptaninn  rei9  hann  lit  a  Ketils- 
sta3i,  ok  var  J)ar  um  n6ttina.  Peir  Sveinn  riSu  ok  sva  lit  a 
Skogar-strond  ok  foru-nautar  hans;  JDar  var  Borkr  Kalfsson,  ok 
BergJ)6rr  ok  Torfi  Snartarsynir l,  Karr  inn  seki.  £eir  riSa  a 
Gunnarssta6i  um  kveldit  til  He5ins  BergJ)6rssonar.  En  um 
morguninn  eptir  rei6  Borkr  inn  a  Ketilssta5i  a  njosn,  ok  kallar 
enn  til  landsins  vi6  !>6rhall;  ok  var  ]par  deila  mikil.  Ok  sf6an 
for  hann  lit  aptr  til  J)eirra  [S veins].  Ok  um  daginn  rei3  forhallr 
heimleiSis  ok  ./Esa  kona  hans,  ok  Helga  d6ttir  hans  meQ  h6num, 
Halldor  Gu3brandzson  magr  hans.  Kolbrandr  h^t  ma6r,  er  J>ar 
var  me5  J>eim.  f>au  ri3a  it  neSra  me5  sjo.  Ok  er  J)eir  Sveinn  sja 
fer3  J)eirra,  J)a  n'9a  J)eir  a  moti  {)eim;  ok  hittask  J)eir  vi5  sjoinn 
gegnt  GunnarsstoSum.  En  er  J)eir  ^orhallr  sja  fer6  J)eirra 
Sveins,  J)a  stigu  J)au  af  baki.  Ok  er  jpau  hittask,  hlaupa  J)eir 
Sveinn  af  baki  ok  foru-nautar  hans,  ok  he'lt  Borkr  Halldori,  en 
Sveinn  var9veitti  Kolbrand.  Karr  ok  BergJ)6rr  vagu  t'orhall.  Ok 
eptir  {>at  ri9u  J)eir  Sveinn  inn  f  Hvamm ;  ok  tok  Sturla  vi6  J)eim 
ollum  nema  Kari ;  hann  var  i  ymsum  sto6um.  forleifr  beiskaldi 
t6k  vi6  eptir-mali  um  vig  f)6rhallz,  ok  sotti  J)a  a  t>ingi;  ok  var3 
Berg{)6rr  sekr  sk6gar-ma6r.  Tjorvi  var  ok  brott  gorr  af  landi ;  ok 
skyldi  vera  litan  J>rja  vetr.  Berg])6rr  var  ok  ferjandi ;  en  fegjold 
komu  fyrir  Svein  ok  Bork.  En  fe'rans-domr  var2  I  Hvammi,  ok 
sottu  J)eir  heim  til  Sturlu,  f>orleifr  ok  Einarr  forgilsson ;  ok  hof5u 3 
hundraS  manna.  £ar  var  ok  fjolmennt  fyrir.  M  baud  Sturla 
f'orleifi  heim  til  dagver9ar  me6  flokk  sinn.  f'orleifr  sagSi :  '  O3ru 
sinni  mun  ek  hingat  kynnis  leita.'  En  skylt  var  me6  J)eim  ^orleifi 
ok  GuSn^ju.  Sturla  maelti :  '  Hggja  mattii  af  J>vi  bo5it,  at  he*r  eru 
J)eir  BergJ)6rr  ok  Tjorvi  *;  ok  skulu  Jjegar  f  brott  ef  J)dr  vilit  hingat.' 
Si5an  ri3u  J)eir  {'orleifr  f  brott.  Ok  l^tti  J)ar  ]pessu  mali. 

27.  Clemet  h^t  ma6r ;  hann  var  Karlsefnis-son ;  hann  var 
bondi ;  hann  atti  J)a  konu  er  Helga  hdt ;  h6n  var  dottir  Vincentius 
Eyj61fssonar.  Bar6r  h^t  ma6r,  Alfs  son,  Ornolfs  sonar.  f>at  l^k  ord 
a,  at  hann  fifl8i  Helgu  konu  Clemetz.  Madr  h^t  Kjartan,  ok  var 
forvalldzson,  ok  var  frsendi  Clemetz.  {'at  var  eitt  sinn  a  hesta- 
J)ingi  at6  Kleifum  i  Gilsfirdi,  at  Bardr  var  a  tali  vi3  Helgu;  ok 
par  kemr  at  Kjartan  veitti 6  Bar6i  averka.  Eptir  J)at  s6tti  Alfr  at 

1  Svartar.,  Cd. ;  B  drops  the  whole  passage  from  ok  foru-nautar  to  um  kveldit. 
2  terans-domar  voru,  B.  s  naer,  add.  B.  4  Tjorvi]  B ;  Torfi,  Cd.  5  at] 

B ;  a,  Cd.         6  par  kom  at  Kjartan  ok  veitti,  B. 


74  STURLUNGA    SAGA.     III.  [A.D. 

[1.94:  ii.  32,  33-1 

liSveizlu  Einar  f>orgilsson;  en  hann  tal5isk  undan;  JDvfat  hann 
var  meirr  hallr  undir  J)a  Kjartan  ok  f>6rvald  fe3ga ;  J)eir  v6ru  vinir 
bans  ok  JDingmenn.  Sl6an  s6tti  Alfr  at  Sturlu ;  ok  tok  hann  vi9 
haldi  £>eirra  Bar5ar  ok  Alfs,  ok  mselti  eptir  Bard.  Ok  var  J)a  ssezk 
a  malit,  ok  gor8i  Sturla  halfan  J>ri6ja  tog  hundra3a ;  ok  r£zk  Alfr 
J>a  at  JDingfesti  undir  Sturlu. 

28.  Birningr  Steinarsson  ok  Helga  kona  bans,  d6ttir  torgeirs 
Ianghof6a,  ur3u  eigi  mjok  samskapa ;  ok  var  gorr  skilnaSr  ]peirra, 
ok  attu  J)au  J>6  d6ttur  eina  er  SigriSr  h^t.     I>d  g£kk  Birningr  at 
eiga  Gu3bjorgu  Alfsd6ttur1,  en  Helga  giptisk  torsteini  f>orvarz- 
syni ;  ok  attu  J)au  born  saman,  torgeir  prest  ok  Ingimund.     I>au 
Gufibjorg  ok  Birningr  attu  J>ann  son  er  ^orleikr  h^t.     Nii  kallar 
Birningr  {>orleik  arfa  sinn;    en  SigrfSr  [dottir  bans]  var6  litt  at 
J)roska ;  henni  fylg6i  at  lagi  Hjaltr  nokkurr 2  er  Eirikr  hdt.    Einarr 
^orgilsson  keypti  at  henni  arfvan  eptir  Birning;  ok  kallar  ekki 
verit  hafa  laga-kvanfang,  er  hann  haf6i  fengit  Gu6bjargar.     SiSan 
beiddisk  Einarr,  at  Birningr  faeri  heim  til  bans  med  f6  sftt;   en 
hann  kvezk  mundu  skipta  af  nokkuru  Gu6bjorgu  til  handa  ok  syni 
hennar,  sliku  sem  hann  rse9r 3.     En  Birningr  vildi  {>at  eigi.     Hann 
bjo  J)a  at  Heinabergi,  ok  haf3i  mikit  f^.     Ok  um  hausti6  sendi 
Einarr  hiiskarla  sina  ut  a  hei6ar  at  samna  saman  geld-fe'  Birnings. 
l»eir  f6ru,  ok  raku  heim  a  Sta6arh61  sjau  tigi  geldinga;    ok  l^t 
Einarr  alia  skera.      Si5an  f6r  Birningr  i  Hvamm,  ok  hitti  Sturlu, 
ok  s6tti  hann  at  raSum ;  ok  kvezk  vilja  handsala  h6num  f^  sftt  allt. 
Ok  J>at  var  nii  af  ra6it,  at  Birningr  for  i  Hvamm,  ok  var  j^ar  me6an 
hann  lifdi ;  en  Gu6bjorg  vard-veitti  biiit  at  Heinabergi.    Ok  lauk  sva 
J)essum  malum,  at  Sturla  s6tti  eigi  Einarr  um  ranit,  enda  sag6i  eigi 
Einarr  6ssett  sina  a  handsali  {)eirra  Sturlu  ok  Birnings.     Satu  J)eir 
J)a  hvarir  um  {)at  er  fengit  hof6u. 

29.  f  ^enna  tima  bjoggu  J)eir  f  VatzfirQi,  Snorri  ok  Pall,  synir 
fcorSar  f>orvaldzsonar  ok  SigrfSar,  d6ttur  HafliSa  Massonar,  ok 
Rannveigar  Teitz  d6ttur,  f  sleifs  sonar  biskups.     f'eir  brseSr  v6ru 
miklir 4  hofQingjar.     Var  Pall  allra  manna  vaenstr  ok  gorvilegastr, 
en  Snorri  var  Iftill  ma8r  ok  vaenn,  forvitri,  ok  skorungr  mikill.     M 
bj6   at   Helgafelli  6lafr   prestr  Solvason,  br66ir   Pals   prestz   f5 
Reykjaholti.     tar  var  a  vist  gofigr  kenni-ma3r,  Run61fr6  prestr 

1  Alfsdottur]  B ;  6lafs,  Cd.  a  Hjaltr  nokkurr]  B  ;  hjal.  nokkurum,  Cd. 

3  r*dr]  r^di,  B.  *  miklir]  mestu,  B.  s  i]  B ;  at,  Cd.  6  B  spells  Ronolfr 
here  and  often. 


c.  1174.]  STURLU  SAGA,  28, 29.  75 

[I.  95  '•  ii-  33-] 

Dalks  son,  f>orsteins  sonar,  br68ur-son  Ketils  biskups l;  ok  var  inn 
mesti  laerdoms-maox  ok  hofu8-klerkr 2.  Hans  dottir  var  HallgerSr, 
er  atti  Olafr  prestr ;  hon  var  kvenna  vaenst  ok  merkilegust  ok  mestr 
skorungr  at  hvervetna.  fat  er  sagt,  at  Pall  kom  at  mail  vi6  Snorra 
br66ur  sinn ;  ok  kvezk  vilja  fara  sudr  til  Helgafellz,  ok  nema  brott 
HallgerSi,  ok  kvezk  vilja  J>ar  til  hafa  hans  lidsinni.  Snorri  sag6i 
J)at  ilia  sama,  at  gora  slikt  vid  g66a  kenni-menn  ok  gofga ;  ok  \6t 3 
J)a  eiga  saem3ar-menn  nserri  se'r,  J>i  er  eigi  mundu  sliku  vel  una. 
Pall  kvezk  vilja  a  ]?at  haetta.  Sidan  foru  JDeir  eigi  allfair  saman 
su3r  yfir  hei5i,  ok  yfir  Brei8afjor6,  ok  komu  um  nott 4  til  Helga- 
fellz ;  ok  gengu  ]pegar  inn  i  skala ;  ok  var  HaUgerdr  tekin  upp  or 
hvilu  sinni,  ok  borin  ut ;  en  Olafi  var  haldit  ok  sva  Runolfi.  Hann 
var  mikill  ok  sterkr.  fa  var  J)ar  at  Helgafelli  Jorunn  HafliSa- 
dottir,  modur-systir  J>eirra  VatzfirSinga ;  hana  hafdi  atta  Brandr 
Gellison  er  biiit  hafdi  at  Helgafelli.  Si6an  foru  Vatzfir6ingar 
brott.  fetta  frdttisk  vi$a;  ok  J)6tti  monnum  s/ndr  i  sliku  mikill 
6somi.  Ok  um  sumarit  eptir,  er  menn  komu  til  AljMngis,  J)a  var  at 
sottr  Jon  Loptzson  J>essum  malum;  hann  var  mikill  vin  jpeirra 
brseSra  Pals  ok  (3lafs,  en  fraendi  Runolfs  ok  J)eirra  MoSruvellinga : 
Dottir  Eyjolfs  ins  halta  var  fcorey,  m66ir  Saemundar  prestz,  fo3ur 
Loptz,  fo6ur  Jons.  Riinolfr  [prestr]  var  son  Dalks,  fcorsteins  sonar, 
Eyjolfs  sonar,  ^eir  voru  a  J)ingi  VatzfirSingar  ok  sva  Hallger6r. 
Voru  J)a  sem  mestar  virSingar  Jons ;  ok  var  |)angat  skotid  ollum 
st6r-malum  sem  hann  var.  feir  Pall,  Runolfr,  ok  Clafr,  hittu  J6n  a 
J)inginu,  ok  sog6u  honum  hver  6ssem3  {)eim  var  gor,  ok  beiddu 
Jon  asja.  Hann  svarar,  ok  kva3  vfst  i  sliku  s^nask  mikinn  osoma 
ok  agang.  Hann  ba3  J)angat  kalla  HallgerSi.  Ok  sva  var  gort  ; 
ok  t6ku  J)au  Jon  tal  me6  s^r ;  ok  tjadi  hann  fyrir  henni,  hversu  ilia 
som6i 5,  ok  ba6  hana  hug  sinn  fra  leggja  J>essu  [6]ra8i.  '  Hefir 
me8  oss,'  sagdi  hann,  '  lengi  vel  verit ;  vilda  ek  at  ]?u  ssem6ir  vel 
vi6  bonda  J)inn.  En  J)6  at  jpeV  J)ykki  vera  manna-munr,  J>a  er  ]x) 
miklu  meiri  munr  um  abyrg3  J)a  er  a  liggr ;  ok  mun  J)etta  6ra6  ilia 
ut  seljask;  ok  samir  J)dr  betr,  at  J)u  ra9ir  J)ik  sjalfviljandi  fra,  en 
nau6-skilna5r  verdi ;  J)viat  eigi  mun  J)at  betr  falla 6.  En  ekki  mun 

1  bj>or.  s.  Ketils.  bps,  B,  which  the  paper  transcripts  have  misrendered  into  '  Her- 
bors  sonar  Ketils  sonar,'  see  the  old  edition.  a  emend.;  Iserdoms  maSr  hans(!) 

ok  hofu6  prestr,  Cd. ;  hann  var  inn  mesti  klerkr,  B.  3  let]  lest,  Cd. ;  ok  let 

at  hann  setti,  B.          *  um  nott]  B.          5  som&i]  sam6i,  B.  6  pvi  at  eigi  man 

par  lengi  nytja  af  audit,  B. 


76  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.  D. 

[I.96:  ii.34.] 

ek  at  sinni  {>rongva  \>6r  um  J>etta ;  en  segi  ek  J>£r  hvat  a  muni 1 
liggja.  En  ef  J)ii  virdir  or8  min,  ok  ferr  heim  me8  b6nda  t>mum 
at  J)fnum  vilja,  J)d  skal  J)at  fram  ganga.  En  J>vf  mun  ek  J)dr  heita, 
ef  J)u  J>arft  f  nokkuru  sinni 2  minnar  asja,  at  ek  skal  J^r  heimill 3  til 
liSveizlu,  ef  t>u  laetr  nu  eptir  me*r  mfnn  vilja.  En  ef  JDU  vill  eigi 
{>etta,  mun  ek  \>6r  aldri  asja  veita.'  HallgerSr  svarar :  '  £at  mun 
vera  kjor  mitt  vi6  J)ik,  J6n,  at  kj6sa  {>ik  eigi  fra  asja  vi3  mikV 
Si5an  Iag8i  J6n  ord  til,  at  Olafr  prestr  taeki  vi3  konu  sinni.  Ok 
var  siSan  saetzk  a  malit.  Litlu  siSarr  dreymdi  Pal  f)6r6arson :  at 
hann  {)6ttisk  [vera  i]  skygdum 5  linkyrtlil  Ok  eptir  J>at  druknadi 
hann  i  fsafir8i,  ok  nokkurir  menn  me6  h6num.  Ok  var  ]pa  sva 
ra8inn  draumrinn,  at  linkyrtill  sd  vaeri  barur  st6rar  ok  Ij6sar  er 
gengu  at  honum 6.  Eptir  J>at  t6k  Snorri 7  br68ir  bans  mannvir9ing 
f  Vatzfir8i ;  ok  voru  bans  synir :  HafliSi,  [^6161,]  ok  I'orvaldr,  ok 
Bar8r.  ValgerSr  b^t  d6ttir  Hallger9ar ;  hana  nam  Sveinn  Sturlu- 
son  f  Hvamm ;  ok  gor9usk  J)ar  af  myklar  6sdttir.  M  s6tti  Hall- 
gerSr  J6n  at  malum,  ok  kvazk  J>a  vilja  taka  til  J)ess  er  hann  hafdi 
heitiS  henni.  Hann  kva6  J)at  heimolt  vera.  Ok  siSan  sendi  hann 
vestr  Saemund  son  smn  ok  nokkura  menn  me8  h6num.  f'eir  f6ru 
vestr  til  BorgarfjarSar ;  ok  k6mu  J>ar  til  H3s  vi3  J)a,  f'orleifr 
beiskaldi  ok  Einarr  f'orgilsson ;  ok  f6ru  sf5an  stefnu-for  f  Hvamm. 
M  mselti  Sturla,  er  hann  kenndi  mennina :  '  Er  Ssemundr  J>ar  ? ' 
segir  hann.  '  Ek  J>ykkjumk  hdr  vera,'  segir  Saemundr.  Sturla 
maelti :  '  Miklu  muntii  vera  maQr  vitrari  en  eigi  mynir  J)u 8  vita, 
hvdrt  J)u  ert  e8r  aSrir  menn/  SfSan  stefndu  J)eir  Sveini  Sturlu- 
syni.  Ok  k6mu  {>essi  mal  oil  a  J)ingi  undir  J6n  Loptzson ;  ok  166 
hann  einn  sem  hann  vildi,  ok  skipa6i  svd  at  flestum  Iika8i  vel. 

30.  Pall  Solvason  bj6  J)a  i  Reykjaholti;  hann  atti  I'orbjorgu 
Bjarnard6ttur  systur  Helgu9  er  dtti  Brandr  biskup.  Born  £eirra 
Pals  voru  J)au :  Brandr  ok  Magnus,  f^rlaug  ok  Arndfs.  f»6rir  h^t 
maQr,  ok  var  fcorsteinsson ;  hann  var  prestr ;  hann  bj6  f  Deildar- 
tungu  f  Reykjadal  enum  neSra;  hann  var  auSigr  ma8r  at  fe*. 
Hann  dtti  tfu  bygda  bolstaQi ;  hann  dtti  audigt  bii ;  hann  dtti  eigi 
minna  fg  a  Ieigu-sto8um  en  hundra8  kugilda.  H6num  fylg8i  at 

1  muni]  man,  B.  2  sinni]  add.  B.  3  heimill]  heill  (!),  B.  *  J>at  man  ek 
kjosa,  at  Jm  ser  mer  i  vinar  husi,  B.  5  skygftum]  skyck8um,  B  (?).  6  ok 

var  J>a — h6num]  om.  B.  7  Snorri]  emend. ;  |>6r6r,  Cd.  and  B.  8  mynir 

l>u]  B ;  muntu,  Cd.         9  Au&-Helgu,  B. 


1177,1178.]  STURLU  SAGA,  30.  77 

[1.97:  ii.  34.] 

lagi  Asirf  Halldorsdottir ;  synir  ]peirra  v6ru  J)eir  Leggr  ok  Li9r 
subdjakn,  er  uti  var6  a  Blaskoga-hei8i.  Vigdfs  h^t  systir  t>6ris 
skilgetin,  er  atti  Kleppr  prestr  I>orvar3zson ;  en  born  ]peirra  v6ru 
J)au  f'orvarSr  prestr  ok  Kolfinna l  er  atti  Hamundr  Gilsson  frsendi 
Sturlu  fcorSarsonar.  forvarSr  prestr  atti  Oddn^ju  Torfadottur. 
fau  f»orvar6r  prestr  ok  Oddn^  attu  morg  born :  Arni  prestr,  fadir 
Ara  at  Lundi,  fadir  Lundar-Bjarna 2 ;  Snorri  prestr,  fadir  Jatgeirs 
prestz ;  Torfi  prestr,  fa6ir  Leggs  prestz  ok  Oddn^jar ;  Gunnarr, 
Gudbrandr3.  !>6rir  inn  audgi  ba9  l>6rlaugar  Palsd6ttur.  Pali 
kvazk  vera  kunnigt  um  fjarhagi  f>6ris;  'En  J)vi  at  manna-munr 
mun  jpykkja  mikill,  J)a  mun  ek  ra8a  fyrir  maldaga/  Sidan  t6kusk 
ra5  t>essi  me8  J)eim  maldogum,  at  ^orlaug  skyldi  hafa  heiman  J)rja 
tigi  hundrada.  Ok  var  J)at  J)6 4  mal  manna,  at  P6rir  Ieg8i  fram  f 
gjofum  vi3  Pal  ok  sta8inn  i  Reykjaholti  eigi  minna  [f^]  en  hon 
haf8i  heiman.  En  eptir  samlag  J>eirra,  J)a  skyldi  eiga  halft  f<£  hvart 
vi3  annat,  fengit  ok  6fengit.  Ok  eptir  J>enna  rack-hag  bjoggu 
J)au  J>ar  i  Tungu  sjau  vetr  e3r  atta;  ok  attu  born,  ok  6ndu8- 
usk  oil.  En  eptir  ]pat  beiddisk  frorlaug  at  fara  i  brott  af  landi, 
ok  kvezk  hafa  heiti5  R6m-fer3  i  vanmsetti  sinum;  en  forir 
kva9  J)at  eigi  raSlegt  at  skiljask  vid  sva  mikil 5  hsegindi,  ok  kvezk 
6fuss  vera  ra8a-breytni.  En  h6n  ba8  hann  mjok.  Ok  fyrir  astar 
sakir  vi8  hana,  l£t  hann  leidask  til,  ok  var  ]p6  tregr  til.  Hann  seldi 
fjar-vardveizlu  sina  Pali  magi  sinum  me3an  J)au  vaeri  utan.  Ok 
var  J>at  kallat  fjogur  hundru8  hundraSa.  tdrir  kom  af  hafi  nor8r 
vi8  i'rondheim ;  ok  var  ]?ar  um  vetrinn ;  ok  um  sumarit  eptir  foru 
J)au  su8r  til  Bjorgynjar,  ok  voru  J)ar  annan  vetr;  ok  61  £6rlaug 
svein  J)ann  er  Bjorn  h^t.  Ok  eptir  um  varit6  bjoggusk  J>au  til 
su8r-fer3ar,  ok  seldu  sveininn  eptir  til  fostrs.  Hann  var  at  Mj61ka7 
skamt  fra  bsenum.  Sf8an  foru  J)au  til  Roms;  ok  kom  hvartki 
J>eirra  aptr.  Ok  um  sumarit  eptir  andadisk  sveinninn  Bjorn  nser 
Selju-manna-messu.  J6n  h^t  prestr  Islenzkr,  hann  var  forallzson, 
re'ttorSr,  ok  BrjeiQfirzkr  at  aett.  Hann  hafdi  J>enna  vetr  inn  sama 
verit  i  SuQrgongu.  Hann  sag8i  sva  fra,  at  $6rir  prestr  inn  audgi 
hef3i  andask  \  Lukku-borg,  Fostu-dag  i  Ymbru-dogum  um  Langa- 
fostu ;  en  forlaug  hefdi  fram  haldit  ferdinni  til  R6ma-borgar ;  ok 
hafSi  hann  hitt  hana  a  veginum  er  hann  for  sunnan ;  ok  var  J>at 
eptir  Paska;  ok  var  J)a  snau8  ok  sjuk.  l>6rir  krdka  h^t  ma3r 

1  Kol^erna,  B.  2  Lundar-sveina,  B.  3  Gunnarr,  GuSbrandr]  add.  B. 

4  fco]  add.  B.         5  miki8,  Cd.         6  sumarit,  B.         7  Mjolka]  thus;  om.  B. 


78  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  98,  99 :  ii.  34.] 

Noraenn  er  J)a  var  a  SuSrvegum ;  hann  kvazk  hitt  hafa  J>6rlaugu 
um  sumarit,  eptir  andldt  P6ns,  um  Mariu-messu-skei5.  Ok  er  J)au 
tiSendi  k6mu  til  Noregs,  t>d  var  fcorldkr  biskup  inn  helgi 1  kominn 
frd  vigslu  til  skips,  ok  f6r  J>at  sumar  til  fslandz,  ok  sag5i  J)essi 
ti'8endi  lit.  M  sag5i  Pdll  Solvason  eptir  sogn  I>6ris  kraku  um 
misdau6a  JDeirra,  at  l>6rir  hef3i  fyrst  andask,  en  J)ar  naest  sveinn 
bans2,  ok  J)d  vaeri  £6rlaug  d6ttir  bans  arfi  bans  ok  sonar  sfns8; 
en  hann  kvezk  vera  re'ttr  arfi  hennar.  Ok  t6k  hann  allt  f&t  undir 
sik.  BoSvarr  £6r3arson  var  nafrsendi  fJ6ris  ok  Vigdfsar  er  J)a 
Iif6i;  ok  taldi  Vigdisi  vera  Ipa  rdttan  arftoku-mann  ftfris;  J)viat 
b6n  var  skyldust  at  setterni  skilgetinna  manna.  BoSvarr  sendi 
menn  til  fundar  vi6  Pal  um  vetrinn,  ok  beiddisk  landz  [J)ess]  er 
tseki  fj6ra  tigi  hundraSa  fyrir  hennar  bond,  ok  kva6  betr  s6ma, 
at  hon  vseri  nokkurn-veginn  fra  leyst.  Pall  l^zk  setla,  at  logum 
mundu  honum  bera  f&n,  ok  kvezk  eigi  vilja  lata  J>at  er  hann  dtti  at 
r^ttu.  Sonum  £6ris  J)6tti  sem  Ipeim  myndi  bera  erfS  eptir  foSur 
sfnn ;  ok  bauzk  Eyj61fr  ^orgeirsson  til  Ii6veizlu  vi6  J)a ;  hann  bj6 
i  Stafaholti.  Ok  um  varit  rei6  BoSvarr  i  Tungu  inn  J?ri6ja  dag 
Paska  me9  sex  tigi  manna,  ok  settisk  i  bilit.  Ok  eptir  J)at  bau6 
hann  Pali  at  hafa  af  fe'nu  sex  tigi  hundraSa.  En  Pall  kva6  sik  eigi 
mega  sva  til  lokka  at  gefa  J)at  upp  er  hann  vildi  eigi  fyrr.  Sf5an 
gorSi  Bo6varr  or9  eptir  vinum  sinum,  Hermundi  KoSranssyni,  ok 
sonum  bans,  Katli  ok  Ko6rani 4,  er  J>a  v6ru  gorvilegastir  menn  f 
he'raSi,  Magnus  f»orlaksson  af  Melum ;  Helga  Solvad6ttir  var  m69ir 
i'orlaks,  systir  ^rSar,  fo6ur  Magnuss,  foSur  Solva,  foSur  Pals. 
Magnus  fcorlaksson  dtti  Valdisi,  d6ttur  Hreins  db6ta  at  ^vera. 
Brandr  Palsson  ba9  Magnus  Ii6veizlu;  ok  var  Valdis  kona  bans 
mjok  eggjandi  J)ess  at  hann  veitti  honum.  fc6r8r  BoSvarsson  ba6 
ok  Magnus  HQveizlu ;  ok  kvad  h6num  J)at  hent  at  veita  foSur  sinum, 
er  J)eir  v6ru  bd6ir  i  einni  sveit ;  ok  kvad  h6num  J)ungt  mjok  mundu  f 
m6ti  h6num  at  standa.  Magnus  kvazk  Pali  mundu  veita  er  hann 
he't  fyrri  liSi.  Brandr  var  ma5r  knar  ok  mikill  vexti.  Magnus 
br65ir  bans  var  ok  6faelinn  ma8r,  ok  v6ru  opt  me3  h6num  ein- 
bleypingar  frdlegir  menn.  I>6rarinn  sva6i  var  f6stbr66ir  bans,  inn 
knalegsti  ma9r  ok  all-6daell.  Margir  aSrir  v6ru  J)d  i  Reykjaholti 
bans  jafningjar.  I'at  gorSisk  J)d  ra6  g63fussa  manna,  at  auka  eigi 


1  inn  helgi]  om.  B.  2  svcinninn,  B.  3  '  dottir  bans'  and  'sonar  sins'] 

add.  B.         4  Karlli  ok  Konrd5i  (!),  B. 


1179,1180.]  STURLU  SAGA,  30.  79 

[I.  ioo  :  ii.  34.] 

vandraeSi  f  he'raSinu,  ok  lata  bfQa  {rings  sva  buit.  Ok  f6ru  hvarir- 
tveggju  til  ]pings  um  sumarit ;  ok  v6ru  attar  stefnur  at  malinu.  Tal3i 
Pall  upp  ska3a  sinn,  at  BoSvarr  hef6i  eytt  upp  1  Tungu  miklu  f6, 
ok  J)6ttisk  ]par  ver3r  fyrir  yfirbota,  sva  ranglega  sem  honum  £6tti 
Bo3varr  ganga  a  hendr  seV.  En  BocWari  f>6tti  Vigdi's  eiga  at 
heimta  viStoku  ok  varSveizlu  JDCSS  hluta  fjar  er  l>6rir  broSir  hennar 
haf6i  att  i  f&agi  vi3  f>6rlaugu.  En  til  J)ess  at  saetzk  vaeri  a  malit, 
{>a  vildi  hann  at  Vigdi's  hefSi  {mdjung  allz  fjar  til  eigin-ordz  vid 
Pal1.  Pa  var  J)vi  mali  sva  lokit,  at  hvarir-tveggju  jattu  umdsemi 
J6ns  Loptzsonar.  •  Ok  a  J>vf  J)ingi  lauk  hann  upp  gorSinni,  ok 
kvazk  hann  gora  lond  oil  til  handa  Pali,  J)au  er  torir  hafSi  att  ok 
sva  lausa-fe ;  en  kvezk  vilja  at  Pall  gyldi  Vigdfsi  fjora  tigi  hundraSa, 
sem  h6n 2  haf6i  fyrst  beitt ;  ok  J)6tti  t>at  vel,  at  Pall  gor3i  J)etta  til 
samj)ykkis  vi6  fraendr  f)6ris,  ]}6tt  hann  aetti  f&t  at  logum.  Pall 
kva9  s6r  hans  ummaeli  vel  Ilka;  en  BoSvari  likaQi  ekki  af  gorSinni; 
ok  rei6  heim  i  h^ra9,  ok  sat  i  bui  i  Tungu  {>au  misseri.  Pall 
Solvason  haf6i  gipt  Arndisi  dottur  sina  Gu5mundi  inum  d^ra,  ok 
veitti  hann  J>vf  Pali.  Um  varit  eptir  Paska  for  til  H6veizlu  vi6  Pal 
Brandr  biskup  ok  GuSmundr  inn  d^ri 3  me5  mikla  sveit ;  forleifr 
beiskaldi,  Ari  inn  sterki  [fcorgilsson].  Magnus  prestr  Palsson  atti 
Hallfn'6i  systur  Ara.  i*ar  kom  ok  Hermundr  6r  Kalmans-tungu, 
er  att  haf6i  HallgerSi4  Run61fs  dottur,  ok  f]6l6i  hdraSs-manna. 
M  kom  ne6an  or  Tungu  fcordr  BoSvarsson,  ok  beiddi  at  Pall  ynni 
soma-hlutar  fraendum  Vigdisar.  M  svarar  GuSmundr  inn  d^ri,  ok 
kvaQ  Pal  hafa  sett  hof6ingja  yfir  sitt  mal  J6n  Loptzson,  *  Ok  vill 
nii  halda  oil  hans  ummaeli,  ok  gora  {)at  fyrir  sakir  kennimann- 
skapar  sins,  at  eigi  hlytisk  st6r  vandrsedi  [af]  i  hdraSinu ; '  l^t  J)a 
Tungu-menn  litt  hafa  f  s^nt,  at  ]peir  vaeri  sa3m9ar  af  verSir.  Sf6an 
f6ru  Reykhyltingar  stefnu-for  f  Tungu.  M  haf6i  BoSvarr  latid 
gora  virki  um  bseinn  i  Tungu,  ok  hafSi  J)ar  fjolmenni  mikit.  £ar 
var  J)a  Sturla  f>6r9arson  magr  hans  vi3  marga  menn ;  {)6r6r  Bo9- 
varsson,  Ami  Bjarnason5  fra  H61mi,  Sveinn  Sturluson;  ok  gengu 
J)eir  allir  a  tal  um  J>at,  hverja  me5fer9  hafa  skyldi  ef  J>eir  stefndi 
J)eim.  R^6u  nokkurir  menn,  J)eir  er  66astir 6  v6ru,  at  vinna  skyldi 
i  monnum.  Sturla  svarar,  ok  kva8  J)at  ekki  ra6a-gor8  vera,  vid 

1  ok  J)6ttisk — vi&  P61]  much  abridged  in  B — miklu  fe,  ok  beiddi  bota  fyrir,  ok 
botti  hann  rangliga  i  hafa  sez.  En  Bodvari  b6tti  Vigdis  eiga  bri8jung  allz  fjar  vi6 
Pal.  2  h6n]  sem  (i.  e.  BoSvarr),  B.  3  ok  veitti— ^yri]  add.  B.  *  Hall- 
ger5i]  B;  Hallfri8i,  Cd.  5  Borgnyiarson  (!),  B.  8  odsestir,  B. 


8o  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  ioi :  ii.  35.] 

sva  mikinn  afla  sem  J)eir  hofdu ;  en  kva8  J)at  heldr  rad,  at  stefna  a 
m6ti  jafn-morgum  stefnum,  ok  finna  t>at  til  er  s^nisk.  Ok  var 
J)etta  af  tekit ;  ok  bjoggu  hvarir-tveggju  mal  til.  Fra  £>vi  er  sagt, 
at  Sturla  ge*kk  at  Joni  fcorvalldzsyni  br66ur  Gu5mundar  ins  d/ra — 
m66ir  J>eirra  var  fcoriSr  d6ttir  Gu6mundar  Logsogu-mannz — Sturla 
maelti  viQ  hann :  '  Heill  J>ii  Jon ! '  Menn  spurdu  hvi  hann  kveddi 
hann  en  eigi  Gu6mund.  Sturla  svarar,  ok  kva5  jpenna  mann x  vi5- 
fraegastan  at  endemum.  J6n  var  skald ;  hann  kvad  J)etta : — 

Karl  er  staddr  hja  Sturlu ;  stendr  hann  fyrir 2  r&tendum ; 
brumir  andskotinn  undir  or9-sloegr  go&a  bcegi8. 

Si6an  ri3u  menn  af  £>eim  fundi.  Ok  f6ru  malin  um  sumarit  til 
Al]pingis ;  le*t  Pall  J)a  sanna  misdauSa  Jpeirra  f>6ris  ok  f>6rlaugar  a 
J)inginu  at  logum,  eptir  J)vi  sem  hann  hafdi  fyrri  gort ;  en  hvarigir 
ur3u  logsekir 4 ;  ok  var  J)a  sva  komit  malinu,  at  aetlaSr  var  saettar- 
fundr  i  h^ra6i  um  hausti8  eptir  Michaels-messu  i  Reykjaholti.  Attu 
J>a  margir  g68ir  menn  hlut  i.  Kom  f>ar  ]pa  til  Bofivarr  I'drSarson, 
ok  Sturla  magr  hans.  Ok  satu  menn  ut  a  velli  fyrir  sunnan  hiis ; 
ok  var  rgett  um  saett  manna ;  ok  vildi  Bo3varr  enn  sem  fyrr,  at  J>au 
Vigdis  hef6i  J)ri6jung  fjar ;  ok  talQi  J>at,  sem  var,  J)6tt  biiit  i  Tungu 
hefdi  orQit  of^samt,  at  hann  hefdi  J)6  mikit  sftt5  til  lagt  f  mjolum 
ok  slatrum.  En  Pall  var  heldr  tregr ;  ok  heimti  til  sins  mals ;  ok 
var3  sein  lyktin. 

31.  frorbjorg  kona  Pals  var  grimmu3ig  f  skapi,  ok  likaSi  henni 
stor-illa  J)6f  {)etta.  Hon  hljop  fram  milli  manna ;  ok  haf6i  knif  f 
hendi,  ok  Iag6i  til  Sturlu  tordarsonar,  ok  setladi  at  leggja  f  augat6, 
ok  maelti  t>etta  viQ  :  « Hvf  skal  ek  eigi  gora  J)ik  J)eim  likan,  er  J)ii 
vill  likastr  vera— (56inn 7  ?'  Ok  i  J)vi  var  h6n  tekin ;  ok  sto6va6isk 
lagit,  ok  kom  i  kinnina ;  ok  var  ]pat  mikit  sar.  Si6an  hljopu  upp 
menn  Sturlu  ok  reiddu  upp  vapnin.  f>d  maelti  Sturla :  '  Vinnit  ekki 
d  monnum  hdr  fyrr  en  ek  segi  hvar  ni3r  skal  koma.'  BoQvarr 
var6  ok  68r  mjok.  M  maelti  Sturla :  '  Setisk  menn  niSr,  ok  rae3um 
um  sattmal ;  ok  J3urfu  menn  eigi  h^r  at  l^sa  van-stilli 8  fyrir  J>essa 
sok,  J)viat  konur  kunna  med  ymsu  m6ti  at  leita  eptir  astum ;  J)viat 
lengi  hefir  vinfengi  okkat  I'orbjargar  verit  mikit/  Hann  Jiafdi 
hondina  at  andlitinu,  ok  dreifQi  b!65inu  a  kinnina,  ok  maelti : 

1  mann]  {>a,  B.         2  fyrir]  fra,  B.          3  go&a  bcegi]  Cd.  and  B  (bcegi  dat.  from 
b6gr).          *  en  ekki  ur&u  beir  enn  sattir,  B  (!).  5  mikit  sitt]  B ;  med  sitt,  Cd. 

6  ok  stefoi  (!)  i  augat,  B.       7  en  bat  er  Odinn,  B.        8  van-stilli]  B ;  vansatt,  Cd. 


ii8o,  1181.]  STURLU  SAGA,  31,  32.  81 

[I.  102  :  ii.  36.] 

'  ^ess1  mest  van,  at  vit  Pall  munim  saettask  a  okkur  mal,  ok  t>urfi 
menn  eigi  he*r  hlut  i  at  eiga.  Ok  sezk2  ni9r,  Pall  magr!'  f>a  svarar 
Pall :  <  Raeda  [vil]  ek  vist  um  sdttmal  okkar  BoSvars ;  en  £6  lizk 
mdr  J>etta  umrae5u-vert,  sem  mi  hefir  i  gorzk,  at  smia  nokkut 
alei3is/  M  svarar  Sturla :  '  Rae3i  menn  um  saettir  fyrst  me9  ykkr 
Bo'Svari ;  einskis  ma  kalla  f>etta  vert ;  ok  munu  vit  Pall  magr  raeda 
um  J>etta  sf3arr/  M  raeddu  ]peir  um  sattmal  vid  Bo3varr;  ok  \6t 
Pall  J)a  gangask  J>a  hluti  er  adr  hofdu  i  milli  sta6it.  Ok  var  {>£ 
lokit  malum  a  £a  leid,  at  Bodvarr  skyldi  hafa  J)ridjung  J>ess  fjar 
er  l>6rir  hafdi  att.  Eptir  J)etta  bjoggusk  menn  brott  at  ri3a,  ok 
ba3u  vinir  Pdls,  at  hann  skyldi  selja  Sturlu  sjalfdaemi.  Hann 
kvazk  })ess  eigi  fuss,  ok  1&  J)ar  6jofnu5  einn  mundu  fram  koma3 
er  Sturla  var,  J)6tt  [hann]  l^ti  fagrt.  £6  g^kk  hann  at  Sturlu,  vid 
umtolur  manna,  ok  ba9  hann  J)6kk  hafa  fyrir  stilling  sina,  er  hann 
haf3i  J>ar  gort  a  J)eim  fundi.  fa  svarar  Sturla  :  '  £at  heyri  ek  at 
litlu  muni  skipta  hversu  til  mm4  er  gort;  ok  jpykkjumk  ek  £>at 
d  sja,  at5  y3r  J)ykkir  sva.  Pall. svarar:  £Ef  {)at  s^nisk,  at  h^r 
muni  eiga  nokkut  bot  fyrir  at  koma,  J>a  ma  ek  vel  eiga  hof  undir 
t)dr  um  })at,  at  JDU  gorir  slika  saem5  til  handa  jpe'r  sem  \>6r  likar 
sjalfum.'  Sturla  mselti :  '  Bustii 6  sva  fyrir,  at  ek  vaenti,  ef  ek  skal 
sjalfr  meta  mik,  at  y9r  muni  J>ykkja  6hofs  vita,  en  ekki  h6fs ;  mun 
J)at  ver6a  annan  veg  enn  mdr  lizk  at  verSa  muni7.'  M  svarar 
Pall :  « Eigi  hefir  fyrir  J)a  sok  slik  vandrseSi  mdr  til  handa  borit,  at 
ek  munda  J)at  kjosa,  nd  sva  hitt  at  J)u  hlytir  6vir5ing  af ;  ok  er  ]?vi 
J)at  vel  fallit,  at  J>u  ra3ir  fyrir ;  ok  mun  rdttara  at  bseta  vel.  En  biSja 
vil  ek  Jrik,'  sag3i  Pall,  '  at  J)ii  legSir  eigi  fyrr  d6m  a  malit,  en  vid 
eru  staddir  r^ttlatir  menn  ok  vinir  allra  vdr.'  Eptir  J)at  foru  fram 
handsol;  ok  handsalaSi  Pall  Sturlu  sjalfdaemi,  en  Sturla  hand- 
sala5i  h6num  aptr  a  m6t  niSrfall  at  sokum.  Ok  skilSusk  at  ]Dvf. 

32.  Nu  Iei6  vetrinn.  Ok  um  varit  eptir  for  Sturla  suSr  til  Borgar- 
fjardar,  ok  rei6  f  Tungu  til  Bodvars;  ok  sf6an  sendi  hann  or9 
Pali  f  Reykjaholt,  at  hann  skyldi  koma  f  Tungu  at  heyra  a  sattar- 
gord.  !>at  var  Kross-messu.  En  er  Pall  kom,  ]pa  maelti  Sturla : 
'Hversu  marga  menn  viltu  skilja  undir  ssettir  okkrar,  sva  at  J)u 
vilir  handsolum  uppi  halda  fyrir  V  f>a  maelti  Pall :  '  Mik,  ok  sonu 
mina,  ok  konu/  f>a  maelti  Sturla:  'Nokkut  fleiri  menn?'  M 

1  ]pess]  B ;  J>ar,  Cd.  2  setiz,  B.  3  6jafna8ar  eins  at  van,  B.  *  til 

min]  B.  5  J)vi,  add.  Cd. ;  ok  finn  ek  J>at  eitt  a,  at,  B.  6  siaz  J>u,  B.  7  Thus  ; 
B  drops  this  sentence  from  '  en  ekki.'  8  B  omits  '  fyrir.' 

VOL.  I.  G 


82  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.D. 

[I.  103  :  ii.  36.] 

maelti  Pall:   'Hermund,  ok  bans  sonu,  ok  Torfa  Surtzson/     H 

maelti  Sturla:  '  Vilir  pii  pa  til  skilja,  pa  vil  ek  pa  fra  skilja;  pvfat 

nii  berr  pu  sjalfr  vitni  um,  hverir  sannir  eru  at  bana-raSum  vid 

mik.'     Pall  maelti :  '  f>at  er  min  aetlan/  segir  hann,  '  at  peim  radum. 

muni  ongir  menn  sik  sjalfir  hafa  vafit,  nema  sa  er  til  st/rdi.     En 

pvf  nefnda  ek  pessa  menn  til,  at  engir  menn  s^na  sik  bunari  til 

lidveizlu  vid  mik  en  pessir.     Nu  muntu  eigi  baedi  vilja,  at  skilja 

menn  undan  saettum,  ok  gora  p6  einn  um  peV  til  mann-virdingar.' 

Sidan  kom  par,  at  Sturla  lauk  upp  gordinni,  ok  maelti:    'Hvat 

munu  \6r  breyta  um  at  gora1  eptir  ins  vitrasta  mannz  daemum, 

Haflida  Massonar,  pa  er  hann  f£kk  vansa  i  sara-fari2?     Nu  gori 

ek  peV  a  bond,  fyrir  frumhlaup  torbjargar  konu  jrinnar  til  mfn, 

tvau   hundrud   hundraSa;    J>at  skal  vera  vara  ok  biife,  gull  ok 

brennt  silfr,  e8r  aSrir  riflegir  aurar.'     Pall  segir:  ' Vfst  hefir  he*r3 

lengi  at  f>rutna8  um  6jafna8inn,  en  J)6  er  nii  kniitr  a  ri8inn  um 

6s6mann;'  Ok  kva8  J>ess  vdn,  at  eigi  mundi  f&t  upp  goldit  at 

inum  fyrstum  fardogum  e3r  skildaga.     Eigi  f6ru  J)ar  J)ann  dag 

rae8ur  mjiiklega  me8  monnum ;  ok  Jx5tti  ollum  monnum  mikil  undr, 

er  honum  kom  f  hug  at  kve8a  slfkt  upp.     Ok  eptir  l?at  f6ru  menn 

heim.     Pall  kvaddi  at  se'r  sonu  sfna ;  ok  spurdi  hvat  ]?eim  leizt  af 

at  kjosa ;  '  Hyggsk  mdr  svd,  at  ef  f^  £>etta  gelzk  upp,  at  J>ar  muni 

f>a  fara  eiga  var  oil.     Nu  er  at  kj6sa,  hvdrt  \>6r  vilit  heldr,  at  sitja 

fyrir  J)vf  vandraeSi,  at  verda  fyrir  dgangi  Sturlu  ok  umsatrum,  e8a 

vili  J)^r  leita  4traustz  a  menn  me8  f6gjofum  til  Ii8veizlu;  J)vfat  flestir 

munu  sva  virQa,  at  vi5  J)etta  sd  eigi  leitanda/     I'eir  kv66usk  aldri 

vilja  sfna  eigu  upp  gefa.     Sidan  sendi  Pall  Brand  son  sinn  su8r 

i  Odda.     H  fdkk  hann  par  g69ar  vi8tekjur  af  J6ni,     Bar  hann  JD£ 

upp  malit  fyrir  hann,  ok  sag3i  alia  mala-voxtu.     J6ri  kva3  J)at  eigi 

vel  sama,  at  hofdingjar  gangi  vid  sva  mikinn  6jafna8  a  hendr  svd 

d^rdlegum  kenni-manni  sem  Pall  var.     Ok  kvazk  veita  mundu 

h6num  lid  d  J)ingi  eptir  \>vi  sem  hann  hef3i  fong  L     Sf3an  f6ru  peir 

Brandr  vestr  heim,  ok  segja  sva  btiit  Pali.     Ok  nti  H8r  at  pinginu. 

^a  bj6sk  Pdll  til  pings ;  pvfat  hann  atti  Reykhyltinga-gofiorQ.     f>a 

v6ru  viSsjar  miklar  ok  varShold  me3  flokkum.     Ok  er  J>eir  koma 

til  pings,  pd  rei5  Pdll  [til]  buSar  sfnnar ;  en  J6n  Loptzson  g£kk  frd 

bu8  sfnni,  ok  m6ti  h6num,  ok  heilsafii  h6num,  bad  hann  vel  kominn, 


1  um  at  gora]  add.  B.  2  sara-fari]  B ;   sama  fari,  Cd.  8  h6r]  hann,  B. 

*  Here  begins  the  sixth  vellum  leaf. 


n8i.]  STURLU  SAGA,  33,  34.  83 

[1.104:  ii.  37.] 

'  Ok  far  til  biidar  meS  meV  Pall  bad  hann  pokk  hafa  fyrir  bodit, 
'En  ek  mun  rfda  til  biidar  mfnnar;  en  v6i  munum  drekka  allir 
samt  um  pingit.'  Ok  sva  gordu  peir.  Ok  snemma  pingsins  kom 
Bodvarr  f>6rdarson  a  fund  J6ns  Loptzsonar,  ok  raeddi  vid  hann ; 
kvad  Sturlu  hafa  sendan  sik;  ok  kvad  hann  pess  vsenta,  at  J6n 
mundi  eigi  f  m6t  sniiask  malinu,  p6tt  pau  ord  flygi  um.  J6n 
kvad  med  miklum  akafa  farit  a  hendr  Pali ;  en  \6t  pat  eigi  sama, 
at  etjask  vid1  kenni-menn  gamla  ok  gofga,  rfkjum  hofdingjum. 
'Nu  hefi  ek  heitid  Pali  asja  ok  lidveizlu/  Bodvarr  maelti :  .'  Sva 
segir  me'r  hugr  um,  at  hofud-grannt  verdi2  nokkurum  vina  Pals 
ef  Sturla  er  nokkut  minnkadr.'  J6n  svarar :  '  Vitu  menn  pat,' 
kvad  hann,  '  at  Sturla  er  opt  6bilgjarn  um  manndrapin ;  en  fleiri 
kunna  enn  at  drepa  menn  en  Sturla  einn;  ok  pat  segi  ek  pe'r, 
Bodvarr ;  ef  Sturla  laetr  drepa  einn  mann  fyrir  Pali,  at  drepa  skal 
ek  lata  prja  fyrir  Sturlu/  SfQan  skildu  peir  talit.  Nii  v6ru  miklar 
vidsjar  um  pingit.  Sturla  sitr  f  bii6  sfnni,  ok  g£kk  6vi6a,  ok  l^t 
skemta  seV  heima  i  bu6. 

33.  Pall  prestr  g£kk  a  fund  £orlaks  biskups,  ok  tolu6usk  J>eir 
vi6.     Ok  mselti  biskup  :  '  Eigi  jpykki  m6r  makleg  vera  deilan  y6ur 
Sturlu;  J)eir  eru  menn  rikir  ok  kaldra6ir,  en  pu  ert  kenni-ma6r 
d/r6legr.     Nii  vilda  ek,  at  ]?u  vaerir  varr  um  J)ik,  ok  bserir  vapn, 
ok  verir  hendr  Jnnar  ef  J)u  J)arft,  J)viat  enkis  er  fyrir  J>a  orvsent.' 
Ok  sva  gor6i  Pall  nu.     En  J)6  lagu  h6num  opt  eptir  vapnin  J)a 
er  hann  g£kk  fra  kirkju.     Ok  s/ndisk  pat  i  pvi,  at  hann  var  6vanr 
vapn  at  bera. 

34.  Nii  er  um  saettir  Ieita6.     Ok  ver3a  peir  Sturla  J>ess  varir,  at 
J6n   setlar  heV  til  kapps  at  halda  at  veita  Pali,  at  bsen  Brandz 
biskups.     Ok  ganga  menn  mi  peirra  i  millum;  ok  beiSa  pess  at 
Sturla  jati  pvi,  at  J6n  gori  einn  um  malit3,  ok  kv66u  pess  vdn, 
at  h6num  mundi  f  J)vi  aukask  mestr  ssemSar-hlutr ;  '  en  hitt  all- 
6sf  nt,  hversu  vegnar,  at  sla  i  deilur  um ;'  ok  sog6u  pa  breytt  hafa 
gordum  peim  er  J6n  gor9i  um  Tungu-mal,  ok  gort  i  pvi  b'nga 
virSing  til  hans.     L^tu  peir  ok  petta  malit  eigi  si6r  mega  skipask, 
er  med  firnum  var  upp  tekit 4.     Ok  einn  dag  er  menn  k6mu  fjol- 
mennastir  til  Logbergis,  pa  gdkk  Sturla  fram  a  virkit  fyrir  biid 

1  a  vi8,  B.  2  hofuS-grannt  ver5i]  ho^  u8i,  vellum  ;  haofud  giant  (!),  B ;  the 

copyist  of  vellum  A  dropped  the  second  part  of  the  compound  '  giarnt '  (or  grant  ?)  ; 
hofud  vardi,  Br.,  V.  3  at  Sturla  jatadi  i  dom  Jons  um  malit,  B.  *  letu  peir — 
tekit]  om.  B. 

G  2 


84  STURLUNGA  SAGA.     III.  [A.  D. 

[1. 105 :  ii.  38.] 

sina l ;  J)vfat  J)at  var  opt  hdttr  bans  at  gora  langar  tolur  um  mala- 
ferli  sfn ;  ok  leiddisk  monnum  opt  d  at  heyra 2.  Vildi  hann  at  JDat 
yr6H  jafnan  fra  borit,  at  virSing  hans  yr8i  vi6fraeg.  Hann  kvaS 
nii  sva  at  or6H :  '  Kunnigt  mun  monnum  vera  um  malaferli  vdr 
Pals,  ok  um  J)d  svivir3ing  er  me'r  var  aetlud  at  veita,  miklu  meiri 
en  fram  kvaemi3;  ok  olli  J)vi  meirr  hamingja  min  en  tilstilli  J)ess 
er  gor3i.  Si9an  var  saezt  a  malit  ok  selt  me'r  sjalfdsemi  af  Pali ; 
en  mi  er  svd  komit  J)vi  mali,  at  settir  eru  at  me'r  mestu  menn  hdr 
d  landi 4,  at  J>etta  mal  skuli  mi  i  gor8  leggjask  er  a3r  kom  i  sjalf- 
daemi.  Nu 5  ef  daemi  fyndisk  til  JDCSS  at  menn  hefSi  sva  fyrr  gort, 
J>d  vaeri  d  at  Ifta.  En  J)eir  menn  er  sik  binda  mi  vid  malit — 
nefni  ek  fyrst  til  J)ess  J6n  Loptzson,  er  mestr6  ma6r  er  a  landi 
J>essu,  ok  allir  skj6ta  sinum  mala-ferlum  til — t>a  veit  ek  eigi  vfst 
hvart  annat  er  mi  vir8ingar-vsenna,  en  reyna  hvern  s6ma  hann 
vili 7  minn  gora.  Nii  kann  vera,  at  ek  hafa  ekki  vit  til  at  sja  mala- 
hlut  til  handa  me'r,  en  vilja  munda  ek  halda  minni  ssem6.'  M 
svarar  Brandr  biskup:  'Engi  ma9r  fr^r  J)dr  vitz,  en  meirr8  ertu 
grunaSr  um  gaezku/  J6n  kva5  Sturlu  vitrlega  maela,  ok  sja  fyrir 
margra  bond ;  '  En  %jold/  sag8i  J6n,  '  af  Pals  hendi  munu  til 
vaegSar  smiask ;  J)vfat  J)au  v6ru  me6  freku  reist ;  ok  skal  mi  vid 
mik  um  at  eiga  en  eigi  vi3  Pal.'  SfSan  gengu  menn  fra  Logbergi 
ok  heim  til  biiSa.  En  a3r  Jpinginu  lyki,  J)d  bau3  J6n  Sturlu 
barnf6str,  ok  bau8  heim  Snorra  syni  hans  ok  h6num  sjalfum  til 
Kirkju-dags  i  Odda.  Si3an  fylg8i  Sturla  su6r  sveininum ;  ok  J>a 
si3an  virSulegar  gjafar  af  J6ni.  En  fe'gjold  svorfudusk 9  mjok,  ok 
var  J>at 10  akve6it  at  vseri  J>rir  tigir  hundra8a. 

35.  Pall  prestr  bau6  heim  J6ni  Loptzsyni  f  Reykjaholt ;  ok  var 
J)ar  g69r  drykkr.  Ok  f>ar  v6ru  leiddir  fram  yxn  n  J^rir,  ok  var  einn 
sex  vetra,  ok  annarr  niu  vetra12.  H  maelti  Pall:  'Minni  munu 
laun  fram  koma  en  J)ii  vaerir  ver3r  fyrir  liQveizluna ;  en  h^r  skaltii 
kj6sa,  hvart  JDU  vill  heldr  hafa  J)enna  uxa  inn  sex  vetra  e6r  hina 
baSa.'  J6n  leit  d  uxana  ok  mselti :  '  Sva  s^nisk  m^r  sem  eigi 
muni  ver8a  mega  st6ru  meiri  uxi  ok  betri  en  sja  inn  sex  vetra 


1  4  virkit — sina]  om.  B.        a  ok  leiddisk — heyra]  om.  B,  putting  instead — J)viat 
madrinn  var  baeSi  vitr  ok  tungu  mjukr.  8  ef  fram  kaemi,  B.  *  en  nii  eru 

sottir  at  inir  <oztu  menn  a  Islandi,  B.  5  nii]  B ;  en,  Cd.  6  dyrstr,  B. 

7  vili]  vill,  B.  8  meirr]  om.  B.  9  svorfu6usk]  thus  emend. ;  suorduz,  the 

vellum  leaf,  as  well  as  Br.,  H ;   en  gialld  sneyriz  miok,  B.  10  helzt,  add.  B. 

11  oxn,  B.         u  Thus  both  vellum  and  B. 


1181-1183.]  STURLU  SAGA,  35,  36.  85 

[1. 106  :  ii.  38.] 

gamli,  ok  k^s  ek  harm.'  Pall  maelti :  '  f>at  er  ok  vel ;  fyrir  Jw'  at 
jafn-mikit  hefir  mik  kosta&  sja,  ok  hinir  tveir.'  Si6an  dr6  hann 
gullhring  a  horn  uxanum,  6k  kva6  J)vi  fylgja  skyldu  ok  tfu 
hundru6  vaSmala.  Jon  J)akka9i  honum  vel  slikar  vingjafir.  Ok 
skilSusk  6lu9ar-vinir. 

36.  Sva  er  sagt:  at  ]pa  er  Sturla  fre'tti  andlat  f>orbjargar  konu 
Pals  prestz,  at  hann  Ieg5isk  i  rekkju;  ok  Jmt  var  honum  opt  titt 
J>a  er  hann  var  hugsjukr.  Menn  fre'ttu  hann  at,  hvi  J)at  gegndi. 
Hann  svarar :  'Ek  hefi  nii  jpau  ti3endi  fre'tt1  er  m£r  J>ykkja  at- 
huga-ver52.'  Menn  svorudu:  'Ekki  hug3u  veV,  at  J)d  mundir 
stn'3  um  J>at  bera,  Ipott  forbjorg  vaeri  ondu9.'  Sturla  svarar: 
'  Annat  berr  til,  J>vfat  m^r  er  .  .  .  alheg  at 3  J)vfat  ek  vir8i  sva,  at 
aldri  vaeri  saklaust  vi9  sonu  Pals  ok  fcorbjargar  meSan  hon  Iif3i ; 
en  nii  samir  eigi  vel,  at  veita  J)eim  agang  er  hon  er  ondu5.' — M  bj6 
Magnus  prestr  Palsson  at  Helgafelli,  ok  HallfriSr  dottir  forgils 
Ara  sonar  ins  Fr65a,  ok  var  hon  skorungr  mikill. 

Sturla  anda5isk  i  elli  sfnni  i  Hvammi,  ok  bjo  Gu5n^  £>ar  eptir 
lengi  sfdan.  Einarr  I>orgilsson  andaSisk  tveimr  vetrum  eptir  J>at  er 
Sturla  andaSisk.  Sem  enn  mun  sagt  ver6a  si9arr. 

1  fr£tt]  fregit,  B.  2  ahuga  ver9,  B. 

3  J)viat  mer  er  .  .  .  alheg  at]  this  is  a  very  doubtful  passage.  B  has — Sturla 
svarar :  annat  berr  ok  til  bvi  at  pau  (thus  as  it  seems)  eru  eigi  allhaeig  (!)  at  pvi 
at  ek  vir5i  sva  sem  alldri  veri  saka  laust  vi6  seni  Pals  ok  f>orb.  ...  In  vellum  A, 
when  the  paper  transcripts  were  taken  in  the  middle  of  the  1 7th  century,  this 
passage  must,  even  then,  have  been  faded  and  hard  to  read,  as  the  transcripts  show. 
What  we  now  can  read  is — '  Jwi  at  mer  eru  ...  |  allheg  at ;'  after  '  eru,'  at  the  end 
of  the  line,  one  word  is  blotted  out,  '  engin '  or  the  like. 


86  STURLUNGA  SAGA.     III. 

[1. 106,  107  :  ii.  38.] 


MARGAR  sogur  ver8a  hdr  samtfda;  ok  md  {)6  eigi  allar  senn 
rita:  Saga  Thorlaks  biskups  ins  Heilaga1,  ok  GuQmundar  ins 
G63a  Arasonar,  J>ar  til  er  hann  var  vfgSr  til  prestz.  Saga  GuS- 
mundar  ins  d^ra  hefzt  jprem  vetrum  eptir  andlat  Sturlu,  ok  lykr 
J>a  er  Brandr  biskup  er  anda6r,  en  Gu3mundr  inn  G664  er  J>a 
vfg8r  til  biskups.  Saga  Hrafns  Sveinbjarnar  sonar  ok  fcorvallz 
Snorra  sonar  er  samtfQa  sogu  GuSmundar  ins  G63a,  ok  lykzt  hon 
eptir  andlat  Brandz  biskups,  sva  sem  Sturla  f>6r8arson  segir  f 
f  slendinga-sogu 2. — Flestar  allar  sogur,  J)aer  er  gerz  hofchi  a  f  slandi 
aSr  Brandr  biskup  Saemundarson  andadiz,  voru  ritadar3;  en  J>aer 
sogur,  er  sf6an  hafa  gerzt,  v6ru  Iftt  ritadar,  a9r  Sturla  skald  fcdrSar- 
son  sag3i  fyrir  f slendinga  sogur 4.  Ok  hafdi  hann  J)ar  til  vfsendi 
af  fr68um  monnum,  peim  er  v6ru  a  ofanverQum5  dogum  bans; 
en  sumt  eptir  breTum  J>eim,  er  {>eir  ritu6u,  er  t>eim  v6ru  samtiSa, 
er  sogurnar  em  fra.  Marga  hluti  matti  hann  sjalfr  sja  ok  heyra 6 
J3a  er  gerSuz  a  hans  dogum  til  st6r-ti5enda.  Ok  treystum7  ve'r 
h6num  bae6i  vel  til  viz  ok  einarSar  at  segja  fra ;  J)vfat  hann  vissum 
ve'r8  alvitraztan9  ok  h6fsamaztan.  Lati  Gu3  h6num  raun  lofi 
betri. 

1  Thus  Cd. ;  helga,  B.  2  Islendinga  sogum,  B. 

8  B  erroneously  transposes  the  words  thus — Flestar  allar  sogor  baer  er  her  hafa 
gorz  a  Islandi  voru  rita&ar  aSr  Brandr  biskup  Semundar  son  andaiz  (sic).  En 
baer  sogur  er  siftan  hafa  gorz  voru  litt  ritadar  a&r  Sturli  (!)  skalld  f>ordar  son  sagdi 
fyrir  Tslendinga  sogor  .  .  . 

4  sogur]  thus  the  vellum  (sog00) ;  there  is  a  little  hole  in  the  vellum,  but  the 
abbreviation  above  the  line  (°°)  is  clear;  B  has  'sogor.' 

8  ofanverdum]  thus  vellum ;  avndverSum,  B  (and  hence  some  paper  transcripts, 
even  of  the  A  class,  such  as  Br.,  H).  6  ok  heyra]  om.  B.  7  treystumz,  B. 

8  vissum  ver]  vissa  ek,  B.  9  Thus  al-,  not  all-,  vellum,  B. 


IV. 

GUDMUNDAR      SAGA      G(5DA, 

ALSO   CALLED 

PRESTZ-SAGA   GUDMUNDAR. 

A.D.     Il6l  -  1202. 

[1.107:  ii.39.] 

1.  £ORGEIR  HALLASON  bj6  undir  Hvassafelli  i  EyjafirSi.  Hann 
atti  Hallberu  Einars  dottur  af  Reykjanesi,  Ara  sonar,  fcorgils  sonar, 
Ara  sonar,  Mas  sonar,  fail  I>orgeirr  ok  Hallbera  attu  tiu  born,  er 
6r  barnsesku  k6musk ;  sonu  fimm  ok  dsetr  fimm.  feirra  sonr  var 
Einarr;  hann  atti  ekki  barn.  Hann  fekk  liflat  a  Grsenlandi  i 
6byg9um.  Ok  eru  tvennar  frasagnir :  Sii  er  onnur  sogn  Styrkars 
Sigmundar  sonar  af  Graenlandi, — ok  var  hann  sagna-maSr  mikill 
ok  sannfr66r, — at  skip  peirra  faerisk  f  6byg9um;  en  116  peirra 
hafQi  gengit  f  tva  sta6i ;  ok  bserisk  sva  um  pat,  at  a6ra  praut  fyrr 
vistir  en  a9ra ;  ok  komsk  Einarr  f  brott  me9  sdtta  mann,  ok  vildi 
leita  bygSar,  ok  gdkk  a  jokla  upp,  ok  l^tu  peir  lifi l,  er  dagleid  var 
til  byg9a;  ok  fundusk  vetri  siQarr;  ok  var  lik  Einars  heilt  ok 
osakat;  ok  hvilir  hann  a  Herjolfs-nesi.  Annarr  son  torgeirs  var 
forvarSr.  Hann  f6r  utan  J>a  er  hann  var  atjan  vetra.  Ok  pegar 
er  hann  ste*  a  land  fotum  i  Bjorgyn,  pa  laust  hann  hirSmann  Inga 
konungs,  pann  er  J6n  h^t,  sva  at  hann  var3  aldri  heill  si6an,  ok 
d6  um  vetrinn  eptir.  En  pat  var  fyrir  pa  sok,  er  pessi  ma5r  sigldi 
fra  h6num  i  EyjafirSi,  en  f'orvarSr  r£zk  pegar  til  annars  skips ;  ok 
k6mu  peir  prim  nottum  sf6arr  [til  Bjorgynjar]  en  J6ns  skip.  Pa. 
s6tti  f'orvardr  fund  Ketils  Kalfssonar,  ok  hafdi  i  sinni  hvarri  hendi 
oxina  ok  skepti5,  er  brotnad  haf6i  pa  er  hann  laust  Jon.  En  pvi 
mali  lauk  sva,  at  I>orvar3r  gordisk  hirdmadr  Inga  konungs  ok  vard 
honum  kaerr.  Nu  er  hsett  frasogn  um  athafnir  fcorvardz;  pviat 

1  lifi]  B,  Gms. ;  lif,  Cd. 


88  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[I.  108  :  ii.  39-] 

J)ar  eru  meiri  efni  f,  en  ek  vilja  i  £>essa  sogu  rita.  Hann  kvang- 
adisk  J)4  er  hann  \6t  af  siglingum,  ok  fe'kk  Herdisar  Sighvatz- 
d6ttur.  Hann  atti  fimm  daetr,  £>ser  er  6r  barnaesku  k6musk: 
GuSnin  var  ein,  er  atti  f>orgeirr  sonr  Brandz  biskups,  en  siSarr 
Eirekr  Hakonarson  6r  Orkneyjum  d6ttur-son  SigurQar  slembis ; 
onnur  Gyrfdr,  er  atti  Kolbeinn  Tumason;  en  £)ri8ja  Gu8run,  er 
atti  Klaengr  Kleppjarnsson ;  fjorSa  Hallbera,  er  atti  I>6r8r  Orn61fs- 
son  6r  Onundarfir6i l ;  fimta  Ingibjorg,  er  atti  Brandr.  En  a5r 
fcorvardr  kvangaSisk,  atti  hann  dottur  vi6  Yngvildi  d6ttur  frorgils 
Oddasonar;  h6n  var  gipt  Hjalmi  Asbjarnarsyni.  A3ra  d6ttur 
atti  hann  vi6  Herdfsi  Klaengsd6ttur,  ok  su  h6t  Helga;  h6n  var 
gipt  Teiti  Oddzsyni  i  AustQordum.  i'orvarQr  atti  son,  er  Ogmundr 
hdt,  vid  J)eirri  konu  er  Helga 2  h^t.  Ogmundr  J)essi  f<6kk  SigriSar 
Eldjarnsdottur  af  Espih61i.  En  i  elli  sinni  atti  t'orvarSr  d6ttur,  er 
Berghildr  hdt,  vi9  Birnu  Brandzdottur.  H6n  var  gipt  Eldjarni  f 
Flj6tzdals-hdra5i.  friSi  son  fcorgeirs  h^t  {>6r6r 3 ;  hann  var  munkr 
at  tverd,  ok  anda6isk  J)ar,  ok  atti  ekki  barn ;  hann  var  prestr  ok 
mikit  gofug-menni.  Ari  hdt  inn  fimti  son  t'orgeirs;  hann  var 
mikill  maSr  ok  sterkr.  I>6ru  J'orgeirsddttur  atti  H^6inn  Eyj61fs- 
son  er  bj6  at  H61um  i  EyjafirSi ;  en  si9an  atti  hana  Eyj61fr 
Einarsson.  Onnur  dottir  forgeirs  var  Ingibjorg;  hana  atti  fyrst 
Helgi  Eiriksson  6r  Langa-hlf6,  en  sf6an  Hvamm-Sturla.  I*ri6ja 
hdt  £6mf ;  hana  atti  Grimr  Snorrason  at  Hofi  i  SkagafirSi  4 
Hof8a-strond.  Fj6r8a  d6ttir  ^orgeirs  h^t  Grima ;  hana  atti 
Brandr  Tjorvason  d  Vf8ivollum.  Fimta  d6ttir  t'orgeirs  hdt  Oddn^; 
hana  dtti  f>6rir  I'orvarSz  son.  Gunnarr  he*t  ma8r,  er  kalla8r  var 
Sleggju-Gunnarr ;  hann  var  Helga  son,  !>6r8ar  sonar,  i>6ris  sonar, 
Arngeirs  sonar,  BoQvars  sonar.  Gunnarr  atti  Rannveigu  tJlfhe'dins 
dottur,  Kolla  sonar,  i>6rm68s  sonar,  Kolla  sonar,  frorlaks  sonar, 
br68ur  SteinJ)6rs  a  Eyri,  er  Orbyggjar  eru  frd  komnir.  f>orm66r 
Kollason  atti  f>6rn/ju  Ara  d6ttur  af  Reykjanesi.  £au  Gunnarr  ok 
Rannveig  attu  d6ttur  er  tJlfei8r  h^t;  hon  var  gipt  nau5ig;  en 
si8an  lagdi  JDokka  a  hana  Ari  i'orgeirsson,  ok  atti  me8  henni  born 
fjogur:  Clemet  hdt  son  J>eirra,  ok  andadisk  ungr.  I'au  attu  son 
annan,  er  Gudmundr  hdt;  hann  var  faeddr  at  Grj6ta  f  Horgar- 
dal.  fe  var  J)a  Steinunn  f3orsteinsd6ttir,  ok  d6ttir  Sigd5ar  tJlf- 
h^8insd6ttur ;  h6n  var  systrungr  tJlfeiQar,  ok  var  dstu8ugt  med 

1  |>6r8r  Onondarson,  B.  a  Here  ends  the  sixth  vellum  leaf.  3  |>6r6r] 

{>6rir,  Gms. 


n6i,  1162.]         GUDMUNDAR  SAGA  GODA,  2.  89 

[1. 109,  no:  ii.  40.] 

jpeim.  i>at  var  J)rim  n6ttum  fyrir  Michaels-messu ;  er  sveinninn 
var  faeddr.  i>ar  var  vitr  maSr  ok  frodr,  Gudmundr  kar-hof6i l. 
Ok  er  sagt  fra  orda-tiltekju  bans  t>a  er  sveinninn  kvaS  vid  n^- 
faeddr,  at  hann  l^zk  einskis  barns  rodd  slika  heyrt  hafa ;  ok  kvaz 
vist  vita,  at  J)at  barn  mundi  afbragd  verda  annarra  manna,  '  ef  lifi 
heldr ; '  ok  kalladi  seV  bjoda  6tta  mikinn,  er  hann  heyrdi  til.  f>au 
attu  dottur  er  Gudnin  h^t,  ok  son  er  Gunnarr  he"t,  ok  andadisk 
ungr.  En  £>a  er  til  t6k  lag  £>eirra  Ara  ok  tJlfeidar,  J>a  le*t  h6n  i 
hendr  honum  fimtan  hundrud  ]priggja  alna  aura  til  forrada  ok 
me8fer8ar ;  ok  haf6i  h6n  J>a  eptir  gullhring  ok  marga  gripi  a3ra. 
En  fyrir  J>vi  at  Ari  var  ma3r  storlyndr,  J)a  lagSisk  J)eim  f6  skj6tt 
i!6g. 

2.  Nii  er  Jmr  til  mals  at  taka :  at  f>orvardr  f'orgeirsson  kom  ut 
eptir  fall  Inga  konungs ;  ok  l^sti  J)vi,  at  hann  vildi  ongum  konungi 
J)j6na  jar8neskum  eptir  Inga  konung;  J>viat  honum  J)6tti  sem 
einginn  mundi  ver6a  jafningi  bans.  Ok  J)ess  ba6  hann  Ara 
br66ur  sinn,  ef  hann  kaemi  litan-lendis,  at  hann  skyldi  eigi  vi9 
J)ann  flokk  bindask,  er  fellt  haf5i  Inga  konung.  Kalla6i  van,  at 
flokkr  mundi  hefjask  i  Vik  austr,  at  leita  eptir  hefndum ;  ok  bad 
hann  at  ra6ask  i  jpann  flokk,  ok  setjask  f  rum  sitt.  Nii  ferr  Ari 
litan,  en  tJlfeiSr  sitr  eptir  meS  son  sinn  GuSmund.  S6tti  Ari  a 
fund  Erlings,  ok  hitti  hann  f  Vik  austr  um  varit  eptir.  Ok  attu 
^>eir  si9an  bardaga  i  Tiinsbergi,  Hakon  her8i-brei6r  ok  Erlingr  jarl. 
Faer  Hdkon  osigr  ok  fty8i.  En  litlu  si3arr  bor8usk  {)eir  fyrir 
Hrafna-bjorgum ;  ok  lagSisk  Hakon  enn  a  flotta.  Inn  J>ri8ja 
bardaga  attu  J)eir  J>at  sumar  undir  Sekk  fyrir  Raumsdal;  ok  J>ar 
fdll  Hakon  konungr,  ok  mart  gofgra  manna  me9  h6num.  En 
Erlingr  jarl  Iag8i  miklar  vir8ingar  a  Ara  fyrir  fylg9  sina.  Um 
vetrinn  f6r  jarl  ok  Magnus  konungr  um  Upplond  ok  Ari  me8 
J)eim,  ok  mart  hir8manna ;  ok  attu  f>eir  J>ar  bardaga  a  Reyri  skamt 
fra  Hamar-kaupangi 2,  ok  bordusk  vi6  Sigur3  jarl;  ok  fell  hann 
J>ar,  ok  mart  lid  me6  h6num.  En  er  tidendi  J)essi  komu  til 
fslandz,  ok  J)at,  hverja  virding  Ari  f<6kk  af  konungi  ok  jarli,  J>a 
kvad  torgeirr  visu : — 

Endr  let  synt3  a  sumri  snar-fingr  me5  Erlingi 
brodir  minn  und  breiSar  brand-^ls  stadit  randir : 
Vfg-gar9z  hefir  vardat  ve5r-eggjandi  beggja 
okkat  riim  bar  er  4mir  ungr  bo5-koflar  sprungu. 

1  Thus  also  B.        2  Hamar-kaupangi]  B  ;  Hakaupangi,  Cd.        3  synt]  sunnr,  B,. 


90  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.  D. 

[I.  1 1 1 :  ii.  40.] 

Ok  urn  varit  eptir  fystisk  Ari  lit  hingat;  ok  gaf  jarl  h6num  knorr 
med  ra  ok  reida1.  Hann  vard  vel  reidfari,  ok  kom  skipi  sinu 
at  Gasum  i  Eyjafjord.  Skipit  atti  halft  me&  h6num  Amundi 
Konradsson2.  f>at  sumar  var  kallat  Grjotflaugar-sumar.  M  var 
barizt  i  Logre'ttu  a  AlJ)ingi8,  ok  vard  mart  manna  sdrt;  ok  JDar 
fe'kk  liflat  Halld6rr  prestr  Snorrason;  ok  J)ar  var  sdrr  fcorvardr 
torgeirsson.  En  er  J)essi  tidendi  v6ru  ordin,  J)a  J)6tti  hofdingjum 
naudsyn  at  auka  fcingit ;  ok  vaeri  mal  J)essi  ]pa  J)egar  s6tt,  ok  saettir 
menn  er  hofdu  bedit  vansa  af  grj6t-flaug  ok  vapnum;  ]:>vfat  J>ar 
vard  med  sva  miklum  61fkindum  grj6ti  kasta9,  ok  sannordir  menn 
sog5u  J>at,  t>eir  er  J)ar  v6ru,  at  eptir  bardagann  fengu  menn  J)eim 
steinum  trautt  af  jordu  lypt  er  kasta6  var  i  bardaganum.  Ok  er 
J)etta  mal  mjok  kniat4  at  t>ing  vaeri  aukit.  M  ver3r  til  svara 
i'orgeirr  Hallason,  ok  sag6i  sva :  '  tat  er  vist,  at  JDCSSU  mali  verfi 
ek  eigi  samj>ykkr,  at  gora  ollum  monnum  svd  mikit  mein  ok 
vanhag,  at  auka  £>ingit;  ok  uggi  ek,  at  vi8  J>at  muni  aukask 
vandrae8i  ok  6fri8r  en  jDverra  eigi.  Nu  hafa  J)at  kennt  enir  vitrustu 
menn,  at  laegja  skuli  oil  vandrae8i  en  aesa  eigi.  Nu  hefir  mfnn 
sonr  or3it  fyrir  averka ;  ok  J)ykki  mdr  hann  gildr  ma8r  fyrir  s^r ; 
ok  vil  ek  eigi  J>ann  hlut  sja  til  handa  h6num  ok  m^r,  at  gora 
almuganum  vandrae8i ;  ok  heldr  mun  ek  bfSa,  ok  leita  m^r  ra8s, 
ok  fara  heim  at  sinni/  Ok  er  hann  haf8i  J>etta  upp  kvedit,  J)i 
svara  allir  hofdingjar,  at  J)iggja  vildu  J)etta  ra6.  Var  J)a  slitid 
J)inginu.  Um  hausti8  for  Ari  til  Hvassa-fellz  til  fo8ur  sins;  ok 
J)angat  f6r  me8  h6num  tJlfeidr ;  ok  v6ru  J)au  J>ar  tva  vetr.  En 
J>angat  var  kominn  Gu5mundr  son  J>eirra.  En  er  Ari  hafdi  h^r 
verit  tva  vetr,  ferr  hann  utan  ok  Ingimundr  br63ir  hans.  Ok 
er  J>eir  k6mu  «m  haf,  fara  J)eir  til  hirdvistar  med  Erlingi  jarli, 
ok  eru  med  h6num  um  vetrinn.  A  {>eim  vetri  h6fsk  flokkr  Olafs 
GuQbrandzsonar,  d6ttur-sonar  Haraldz  gilla.  Ari  bjo  skip  sftt 
um  varit  til  fslandz,  ok  v6ru  albiinir  til  hafs.  En  J>eir  er  helzt 
v6ru  ofundar-menn  Ara,  Iog5u  h6num  til  ama&lis,  at  hann  Ieg8i  svd 
fylg8  sfna  vi9  Erling  jarl,  at  fara  J)a  frd  h6num  er  hann  £>yrfti 
mest  manna  vi8,  ok  6fri3ar  at  vdn.  En  er  Ari  vard  varr  f>essarar 
umraeSu,  J)d  laetr  hann  J>egar  bera  fot  sfn  af  skipi,  ok  r<*zk  J)a  enn 
til  hir6vistar  med  konungi  ok  jarli.  En  Ingimundr,  svd  ok  adrir 


1  rei&i,  B.          2  Thus  also  B ;  Kodransson,  Gms.          3  Logr^ttu  a  AlJ)ingi]  B ; 
dr,  Cd.         4  kniat]  B,  Gms. ;  kolat,  Cd. 


1163-1167.]         GUDMUNDAR  SAGA  G(3DA,  2.  91 

[I.  112:  ii.  40.] 

fslenzkir  menn,  h&du  til  Islandz,  ok  urdu  vel  reiSfara  £>at  sumar. 
Fylgdi  Ari  jarli  um  hausti3  austr  i  Vik.  En  um  nottina  eptir 
Allra-heilagra-messu  var  jarl  staddr  a  bae  ]peim  er  a  Rydjokli  heitir 
meS  116  sftt ;  ok  reis  upp  um  nottina  at  venju  sfnni  til  ottu-songs ; 
ok  ge*kk  til  kirkju,  ok  J>eir  menn  meS  h6num,  er  honum  v6ru 
kaerastir.  En  er  lokit  var  6ttu-song,  sat  jarl  ok  saung  psalma.  M 
heyrdu  {)eir  Iu3ra-song,  ok  pottusk  j^at  vita  at  ofricSr  myndi  fylgja. 
Jarl  tykr  psalmum  sinum,  ok  gengr  lit  sidan ;  ok  ver3a  £>ess  varir, 
at  lid  er  komit  at  baenum,  sva  at  baerinn  var  fullr  af  monnum.  Ok 
vildi  jarl  leita  heim  til  stofu  sfnnar  ok  til  H9s  ok  vapna.  M  tok 
til  or5a  Bjorn  bukkr,  at  jarli  vaeri  einsaett  undan  at  halda;  ok1 
J>eir  hofSu  ekki  vapna,  ok  mattu  eigi  verja  jarl  J)6tt  J)eir  vildi.  Ari 
svarar :  '  Hdr  erum  v^r  J>6 ;  ok  fylgjum  jarli  at  betr,  at  eingi  $6 
vapnin/  ^a  taka  J)eir  undan,  en  6fri6ar-menn  eptir.  Jarli  fylg^i 
Bjorn  bukkr  ok  fvarr  gilli2,  lendir  menn,  Bjorn  stallari  ok  Ari. 
Er  J)eir  k6mu  at  skiSgardi  nokkurum,  J)a  hljopu  J)eir  yfir  garSinn 
Bjorn  bukkr  ok  fvarr ;  en  jarl  f^kk  eigi  yfir  hlaupit,  {)viat  hann 
var  t>ungr  ma5r  a  sdr ;  ok  t6ku  J)eir  Bjorn  ok  fvarr  a  moti  honum ; 
an  Ari  hljdp  a  milli  jarls  ok  6fri3ar-manna,  sem  hann  setti  sik 
skjold  fyrir  jarl ;  ok  sneri  i  moti  hernum,  ok  gaf  sva  jarli  Iff,  at 
hann  fann  sik  fyrir;  f>vfat  Ari  var  eigi  sarr  [a6r].  En  J^a  var 
hann  skotinn  gafloki  f  6stinn,  ok  nistr  sva  vid  garSinn;  ok  \6t 
hann  J)ar  Iff  sftt.  En  jarl  komsk  undan,  ok  var  skotinn  i  laerit  a5r 
en  hann  komsk  yfir  gar3inn.  En  i  J)essu  athlaupi  f&lu  tfu  menn 
a6rir  en  Ari.  fessir  menn  f6\\u  af  Erlingi  jarli,  at  sogn  f>orkels 
haga:  Ari  {>orgeirsson,  Einarr  opin-sj66r,  Bjorn  skotzki3,  J6n 
f]6si,  fvarr  daelski,  Gunnarr 4  tjor-skinn 5,  f'oroddr  J6rsala-ma9r. 
En  er  jarl  komsk  yfir  gardinn,  ok  f  nokkut  hl^,  J>a  spur9i  hann 
hvar  Ari  vaeri,  fslendingr.  En  J>eir  sog8u,  at  hann  dvalSisk  J)ar 
eptir  vi5  garSinn  liflatinn.  Jarl  maelti  :  *  fat  er  vfst,  at  £ar  f6r  sd 
ma9r,  er  oss  hefir  bezt  fylgt;  ok  hofum  veV  ongan  jafn-hvatan 
eptir ;  ok  vard  hann  einn  buinn  fyrstr  at  gefa  sjdlf-viljandi  sftt  Iff 
fyrir  mftt  Iff.  Nu  mun  ek  hans  fraendum  eigi  launat  fa  J>ann  ska6a 
er  t>eir  hafa  be8it  fyrir  mfnar  sakar.'  Nu  kemr  jarl  til  Ii9s  sfns,  ok 
samnar  saman  flokki  sfnum,  ok  laetr  greftra  menn  sina  J>a  er 
fallit  hofSu. 


1  ok]  J)viat,  Gms.          a  gilli]  thus  also  B,  Gms.  3  skotzki]  sterki,  B,  Gms. 

samr,  B.         5  tjor-skinn]  Cd.  and  B ;  tiorstrond,  Gms. 


92  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[1.113:  Hi.  I.] 

TfQendi  J)essi  k6mu  til  fslandz  um  sumarit  eptir.  M  yrkir 
f>orvar5r,  br68ir  bans,  erfi-flokk  um  Ara ;  ok  Jx5ttisk  hann  J)ann 
veg  helzt  hyggja  af  Hfldti  Ara,  at  lata  hreysti  bans  koma  f  kvse5i 
J)au  er  vifla  vseri  borin. 

3.  xNu  tek  ek  Jrar  til  frasagnar:— er  GuSmundr,  son  Ara,  var 
faeddr  at  Grj6ta.  f>at  var  allt  a  einum  misserum  ok  fall  Inga 
konungs,  ok  J>at  at  brendr  var  baer  Sturlu  f  Hvammi.  Pa.  var 
Bjb'rn  biskup  at  Holum,  en  Klaengr  i  Skala-holti.  VigSr  Eysteinn 
erkibiskup  einum  vetri  aSr.  M  var  liSit  fra  bur5i  vars  Herra 
GO.  c.  Ixi.2  ar.  Annat  sumar  eptir  f6r  Bjorn  biskup  nor8r  til  Kerar, 
at  vfgja  [til],  ab6ta  Bjorn  brodur  sfnn;  ok  i  J>essari  for  biskupadi 
hann  GuSmund  Arason  a  Modru-vollum ;  ok  var  J>at  um  var  eptir 
Paska.  tat  sumar  setlaSi  Bjorn  biskup  til  J)ings ;  en  Jm  t6k  hann 
s6tt,  sva  at  hann  matti  eigi  til  t>ings  rf8a.  Hann  stefnir  J)a  at  s^r 
fraendum  sfnum  ok  vinum,  ok  skipar  J)eim  hlutum  er  h6num  f)6tti 
mest  J)urfa ;  sva  at  J>at  fansk  J^a,  er  si'6arr  kom  fram,  at  hann 
vissi  hann  skyldi  vi8  bana  sinum  buask.  Hann  gefr  hundrad 
hundraSa  af  sta5num  til  Munka-fverar ;  ok  s^ndi  J)at  tvennt  i  J)vf, 
at  hann  J)6ttisk  hafa  verit  of  6veitull3  af  staSar-fjanum ;  en  hann 
tru8i  J)at  mesta  styrking  Kristninnar,  at  styrkja  munklffi ;  ok  hand- 
salaSi  Brandi  fraenda  sinum  til  heimtu,  er  naestr  var  biskup  eptir 
hann.  En  J)at  var  forsjalegt,  at  hann  handsaladi  J>eim  er  sjdlfr 
hlaut  at  gjalda.  En  sf6an  ferr  hann  heim  til  H61a ;  ok  liggr  allt 
sumarit ;  ok  anda8isk  um  haustid  naesta  dag  fyrir 4  Kolnis-meyja- 
messu.  ta  bau6  forgeirr  Hallason  heim  til  f6strs  GuSmundi  Ara- 
syni.  Ok  var  sa  annarr^vetr  aldrs  hans.  £au  misseri  f^ll  Hakon 
konungr  her6i-brei6r  [undir  Sekk] ;  en  h6fsk  Magnus  konungr. 
tau  misseri  andadisk  Asgrfmr  ab6ti  ok  torvardr  au3gi ;  ok  J)au 
misseri  borQusk  menn  at  r^ttum  i  F16a  su9r.  Ok  var  vfgSr  Hr6i 
biskup  til  Faereyja.  On  J)ri3ju  misseri  kom  lit  An  torgeirsson. 
Ok  J)at  sumar  var  Logre'ttu-bardagi,  sem  fyrr  var  sagt.  tat  sumar 
var  vfgQr  til  biskups  Brandr  Saemundarson,  ok  f6r  litan.  In  fj6rflu 
misseri  fjolmenntu  ]peir  mjok  til  J)ings,  torgeirr  ok  synir  hans ;  ok 

1  Here  is  a  large  initial  letter  and  a  little  blank  space  left  in  B  (Arna-Magn. 
122.  A).  The  paper  transcripts,  especially  those  of  the  B  class,  start  here  a  fresh 
section  or  '  pattr '  (the  third  out  of  ten).  a  Thus  V. ;  m.  c.  lx.,  Cd. ;  'M.I.  ij.,'  B ; 
'  piisund  vetra  ok  c.  ok  1.  ok  iiij.,'  Gms. ;  see  the  foot-note  in  Bisk.  Sogur  i.  414. 
8  B ;  of  orr,  Cd.  *  naesta  dag  fyrir]  Gms. ;  vi5,  Cd. ;  fyrir,  B. 


n6i-n69.]      GUDMUNDAR  SAGA  GODA,  3,  4.  93 

[1.114:  iii.  I.] 

hefir  Ari  Austmenn  marga  f  flokki  med  seV,  naer  J>rja  tigi ;  ok  var 
{>at  kallat  Skjalda-sumar.  fa  maeltu  })eir  fe8gar  eptir  averkum  vi5 
f orvard  vi5  Vatzfir8inga ;  ok  fylgdu  J)vi  mail  sva,  at  sa  varQ  sekr, 
er  vann;  en  Vatzfir8ingar,  Pall  ok  Snorri,  seldu  forvar8i  sjalf- 
daemi ;  en  f  orkell  Flosason,  er  sekr  var  gorr  um  sumarit,  fser6i 
forvar8i  hofu5  sitt  Skirdags-kveld,  ok  lagSi  a  bord  fyrir  hann. 
Ok  hann  gaf  honum  hofud  sitt,  ok  bad  hann  fara  i  fri6i  hvert  er 
hann  vildi ;  ok  gaf  h6num  hest  eptir  Paska-viku ;  ok  skyldi  hann 
JDCSS  njota  er  hann  kom  a  ]peim  ti3um.  In  fimtu  misseri  kom 
Brandr  biskup  lit.  Ok  ur8u  land-skjalptar  i  Grimsnesi  [ok  forusk 
atjan  menn].  fa  var  Karls-hri'3  Gregorius-messu.  In  se'ttu  misseri 
tell  Ari  f  orgeirsson.  fa  kom  b!66  [Christz]  i  Ni5ar6s.  Ok  J^ann 
vetr  anda6isk  Jon  Sigmundarson  inn  fyrri.  Hreinn  aboti  vfg6r. 

4.  En  fyrir  J>at,  at  f^  J)at  er  Ari  hafSi  att,  bar  undan  GuSmundi 
syni  hans,  J)a  {)6tti  fraendum  hans  ra9  fyrir  honum  at  sja,  at  setja 
hann  til  bokar;  ok  tekr  Ingimundr  prestr  vi6  honum  at  kenna 
honum.  Ok  f£kk  hann  J>at  t>a  fyrst  i  fo6ur-bsetr,  ok  erf3,  at  hann 
var  bar3r  til  bokar.  Hann  var  61atr  mjok ;  ok  J)6tti  J)at  JDegar  J)a 
au6  s^nt  a  athofn  hans,  at  honum  myndi  i  kyn  kippa  um  odaelleika ; 
Jw'at  hann  vildi  ra6a  vi6  hvern  sem  hann  atti.  En  fyrir  J)at  var 
fostri  hans  vi5  hann  hardr.  Sa  vetr  var  kallaSr  Kynja-vetr ;  J)viat 
J>a  ur3u  margir  undarlegir  hlutir ;  J)a  v6ru  s^nar  tvser l  s61ir  i  senn ; 
J>a  v6ru  s^nir  alfar  ok  aSrir  kynja-menn  ri6a  saman  i  flokki  i 
SkagafirSi.  [te]  sa  Ari  Bodvarsson.  fat  var  i  Hegranesi,  at  J)ar 
hljop  gyltr  ein  or  hiisi  sinu  um  nott,  ok  braut  upp  hur9ir,  ok  hljop 
at  hvilu  einni  er  kona  hvfldi  i  me9  barni ;  ok  greip  gyltrin  barnit, 
ok  beit  til  bana,  ok  hljop  lit  si6an;  en  barnit  la  eptir  dautt;  en 
gyltrin  h!6p  i  hiis  sitt.  Onnur  misseri  eptir  selr  ]?orgeirr  Hvassa- 
fell,  ok  r^zk  til  Munka-fcverar ;  en  forvarSr  ok  Ingimundr  prestr 
t6ku  vi6  biiinu.  fau  misseri  eptir  brann  kirkja  i  Laufasi.  Gu6- 
mundr  var  J)a  atta  vetra.  fa  foru  J)eir  Ingimundr  prestr,  fostri 
hans,  nor6r  a  Hals  til  Brandz  [Tjorvasonar]  er  atti  GuSrunu  for- 
geirsdottur ;  ok  v6ru  me8  h6num  a  vist  ^au  misseri.  M  for 
forgeirr  til  Lj6sa-vatz  at  biia;  en  GuSmundr  var  niu  vetra.  fa 
atti  Ingimundr  bu  vid  Brand  mag  sinn  a  Halsi ;  ok  v6ru  J)eir  J>ar 
vetr  annan.  En  a  J)vi  ari  va  forgeirr  Hoskuld  H^rason.  Ok  J)a 
var  vig  Kars  Ko6rans-sonar 2.  Ok  |)a  var  Karl  aboti  vigQr  til 

1  tvaer]  tvenar,  B.         a  var — sonar]  emend.,  from  Ann.  Reg.  and  Gms. ;  voru  vig 
Ko3ranssona,  Cd. 


94  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[1.115:  Hi.  i.] 

fingeyra.  M  var  GuSmundr  tlu  vetra.  t»d  f6r  Ingimundr,  f6stri 
bans,  a  Vagla  at  bua.  Ok  er  peir  brae5r  byggja  svd  i  stodrenni,  pa 
attu  peir  GuSmundr  ok  Ogmundr  barnleika  saman,  ok  morg  onnur 
ungmenni  me5  peim.  En  til  ins  sama  kom  jafnan  um  atferli  peirra 
ok  leika  at  nest-lokum 1,  hvat  sem  fyrst  var  upp  [tekit],  at  Gu8- 
mundi  var  gort  mftr  ok  bagall  ok  messu-fot,  kirkja  ok  altari ;  ok 
skyldi  hann  vera  biskup  f  leiknum ;  en  Ogmundi  ox  ok  skjoldr  ok 
vapn ;  ok  skyldi  hann  vera  hermaSr.  fcotti  pat  monnum  vera  fyrir- 
spa  mikil,  pa  er  pat  kom  fram  um  hvarn  peirra  er  aetla8  var.  i>au 
misseri  forusk  atta  tigir  manna  i  skridum ;  ok  var  kalladr  Bysna- 
vetr.  f>au  misseri  fe*ll  Thomas  erkibiskup  a  Englandi.  Ok  pd 
andaQisk  forgeirr  munkr  Hallason.  t>at  sumar  bor5usk  J>eir 
Einarr  Helgason,  ok  Sk6gungar,  Vilmundr  Snorra  son  Kalfs 
sonar,  i  Saurbae ;  ok  f^llu  sjau  menn  af  Vilmundi ;  en  Einarr  var5 
sarr,  ok  var  borinn  a  skildi  i  brott;  ok  nokkurir  menn  ur8u  sarir 
af  Ii8i  hans.  Um  varit  eptir  f6r  Ingimundr  bui  sfnu  a  Mb'Qruvollu 
i8ri,  ok  Ieig8i  landit  tfu  hundruSum.  fcau  misseri  f^kk  Ingimundr 
Sigri8ar  Tumad6ttur.  Ok  pat  haust  bor8usk  f>eir  Sturla  tdrdarson 
ok  Einarr  torgilsson  d  Saelingsdals-heiSi,  um  J)at  er  Einarr  hafdi 
raentan  Ingjald  mag  Sturlu.  M  er  Gu6mundr  var  t61f  vetra,  brd 
Ingimundr  bui.  Ok  reiQ  vestr  til  Ass  f  Skagafjor8  til  Tuma  mags 
hans  me9  SigriSi  konu  sfnni ;  JDviat  samfarar  peirra  v6ru  eigi  me8 
vaer8um.  ^a  f6r  Gu8mundr  a  Hals  til  £orgeirs.  fat  var  andadisk 
Grundar-Ketill.  Um  haustid  f6r  Ingimundr  brott  6r  Asi,  J)vfat  J)au 
Sigri8r  n^ttu  eigi  af  samforum;  ok  bu8u  margir  gofgir  menn 
honum  heim ;  en  hann  f6r  &  GrenjadarstaQi  til  Hrafns  Hallzsonar. 
M  r^zk  pangat  Gu8mundr,  fraendi  hans.  Sa  var  kalla8r  inn  G63i 
vetr.  M  brann  Bjb'rgyn  um  vetrinn.  M  var  in  heilaga  Sunnifa 
faer8  6r  Selju  a8r  um  sumarit;  ok  sto8va8i  pat  eldz-ganginn,  er 
skrm  hennar  var  &  moti  borit.  Veginn  Einarr  Grfmsson;  ok 
brendr  baer  Einars  Skaptasonar  f  Saurbae  d  Kjalarnesi.  T6k  log- 
sogu  Styrkarr  Oddason. 

5.  Nii  v6ru  peir  Ingimundr  ok  Gudmundr  d  Grenja8arsto8um. 
Var  hann  pa  t61f 2  vetra.  M  t6k  hann  vigslur  af  Brandi  biskupi  til 
acolutatem.  Vetri  sfdarr  vfg8i  Brandr  biskup  hann  til  subdjakns ; 
en  prettdn  vetra  til  djakns.  En  in  fyrstu  misseri  var3  pat  til  tfdenda, 
at  pa  var  veginn  Ingimundr  J6nsson,  br68ir  Karls  db6ta.  Ok  pau 

1  at  nest-lokum]  add.  Gms.  2  tolf]  J>rettan,  B. 


ii7o-ii8o.]      GUDMUNDAR  SAGA  G<5DA,  5,  6.  95 

[I.  116,  117:  iii.  2.] 

misseri  f6r  Pall  f>6r3arson  6r  Vatzfirdi,  ok  Sveinn  Sturluson  med 
h6num,  me9  fjolmenni  miklu  til  Helga-fellz.  Namu  J)eir  HallgerSi 
Run61fsd6ttur  ok  Valger5i  dottur  hennar  J>a8an.  En  onnur  mis- 
seri var  veginn  Helgi  Skaptason  a  Aljringi  fyrir  ]pat  er  hann  brendi 
kaupskip  fyrir  Pali  Austmanni,  er  kalla3r  var  Brennu-Pall ;  en  eptir 
vfgit  maelti  forvardr  forgeirsson ;  ok  f£kk  sjalfdaemi  af  Austmanni, 
ok  fe"kk  af  J>vi  virding  mikla.  fau  misseri  andaSisk  Snorri  Kalfs- 
son  a  Mel.  In  J>ridju  misseri  anda6isk  Klaengr  biskup.  M  fell 
Eysteinn  konungr,  ok  Nichulas  SigurSarson.  fa  voru  skserur 
J)eirra  Amors  Tumasonar  ok  Sveins  Sturlusonar ;  ok  haf5i  Sveinn 
ridit  at  hitta  konu  Arn6rs  J3a  er  Arnorr  meinaSi ;  ok  rei8  Arn6rr 
eptir  h6num  vi6  sjaunda  mann  ok  barSisk  vi8  hann  Mariu-messu- 
dag  inn  sfSara1  hja  Svina-vatni;  en  J)eir  Sveinn  v6ru  tveir  fyrir; 
ok  var  forunautr  bans  tekinn  ok  haldinn;  en  Sveinn  hljop  at 
Arnori,  ok  hjo  a  bond  h6num  sva  at  hann  varS  ovigr.  En  J)eir 
s6ttu  at  Sveini  sex  saman;  ok  ]p6ttusk  J)eir  ganga  af  honum 
dau8um;  en  Sveinn  var5  heill  sara  sfnna;  en  Arnorr  lifdi  vi8 
orkymsl  si8an.  Af  J)essum  atburSum  ma  skilja,  at  Kolbeini  var 
sett-gengt,  at  stilla  eigi  rei64  sma  ok  akef5  fyrir  hatidar  sakir 
Marfu  dr6ttningar.  In  fjor9u  misseri  var  vig8r  til  biskups  forlakr 
inn  helgi.  Ok  t6k  Sverrir  konungs-nafn.  Var  Gudmundr  J>a 
sjautjan  vetra. 

6.  M  r^8usk  J)eir  Ingimundr  brott  af  Grenja8arsto8um,  ok  f6r 
Ingimundr  til  Sta3ar  i  Koldu-kinn  at  bui  til  t)6rarins,  ok  bjo  J)ar 
tva  vetr.  En  Gu8mundr  f6r  inn  1  Saurbae  f  EyjafjorQ  til  6lafs 
forsteinssonar,  ok  var  hann  J)ar  J>a  tva  vetr  er  Ingimundr  f6stri 
hans  var  a  Stad.  En  J)ann  inn  J)ri8ja  vetr  f^kk  Gudmundr  kar- 
hof3i  vitran.  tann  vetr  sat  fyrstan  at  stoli  forlakr  biskup.  fa  fell 
Erlingr  jarl  um  varit  eptir.  fa  v6ru  i  log  teknar  Ambrosius-messa 
ok  Ceceliu-messa  ok  Agnesar-messa ;  en  af  teknir  tveir  dagar 
Hvitasunnu-viku.  fau  misseri  eptir  andaSisk  Hallbera  Einars- 
d6ttir.  Ok  J)a  var  gipt  Gu8run  forgeirsdottir  forgeiri  biskups- 
syni ;  ok  var  bo8  {)eirra  a  Halsi ;  ok  voru  fimm  hundrud  manna 
bo8nir.  fau  misseri  var  bardagi  a  fluvollum  me5  Sverri  ok  Mag- 
niisi.  Um  varit  er  GuSmundr  var  nftjan  vetra,  J)a  bregdr  Ingi- 
mundr prestr  til  utan-ferdar  ok  Gudmundr  fostri  hans  me3  honum. 
feir  r^3u  s^r  far  at  Gasum  me5  Hallsteini  kulu-bak ;  ok  le"tu  lit  inn 

1  eptir  h6num — si&ara]  add.  Gms. 


96  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[I.  118:  Hi.  2.] 

naesta  dag  fyrir  Michaels-messu.  i>at  var  Dr6ttinsdag,  ok  leiddi 
vedr  pa  nor3r  fyrir  Niipa  til  Melrakka-sle'ttu ;  [pa  kom  andvidri] 
ok  leggja  peir  Ingimundr  i  r^tt,  ok  velkir  sva  viku,  ok  rekr  pa  at 
Horn-strondum.  A  einum  aptni,  er  peir  satu  yfir  mat,  sprettr 
tjaldskor.  Sa  maSr  er  Asmundr  hdt,  hann  var  Austma3r,  ok  seV 
lit,  ver8r  petta  at  munni :  '  Hviss  piss  !  af  tjoldin !  upp  menninir 
hart  ok  tftt !  boQar  eru  allt  fyrir,  hrindi  bor3unum,  hir8i  eigi  um 
matinn1!'  f>a  spretta  menn  upp  allir  saman,  ok  kasta  af  se'r 
tjoldum.  HallvarSr  st^rima6r  kallar :  '  Hvar  er  skips-prestr ! ' 
'  Skamt  er  bans  at  leita ; '  sag6i  Ingimundr,  '  eda  hvat  vili  p£r 
honum?' — 'VeV  viljum  ganga  til  skripta,'  sogSu  peir.  Hann 
svarar :  '  Eigi  er  mi  betra  til  skripta  at  ganga  en  i  haust,  er  ek  hefi 
hvern  Dr6ttinsdag  bodit  y6r  til  fyrir  GuSs  sakir,  en  pe*r  vildut  J)vf 
aldri  hl^Sa.  Nii  ver3  ek  biSja  Gud  at  skripta  ykkr,  J)viat  ekki  er 
me*r  saer  naer2  en  y8r;  verit  mi  hraustir  ok  6hraeddir/  feir 
sog5u :  '  M  muntu  vilja,  prestr,  heita  med  oss  sudrgongu  e8r 
63rum  stor-heitum;  JDviat  nu  mun  eigi  annat  stoda/  'Vist  eigi/ 
segir  prestr,  '  ok  mun  [ek  heita],  ef  ek  rae6  hverju  heita  skal.  En 
ella  mun  ek  taka  mali  fyrir  alia  fslenzka  menn  er  d  skipi  eru,  at 
allz  eingi  mun  i  heitum  me3  y6r  vera ;  J)viat  ek  vil  mi  eigi  heldr 
y3ra  forsja  yfir  m^r  en  jpe'r  hafit  viljat  mina  forsja  i  haust.' — 
'  Hverju  viltii  heita  pa,  prestr  ? '  sog3u  })eir. — '  Ek  vil  heita  a  Allz- 
valdanda  Gud  ok  helgan  Kross,  Fni  Sanctam  Mariam,  ok  alia 
Heilaga,  at  gefa  tiunda  hlut  af  ollu  J>vi  er  a  land  kemsk  til  kirkna 
e3r  fataekum  monnum,  eptir  ra6i  biskups.'  teir  svoruSu:  (Pu 
skalt  ra3a,  prestr ;  pviat  eigi  megum  ve*r  mi  missa  J)ina  forsja/  M 
ferr  handtak  um  skip  Jpeirra  at  jpessu  heiti.  Ok  eru  J)eir  pa  komnir 
mjok  sva  allt  at  boSunum.  Er  pa  a  praeta  mikil  hvert  ra8  skal 
taka ;  vill  sitt  hverr ;  sumir  vilja  lata  vinda  segl  upp ;  ok  er  til  pess 
prifit.  M  raadir  Hallvar3r  st^rima3r  vid  prest ;  ef  hann  kynni  nafn 
Gu8s  it  haesta.  Hann  svarar :.  '  Kann  ek  nokkur  nofn  Gu3s ;  ok 
tnii  ek  pat,  er  segir  Pall  postuli,  at  eigi  s£  annat  nafn  GuSs  aedra 
ok  helgara  en  Jesus;  en  hitt  veit  ek  eigi  hvat  pii  kallar  haest.' 
Hann  svarar :  '  Eigi  kalla  ek  slikt  vera  presta,  er  eigi  kunna  nafn 
,  Gu3s.'  M  kallar  hann  a  HallvarQ,  ok  spyrr  hann :  '  Kantii  nafn 
it  haesta?'  Hann  segir:  'Veit  Gu3,  at  ek  aetla  mik  mi  eigi  muna 


1  hirdi  eigi  um  matiun]  Gms. ;   hirdi  menn  eigi  matinn,  Cd.  2  saer  naer] 

Gms. ;  slikt  fjaerri,  Cd. 


ii8o.]  GUDMUNDAR  SAGA  G(5DA,  6.  97 

[I.  119:  iii.  2.] 

t>egar;  ok  er  J)at  J)6  ilia.  Ok  mun  kunna  f6r8r  kraka.' — <f6r8r 
kraka !  kantii  nafnit?'  Hann  segir :  '  fvi  er  verr,  fe"lagi,  at  me'r  er 
6r  minni  Ii5it;  en  ek  veit  annarr  kunna  mun;  forbjorn  humla 
mun  kunna ! ' — '  Ja,  ja  !  vel,  vel !  forbjorn  humla !  nefn  nafnit,  ef 
Jpu  kannt/  Hann  segir :  '  Ek  vilda  gjarna  kunna ;  en  ek  setla,  ek 
muna  aldri  heyrt  hafa  J)at  nafn ;  en  visa  mun  ek  JpeV  til  mannz  er 
ek  aetla  at  muni  kunna,  Einarr  naepa1.'  fa  var  reynt  vi5  hann; 
ok  nefnir  hann  nafnit.  En  er  J)eir  hof3u  segl  af  biilka  upp  varla 
mann-hatt,  J)a  kemr  afall  mikit  fyrir  framan  bulka  ok  aptan,  ok 
dreif  yfir  bulkann.  2  En  J>a  belt  maSr  a  reipi  hverju,  ok  JDreif  Ingi- 
mundr  prestr  hefil-skapt,  ok  vildi  kippa  ofan.  En  Gu5mundr 
fostri  hans  atti  byg3  i  bati,  ok  st65  i  milli  batzins  ok  seglsins ;  ok 
skyldi  grei6a  seglit.  En  i  J>vi  kemr  afall  annat,  sva  mikit,  at  yfir 
ge*kk  J^egar  skipit,  ok  ofan  drap  flaugina,  ok  af  vigin  b»6i;  ok 
utan-bor3z  allt  J)at  er  laust  var  a  biilkanum,  nema  menn ;  ok  lestisk 
mjok  skipit  ok  sva  batrinn.  M  hrindr  J>eim  fram  af  boSunum ;  ok  fa 
J)eir  afall  it  J>ri9ja ;  ok  var  {>at  minnzt.  M  var  hlaupit  til  austrar,  bse6i 
fram  ok  aptr ;  en  segl  var  undit  upp.  M  sja  J)eir  land ;  ok  rae5a  um 
hvar  {>eir  mundi  kommir ;  sog5u  sumir,  at  J)eir  mundu  vera  komnir 
at  Malmey ;  en  f'orarinn  rosti,  f slenzkr  ma6r,  kva6  ]pa  seint  rekit 
hafa  at  Jwi.  fa  segir  Marr  Eyjolfsson,  ok  le'zt  kenna  at  J)eir  voru 
komnir  vestr  at  Strondum  at  Skjaldabjarnar-vik,  ok  kvazk  J)ar  hafa 
verit  a8r  um  sumarit.  Ba3u  J>eir  J)a,  at  hann  myndi  segja  J)eim 
Iei3  til  hafnar,  ok  vildu  nor6r  fyrir  til  £aralatrs-fjar9ar;  J)viat  J)ar 
var  orugg  hofn.  M  var  leitad  um  hvat  til  skaSa  vseri  or5it ;  ok 
kemr  Ingimundr  at  GuSmundi  fraenda  sinum.  En  afallit  haf5i 
drepit  hann  inn  i  batinn ;  en  f6trinn  hsegri  h^kk  lit  af  batz-bor3inu, 
ok  var  fastr  i  seglinu.  Ingimundr  spur6i  hvi  hann  stseSi  eigi  upp. 
En  hann  kva6  sva  hofugt  a  s^r,  at  hann  matti  eigi  hrserask  e6a 
upp  komask.  M  var  rota3  af  honum;  ok  matti  hann  eigi  upp 
standa.  Ok  spur3i  Ingimundr  hvi  -hann  matti  eigi  upp  standa. 
Hann  kva5  ser  sva  hofgan  f6tinn,  at  hann  matti  hvergi  hraera. 
'  Mun  f6trinn  eigi  brotinn?'  kva6  Ingimundr.  '  Eigi  veit  ek/  segir 
hann,  '  ekki  kenni  ek  til/  fa  var  at  hugat ;  ok  var  fotrinn  brotinn  a 
batz-bor9inu  sva  smatt  sem  skelja-moli ;  ok  horfdu  J)angat  tser  sem 
haell  skyldi.  fa  bjoggu  {)eir  J)ar  um  hann  i  batinum.  fa  sakna6i 
Ingimundr  prestr  boka-kistu  sinnar ;  ok  var  hon  fyrir  bor5  dottin. 

1  naepa]  emend.,  as  below  ;  vippa,  Cd. ;  nipa,  B.  2  Here  begins  the  seventh 

vellum  leaf. 

VOL.  I.  H 


98  STURLUNGA  SAGA.     IV,  [A.  D. 

[I.  120:  iii.  2.] 

£d  Jx5tti  h6num  hart  um  hoggva;  J>vfat  par  var  yn6i  bans  sem 
baekrnar  v6ru ;  en  ma9r  sa  meiddr  er  hann  unni  bezt.  Ok  J)akka8i 
hann  pat  allt  Gu8i ;  ok  J>6tti  skj6tt  hafa  raest  draum  pann  er  hann 
dreymdi  a8r  um  n6ttina : — at  hann  p6ttisk  koma  til  Ey steins  erki- 
biskups ;  ok  J)6tti  hann  fagna  se*r  vel.  En  Gu5mundr  f<6stri  hans 
r£3  sva  drauminn,  at  par  myndi  koma  erki-bysn 1  yfir  pa.  En  um 
daginn,  a3r  peir  sigldu  i  bodana,  tekr  til  or3a  Magnus  Amundason, 
ok  spyrr  hvart  peir  vissi  hvar  bo8ar  peir  vaeri  er  fufu-boQar  heita. 
En  peir  sog8u  h6num,  at  peir  v6ru  fyrir  Strondum.  '  Sva  hefir  mik 
dreymt  til/  segir  hann,  '  at  par  naer  myndim  veV  komnir.'  En  litlu 
sfdarr  er  peir  hof8u  petta  talat,  pa  ur3u  peir  varir  vi8  bo3ana.  Nu 
hefr  jDa  nor3r  fyrir  Reykja-f]6r8.  M  gengr  eigi  lengra;  ok  leggja 
segl,  ok  kasta  akkeri ;  ok  hrifr  vi3  linu-akkeri  eitt  um  siSir ;  ok 
liggja  jpar  vi3  um  n6ttina.  En  at  morni  flytjask  J)eir  til  landz  me3 
vi6um  af  skipinu;  ok  hoggva  tre*  sitt  ok  strengi  a  bordi,  ok  \6t\i 
reka  upp.  M  var  um  rsett  hversu  fara  skyldi  me3  GuSmund.  Ok 
tekr  til  or8a  sd  ma8r  er  Bersi  h^t,  ok  var  kalladr  valbra6, — Jjvfat 
kinn  hans  onnur  var  kolbla — '  Hvf  munum  ver  fara  me3  sjiikan 
mann  ok  f6t-brotinn,  par  sem  v^r  megum  eigi  bjarga  sjalfum  oss  ? 
— Ok  skj6ti  fyrir  borS  ! '  l)6rarinn  rosti  svarar :  '  Msel  J)ii  allra 
manna  armastr ;  ok  skyldi  jpe'r  fyrir  bord  skjota,  ef  vel  vaeri ;  en  hdr 
munum  v6r  leita  annars  rads.'  Hann  hleypr  J>egar  fyrir  bor6,  ok 
Einarr  naepa.  M  vikr  skipit  sva,  at  peir  st68u  grunn ;  ok  lata  sfga 
GuSmund  ofan  i  vaSmali  fyrir  bor3 ;  en  f)6rarinn  ok  Einarr  taka 
vi8  h6num ;  ok  helt  um  sftt  laer  hvarr  J)eirra ;  en  hann  he*lt  sfnni 
hendi  um  hals  hverjum  peirra.  ^a  gengu  sumir  eptir,  ok  hlifdu 
peim  vi8  dfollum.  Ok  dr6gu[sk]  sva  til  landz,  at  lit  vildi  draga  at 
utsoginu  ;  en  J)a  skreiS  d,  er  brimit  hratt  J)eim  at  upp.  Ok  k6musk 
at  landi  me6  hann.  H  hallar  skipinu  fra  landi,  ok  skolar  til  hafs  ut 
allt  or  skipinu.  Ok  braut  skipit  allt  f  span ;  en  litid  kemr  a  land 
af  fjar-hlutinum.  ^ar  b^r  fyrir  s£  ma8r  er  Snorri  h^t,  ok  var 
Arngeirsson;  hann  var  laeknir.  Hann  tekr  vi8  Gu3mundi,  ok 
faerir  hann  heim  til  sin,  ok  gorir  vi6  hann  sem  hann  kunni  bezt ;  en 
hann  var  J)6  fdlftill,  ok  vildi  vel.  Margir  menn  k6mu  pangat  6r 
nsestum  byg8um,  ok  vildu  duga  fjeim  ok  fe  peirra.  M  h^t  Ingi- 
mundr,  at  b6ka-kista  hans  skyldi  koma  d  land  ok  baekr.  En  fam 
n6ttum  sfdarr  spurfiisk,  at  kistan  vaeri  d  land  komin  at  Drongum  ; 

1  erki-bysn]  thus  Gins,  (a  pun  on  the  words) ;  bysn,  Cd. 


n8o-ii82.]        GUDMUNDAR  SAGA  G(3DA,  7.  99 

[I.  121:  iii.  2.] 

ok  allt  J>at  er  van  var ;  ok  hdlt  ein  hespa ;  en  tvaer  v6ru  af  brotnar ; 
en  allar  a3rar  kistur  v6ru  upp  brotnar,  Jpser  er  a  land  k6mu,  ok  allt  6r 
]pat  er  f  var.  fa  for  Ingimundr  ]pangat,  at  J>urka  baekr  sinar ;  ok  var 
hann  J>ar  til  Marteins-messu.  fa  for  hann  nor3r  aptr  at  finna  f6stra 
sfnn,  ok  vildi  vita  hvat  lidi  um  f6t  bans.  En  ]pa  var  festr  fotr  bans. 
7.  fa  r£zk  Ingimundr  nor6an,  ok  til  Brei5ab61staSar  i  Steingrfms- 
fjor5.  far  bjo  J>a  J6n  Brandzson.  Hann  atti  Steinunni  Sturlu  dottur 
ok  Ingibjargar  f  orgeirsd6ttur,  systur-d6ttur  Ingimundar.  Ok  taka 
J)au  vi6  honum  baSum  hondum.  Ok  er  hann  J>ar  um  vetrinn. 
Ok  er  {>rjar  vikur  v6ru  til  Paska,  JDa  kom  norctan  GuSmundr  vi6 
{)at,  at  uti  stoSi  leggja-brotin ;  ok  ge*kk  vi6  J>at  norSan,  ok  kom  til 
Brei5ab61sta9ar  m  Passione  Domini^.  Ok  var5  Ingimundr  fostri 
bans  honum  allfeginn.  f*ar  er  hann  fram  yfir  Paska-viku.  En  J>a 
J)6tti  eigi  lengr  vera  mega  sva  go'rt  um  fot  bans,  fa  for  hann 
su6r  til  Hola  a  Reykjanesi  til  Helga  prestz  Skeljungssonar.  Hann 
var  agaetr  ma9r,  ok  inn  mesti  Iseknir.  Hann  tekr  vi6  Gu6mundi 
ba5um  hondum ;  ok  er  hann  {)ar  til  laekninga  fram  um  Fardaga. 
En  bratt  er  hann  kemr  J>angat,  t>a  bakar  Helgi  f6tinn  mjok ;  ok 
dr6gu  tveir  karlar  beinit  med  tongu  a6r  brott  gengi ;  en  J)a  grseSir 
hann  eptir ;  ok  ver8r  Gu6mundr  heill  nser  Fardogum.  Eptir  Far- 
daga ferr  hann  norSr  a  Brei6a-b61sta6.  En  vetr  sa,  er  hann  var 
a  Strondum,  var  kallaSr  Sottar-vetr.  fa  6ndu3usk  margir  menn, 
{>eir  er  mikill  ska6i  var  at :  Bjorn  ab6ti  at  fvera,  ok  Styrkarr 
Log[sogu]  ma6r,  Oddr  Gizurarson,  ok  Arnorr  Kolbeinsson.  fa 
t6k  Gizurr  Hallzson  logsogu.  fa  v6ru  Deildar-tungu-mal.  Ok  er 
GuSmundr  nu  tvftogr.  Um  sumarit  eptir  ferr  J6n  Brandzson 
norSr  til  gildis  til  fingeyra;  ok  ferr  ]pa  me6  jpeim  GuSmundr 
Arason ;  J^viat  Ingimundr  prestr  vildi  at  hann  faeri  a  Hals  til  vistar 
til  f orvarQz ;  ok  var  sva,  at  hann  var  {>ar  um  vetrinn.  fa  ff stist 
hann  vestr  aptr  til  f6stra  sfns;  ok  ferr  hann  til  |)ings  nor3an  med 
f orvarfii.  fat  sumar  var  kallat  Grasleysu-sumar.  f 4  um  vetrinn 
ddr  anda8isk  Valdimarr  konungr  i  Danmork,  sonr  Kniitr  konungs. 
Ok  JDann  vetr  ur8u  land-skjalptar  miklir,  ok  t^ndusk  ellifu  menn 
af  {>vi.  fa  haf6i  GuSmundr  vetr  ok  tuttugu.  En  af  t>ingi  um 
sumarit  fylg3i  hann  vestr  J6ni  Brandzsyni.  fat  sumar  f6r  inn 
helgi  forlakr  biskup  fyrsta  sinn  um  Vest-fjor8u.  En  er  hann 
kemr  i  SteingrimsfjorS  J)a  hefir  hann  gistingar-staQ  f  Kalfanesi; 

1  in  Passione  Domini]  om.  vellum ;  add.  B,  Gms. 
H  2 


ioo  STURLUNGA  SAGA.    IV.  [A.  D. 

[I.  122:  Hi.  3.] 

J>vfat  {>ar  var  kirkja  6vig8  ok  n^-gor.  i>ar  kemr  g6tt  mann-val ;  £ar 
var  Ogmundr  db6ti,  f>orsteinn  Tumason,  er  sfdarr  var  ab6ti.  i>ar 
var  {)d  Ingimundr  prestr  ok  GuSmundr  f6stri  bans.  En  Gu9- 
mundi  J)6tti  skemtilegra  at  eiga  tal  vi5  klerka  biskups,  en  vera 
at  ti'8um  e8r  kirkju-vfgslu.  M  gengr  Ingimundr  prestr  eptir 
GuSmundi  f6stra  sinum,  ok  maelti  vi6  hann :  '  Far  J>u  til  tfSa  ok 
kirkju-vfgslu,  ok  hygg  at  vandlega;  jpvfat  eigi  veit  til  hvers  ]parf 
at  taka;  en  ek  hygg,  sa  er  nema  Jwf,  at  eigi  muni  faeri  a  gefa, 
at  nema  at  betra  manni  en  J)eim  sem  nil  skal  J>etta  embaetti  fremja 
heV  Ok  var  J)etta  tvi-falldr  spaleikr ;  j^vfat  hvart-tveggja  kom  fram 
sfdan,  J>at  er  f  bans  or8um  bjo,  at  f>orldkr  biskup  var  sann-heilagr 
ma8r,  en  GuSmundr  J)urfti  sjalfr  J>etta  embsetti  at  fremja  si6arr. 

8.  Urn  haustiS  eptir  f6r  Ingimundr  prestr  til  Hvftar  til  skips, 
at  kaupa  varning  til  solu  ok  avaxtar ;  {>vfat  jafnan  bjosk  hann  vid 
utan-fer8,  sem  sf5arr  kom  fram.  Nii  skil8usk  J)eir  fraendr  i  Dolum ; 
ok  f^kk  Sturla  Gudmundi  foruneyti  nor8r  a  Hals ;  J>vfat  Ingimundr 
prestr  sendi  hann  enn  J)a  {>angat.     En  £>ar  un8i  hann  eigi  lengr 
en  halfan  manu8 ;  ok  ferr  vestr  aptr  J)egar,  ok  er  a  BreiSab61stad 
um   vetrinn.     I'enna   vetr  var   veginn   GuQmundr   Bjarnarson  at 
Kleifum  f  Gilsfir8i;  hann  var  vinr  J6ns  Brandzsonar;  ok  f6r  hann 
til  at  maela  eptir  viginu. 

9.  Nu  stefnir  Gudmundr  Koll-Oddi,  ok  ssekir  hann  til  sek8ar. 
Ok  er  hann  var  sekr  or8inn,  J^a  tekr  vi8  h6num  J6n  HunroQar- 
son.     Gu5mundr  ferr  af  J)ingi  vestr  f  Saurbas  at  heyja  f(6rans-d6ma 
d  Sta6arh61i  eptir  Odd.     fadan  ferr  hann  d  Brei3ab61sta8  at  finna 
J6n   fraenda  sfnn;    ok  er  {>ar  d  kynnis-vist.     Hann   ferr  ]pa3an ; 
ok  kemr  f  Hvamm;   ok  beiSir  Sturlu   mag   sfnn   at  leita  eptir 
skogar-manni  sfnum.     En   J)at  var  J>a  til  tf8enda,  at  Sturla  la  f 
bana-s6tt ;  ok  Iif3i  tvaer  naetr  J)a3an  fra  er  GuSmundr  kom  J)agat. 
Ok  bi6r  hann  J>ar  til  er  Sturla  var  grafinn.     Ok  var  J)d  farit  J)at 
traust  er  J>ar  var  van.     En  kapp  hans  var  eigi  farit.     Ok  leitaSisk 
hann  J)d  um  f  huga  seV,  hvert  hann  skyldi  leita  til  fram-gongu  sfns 
mals,  J)ess  er  h6num  yr3i  eigi  at  svfvirSu,  er  hann  haf8i  mann 
sek6an ;  enda  Ieg8i  hann  eigi  a  sik  J)d  dbyrg8,  -at  hann  t^ndi  fyrir 
J)vi  vigslum  sfnum  ok  kennimannskap.     Ok  gefr  sa  h6num  radit 
er  h6num  veitti  flest,  er  almattigr  Gu8  er.     Ok  snf  r  h6num  {>vf 
i  skap,  at  heita  a  almatkan  GuS ;  ok  heitr  hann  £vf,  at  gefa  Gu8i 
allt  J)at   fd   er  hann  tekr  d  sekdinni  Oddz,  ok  yr8i   saezt  d  mdl 
hans,  at  h6num  yr8i  eigi  at  salu-haska. 


n83,  n84.]  GUDMUNDAR  SAGA  GODA,  8,  0.  101 

[1.123: -Hi.  3.] 

Nu  er  t>ar  komit  f>essi  sogu  sem  fra  var  horfit  HeiSarvigs- 
sogu ;  ok  hafa  J)ser  lengi  gengit  jafn-fram. 

fessi  misseri  ur3u  Baejar-Hogna-mal,  er  hann  gipti  Snselaugu 
d6ttur  sina  Mr8i  Bo6varssyni  me8  tvi-foldum  meinum.  fann 
ra6a-hag  bannadi  inn  heilagi  forlakr  biskup  me6  sva  miklu  Gu6s 
trausti,  at  hann  g£kk  til  Logbergs  me8  klerka-sveit  sina,  ok  le"t 
vinna  ei3a,  at  sa  rada-hagr  var  i  moti  Gu3s  logum.  M  nefnir  hann 
vatta  at,  ok  segir  f  sundr  raSa-hagnum,  ok  forbo3ar  ]pa  alia  er 
ra9it  hof8u  f>essu,  fetta  sumar  t^ndusk  fimm  hafskip;  ok  var 
kallat  Ofara-sumar.  fessi  misseri  atti  Sverrir  konungr  enn  bardaga 
d  fluvollum.  Nu  hefir  Gu6mundr  tuttugu  ok  tva  vetr.  Eptir 
andlat  Sturlu  ferr  Gu8mundr  til  f>ingeyra.  M  var  J)ar  fyrir  fcorgrimr 
alikarl,  vinr  hans  ok  fostbr66ir.  Hann  bi3r  Gu6mund  fara1 
me6  s^r  til  hesta-J)ings  vestr  til  Vatzenda  i  Vestrhop.  En  hann 
svarar :  *  Ek  veit  eigi,  hvat  vel  J)at  mun  haefa;  J)viat  J>ar  munu  koma 
J>eir  menn  er  mdr  er  Ifti6  um,  Oddr  skogar-ma5r  minn  ok  J)eir 
er  halda  hann ;  en  mdr  er  J)at  skapraun,  at  sja  J)a ;  en  J)6  skal  ek 
fara  ef  J)U  vill;  en  GuS  mun  til  gaeta.'  I'eir  fara  mi,  ok  em  a 
manna-moti.  I'ar  kemr  Jon  HunrpSarson  me9  mikla  rseinga2 
sveit  ok  gems  mikit.  £ar  var  Koll-Oddr  inn  seki.  far  kemr  ok 
l^rdr  Masson  fra  forkels-hvali,  ok  me6  honum  margir  menn. 
£ar  kom  Bjarni  Kalfsson  ok  margir  Mi8fir9ingar  me6  honum. 
M  skilr  a,  Koll-Odd  ok  Hunro3,  systur  son  Jons,  ok  hlaupask 
t>eir  i  m6ti;  ok  hoggr  HiinroSr  til  Oddz,  ok  ver6r  hann  sarr  d 
hendi.  f>a  ver3r  J6n  63r  vi8,  ok  vill  vinna  a  Hunrodi  frsenda 
sinum.  fa  verdr  J)rong  mikil ;  ok  hoggr  Hunrodr  J)a  annat  sinn 
til  Oddz,  ok  ver3r  at  mis-hoggum  son  J6ns  er  Eyj61fr  hdt,  ok  f6kk 
]par  bana.  Ok  J>ar  vann  J6n  a  hiiskarli  forSar  fvarssonar  er 
£6roddr  hdt.  Mart  annarra  manna  var9  J>ar  sart.  Nu  f6r  Gu9- 
mundr  vi3  })at  af  manna-moti,  at  GuS  hefndi  6vinum  hans,  ok  let 
J6n  J>ar  son  sinn  fyrir  Oddz  sakir ;  en  Oddr  var3  sarr  mjok ;  ok 
hlutusk  J)essi  vandraeSi  oil  af  Oddi.  En  Gud  gsetti  sva  Gu9- 
mundar,  at  hann  haf3i  til  ]pessa  hvarki  lagt  ord  n^  verk.  Hann 
ferr  si3an  nor3r  til  StaSar  til  forgeirs  biskups-sonar,  ok  er  me9 
honum  um  vetrinn  i  godu  yfirlaeti ;  sva  at  hann  vattadi  J)at  sidan,  at 
honum  hef3i  einginn  6skyldr  ma6r  jafn-g66r  J)6tt  sem  forgeirr. 
Um  varit  eptir  voru  borin  mal  d  hendr  Joni  Hiinrodarsyni  um 

1  fara]  here  ends  the  seventh  vellum  leaf.  2  raeinga]  reinga,  Cd. 


102  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[1. 1 24,  iii.4.] 

averka  af  I»6r6i  fvarssyni;  ok  verSr  J6n  sekr  um  sumarit.  En 
at  mdlum  veita  J)eir  P6r6i,  Brandr  biskup  ok  forgeirr  son  bans, 
fraendr  bans  ok  vinir ;  ok  fjb'lmenna  J)eir  nor3an  til  f£rdns-d6ma ; 
ok  urSu  J)au  mdl  logd  undir  gord  Brandz  biskups.  En  frorgeirr 
biskups-son  kva5  J)at  skyldu  fyrir  ssettum  standa  at  eigi  fylgdi  t>ar 
mdl  GuQmundar  um  sekQ  Koll-Oddz  ok  bjargir;  ok  s^ndi  svd 
mikla  dst  ok  einord  vi3  hann  f  Jpessu,  at  einginn  kostr  var  ssetta 
ellar.  Ok  var  J)d  saezt  d  J)at  mdl  undir  d6m  biskups  ok  fcorgeirs. 
A  J)essum  misserum  var  Jmt  tfSenda,  at  J>a  fell  Magnus  konungr 
1  Sogni  Erlingsson,  ok  J)d  andaSisk  Tumi  Kolbeinsson.  M  brann 
baerinn  d  MoSruvollum  ok  d  Bakka  f  Mi8fir6i.  Pa.  hafdi  Gu6- 
mundr  xxiii  vetr.  fetta  sumar  f6r  Gu3mundr  Arason  til  Al]pingis, 
ok  af  J)vi  J)ingi  su8r  d  Nes,  til  Magmiss  Amundasonar  ok  £6rfinnz 
er  sidarr  var3  db6ti,  at  heimboQum,  ok  me6  honum  Gellir  prestr 
Hoskullzson;  ok  var  hann  £>vi  eigi  staddr  vid  sattar-fundinn  [at 
Asgeirs-d].  En  er  hann  hafdi  verit  [at]  kynnis-vist  su3r  J)ar,  J)d  ferr 
hann  norSr  til  Sta5ar  til  forgeirs,  ok  er  J>ar  J)au  misseri,  ok  svd 
Ingimundr  prestr  f6stri  hans.  Um  varit  eptir  bregSr  forgeirr  bui 
sfnu,  ok  sn^r  til  utan-fer5ar;  ok  re'zk  til  skips  f  EyjafirSi.  tat 
skip  dtti  Ogmundr  rafa-kollr;  hann  var  faSir  Helga  [prestz]  er 
sidan  var  biskup  a  Grsenlandi.  ^ar  ferr  til  skips  med  h6num 
{>6r61fr  prestr  Snorrason,  fcorsteinn  ok  {'orkell  Eireks-synir,  ok  mart 
annat  fslenzkra  manna.  M  dtti  bii  at  Sta8  sd  ma6r  er  Hesthofdi 
h^t,  Gunnars  son,  ok  son  GuSriinar  Saemundar  d6ttur  systur 
Brandz  biskups.  fat  sumar  f6r  litan  f  Eyjafirdi  a  63ru  skipi 
Karl  db6ti  ok  Ingimundr  prestr  forgeirsson  ok  Ogmundr  £orvar8z- 
son,  ok  mart  annat  fslenzkra  manna.  £enna  vetr  d3r  anda6isk 
Einarr  forgilsson  at  Sta8arh61i.  fessi  misseri  h6fusk  Kuflungar. 
T^ndisk  Einarr  kati  ok  mart  g65ra  drengja  me8  honum  Allra- 
Heilagra-messu-dag.  Ok  {)ann  vetr  hlj6p  skri8a  austr  f  Geitdal  ; 
ok  le*tusk  dtjan  menn.  Ok  hefir  Gudmundr  nu  xxiv  vetr. 

10.  fetta  var  um  Langa-fostu  var  Gu6mundr  vig8r  til  prestz  af 
Brandi  biskupi  fj6rum  nottum  eptir  Gregorius-messu.  En  Ingi- 
mundr prestr  gaf  h6num  baekr  J)aer  allar,  er  hann  dtti  beztar  ok 
fr68astar,  ok  messu-fot,  at  skilnadi  J>eirra.  Ok  skildisk  svd  vid 
hann,  at  hann  var  prestr,  ok  fullkominn  i  g68um  si8um.  Ok  f6ru 
{)d  i  brott  J)eir  menn  tveir  er  hann  unni  mest,  Ingimundr  ok 
fcorgeirr.  Nu  fara  skip  J)essi  utan  i  EyjafirQi,  ok  taka  N6reg, 
ok  eru  f  frandheimi  um  vetrinn.  forgeirr  biskups-son  er  me8 


1184-1186.]    GUDMUNDAR  SAGA  G(5DA,  1O,  11.  103 

[I.  125,  126:  iii.  5.] 

Eysteini  erkibiskupi ;  en  Ingimundr  prestr  haf9i  baejar-setu;  ok 
er  h6num  gefin  J6ns-stuka  at  Kristz-kirkju  til  songs ;  en  var 
hati3ir,  um  J61  ok  Paska,  me6  erkibiskupi,  ok  hafSi  g65a  virSing 
af  honum.  Um  varit  eptir  f6r  forgeirr  til  fslandz  ok  felagar  bans. 
En  Ingimundr  prestr  er  eptir  i  Noregi,  ok  tekr  Manu-kirkju  til 
songs  a  staSi  \  ok  er  J)ar  tva  vetr.  Ok  er  J>at  til  marks,  hve  vel 
erkibiskupi  reyndisk  bans  klerkdomr,  at  J)a  er  Jon  biskup  inn  fyrri, 
er  Knutr  var  kallacSr,  andaSisk  a  Graenlandi,  ]pa  vildi  Eysteinn 
erkibiskup  vigja  hann  J)angat  til  biskups ;  ok  i  J)vi  matti  metnadar- 
leysi  bans  vita  ok  varud,  at  ]pat  fdkksk  eigi  af  honum.  £ann  vetr 
inn  fyrsta,  er  Ingimundr  prestr  er  utan,  var  Gu6mundr  vistum  at 
Hofi  hja  Grimi  magi  sinum,  jpinga-prestr  JDar.  f>enna  vetr  anda6isk 
BoSvarr  fcorSarson  ok  ^orvarSr  au6gi.  Nii  er  GuSmundr  half- 
J)ritogr.  Um  sumarit  i  hafi  tekr  sott  torgeirr  biskups-son,  ok 
liggr  J>ar  til  er  jpeir  voru  landfastir.  M  vex  s6tt  bans,  er  hann 
kemr  a  land,  ok  andaSisk  tveim  n6ttum  fyrir  Mariu-messu  fyrri; 
ok  var  Ifk  bans  faert  til  Hola.  Ok  spyrr  biskup  eigi  fyrr  andlat 
bans,  en  £>eir  komu  f>ar  me9  likinu.  I'au  tiSendi  J)6ttu  mikil 
fraendum  bans  ok  vinum,  ok  1p6  biskupi  mest.  Ok  sva  [segir] 
Gu6mundr  Arason,  at  hann  hefSi  einskis  mannz  J>ess  misst  er 
honum  J)aatti  jafn-mikit  at  missa;  ok  f^ll  J>at  honum  sva  nser,  at 
nalega  matti  kalla,  at  hann  skiptisk  i  allan  annan  mann.  Hann  var 
t>a  enn  at  Hofi 2. 

11.  Gu5mundr  prestr  gor6isk  t>a  sva  mikill  trumaSr  i  ti3a-haldi 
ok  baena-gor9,  orlasti  ok  harSlifi,  at  sumum  monnum  J)6tti  halda 
vid  vanstilli ;  ok  aetluQu,  at  hann  myndi  eigi  bera  mega  allt-saman, 
harSlifi  sitt,  ok  6yn6i  af  andlati  forgeirs.  Hann  t6k  heim  til 
kenslu  prestlinga;  ok  var  ]pat  athofn  bans  hversdaglega  ti5a  i 
millum,  at  kerina  ok  at  rita.  Hann  var  ok  at  kirkju  mikinn  hlut 
natta,  baedi  ondverQar  naetr  ok  ofanverdar;  en  g^kk  til  skripta 
jafnan  er  hann  na6i  kennimonnum.  Hann  sko6a6i  ok  rannsaka6i 
baekr  manna,  J)ar  sem  hann  kom ;  ok  hendi  af  hvers  bokum  J>at 
er  hann  hafQi  eigi  a3r3.  Ollum  monnum  JDotti  mikils  vert  um 
trii  bans,  ok  J>eim  ollum  mest  er  vitrastir  v6ru.  Marga  hluti  tok 
hann  J>a  upp  til  triiar  S£T,  at  eingi  ma5r  vissi  a6r,  at  n^  einn  ma6r 

1  so  also  B,  Gms.  (or  '  at  stafti').  2  lik  |>orgeirs  biskups  sonar  var  grafit 

virSuliga  at  Holum,  add.  B  (and  edition).  3  hann  skodaSi — aSr]  thus  Gms.  ; 

hann  ranns.  bsekr  manna  ok  hvers  manns  hendur  a  beim  bar  sem  hann  kemr  slikt  er 
hann  haf&i  eigi  adr,  Cd. 


104  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[I.  126,  127:  iii.  6.] 

hefdi  nennt l  a6r  \\6r  a  landi.  En  f  annat  sinn  J)6ttusk  menn  hafa 
mestan  mun  a  fundit,  at  skap  hans  hef6i  skipask  vetr  J>ann  er  hann 
la  eptir  skipbroti6  a  Strondum ;  ]pvfat  pa  un6i  hann  seV  hvergi  n6tt 
n6  dag,  par  til  er  hann  hitti  f6stra  sinn;  ok  kom  pa3an  fra  vid 
nokkut  a  hverjum  misserum  til  siSbotar  h6num;  ok  par  kom,  at 
naer  p6tti  hann  vera  allr  annarr  ma5r  i  atfer3  sinni,  en  fyrst  p6tti 
til  horfask  er  hann  var  ungr.  t>at  fylg3i  ok  pessu,  at  morg  merki 
urdu  at  vatz-vigslum  hans  ok  yfirsongum,  sva  at  monnum  potti  pa 
pegar  mikils  um  vert ;  ok  pat  matti  at  finnask,  at  Gudi  Iika5i  atferd 
hans.  En  alp^Su  manna  s^ndisk  pat  f  pvi,  hvers  efni  f  potti  vera 
um  athofn  hans,  at  honum  var  J)at  gefit  kenningar-nafn,  at  hann 
var  kalladr  GuQmundr  inn  G66i.  En  ]pat  var3,  sem  jafnan  er 
vant,  at  eigi  lagSi  jafnt  i  J)5kk  vi3  alia,  J)6tt  g66u  vseri  til  varit. 
Sumir  J)5kku5u  [Gu6i]  J)eir  er  J)urfendr  v6ru,  ok  bse5i  hofSu  gagn 
af  honum  andlegt  ok  likamlegt ;  en  sumir  6fundu6u  JDat  er  J)eir 
voru  minni  nytja-menn  af  meirum  efnum  en  hann  var.  Ok  J>at 
for  fram  hvert  ar,  at  eytt  var  kaupi  J)vi  ollu  er  hann  tok  a  vetrinn  ; 
ok  gaf  hann  J>at  til  matar  ok  klae9a  fatsekum  monnum  ok  frsendum 
sinum ;  ok  v6ru  J)at  sjau  6magar  er  hann  faeddi  me5  J)essu.  Nu 
var  baeQi  JDCSS  Ieita3,  at  h6num  vaeri  J)at  6haegt,  ok  msetti  hann 
minna  at  hafask  til  jpurftar  o3rum,  af  J>eim  er  hann  ofunduQu,  at 
skipt  var  Jnngum  vi6  hann,  ok  skyldi  hann  J>au  hafa  er  f<£-minni 
vaeri.  Ok  J)a  kalladi  Brandr  biskup  til  b6ka  ok  messa-fata  i  hendr 
honum,  ok  kallaSi  staQinn  eiga  at  H61um  arf  eptir  Ingimund  prest. 
En  J)eir  fenga  hvarigu  hnekkt,  orlsetum  hans  n£  meinlsetum ;  J>viat 
nokkut  bar  til  J)ess  jafnan,  af  tilstuSningi  g66ra  manna,  at  hann 
fe'kk  J)vf  haldit  er  hann  hafdi  upp  tekit.  tessi  misseri  var3  mart 
tfdenda :  £a  var  Jorsala-borg  unnin  af  Serkjum ;  sva  at  allir 
Kristnir  menn  sem  J)ar  v6ru  a6r,  J)a  var  annat-tveggja,  er  J)eir  ur6u 
at  fl^ja,  ella  v6ru  drepnir;  ok  allr  Kristinn  domr  ni6r  brotinn. 
t*a  dr6  myrkr  fyrir  sol  um  miSdegi,  sva  at  margir  vitrir  menn  aet- 
luQu  at  ver5a  mundu  heims-slit.  M  var  kallaSr  Felli-vetr.  Kom 
grasleysa  mikil  ok  6aran  um  varit,  ok  kom  ekki  skip  til  Islandz  af 
Noregi.  l>a  haf6i  GuQmundr  xxvi  vetr. 

12.  Um  varit  eptir  f6r  GuSmundr  a  Miklabae  at  vista-fari  til 
Bjarnar,  er  Au5-Bjorn  var  kallaSr ;  ok  var  J>ar  tva  vetr.  Ok  in 
fyrri  misseri  er  hann  var  par,  andaSisk  Eysteinn  erkibiskup;  J)d 
hafdi  hann  aSr  vigdan  Jon  til  biskups  Sverris-f6stra  til  Grsenlandz. 

1  nennt]  kent,  B  (and  edition). 


ii86-n88.]       GUDMUNDAR  SAGA  GODA,  12.  105 

[I.  128:  iii.  6.] 

M  hafdi  GuSmundr  xxvii  vetr.  En  in  si9ari  andaSisk  Heinrekr 
konungr  a  Englandi.  £ann  vetr  var  Jon  Graenlendinga-biskup  a 
fslandi  i  AustfjorSum.  M  druknaSi  Ogmundr  aboti  um  varit.  Ok 
J)a  andadisk  Kari  ab6ti.  fessi  misseri  var  Ingimundr  prestr  f 
Bjorgyn;  ok  reyndisk  inum  vitrustum  monnum  ok  gofgum  J>ess 
merkilegri  bans  atferd  er  hann  vard  kunnari;  ok  fe'kk  hann  J)ar 
virSing  mikla  af  Joni  kuflungi  ok  hans  monnum.  £at  bar  ok  sva 
til,  at  J)ar  var  J>a  fyrir  Ogmundr  fcorvarfeon,  ok  hafcSi  Jmr  vir3ing 
mikla ;  ok  tekr  hann  ba6um  hondum  vi9  Ingimundi  fo5ur-br69ur 
smum;  ok  bau3  honum  allt  sitt  fullting  }>at  er  hann  maetti  til 
leggja.  En  um  varit  a6r,  J)a  haf6i  Ingimundr  prestr  farit  vestr  til 
Englandz  kaupferd,  ok  kom  vestan  um  haustiS  til  Bjorgynjar. 
En  er  J)eir  koma  me6  mikil  gae3i  af  Englandi,  vins  ok  hunangs, 
hveitis  ok  klae6a,  ok  margs  annars,  ]pa  vilja  menn  Jons  kuflungs 
taka  upp  fyrir  {)eim  ok  raena  J)a.  fa  gengr  Ogmundr  fyrir  J6n 
kuflung  ok  maelti  sva  :  '  f»at  mundi  satt  vera,  ef  Ingi  konungr  vaeri 
a  lifi,  J)a  mundi  hann  eigi  rsena  lata  br66ur  f'orvardz  ^orgeirssonar, 
ef  hann  kaemi  a  vald  J)eirra,  ok  sva  Magnus  konungr  fyrir  sakir 
Ara.  Nu  vaenti  ek  ]pess  af  y6r,  at  J)6r  munit  gora  fyrir  J)eirra  sakir 
ok  minar  baenir,  at  lata  fd  hans  fri3  hafa/  Jon  svarar  :  '  Vel  segir 
\>u ;  ok  skal  J>at  satt  vera,  at  hverr  penningr  skal  sa  fri9  hafa  sem 
hann  a ;  ok  gakk  til  sjalfr  me6  fraenda  J)inum ;  ok  skal  hann  Gu3i 
vel  kominn  ok  oss.'  Nii  gengr  Ogmundr  til  skips,  ok  segir 
ummaeli  Jons.  M  gengu  menn  Jons  at  sex  vin-tunnum  storum, 
er  kaupmenn  attu,  ok  spur3u  hverr  astti  tunnurnar.  En  Ingimundr 
prestr  kenndi  sdr  fimm  e3r  fjorar,  ok  sva  annat  mart  er  Jjeir  spurdu 
eptir ;  J)ar  til  er  J)a  grunadi,  at  hann  mundi  eigi  sva  au9igr  ma5r 
vera  sem  hann  sagSi ;  ok  maeltu  vi3  hann  :  '  Nu  sjam  v^r,  prestr, 
at  J)ii  munt  kenna  \>6r  J)at  er  a9rir  eigu ;  ok  nennum  vdr  eigi  at 
missa  allz.'  Ok  taka  ]?eir  si3an  tunnu  eina ;  ok  hlauzk  sva  til,  at 
J>a  atti  Ingimundr  prestr.  Ok  enn  t6ku  feir  sextan  dinar  klseSis 
raud-brunad  er  hann  atti;  J>at  var  allgott  klae6i.  En  J)at  vildi 
hann  eigi  segja  ;  ok  vildi  heldr  missa  en  J)a  skil6i  a.  Eptir  J>etta 
leitar  Ingimundr  prestr  se'r  herbergis ;  ok  er  J)ar  um  vetrinn.  En 
er  a  leid,  J>a  berr  J)at  vid,  at  hann  kennir  klseSi  J)at  f  kyrtlum  sumra 
hirQ-manna  er  hann  hafdi  raent[r  verit]  um  haustid.  Honum  ver3r 
raett  um  fyrir  Ogmundi,  at  hann  kennir  klaeSit ;  ok  bad  hann  J)6 
lata  vera  kyrrt ;  ok  kvazk  eigi  vilja  at  nokkut  hark  gorSizk  af  J)vi; 
.ok  kva6  at  sik  mundi  eigi  fd  skorta.  Bjorn  brikar-nef  gesta- 


106  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[I.  129:  in.  7.] 

hof3ingi  hafdi  ra8it  fyrir  rani  vi3  Ingimund  prest,  J)a  er  hir8menn 
vildu  upp  gefa. 

13.  fat  bar  til  einn  dag,  at  Ogmundi  berr  fyrir  augu  menn  J)a 
er  gengu  f  kyrtlum  J)eim  er  gorvir  v6ru  af  klae5i  Ingimundar ;  ok 
sagSi  hann  frd  vinum  smum,  Bar6i  salu  ok  Pe*tri  glufsu1  ok 
EindriSa,  ok  maelti  vi8  ]pa :  '  Eigi  eru  mi  goS  efni  i ;  m^r  bar  J)at 
fyrir  augu,  at  Bjorn  brfkar-nef  ok  sveitungar  hans  gengu  f  klaedum 
t>eim  er  raentr  var  Ingimundr  frsendi  mfnn  a  hausti/  EindriSi 
svarar :  '  Hvf  teztii  ]?at  kyrrt  vera,  ok  kalladir  eigi  til  ?'  Ogmundr 
svarar :  '  Eigi  vill  hann  sjalfr  heimta  lata ;  ok  vill  hann  at  ekki  flit 
gorisk  af.'  EindriSi  sagSi :  '  l>at  skal  aldri  ver5a,  at  sva  vdndir 
menn  gangi  yfir  oss,  ok  gori  vinum  varum  slfkar  skapraunir ;  ok 
skulum  v^r  vfst  til  leita,  J)6tt  hann  vili  eigi  ]Dat,  fraendi  J)inn.' 
Spretta  upp  t>egar,  ok  taka  oxar  i  hond  s^r,  J)eir  Austmenninir ; 
ganga  til  drykkju-stofu,  ok  Ogmundr  med  f>eim,  J)ar  er  Bjorn 
brfkar-nef  drakk  inni,  ok  gesta-sveit  me6  h6num5  naer  fjorir  tigir 
manna.  Ok  vildi  Eindri3i  ganga  inn  J>egar  at  J)eim;  en  Bardr 
kva6  J>at  eigi  hsefa,  J)ar  sem  fyrir  v6ru  fj6rir  tigir  manna,  en  J)eir 
fjdrir  einir,  ok  bad  ]pa  bi6a  J)ess  er  J>eir  gengu  lit.  Ok  hefir  J>at  svd 
til  haefis,  at  J>eir  ganga  lit  fj6rir,  sem  J>eir  vaeri  valSir  til,  sem  klae3in 
hof5u  J)essi.  Ok  hoggr  Eindri3i  Bjorn  J>egar  bana-hogg,  en  J)eir 
Bar8r  ok  Ogmundr  v6gu 2  J)a  J)rja,  sva  at  eigi  vard  vi5r-nam.  M 
kvaQ  vi6  gesta-lu9r,  ok  samnask  saman  nserri  fjogur  hundrud.  fd 
koma  J)essi  tidendi  fyrir  J6n  kuflung ;  ok  kvad  t>a  vi3  hir3manna- 
Iii8r ;  ok  sog8u  hvarir-tveggju  J6ni  kuflungi  sogu  sfna.  En  J>eir 
Bar5r  ok  Pe'tr  v6ru  na-fraendr  erkibiskups.  Ok  vir3i  J6n  J)a  [sva] 
mikils  f  J>essu  mali,  at  hann  gorir  1  brott  sveit  J)a  alia  fra  fylgd  vi3 
sik.  En  J)eir  Ogmundr  toku  kla5$i  til  sin.  Ok  er  kyrt  um  mdl 
jpetta  h^San  f  fra.  Um  varit  eptir  rdzk  Ingimundr  prestr  til  skips 
J)ess,  er  kallat  var  Stangar-foli 3,  ok  bj6sk  til  t slandz.  far  var  a 
skipi  BergJ)6rr,  son  fordar  Einarssonar  *,  ok  mart  fslenzkra  manna 
ok  Norsenna,  g63ra  drengja.  Skip  J)etta  kemr  f  6byg8ir  i 
Graenlandi.  Ok  tykr  J>vi  mali  sva,  at  J)ar  t^nask  menn  allir.  En 
J)at  ver3r  svd  vfst,  at  fjortan  arum  si6arr  fansk  skip  J)eirra,  ok  J>a 
fundusk  menn  sjau  f  hellis-skiita  einum.  far  var  Ingimundr 
prestr.  Hann  var  heill  ok  6fiiinn,  ok  sva  klaeSi  hans ;  en  sex 
manna  bein  v6ru  J)ar  hja  h6num.  Vax  var  ok  hja  J>eim  ok  riinar 

1  glufsu]  Cms. ;  glipslu,  Cd. ;  glyfsu,  B.          2  B ;  en  t>eir  Bar9r  ok  Ogmundr  ok 
vogu,  Cd.         3  Stangar  bolli,  B.         4  Ivarssonar,  B. 


n88-n92.]     GUDMUNDAR  SAGA  G(3DA,  13-15.  107 

[I.  130,  182  :  iii.  8,  32.] 

JDaer  er  sog5u  atbur3  um  liflat  ]peirra.  En  J)etta  {>6tti  monnum 
mikil  merki,  hve  Gu3i  haf5i  likat  atferd  Ingimundar  prestz,  er  hann 
skyldi  sva  lengi  legit  hafa  liti  me6  heilum  likama  ok  6skoddum. 
£at  sumar  er  t^ndisk  Stangar-foli  kom  af  Graenlandi  Asmundr 
kastan-razi.  Nu  hefir  Gu8mundr  xxviii  vetr. 

14.^M  er  Gu8mundr  prestr  var  a  Miklabae  J)d  atti  hann  brott- 
song  a  JDann  bae  er  a  Marbaeli  heitir.  f>angat  song  hann  einn 
hdticSar-dag.  f>ar  var  a  vist  g68  kona  ok  skynsom  er  HallfricSr  het, 
ok  var  (5feigsdottir.  Hon  var  stodd  hjd  messo  GuSmundar  prestz, 
ok  hugSi  at  seV  vel  um  messuna,  sem  jafnan  var  hon  von;  ok 
horf8i  h6n  jafnan  a  hann  um  messuna.  En  er  lesit  var  Gu5spjall, 
ok  hann  snerisk  litarr  ok  sagSi :  Dominus  vobtscum,  J)a  sa  hon  eld 
fram  6r  munni  hans  fara  f  lopt  upp  bjartara  miklu  en  h6n  hafdi 
fyrir  slikan  sd8.  Eptir  J)etta  ferr  hann  af  Miklabae  ok  f  Vidvfk ; 
ok  er  hann  J)ar  um  vetrinn  meS  Mavi  Finnz-syni.  f'at  var  eitt  sinn, 
J)a  er  Gudmundr  prestr  var  f  kirkju  uti  at  baen  sinni,  J>a  kemr  Mar 
bondi  i  kirkju.  En  er  hann  kemr  i  kirkju-dyrr,  J)a  sa  hann,  at  fugl 
litill  flo  upp  af  oxlum  Gudmundar  i  loptiS,  ok  hverfr  J>ar.  {'au 
misseri  t/ndisk  skip  Asmundar  kastan-raza,  ok  forusk  J>ar  margir 
fslendzkir  menn,  J)eir  er  mikill  var  ska3i  at.  M  andaSisk  Hallr 
ab6ti  ok  Eirekr  jarl.  Ok  J)a  var  bardagi  i  Vik  austr.  Nu  er  Gu3- 
mundr  vetri  mi6r  en  J>rit6gr. 

15.  l  M  er  GuSmundr  prestr  inn  g68i  Arason  var  d  Miklabae,  ok 
var  vetri  mi8r  en  J)rftogr  at  aldri,  J>a  r^zk  hann  a  Vollu  f  Svarfa3ar- 
dal,  J)viat  J>ess  beiddisk  ArnJ)ru8r  Fornadottir  er  J)ar  bjo,  fraend- 
kona  hans ;  hon  var  ekkja ;  bondi  hennar  h^t  Eyjulfr,  sa  er  h6n  atti 
sf3arr,  ok  attu  J)au  sonu  tva,  Brand  ok  Klgeng.  Sd  h^t  Snorri  er 
hana  dtti  fyrr.  f>au  dttu  ok  tvd  sonu,  forstein  ok  Snorra.  En 
Austma8r  va  Snorra  b6anda 2  hennar,  er  hann  vildi  eigi  luka  skuld  3 
fyrir  hiiskarl  sfnn;  en  huskarl  hafdi  ekki  til.  M  t6k  vi6  Aust- 
manninum  Onundr  ^orkelssori,  ok  kom  h6num  utan.  Ok  var 
t>etta  upphaf  saka  JDeirra  er  Arn])ru9arsynir  v6ru  at  brennu  On- 
undar.  Ok  6'nnur  misseri  er  Gu3mundr  prestr  var  a  Vollum,  um 
haustid,  var  veginn  at  tjoldum  SumarliSi  Onundarsson;  en  void 
vfgs  J)ess  v6ru  kennd  Snorra  Grfmssyni,  braedrungi  Gu8mundar 
prestz  Arasonar.  En  til  lidveizlu  um  eptir-malit  gorisk  Brandr 

1  This  and  the  following  chapter  are  contained  in  the  ninth  vellum  leaf. 
2  boanda]  br66ur,  vellum  (badly).  3  skuld]  skyld,  B. 


io8  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[1.183:  iii.  32,  33.] 

biskup,  ok  vildi  lata  bera  kvi3u  a  Snorra  a  AlJ)ingi  um  fjorraS  ok 
vetvangs-bjorg  vi8  Brand  er  va  vfgit.  En  af  or6um  Gu5mundar 
Arasonar  ok  margra  annarra  merkra  manna,  J)eirra  er  Snorra  veittu 
113,  J)a  \6t  torlakr  biskup  bera  kviS1  af  Snorra  um  fjorraS.  Nu  hefir 
GuSmundr  vetr  um  J>rja  tigi.  Ok  J>a  er  Gudmundr  hafdi  tva  vetr 
um  J)rja  tigi,  annan  vetrinn  tveim  nottum  fyrir  J61,  anda&sk  £or- 
lakr  biskup  inn  Heilagi  i  Skalaholti.  HafSi  hann  nokkuru  a3r 
bo6it  J>angat  til  vistar  Gizuri  Hallzsyni,  J)a  er  h6num  t6k  rada-hagr 
sfnn  at  {>yngjask.  Ok  var  Gizurr  {)ar  me8an  hann  lifQi. — £rja 
menn  virdi  l>orlakr  biskup  mest,  ok  hafa  f>eir  trautt  ordit  all-lfkir 
66rum  monnum  vel-flestum:  Einn  var  Pall  systur-son  bans,  er 
siSan  var  inn  naesti  biskup  eptir  hann  i  Skalaholti.  Annarr  var 
f>orvaldr  Gizurarson,  er  si3an  var  inn  mesti  hof6ingi;  ok  v6ru 
honum  flestir  hlutir  betr  gefnir  en  J>eim  65rum  er  h6num  v6ru 
samtf3a.  Enn  J>ri6i  var  Gudmundr  griss,  er  fleira  veitti  fyrir  Gu3s 
sakir  en  flestir  menn  a8rir;  en  gor8i  sidan  eptir  Gu8spjalla  bo9- 
or8um,  skildisk  vid  a  einum  degi  allt  fe  sftt  ok  astmenn,  ok  gekk  J)a  f 
munklffi 2.  Alia  virSi  torlakr  biskup  mikils  sonu  Gizurar ;  hann  veitti 
astsamlegt  fostr  Magnusi  me3an  hann  vildi  {)ar  verit  hafa.  Hafdi 
inn  saeli  forlakr  biskup  mjok  tfrar-hendi 3  a  h6num  tekit ;  af  J)vfat 
hann  var  baedi  forvitri  ok  vel  laerdr  ok  inn  mal-snjallasti.  f'orlakr 
biskup  vfg3i  J)a  til  presta,  i>orvald  ok  Magnus,  ^orlakr  biskup  r^5 
ok  staSfestu  undir  Orm,  systur-son  sfnn,  Jonsson,  [a]  Brei8a-bolsta9 
i  Flj6tz-hlf3,  J)a  stadfestu  er  h6num  J)6tti  bezt  J>eirra  er  hann  setti 
forrad.  tat  sumar  eptir  er  torlakr  biskup  andadisk  um  vetrinn 
a8r,  andaSisk  Snorri  I^rftarson  Vatzfir8ingr  Remigius-messu. 

16.  Nii  er  at  segja  fra  GuSmundi  Arasyni : — at  J>a  er  hann  haf3i 
verit  a  Vollum  nokkura  vetr,  ok  ArnJ)ru3r  husfreyja  var  komin  til 
Sokku  i  SvarfaSardal,  ok  synir  hennar,  Brandr  ok  Klaengr,  J>a 

1  kviS]  kvi&u,  B. 

3  ok  hafa — munklifi]  abridged  in  B — var  einn  Pall  systur  son  bans  er  siSan  var3 
bp.  annarr  f>orvalldr  G.  s.  bri6i  Gu6mundr  griss.  After  which  B  adds  the  follow- 
ing passage : — 

'  Sun  GuSmundar  griss  var  Magnus  go&i ;  annarr  {>orlakr,  fa6ir  Arna  biskups 
hins  fyrra,  er  einnhverr  hefir  mestr  merkiss-maSr  verit  a  Islandi.  Jiessir  voru  enn 
synir  |>orlaks  GuSmundar  sonar,  Ormr  prestr  kann[oki]  i  f>ykkvabae,  ok  Magnus 
er  anda&iz  kann[oki]  i  ViSey.  Daetr  {>orlaks  voru  paer  Asbjorg  nunna,  m65ir  Arna 
biskups  hins  sioara  ok  Agathu  abbadisar ;  f>orger9r  ok  Gu8run  systr  i  Kirkjubae.' — 
The  paper  transcripts  of  the  A  as  well  as  those  of  the  B  class  have  all  copied  this 
passage  from  B. 

3  tirar-hendi]  thus  both,  vellum  and  B. 


1193-1198-]      GUDMUNDAR  SAGA  GC  DA,  16,  17.  109 

[I.i84:  Hi.  33.] 

var  J)at  eitt  sumar  a  {)ingi,  at  Halld6ra  abbadis  Eyjolfsdottir  6r 
Kirkjubse  bad  Gudmund  prest,  at  hann  skyldi  radask  austr  J>angat 
til  forvistu  med  henni.  Ok  jatti  hann  Jwf,  ok  skyldi  hon  senda 
menn  f  moti  honum  um  sumarit.  En  eptir  Olafs-messu  kom  skip 
ut  at  Gasum,  ok  var  Jmr  a  Pall  biskup.  f>a  reid  Brandr  biskup  a 
Grund ;  ok  fundusk  J)eir  Pall  biskup  J)ar.  tar  kom  ok  Gudmundr 
prestr ;  ok  t6k  J>a  leyfi  af  J)eim  badum  biskupunum  at  radask  f 
Kirkjubse.  En  er  sveitar-menn  urdu  J)essa  varir,  ]3a  fara  J)eir  til 
fundar  vid  Brand  biskup,  ok  bidja,  at  hann  banni  Gudmundi  presti 
f  brott  at  radask.  Ok  hann  gordi  sva.  Ok  er  sveitar-menn  fundu 
Gudmund,  ok  segja  h6num  ord  biskups,  J>a  hittir  hann  biskup 
J)egar,  ok  segir  biskup  at  hann  bannadi  honum  f  brott  at  fara. 
Reid  Gu9mundr  J>a  a  Vollu,  ok  var  J)ar  um  vetrinn.  i>enna  atburd 
vir6i  Brandr  biskup  sva  mikils,  at  honum  jpotti  ]pat  fara  likt  ok  um 
Gregorium  pafa.  Um  vetrinn  eptir  gorisk  t>veru6  mikil  milli  Gu3- 
mundar  prestz  ok  forsteins  fraslaugarsonar  er  bjo  a  Vollum,  ^vfat 
sveitar-menn  baru  f6  J^eirra  f  hendr  Gu5mundi,  er  J)eir  he'tu  a  helga 
menn.  En  jpat  fe  kallaSi  forsteinn  at  hann  tseki.  tat  var  van6i 
GuSmundar  prestz,  at  opt  um  hatiSir  lata  menn  kyssa  a  helga 
doma ;  en  forsteinn  kvazk  eigi  vita,  hvart  J^at  voru  heilagra  manna 
bein  e5r  hrossa-bein.  Nu  gorSisk  af  J)essu  6J)ykt  mikil  me8  {)eim, 
sva  at  torsteinn  s6tti  at  J)vf  Brand  biskup,  at  hann  skyldi  koma 
Gudmundi  presti  a  brott  Jjadan.  Um  varit  eptir  ferr  Brandr 
biskup  nordr  a  Vollu ;  ok  kannadisk  J>at  af  aljp^du  manna  nordr 
J)ar,  at  J)eir  vildu  Gudmund  prest  fyrir  ongan  mun  f  brott.  M 
b^6r  biskup  h6num  stadinn  a  Vollum  til  varSveizlu ;  en  hann  vildi 
J>at  eigi.  ta  r^6  biskup  annan  prest  Jjangat.  M  stefnir  Gu6mundr 
prestr  torsteini  tveim  stefnum  um  vaiit;  annarri,  er  hann  kendi 
honum  stul6  um  heit-fd  manna ;  en  annarri  um  gudlastan,  er  hann 
kalladi  bein  helgra  manna  hrossa-bein.  Ok  reid  i  brott  at  Far- 
dogum  ok  til  Upsa.  Ok  um  sumarit  rfdr  Gudmundr  til  })ings ;  ok 
var  um  mal  hans  selt  h6num  sjalfdaemi.  Af  J)ingi  b^5r  h6num 
heim  Sigurdr  Ormsson  til  Svfna-fellz ;  ok  ferr  hann  af  JMngi  sudr  f 
Haukadal,  ok  sva  austr  yfir  til  Svfna-fellz.  tadan  austr  f  Fjordu. 
Sva  f  Fljotzdals-he'rad  ok  til  Vapnafjardar,  ok  til  Oxarfjardar,  ok 
sva  nordan  til  Eyjafjardar ;  ok  komr  heim  til  Upsa  naer  vetr-nattum. 
En  a  farlengd  hans  J>essi  urdu  fleiri  hlutir  merkilegir,  en  ek  kunna 
telja,  af  yfirsongum  hans  ok  vatz-vfgslum. 

17.  It  nsesta  var  adr  er  J>eir  v6ru  vegnir  um  haustit  i  Laufasi 


no  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[1.187,188:  iii.35-] 

f>6rdar-synir  ok  Arn^riidar-synir,  f6r  GuSmundr  prestr  Arason 
til  vistar  til  StaQar  f  SkagafjorcS,  J)vfat  Kolbeinn  Arn6rsson  baud 
h6num  ]Dangat.  Ok  eptir  J)ing  sendi  Pall  biskup  menn  sunnan 
eptir  Brand!  biskupi  ok  Gu8mundi  presti  Arasyni,  at  J>eir  skyldi 
koma  su8r  f  Skalaholt  ]?egar  eptir  t>ingit.  En  J)at  hafdi  ra8it  verit 
a  J)inginu,  at  taka  upp  helgan  d6m  f>orlaks  biskups  6r  jorQu.  Ok 
fara  J)eir  eptir  J)ingit,  ok  koma  f  Skalaholt  Margre'tar-messu.  En  i 
{)j6nostu  J>eirri,  er  J)ar  var  gor  Gu8i  til  d/r8ar  ok  inum  saela  f>orlaki 
biskupi,  J)d  setti  Pall  biskup  Gu8mund  prest  Arason  nsesta  fyeim 
biskupum  i  allri  J>eirri  J)j6nostu ;  ok  Idtu  hann  J)erra l  kistunni  me8 
s^r,  er  h6n  var  I  kirkju  borin ;  ok  hann  re*3  mjok  fyrir  hvat  sungit 
var  er  heilagr  d6mrinn  var  upp  tekinn. 

18.  Eptir  J>etta  f6r  Gu8mundr  heim ;  ok  var  at  StaS  me8  Kol- 
beini  J)au  misseri.  En  um  varit  eptir  rdzk  hann  a  Vfdim^ri  til 
Kolbeins  Tumasonar.  fat  sumar  f6r  Gu8mundr  prestr  til  J)ings  ; 
en  af  J)ingi  ferr  hann  vestr  til  BorgarQar3ar ;  ok  bj68a  h6num  J>a 
heim  margir  menn  um  allt  h^ra6.  taSan  f6r  hann  vestr  i  Hvamm  ; 
ok  var  {>ar  at  brullaupi  Snorra  Sturlusonar.  faSan  f6r  hann  i 
Fagradal,  ok  J^aQan  til  H61a 2 ;  ok  vig8i  J)ar  brunn  J)ann  er  J>eir 
migu  f  si8an,  ok  gor9u  J)at  til  hd8s  vi5  hann ;  ok  batnaSi  £>a  eigi 
si8r  en  a8r  vi8  J)at  vatn.  {>a8an  f6r  hann  til  SteingrfmsfjarSar,  ok 
sva  til  Mi5fjar8ar;  ok  sva  heim  um  hausti8  d  Vfdim^ri;  ok  var 
J>ar  um  vetrinn  f  g68u  yfirlaeti.  Ok  Iag8i  Kolbeinn  sva  mikla 
virding  d  hann  ok  dstu8,  at  hann  kalla8i  hann  sann-helgan  mann ; 
ok  sagdi  sjdlfan  sik  margar  raunir  d  J)vi  hafa.  Um  sumarit  a6r 
var  forldks-messa  f  log  leidd. — £ann  vetr  er  biskup  var  d  Vfdim^ri, 
var  vetr  mikill,  ok  horfSi  morgum  monnum  Jjunglega.  f»d  berr  f 
drauma  um  helgi  J6ns  biskups;  at  hann  vitradi  J)at,  at  veSratta 
mundi  batna,  ef  heilagr  d6mr  hans  mundi  upp  tekinn.  M  var 
J>at  rdQit  af  Brandi  biskupi,  ok  sendi  hann  or8  GuSmundi  presti,  at 
hann  skyldi  til  koma,  ok  vera  forrdds-maftr  fyrir  J>eirri  J)j6nostu; 
J)vfat  biskup  Id  f  rekkju  sjalfr.  Stefnir  biskup  at  sdr  monnum ;  ok 
v6ru  svd  hor3  ve8r,  at  GuSmundr  prestr  kom  n6tt  sfSarr  en  dkveSit 
var ;  ok  var  hans  J)6  be8it.  En  er  hann  kom,  J)d  var  upp  tekinn 
helgr  d6mr  J6ns  biskups  me8  st6r-jarteignir,  sjau  n6ttum  eptir 
Mathias-messu. 

Um  varit  for  Gu5mundr  prestr  nor9r  f  EyjafjorQ.     En  medan 

1  {>erra]  thus  both  Cd.  and  B.  2  Reykjahola,  B. 


1198-1200.]     GUDMUNDAR  SAGA  G<5DA,  18,10.  in 

[I.  189 :  iii.  3  6 

hann  var  heiman,  andaSizk  tJlfeidr,  m66ir  bans ;  ok  var  Ifki  hennar 
fylgt  til  H61a;  ok  tok  biskup  vi5  liki  hennar  me6  astud.  Nu 
kemr  Gu5mundr  heim,  ok  ... 1  enn  heiman.  Hann  ferr  til  lyings 
um  sumarit.  M  var  leidd  f  log  Jens  messa  biskups  af  baen 
Brandz  biskups,  ok  af  tolu  GuSmundar  prestz  er  hann  taladi  i 
Logrdttu.  Af  J)ingi  buSu  honum  heim  VestfirSingar ;  ok  for  hann 
fyrst  til  Borgarfjar5ar,  ok  J)a9an  til  BreiSafjarSar.  Af  Reykjanesi 
var  hann  fluttr  til  Flateyjar,  ok  gistu  a  leiSinni 2.  forgils  Gunn- 
steinsson  let  sonu  sfna  fylgja  GuSmundi  presti  ok  einn  huskarl. 
Hann  ba6  GuQmund  prest  at  gefa  sveinunum  byr  er  jpeir  fseri  aptr ; 
't)vfat  J>eir  eru  6kroptulegir/  segir  hann3. — 'Bidja  skal  ek  Gu6/ 
sag8i  prestr,  '  at  hann  gefi  J)eim  byr.'  M  var  logn  er  jpeir  k6mu  f 
Flatey.  Nu  biiask  synir  f>orgils  J)egar  f  brott ;  ok  gengu  til  skips, 
ok  bua  til  segl-rei5a  sfnn,  ok  ba9u  prest  efna  vid  sik  um  byrinn. 
En  hann  g£kk  til  kirkju.  En  er  jpeir  voru  biinir  draga  J)eir  upp  segl, 
ok  kastar  J)egar  vindi  eptir  J)eim ;  ok  leggja  eigi  fyrr  segl  en  heima. 
Ok  hof3u  J)vi  betra  byr  er  £eir  hof6u  lengra  siglt. 

19.  Nii  ferr  GuSmundr  prestr  vestr  i  Fjor3u.  Ok  er  hann  var  f 
SauSlaus-dal,  J)a  vfgSi  hann  vatn  [er]  kona  [bar]  heim  f  hiifu  sinni. 
tadan  f6r  hann  nor5r  i  FjorSu,  f>ar  til  er  hann  kemr  i  Keldudal 
til  f>6r3ar  Arasonar ;  hann  haf5i  hond  visna5a,  ok  la  verkr  f 4  sva 
at  hann  matti  eigi  skera  mat  fyrir  sik.  En  um  n6ttina,  er  hann 
J)6ttisk  eigi  mega  Hggja,  g£kk  hann  ut.  En  er  hann  kom  inn,  sa 
hann  a  rekkju  GuSmundar  prestz  Ijos  mikit,  sem  skini  ofan  geisli. 
Hann  r£tti  hondina  {)a  ina  van-megnu  f  Ij6sit,  ok  var  J)a  Ij6sit 
jafn-bjart  a  hondinni  sem  a6r.  En  eptir  |>at  var  h6n  or8in  heil 
ok  verklaus ;  ok  Ii8r  J)a  af  Ij6sit.  faSan  f6r  hann  f  Haukadal  til 
Arna  rau8skeggs.  Ok  um  kveldit,  er  hann  var  kominn  i  hvflu,  var 
fengin  til  kona  at  kla  honum  f6t  sfnn.  H6n  var  handholt,  sva  at 
fj6rir  fingr  lagu  i  16fa.  En  er  h6num  {)6tti  klegit  of  kyrrt  J)a  spyrnir 
hann  vi8  fsetinum  ok  mjok  hart,  ok  kemr  hsellinn  i  bug  fingranna 
t)eirra  er  kreptir  v6ru ;  ok  spyrnir  hann  ]par  i,  sva  at  henni  ver3r  sart 
vid  nokkut.  En  fam  n6ttum  sfdarr  kom  h6n  a  fund  hans,  ok 
s^ndi  h6n  hond  sfna  heila.  Ok  J)6kku8u  allir  Gu8i  J)eir  er  sd.  M 
f6r  hann  til  f safjardar ;  ok  kemr  at  Matheus-messu  f  SuSavfk,  ok 
gefr  hann  J>rja  tigi  hundra8a  voru  Bar8i  frsenda  sfnum  til  kvanar- 

1  Here  is  a  blank  for  a  word ;  B  omits  the  passage.  2  Thus  Cd.,  cp.  Gms. 

1.  c.  in  Bisk.  s.  i.  460.  3  er  peir — segir  hann]  add.  B.  *  ok  la  verkr  i]  B ; 

ok  la  veikr,  Cd. 


ii2  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[I.  190:  Hi.  36.] 

mundar,  ok  var  h6num  fest  d6ttir  Steinp6rs  prestz  Bjarnarsonar. 
Ok  kemr  kona  su  hlaupandi  er  f>6rf5r  hdt,  er  fylgt  haf6i  Arna 
rauSskegg  a8r  i  banni  Pals  biskups ;  ok  fekk  hann  eigi  skilit  pau. 
En  er  h6n  heyrSi  sagSar  kenningar  GuSmundar  prestz,  pa  gor6izk 
h6n  einskis  jafn-fus  sem  at  finna  hann ;  ok  verSr  at  leynask  i  brott 
fra  Arna,  pvfat  hann  unni  henni  mikit.  Attu  pau  ok  barn  saman. 
H6n  var  fri9  s^num.  Hon  komsk  nu  a  fund  GuSmundar  prestz 
Matheus-messu,  ok  ba5  hann  me9  i6ranar-grati  seV  miskunnar  ok 
vidtoku,  at  h6n  maetti  skiljask  vi8  vandrae&i  sin.  Ok  hlaut  h<5n  sva 
mikit  g6tt  af  fundi  hans,  at  h6n  vitja6i  aldri  aptr  til  ins  sama  vand- 
rae8is ;  ok  fylgdi  h6num  jafnan  si5an,  pa  er  J)au  skilSi  eigi  6fri9r 
manna,  f>a5an  for  hann  til  Vatzfjardar,  ok  sva  til  Steingrimsfjardar 
til  Jons  Brandzsonar ;  ok  var  par  lid  mikit  f  for  me6  honum ;  ok 
var  maelt,  at  sendir  mundu  menn  fyrir  at  segja,  at  peir  ksemi  eigi 
a  6vart.  En  hann  kveSr  eigi  purfa  mundu,  '  Ok  mun  gu3  gefa 
fyrir  oss,  ok  senda  peim  hval,  a6r  v^r  farim  a  brott/  En  pessi  ord 
hans  fylldusk  sva,  at  penna  sama  dag  kom  reydr  d  reka  J6ns,  par  er 
hann  einn  atti,  ok  var  sogd  hval-kvaman  um  myrgininn  eptir.  J6n 
gaf  GuSmundi  presti  bok  pa,  er  gersemi  var  f,  ok  Pall  biskup  haf&i 
gefit  J6ni.  I'aSan  ferr  hann  d  Broddanes,  ok  sva  nor5r  um  Floa 
til  Mi6fjar6ar,  ok  sva  til  Vatzdals. — Ok  er  hann  var  at  Hofi  petta 
haust,  bar  sva  til,  at  hann  song  yfir  sjukum  karar-manni,  ok  bar 
yfir  hann  helga  doma  sina.  Hann  la  i  bekk  hja  inum  sjuka  manni, 
ok  sofna6i  hann  d  bseninni;  at  pvi  er  peim  p6tti  er  vi8  v6ru. 
Djakn  hans  la  i  bekk  hja  h6num,  ok  hnd  GuSmundr  prestr  a  hann 
ofan,  djakninn^  er  hann  sofnaQi.  En  er  hann  haf5i  skamma  stund 
legit,  pa  kenndi  djakninn  eigi,  at  hann  legi  a  h6num ;  en  hann  sa,  ok 
sva  a6rir,  at  hann  la  par.  i*at  var  mjok  langa  stund.  En  er  hann 
vakna5i,  spur3i  djakninn,  hvf  hann  kenndi  hans  eigi,  er  hann  Id  d 
brjost  h6num.  En  hann  vildi  eigi  fra  segja. — f*a  kemr  su  saga  vestan 
6r  FjorSum  um  vetrinn,  at  ma5r  sa  er  Snorri  h^t,  austr  f  Skalavik, 
hann  var  leikinn  af  flag9i  einu ;  ok  s6tti  hann  trollkona  mjok,  sva 
at  hann  hugdisk  eigi  mundu  undan  komask.  En  pessa  n6tt  ina 
somu,  er  fyrr  var  fra  sagt,— pat  var  Laugar-n6tt, — pa  f6r  hann  Snorri 
einn  saman  til  tffla,  ok  var  mjok  langt  at  fara.  Pa.  kemr  at  h6num 
trollkonan,  ok  ssekir  hann,  ok  bsegir  h6num  til  fjallz.  M  bi9r 
hann,  at  GuSmundr  prestr  skyldi  duga  h6num,  ef  hann  vaeri  svd 
mikils  rdSandi  vi5  Gu5,  sem  hann  hyg6i,  ok  leysa  hann  af  flagSi 
pessu.  En  i  pvi  s^ndisk  h6num  sem  Ij6s  kaemi  yfir  hann;  en 


i2oi.]  GUDMUNDAR  SAGA  GCDA,  20.  113 

[I.  191,  208:  iii.  36,  *iii.  8.] 

Ijosinu  fylg3i  ma9r  i  k6r-kapu  \  ok  hafdi  vatz-stokkul  f  hendi,  ok 
stokdi  a  hana.  En  J)a  hvarf  [hon]  trollkonan  sem  h6n  sykki  ni9r. 
En  honum  fylgSi  Ijosit  heim  til  bsejar,  ok  J)6ttisk  hann  gorla  kenna 
at  Ijosinu  fylg9i  Gu5mundr  prestr  Arason.  Nu  bar  ]pat  saman,  at  a 
einni  stundu  vitraoHsk  hann  Snorra,  ok  djakninn  kenndi  eigi  jpunga 
af  honum.  Sa  inn  sami  djakn  haf3i  sull  f  hof6i  ser.  Ok  eitt  sinn 
er  hann  stoS  undir  [ho'ndum]  Gu3mundi  presti  f  messu,  ok  la  oln- 
bogi  hans  a  sullinum,  ok  var6  h6num  sart  vi5  mjok.  En  er  lokit 
var  messunni  kenndi  hann  hvergi  sullzins.  Sf6an  foru  jpeir  til 
fingeyra,  ok  kom  J)angat  fyrir  Allra-heilagra-messu.  far  var  fyrir 
Karl  aboti  ok  Gunnlaugr  munkr.  feir  gor3u  processio  f  m6t 
honum  um  daginn;  ok  var  hann  J)a  prestr,  ok  sungu  J)eir  f  mot 
honum  R[esponsorium],  Vir  iste  in  populo  suo  mitissimus  apparuit 
sanctitate  et  gratid  plenus.  Nu  bar  J)etta  [allt]  saman  mikit  vitni 
um,  hviliks  menn  vir3u  hans  ra9,  a3r  J)eir  ur6u  af  metnaSi  blindir. 
M  predica3i  hann  lengi  Allra-heilagra-messu.  faSan  ferr  hann  lit  a 
Blondu-bakka ;  ok  er  hann  J)ar  mjok  lengi.  M  var  hann  ekinn 
jpaSan  upp  eptir  Langadal ;  ok  voru  menn  sendir  eptir  hesti  ]peim 
er  styrkvastr  var  f  dalnum  ok  feitastr;  ok  var  eigi  le'6.  En  um 
nottina  gengr  hestrinn  f  heima-brunn,  ok  d6  J)ar.  Nu  ferr  Gu9- 
mundr  prestr  ]par  til  er  hann  kemr  heim  a  Vi6im^ri  [at]  Nicholaus- 
messu ;  ok  var9  Kolbeinn  h6num  allz-hugar-feginn.  Ok  er  hann 
heima  um  vetrinn  f  g63u  yfirlaeti ;  en  for  um  varit  nor5r  at  heim- 
bo5um  um  he'raS,  um  Eyjafj6r3  ok  f  Flatey ;  ok  nor9an  at  AlJDingi ; 
ok  rei6  til  J)ings.  Af  t)ingi  buSu  honum  margir  menn  heim,  Sunn- 
lendingar  ok  AustfirQingar.  Sem  enn  mun  si3arr  sagt  verda. 

20.  fetta  sumar  for  GuSmundr  prestr  inn  g68i  til  J)ings.  En 
af  jpingi  bu5u  h6num  heim  Sunnlendingar  ok  AustfirSingar,  ok  f6r 
hann  af  f>inginu  su5r  f  Skalaholt.  M  n6tt  er  hann  var  J)ar,  anda- 
9isk  Ketilbjorg  nunna,  ok  1&  Pall  biskup  GuQmund  prest  syngja 
yfir  Ifki  hennar;  en  biskup  st66  yfir,  ok  Gizurr  Hallzson;  ok  var 
su  J)j6nosta  sva  merkileg,  at  Gizurr  vattaSi  t>at  f  tolu  sfnni  yfir 
greptrinum,  at  J>eir  JDottusk  eigi  slikan  liksong  heyrt  hafa ;  ok  virSi 
henni  til  heilagleiks,  er  henni  [skyldi]  sliks  liksongs  au9it  ver6a. — 
!3a6an  ferr  hann  austr  yfir  &r.  M  b^5r  h6num  heim  Ami  prestr 
a  SkumsstoSum.  far  var  fall  mikit,  sva  at  sjau  menn  v6ru  fallnir, 
ok  baeQi  naut  ok  hross.  Hann  gistir  J>ar,  ok  vigir  vatn,  ok  stokkvir 


1  kdpu  dokkri,  B. 
VOL.  I.  I 


ii4  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[1.209:  *iii.8.] 

sjalfr  vatninu  um  akra  bans  ok  tun,  ok  vida  um  engjar.  Ok  t6k  af 
siQan  fall  allt.  £a8an  for  hann  austr  undir  Eyjafjoll,  ok  svd  austr 
d  Si3u,  ok  i  Ver  austr.  Ok  J)d  komr  hann  a  ]?ann  bae  er  a  L6ma- 
gnupi  heitir.  far  var  ]?d  hlaup  i  anni  L6magnups-d,  sva  mikit,  at 
Ami l  b6ndi  komsk  viS  fllan  leik  af ;  ok  druknaSi  ma9r  fyrir  h6num 
af  hlaupi  arinnar;  ok  braut  hon  land  vf5a.  Menn  satu  vi6  ana 
fyrir  austan,  ok  mattu  eigi  yfir  komask,  J)vfat  ain  var  berlega  6faer. 
En  er  GuSmundr  prestr  kom  til  arinnar,  Jpa  stiga  j^eir  af  baki.  M 
sja  J)eir,  at  ain  fellr  fram.  En  er  J>eir  hofdu  langa  stund  seti6  vid 
dna,  ok  treystusk  eigi  a  at  rf3a,  ]pa  sa  J>eir  er  fyrir  austan  satu,  at 
din  f£ll  fram ;  ok  ra9a  til  at  ri6a.  M  ri6u  J>eir  GuSmundr  prestr 
ok  sveit  hans  a  ana ;  ok  hittask  a  anni  naer  midri  ok  J)eir  er  austan 
komu  at,  ok  f6rsk  hvarum-tveggjum  vel.  En  er  hvarir-tveggju 
k6mu  yfir  ana,  t>a  vex  h6n  ]pegar,  ok  var  6fser  nokkora  daga2 
eptir. 

21.  I'aSan  ferr  GuSmundr  prestr  til  Svfnafjallz  til  SigurSar 
Ormssonar.  fe  var  J>a  kominn  Kolbeinn  Tumason  til  heimboQs. 
Ok  v6ru  J)eir  J)ar  allir  samt  t>rjar  naetr.  ^a  ferr  Kolbeinn  i  brott ; 
ok  n'Sa  J>eir  SigurSr  ok  GuSmundr  prestr  a  Iei5  me9  h6num.  En 
er  J>eir  v6ru  skilSir,  J>a  ri6a  J)eir  GuSmundr  prestr  ok  SigurSr  tveir 
saman ;  J>vfat  SigurSr  vildi  tala  vi5  hann  einslega  um  vandrseSi  sin 
J>au  er  leiddi  af  malum  jDeirra  Saemundar,  at  hann  l^zk  varla  J>ola 
mega  vansa  J)ann  ok  amaeli  er  leiddi  af  malum  £eirra ;  ok  leitaQi 
rdds  undir  Gu8mund  prest;  kvazt  einskis  jam-fuss  en  leita  til 
hefnda  vi6  Ssemund.  En  GuSmundr  prestr  ba8  hann  J>at  varask 
mest,  '  l»vfat  J)ii  matt  vi3  J)at  vel  una,  at  {m  hafir  af  t>vf  amseli  er  J)u 
hefir  vel  gort.  Nu  mun  ek  bi6ja  Gu5,  at  hann  styrki  J)ik  ok  gseti 
J)fn/  '  Hins  vil  ek  Jpik  bifija/  segir  SigurSr, '  at  J)ii  bei5ir  J>ess  Gu6, 
at  hann  Idti  J)ik  J>ess  radanda,  at  J)ii  maettir  s^sla  mdr  nokkura 
staSfestu  nor8r  J)ar  i  sveitum,  {)a  er  hofuS-burQr  vaeri  at ;  J)viat  me'r 
s^nisk  sva  mikit  yfir  J)^r,  at  m^r  b^3r  J)at  i  skap,  at  JDU  verSir  meira 
raSandi  en  mi  ertii  raSandi.  En  ek  vilda  J)essa  staSfestu  selja  f 
hendr  J6ni  Sigmundarsyni,  fraenda  minum.  Nii  man  ek  annat- 
hvart  leita  undan,  ef  J)ii  vilt  m^r  pessu  heita ;  e6r  ella  mun  ek  eptir 
leita  vi6  Saemund  hvern  veg  sem  ferr.'  En  Gudmundr  prestr 
kvezk  heldr  vilja  J)essu  heita,  at  bi3ja,  at  Gud  l^ti  hann  J)essa  ver3a 
radanda.  Ok  J)ann  inn  sama  dag  er  jpeir  rsedduzk  J)etta  vi9,  J)d 

1  Ami]  6rn,  Gms.  2  nokkora  daga]  B,  Gms. ;  nottina,  Cd. 


i2oi.]  GUDMUNDAR  SAGA  G6DA,  21,  22.  115 

[I.  210:   *iii.  9.] 

anda6isk  Brandr  biskup.  Ok  fylldusk  nu  beggja  £>eirra  or5  um 
yfirbrag3  J)at  er  Sigurdr  J)6ttisk  sja  a  h6num,  ok  g69vilja-heit  £>at, 
er  GuSmundr  prestr  h£t  Sigur3i,  ef  hann  maetti  sto8va  missaetti 
Jjeirra  Saemundar,  at  s^sla  honum  staSfestu;  en  J>enna  dag  bar 
undir  hann  ra6  biskupsdaemis,  J)6tt  hann  vissi  J)at  eigi. 

22.  Sa  atburdr  var3  ]par,  at  Steinn  prestr  ba5  GuSmund  prest 
gefa  seV  helga  d6ma ;  ok  sva  gor8i  hann.  Ok  er  hann  gaf  h6num 
af  beini  J6ns  biskups,  segir  Steinn  prestr,  at  se*r  J)3etti  eigi  vel  litt 
beinit  ok  oheilaglegt.  En  GuSmundr  prestr  spyrr  mjuklega  hvart 
hann  tr/Si  eigi.  Steinn  prestr  svarar,  ok  kva5  se'r  eigi  J)ykkja  J6n 
biskup  taka  fcorlaki  biskupi  haera  en  Ji  miSjar  siSur.  GuSmundr 
prestr  maelti  J)a  :  '  Bi6jum  v^r  allir  Gu6  ok  inn  helga  Jon  biskup, 
at  hann  s^ni  helgi  sina  f  nokkuri  jartein  1.>  ^a  f^llu  allir  menn  d 
knd  me5  GuSmundi  presti ;  en  eptir  J)at  \6t  hann  alia  menn  kyssa 
d  beinit.  far  kenndu  £a  allir  sva  ssetan  ilm  af  beininu  sem  reykelsi 
vaeri,  nema  Steinn  prestr,  hann  kenndi  engan  ilm.  M  skammaSisk 
hann  sin,  ok  sa  J)d  rei6i  GuSs  ok  ins  heilaga  Jons  biskups  vi8  sik, 
er  hann  var  mi  gorr  fra-skila  J>essari  d/rS ;  ok  ba9  {)a  Gu6,  ok  inn 
heilaga  Jon  biskup  [me8  tdrum  s^r]  fyrirgefningar.  M  ba9  Gu8- 
mundr  prestr  at  gefa  Steini  presti  af  beini  Jons  biskups,  ef  hann 
vildi  af  ollu  hjarta  d^rka  hann.  Hann  kvazk  vilja  feginn,  ok  var 
hrseddr  um  hvart  Jon  biskup  vildi  {>iggja  dyrkun  hans.  M  segir 
GuSmundr  prestr,  at  allir  skyldi  bi8ja  fyrir  h6num;  ok  svd  var 
gort.  Ok  J)a  kenndi  hann  sva  saetan  ilm,  sem  a8rir.  M  J)6kku8u 
allir  Gu6i  ok  inum  heilaga  J6ni  biskupi.  Var  f)a  hringt  ollum 
klokkum  ok  sungit  Te  Deum  laudamus.  Ok  1/sa  sva  jpessari  jartegn. 

Sa  atburSr  varQ  enn  t>ar,  at  hlaup  kom  f  a  J)d  er  J>ar  fellr  vid 
bseinn,  ok  braut  akr  ok  tun,  svd  at  st6rum  skodum  gegndi.  M 
bad  SigurSr  GuSmund  prest  fara  til  ok  syngja  yfir  anni.  Hann 
f6r  me3  helga  d6ma  sfna  ok  klerka,  ok  song  lengi  yfir  anni.  En 
um  morguninn  eptir,  ]?a  var  h6n  horfin  6r  J)eim  farveg,  ok  haf6i 
broti6  s^r  n£jan  farveg  austr  um  sandana. 

Kerling  ein  var  J>ar  at  Svfnafelli,  ok  sva  sem  komin  at  bana. 
H6n  haf3i  sjau  naetr  mdllaus  verit,  ok  ongum  mat  bergt,  ok  ekki 
hrsert  a  s^r  nema  framan-ver6a  fingr  ok  tser;  en  {>6  skilSisk  eigi 
ond  vi6  hana.  En  ]p6  hafQi  henni  gor  verit  611  J)j6nosta ;  h6n  var 
g6Qmenni.  En  er  GuSmundr  prestr  var  brott  biiinn  frd  SvjCnafelli 

1  at  svefja  6tr\i  Steini  prestz,  add.  B. 
I  2 


n6  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[I.  211  :  *iii.  10.] 

ok  kominn  til  hestz  sfns,  maelti  hann :  '  l>at  er  satt/  segir  hann,  '  at 
ek  hefi  eigi  gad1  a3  kve3ja  kerlinguna  saelu2  inni;  J>at  skal  \>6 
eigi,'  segir  hann.  Ok  sva  gengr  hann  inn,  ok  aljp^Sa  manna  med 
h6num.  Hann  kemr  i  stofu  J)ar  sem  kerling  liggr.  M  var  h6n 
naer  andlati.  Hann  [kysti  hana  ok]  maelti :  '  Ver  nu  heil  ok  sael, 
kerling  min,  ok  mantu  nu  fara  til  Gu3s 3,  ok  heilsa  fra  m^r  Marf  u 
Gu5s  m63ur  ok  Michaeli  [yfir]-engli,  J6ni  Baptista,  Pe'tro  ok  Pali 
postula,  [6la.fi.  konungi]  ok  Ambrosio  biskupi  vin  minum.'  M  segir 
kerling,  sva  hatt  at  jafnvel  heyr5u  JDeir  er  langt  v6ru  fram  fra :  '  J&, 
ja!'  sag5i  h6n.  Sag3i  h6n  ]petta  at  middegi,  en  anda3isk  at  n6ni 
J)ann  sama  dag. 

23.  M  ferr  Gudmundr  prestr  til  Austfjar6a  ok  foru-neyti  hans ; 
ok  kemr  at  Bartholomeus-messu  til  Stafafellz.  I'ar  spyrr  hann  Jpau 
tidendi  um  6ttu-song,  andlat  Brandz  biskups  Saemundarsonar.  En 
vi5  tiSendi  J)essi  var6  h6num  sva  6svipt  sem  hann  voeri  steinp] 
lostinn.  M  l^t  hann  J)egar  syngja  salu-messu ;  en  um  daginn  eptir 
salu-tf5ir  ok  liksong  me9  allri  vandvirkt  ok  ast.  Si5an  f6ru  J)eir 
ok  k6mu  i  Flj6tzdals-he'ra8  til  ValJ)jofssta6ar  til  J6ns  Sigmundar- 
sonar  at  Egidius-messu ;  J)a  var  J)ar  kirkju-dagr ;  J>ar  v6ru  vidtokur 
g63ar.  En  er  J6n  leiddi  GuSmund  prest  inn  fra  kirkju  um  kveldit, 
{>a  spyrr  GuSmundr  hann  ti9enda.  J6n  segir:  '  TiSendi  mikil 
ok  g69,  hdra6s-menn  f  SkagafirQi  eigu  fund  a  morgin,  ok  kj6sa 
biskup,  ok  mantii  kosinn  vera;  J)viat  Gu5  mun  J)at  vilja.'  En 
t)a8an  fra  var  h6num  sva  mikil  hraezla  i  brj6sti,  at  hann  matti 
hvarkis  me6  hallkvaemd  nj6ta,  svefns  n£  matar,  fyrir  ugg  ok  6tta 
slikra  hluta.  En  aptaninn  fyrir  Kross-messu  kom  Gu6mundr  4 
{)ann  bae  er  f  Hli3  heitir  i  Flj6tzdals-he'ra3i.  M  dreymQi  hann  um 
n6ttina,  at  hann  J)6ttisk  koma  i  kirkju  a  Vollum  f  Svarfa3ardal ;  ok 
J>6tti  h6num  altarit  falla  i  fang  s^r,  ok  vera  skr^tt  inum  bezta 
skni5a.  Um  daginn  eptir  fara  J>eir  nor3r  yfir  hei5i  til  Vapna- 
^ar3ar^  ok  koma  i  Krossavik  um  aptaninn.  En  er  J)eir  v6ru  undir 
bor6i,  J)a  koma  t>ar  sendimenn  Kolbeins  Tumasonar;  ok  gengr 
Einarr  forkr  innar  fyrir  Gudmund  prest,  ok  kvaddi  hann  vel.  Hann 
spurSi  tf6enda.  Einarr  svarar:  'G6d  tiSendi;  J)u  ert  kosinn  til 
biskups  af  Kolbeini  ok  ollum  he'raSs-monnum ;  nu  ferr  ek  med 
brdfum  ok  J>eirri  orSsendingu,  at  J)ii  skulir  sem  flj6tast  heim  koma/ 


1  £at  er — ga&]  B ;  at  hann  hefti  eigi,  Cd. ;  J>at  er  sattna,  Gms.       2  saelu]  Gms. 
sjiiku,  Cd.        3  ok  mantu— Gu6s]  add.  B, 


i2oi.]  GUDMUNDAR  SAGA  G(5DA,  23-25.  117 

[I.  212,  213:  *iii.  II,  12.] 

En  viS  f>essi  tiSendi  varS  h6num  sva  6svipt,  at  hann  matti  langa 
stund  ekki  maela.  f>a  bad  hann  Gu6,  at  lata  J>at  upp  koma  er 
6'llum  gegndi  bezt. 

24.  Um  daginn  eptir  ferr  GuSmundr  prestr  til  Hofs  til  Teitz 
Oddzsonar.     f>ar  var  ]pa  vistum  Halld6rr  prestr  Hallvar8zson.     f>a 
raezk  GuSmundr  prestr  [um]  vi6  Halldor  prest,  ef  nokkur  van  vaeri 
a,  at  hann  leysti  hann  6r  ]pessum  vanda,  ok  gengi  sjalfr  undir.     En 
hann  talSisk  undan,  ok  kvazk  mjok  aldri  farinn,  ok  J)6  at  68ru  eigi 
til  felldr;  kvazk  vita  Jtikkjask,  at  h6num  mun  eigi  tjoa  undan  at 
maelask,  '  Mun  J>at  bae3i  Gu8s  vili  ok  manna,  at  J)u  seV  biskup ;  en 
ek  vil  beina  til  me5  1p6r  bsenum  mmum,  ok  ollu  J>vf  er  ek  ma,  J)^r 
til  fulltings/     faQan  ferr  hann  nor6r  f  Oxarfjor5  um  MoSrudals- 
hei6i ;  ok  kemr  a  fyrir  ]peim  ve5r  mikit  ok  hart,  ok  kafa-hrf6 ;  ok 
skilzk  H6  {)eirra,  J)ar  til  er  Gu6mundr  prestr  raknar  vi6  at  J)eir 
mundu  eigi  rdtt  fara.     Kemr  hann  fyrst  til  hiiss,  ok  me9  h6num 
djaknar  tveir,  Sturla  BarSarson,  ok  Lambkarr  torgilsson ;  ok  fleiri 
a9rir  komu  miklu  sfQarr.     Nii  fara  J)eir  norSan,  ok  koma  a  Gren- 
ja8arsta6.    i'ar  bjo  J)a  Eyj61fr  Hallzson.    ^a  talar  GuSmundr  prestr 
vi6  Eyjolf,  ef  hann  vildi  gangast  undir  ok  ver5a  biskup.     En  hann 
kva8   eigi  J)ar  um  at  leitask;    kva5   Skagfir6inga  ok   EyfirSinga 
ongan  annan  vilja  en  Gu6mund.     Nii  fara  J)eir  nor6an,  ok  koma  a 
Hals  at  Michaelis-messu  til  Ogmundar  torvar^zsonar ;    ok  spyrr 
Ogmundr  hvart  J>at  s6  satt  at  hann  telisk  undan  at  vera  biskup. 
Hann  kvaS  {mt  satt  vera.    '  Hvf  saetir  J)at/  segir  Ogmundr.     Hann 
svarar:   '£viat  m^r  J)ykkir  vandi  mikill  at  eiga  vi3  marga  menu 
6hty8na   ok   ofundfulla   ok   rikja;    E6a  mantu,  fraendi,  vera  oss 
hty5inn  ef  v^r  vondum  um  ra6it  J)ftt ! '     Ogmundr  svarar :  '  Hvers 
vandreedi  skaltii  heldr  abyrgjask  en  mm;  en  sva  sem  ek  em  JDeV 
6hl^8inn,  J)a  man  ek  morgum  o8rum  [6hl^6nari] ;  ok  ongum  mun 
sto5a  um  at  vanda.     Ok  J)^r  mun  eigi  tj6a  undan  at  teljask  •  J)vfat 
J)dr  mun  fara  sem  Ambrosio  biskupi;  Jpvfat  jpe'r  spa6u  barnleikar 
fyrir  sem  h6num,  at  J>u  mundir  biskup  ver8a.    Nu  tja6i  honum  eigi 
undan  at  teljask,  enda  mun  J)^r  sva ;  ok  viljum  vdr  ongan  annan 
biskup  en  ]pik.'     Nii  ferr  Gu6mundr  prestr  vestr  ok  heim  i.  Vf6i- 
m^ri,  ok  er  J>ar  at  vetr-nattum;  ok  ur6u  allir  menn  fegnir  heim- 
kvamu  h^ns. 

25.  Laugardaginn  gengr  frorvarSr  ^orgeirsson  til  mals  vi8  Gu6- 
mund  prest  einn  saman ;  ok  spyrr  hvart  J)at  vaeri  satt,  at  hann  vildi 
gorask  einhverfr  f  Jpvi  at  teljask  undan  biskups-vigslu,  ok  hlfta  eigi 


n8  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[I.  214:  *iii.  12.] 

bans  forsja  ok  annarra  vitra  manna.  En  hann  kva9  {>at  vera. 
fcorvarSr  svarar :  *  Ek  JDikkjumk  eiga  at  vera  forsja-maSr  y6arr ;  ok 
vil  ek  raSa/  GuSmundr  svarar  :  '  Hvi  man  J)at  saeta,  at  ek  muna 
[eigi]  eiga  at  rack  fyrir  me'r!'  f>d  maelti  f>orvar3r:  'Veiztii  J)at, 
fraendi,  at  ek  hefir  verit  hofdingi  fyrir  aett  vdrri,  ok  minn  fa3ir  fyrir 
mik.  Nii  hlftti  J)inn  fa5ir  mfnni  forsja;  svd  ok  a6rir  fraendr  mmir; 
enda  rae6  ek  J)dr  J>at.  Nu  man  \>6r  aetla5r  hofSingskapr  eptir  mik/ 
GuSmundr  svarar  :  *  Eigi  bau3tii  me'r  at  taka  f6  eptir  fo3ur  minn ; 
ok  Iftillar  vir6ingar  hefir  \>u  me'r  Ieita6  h^r  til,  nema  lata  berja  mik 
til  baekr ;  enda  s^nisk  me'r  sem  JDii  vilir  heldr  koma  me'r  f  vanda  en 
i  vir8ing.'  torvarQr  svarar :  '  Hvat x  hefir  ek  slfkt  heyrt !  at  drepa 
hendi  vid  virSingu  sinni;  enda  man  ekki  sto3a;  J>vfat  J)ii  munt 
biskup  ver6a,  ok  mik  hefir  sva  dreymt.'  '  Hvat  hefir  J)ik  dreymt  ? ' 
segir  Gu5mundr.  'Mik  dreymSi/  segir  torvarSr,  'at  ek  skylda 
ganga  inn  i  hus  mikit  ok  hatt ;  en  ek  hafSa  eigi  jafn-mikit  s^t ;  ok 
sva  miklar  dyrr  a,  at  {)at  var  eigi  me6  minna  m6ti.  En  er  hofu6 
mitt  kom  inn  f  dyrrin,  ]pa  nam  vi6  her8unum,  ok  ge*kk  eigi  lengra. 
En  ek  rse5  J^ann  draum  svd,  at  vegr  J)fnn  mun  verSa  sva  mikill,  at 
oil  Kristni  mun  eigi  hyggja  mega  sva  mikla  virSing  J^lna  sem  ver3a 
mun.  M  dreymSi  mik  enn  annan  draum ;  at  ek  J)6ttumk  vera 
kominn  nor6r  i  Nf5ar6s  f  holl  6lafs  konungs,  ok  £>6tti  m^r  hann 
sitja  f  hasaeti,  ok  alskipuS  holl  hans.  Me'r  J)6tti  hann  standa  upp  i 
m6t  m^r,  ok  breida 2  faSminn,  ok  kveSja  mik :  "  Kom  J)ii  heill  ok 
saell,  f'orvardr  minn,  J>ii  mant  bleza6r  um  oil  Nor5rlond."  Nii  veit 
ek  at  IDU  att  J)essa  drauma.  Vili  Gu8  at  JDU  s^r  vigSr  f  holl  (5lafs 
konungs,  t>at  er  f  Kristz-kirkju ;  J)ar  mantii  vfg8r  til  biskups.  Nii 
man  ]petta  fram  ganga  hvdrt  er  ]pu  vfll  e6r  eigi/  M  skilr  med 
J)eim;  ok  segir  £orvar8r  Kolbeini  vi6tal  J>eirra;  ok  gengr  Kol- 
beinn  til  hans,  ok  segir  h6num,  at  J)eir  attu  fund  Egidf-messu  d 
VlSivollum ;  '  Ok  J>ar  v6ru  d  fundinum  dbotar  fra  ftngeyrum  ok  frd 
I'verd;  ok  Jpar  var  Gizurr  Hallzson  ok  Gu6mundr  inn  d^ri,  ok 
mart  he'raQs-manna ;  ok  var  latinn  i  kosningi  ]DU  ok  Magnus 
Gizurarson ;  ok  dr6  Gizurr  fram  mal  sonar  sfns ;  ok  ]p6ttu  meiri 
sto8ar  rfsa3  at  me3  h6num  til  fulltings,  ok  meirr  reynd  fjar-var9- 
veizla  hans  en  J>m;  en  ek  \6t  m^r  vel  Ifka  hvdrr  ykkarr  til  vaeri 
korinn.  En  t>d  segir  Hjalmr  Asbjarnarson,  at  seV  vaeri  Hti8  um  at 


1  hvat]  B,  Gms. ;  hvar,  Cd.  3  breifta]  B,  Gms. ;  bjofta,  Cd.  3  risa]  B, 

Gins. ;  renna,  Cd. 


1202.]  GUDMUNDAR  SAGA  G(5DA,  26.  119 

[1.215:  *iii.i3.] 

6r  66rum  fjorSungi  vseri  ma6r  korinn1.  Slikt  sag5i  ok  Hafr,  ok 
margir  a8rir ;  enda  ]p6tti  ]petta  ollum  sva  vel,  at  eingi  var6  til  m6t- 
maela,  ok  samj)yktu  J>at  ]pvf  J)a  allir ;  ok  ertii  ]pvi  mi  korinn  fastlega 
at  Gu9s  kori  ok  manna.  Nu  vsentum  vdr,  at  JDU  munir  bae6i  vilja 
gora  Gu9s  vilja  ok  varn,  ok  skorask  eigi  undan/  Hann  svarar : 
'  f>at  vil  ek  vita  ok  heyra,  hvart  sva  er  o5rum  he'raoVmonnum  gefit 
sem  J)^r ;  J)vfat  meY  J)ykkir  st6rr  vandi  vi6  liggja ;  ok  em  ek  ]pvi 
tregr  undir  at  jattask.' 

26.  M  var  stefndr  fundr  Dr6ttinsdag  a  ViSim^ri,  ok  k6mu  J3ar 
{)a  he'raSs-menn,  ok  Iog3u  J)a  af  n£ju  til  umrse6u ;  ok  kom  ]par  J)a 
f  sama  stad  ni6r.  Senda  J)a  eptir  GuSmundi  presti;  ok  segir 
Kolbeinn  h6num,  at  J)eir  bi5ja  hann  til  samtykkis  ok  jayrSis,  at 
ganga  undir  vanda  J)ann  er  J)eir  hof9u  hann  til  korit,  at  vera 
biskup.  En  er  hann  sa  hve  horf3i  af  Kolbeini,  at  hann  vildi  ekki 
annat,  ok  hug9i  seY  verda  mundu  J>etta  daelst,  J)a  svarar  hann: 
'  Heldr  vil  ek  haetta  a  Gu3s  miskunn  urn  J)at,  at  jata  J)essum  vanda, 
en  abyrgjask  J>at,  at  enginn  s6  til  korinn,  ok  ]pykki  y9r  eigi  ollum 
eitt.'  M  svarar  Kolbeinn :  '  Mael  J)ii  allra  manna  heilastr.'  Pok- 
ku5u  h6num  J)a  allir  af  n^ju ;  ok  fara  menn  heim.  Ok  um  kveldit 
er  h6num  J)ar  biiit  bor6  ok  hasaeti,  ok  bar  Kolbeinn  sjalfr  mat  fyrir 
hann,  ok  breiddi  diik  a  bor5.  En  er  skjott  J)urfti  til  at  taka,  J>a 
var  diikrinn  slitinn  mjok,  ok  raeddi  Kolbeinn  um :  '  Mjok  kennir  mi 
daelleiks  af  varri  hendi,  meirr  en  verSleiks  y9vars,  er  sva  vandr 
dukr  er  a  bor6i  ySru.'  Hann  svarar :  '  Ekki  sakar  um  dukinn ;  £ar 
eptir  mun  fara  biskups-domr  minn ;  sva  mun  hann  slitinn  vera  sem 
dukrinn/  Kolbeinn  ro5na6i  vi6,  ok  svara5i  ongu.  Um  morguninn 
eptir  ri5u  J)eir  til  H61a  med  biskups-efni,  Kolbeinn  ok  £orvar9r  ok 
klerkar  hans  sjalfs.  Kolbeinn  gaf  h6num  uxa  gamlan  um  morguninn 
er  ]peir  f6ru,  ok  kvazk  vilja  hefja  upp  gjafar  vi9  hann 2.  Fara  sf5an 
um  daginn  tit  til  Hola ;  ok  k6mu  lit  um  aptaninn  fyrir  Kolnis-meyja- 
messu ;  ok  er  J)a  gor  processio  i  m6t  h6num.  En  er  J)eir  eru  J)ar 
komnir,  JDa  tekr  Kolbeinn  J>egar  oil  ra9  undir  sik  ok  bus-far,  at 
ongu  loforSi  biskups-efnis.  M  var  J>ar  fyrir  Kygri-Bjorn  at  H61um. 
En  a6r  J)eir  ksemi  til  Hola,  J)a  haf5i  Lambkarr  djakn  rita-gor3ir 
Kolbeins  allar  jafnlega  J)a  er  hann  var  heima.  En  £>egar  er  hann 
kom  til  H61a,  J)a  var  hann  at  vi3sja  haf6r  um  rita-gor3  alia,  en 
Kygri-Bjorn  er  tekinn  til  breTa-gorSar  f  staSinn ;  ok  gorSi  Kolbeinn 

1  korinn]  B ;  kosinn,  Cd.  2  en  hann  cackafti  (!)  fim  vel,  add.  B. 


120  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[1. 216:  *iii.  14.] 

[seV  vi8]  ongan  mann  kaerra  en  Bjorn.  En  Bjorn  slo  t>egar  fae3  a 
vi8  biskups-efni ;  J)vfat  hann  ]}6ttisk  of  Htils  metinn  af  honum. 
Ok  spd8i  J)at  J)egar  fyrir,  er  sf8ar  fram  kom  um  Bjorn ;  J)viat  sja 
ofund  faeddisk  me8  h6num,  ok  var  JDCSS  meiri  sem  h6n  hafSi  lengr 
sta8it.  Nu  ferr  J)at  fram  um  vetrinn,  at  Kolbeinn  r£8  J>ar  einn  ollu, 
en  biskups-efni  var  sva  ra8um  borinn,  at  hann  skyldi  eigi  na,  at  J)ar 
vaeri  br63ur-synir  bans ;  ok  gorSi  hann  {>eim  bii  a  KalfsstoSum  af 
J)vf  er  h6num  var  gefit  um  sumarit.  En  Kolbeinn  gorSi  seV 
heimolt  at  setjask  vi3  sjaunda  mann  a  staSinn.  Biskups-efni  vildi 
ok  lata  fa  fataekum  monnum  mat  f  tvau  mal ;  en  Kolbeinn  rak  ]?a  i 
gesta-hus,  ok  \6t  gefa  i  eitt  mal l.  En  er  J61  liSu  af  hondum,  ]Da 
kom  ^rarinn  bryti  Geisladags-aptan  til  mals  vi8  biskups-efni,  ok 
segir  sva:  'Eigi  ertu  forvitinn  um  bufar  J>at  er  vser  hofum  med 
hondum/  Gu5mundr  svarar :  '  Eigi  J)ykki  m^r  sa  beztr,  at  hlutask 
til,  ok  ra3a  ongu.'  '  Ek  vil  J>6  segja  t>^r  deili  a/  segir  forarinn, 
'  ek  hefi  slfkan  orkost  33tla8  til  J61a-vistar  monnum  sem  h^r  hefir 
lengi  vant  verit;  ok  hvern  vetr  fyrr,  krepti2  at  sj6Sa  til  J61a;  en 
mi  hefir  endzt  viku  lengr ;  ok  hefir  aldri  verit  fjolmennara  um  J61in 
en  nu/  « {>at  er  s^nt/  segir  biskups-efni,  '  at  Marfu  Jjykkir  betra  at 
veitt  s6  en  Kolbeini.'  Kolbeinn  sat  hja,  ok  J>ag6i.  l^a  ge*kk  bryti 
i  brott;  ok  kemr  nauta-ma5r  t>egar,  at  segja  fra  fjar-f68ri  J>vi  er 
hann  hafdi  hendr  yfir ;  at  J>at  haf6i  aldri  or8it  jafn-drjugt  sem  J>a. 
En  biskups-efni  svaraSi  inu  sama  :  '  Hverr  veit,  nema  Mdrlu  {>ykki 
betr  at  veitt  er  en  Kolbeini.' 

27.  Eptir  Jolin  sendir  biskups-efni  mann,  f>6r8  Vermundarson, 
at  stefna  Hrafni  Sveinbjarnarsyni  a  fund  vi6  sik  i  Mi8fjor8;  ok 
vildi  biskups-efni  krefja  hann  til  iitan-fer8ar  me 8  seV.  Eu  J)a  er  at 
J)eirri  stundu  Ii3r,  bjosk  biskups-efni  heiman.  En  er  hann  var 
kominn  f  kerru  sina 3,  J)a  gengr  Kolbeinn  at  h6num,  ok  mselti  vid 
hann :  '  Nu  vil  ek,  at  vit  leggim  ni8r  fae8  J)a  er  f  hefir  verit  f  vetr 
me8  oss,  f>vfat  J>at  eitt  er  til;  ok  skulum  ve*r  J)at  einskis  vir8a 
hvarigir  vi8  a8ra.'  Biskups-efni  svarar :  '  Ekki  kollumsk  ek  til 
saka  hafa  gort ;  er  ok  vel  ef  \>6r  hafit  svd  gort ;  en  abyrgisk  sjalfir 
ef  o8ru-vfs  er  en  y3r  J)ykkir.'  Kolbeinn  svarar :  '  Hvarir-tveggju 
munu  v^r  valda;  svd  ver8r  optast.  Nii  er  Ifklegt  at  v^r  valdim 
meira  af ;  viljum  vdr  af  ]?vi  biSja  y8r  fyrir-gefningar ;  viljum  v^r  ok 


1  i  eitt  mal]  Gms. ;  ein  maelt,  B  ;  i  m41,  Cd.  2  thus,  or  krafti,  Cd. ;  hefir 

enzt,  Gms.         3  i  kerru  sina]  thus  Cd.  and  B ;  til  hestz  sins,  Gms.  (Res.)  ;  but  '  at 
kerru  sinni,'  v.  1. 


1202.]  GUDMUNDAR  SAGA  GODA,  27,  28.  121 

[I.  217,  218:  *iii.  14.] 

fyrir-gefa  y8r  ef  J)£r  hafit  f  nokkuru  oftekjur  haft.'  Hann  svarar : 
'  G65  eru  g66  or3,  ok  munu  ]par  nu  hvarir  at  smum  gorningi  du!5ir, 
J)vfat  ek  dyljumsk  vid,  at  ek  hafa  vi3  nokkut  heV  oftekjur  haf6ar  f 
vetr,  f)viat  ek  hefi  ekki  kosti  att.'  Nu  ferr  hann  vestr  i  sveitir, 
ok  gistir  at  fingeyrum.  far  var  ein  nunna,  g63  ok  skynsom 
einsetu-kona,  er  Ulfrun  h^t;  hon  var  mo6ir  Sfmonar  prestz  ins 
mikla.  Hon  he'lt  sva  n'kt  einsetuna,  at  hon  vildi  eigi  sja  son  sinn 
er  hann  s6tti  hana  heim.  Hon  segir  biskups-efni  sva,  at  Maria 
dr6ttning  hef6i  J>at  vitra3  henni,  a6  GuS  ok  h6n  vildi,  at  hann  vseri 
biskup,  '  Ok  skaltu  eigi  undan  teljask,  ef  J)u  vilt  Gu6s  vilja  gora, 
sem  ]pu  munt  vilja ;  ]pviat  J)^r  mun  setlat/  I'essi  sogn  J)6tti  honum 
merkileg,  ok  nam 1  a  trunad.  Ferr  sfSan  vestr  f  Mi6fjor9 ;  ok 
kemr  a  nefndum  degi  a  StaSarbakka.  Ok  J)enna  sama  aptan  kom 
J)ar  Hrafn  or  FjorSum  vestan,  sem  a  kveSit  var.  M  tala6i  biskups- 
efni  langa  tolu  ok  merkilega  a  Drottinsdag;  ok  l^sti  J)vi,  ef 
nokkurr  ma6r  vaeri  J)ar  kominn,  er  jpess  mannz  vissi  vanir,  at  undir 
J)enna  vanda  vildi  ganga  er  h6num  var  setla^r,  eSr  sa  er  honum 
vildi  hnekkja,  '  fa  vil  ek  feginn  upp  gefa,  ef  J)at  msetti  verSa  me6 
samj)ykki  manna/  En  J>ess  treystisk  eingi,  at  vera  hnekkingar- 
ma6r.  Ok  J)vf  var  a  t>eim  fundi  ra6in  utan-fer8  Hrafns  Svein- 
bjarnarsonar  ok  biskups-efnis.  Af  fundi  ]peim  fara  hvarir  heim, 
biskups-efni  til  Hola  en  Hrafn  vestr  f  Fjor6u. 

28.  Um  vetrinn  hafSi  biskups-efni  sent  mann  me3  bre'fi  austr 
til  Svinafellz.  fat  maelir  sva : — 

'  GuSs  kve6ju  ok  sina  sendir  GuSmundr,  er  kallaSr  er  biskups- 
efni,  SigurSi  ok  foriSi:— GuS  hefir  miklar  jartegnir  gort,  at  v^r 
skyldim  heit  vart  efna  mega  sem  v^r  erum  skyldir  til  vi6  y5r,  at 
fa  y6r 2  sta5festu.  Nu  em  ek  {)urftugr 3  Jpins  fulltings ;  J)viat  ek 
hefir  meira  vanda  jatt  a  mik,  en  ek  sja  til  faerr  at  bera.  Nu  b^5 
ek  ykkr  til  sta9ar-forra6a  ok  fjar-var3veizlu  me3  m^r.  Ok  komit 
sem  fyrst  ma;  J)vi  at  J)at  gegnir  betr  sta5num  ok  ollum  oss. 
Valeted 

Nii  ferr  hann  austan  eptir  J61;  ok  hittask  J>eir  biskups-efni  a 
Iei3inni  er  hann  ferr  heim  nor6r.  Ok  ferr  Sigur8r  fyrir  skjotara 
nor5r  til  Hola.  En  er  biskups-efni  kom  til  H61a,  J)a  var  lagt  i 
umraedu  hverja  kosti  SigurSr  skal  hafa.  Hann  kvezk  eigi  vildu  til 


1  vann,  Cd.  2  y6r]  Gms. ;  oss,  Cd.  3  J>urftugr]  Gms. ;  skyldugr,  Cd. 

and  B.  *  valete]  vel,  Cd. ;  vt.,  B. 


122  STURLUNGA  SAGA.    IV.  [A.D. 

[I.  2l8,  219:  *iii.  15.] 

rdSask  nema  h6num  vseri  handsolu5  stac5ar-forra3.  En  biskups- 
efni  var  lengi  tregr  at  handsala ;  en  kvazk  gefa  mundu  sta6ar- 
foniS  f  hendr  SigurSi.  Nu  ba5u  vitrir  menn,  Kolbeinn  Tumason 
ok  Hafr  Brandzson,  ok  margir  a8rir,  at  biskups-efni  skyldi  heldr 
handsala  Sigur8i  staSinn  til  forra3a,  en  hnekkja  sh'kum  manni  fra 
sem  var  SigurSr.  Ok  J)6tti  morgum  monnum  eigi  mega  betr  fyrir 
sja  staSar-forraSum  en  selja,  i  hendr  Sigur8i  ok  fcorfSi.  Ok  rsezk 
J)at  6r,  at  hann  handsalar  SigurQi  staSar-forraS.  Si5an  ferr  Sigur3r 
me3  brdf  biskups-efnis  i  Skalaholt  til  Pals  biskups,  £>at  er  svd 
maelti : — 

29.  'Pali  biskupi  sendir  kve8ju  Gu5s  ok  sma  GuSmundr  prestr, 
er  nu  er  kalladr  biskups-efni : — Ek  hefi  jatzk  undir  meira  vanda 
en  ek  sea"  til  fserr  at  bera,  ok  haft  eigi  y8art  ra8  til  e8r  lof,  sem 
vera  atti.     Nu  vil  ek  bi8ja  y8r  alita  af  Gu8s  halfu,  sem  J)dr  eru8 
skyldir  til,  at  segja  hvat  y8r  er  nsest  skapi.     Vili  J)dr  annan  mann 
kjosa  til  J>essa  vanda l  ok  vegs,  er  ek  hefi  6maklegr  undir  jatask, 
J)a   vil  ek  feginn   upp  gefa   ok   fra  fara,  J>viat  ek  verS  JDCSS  af 
nokkurum  varr,  at  t>eir  Jjykkjask  af  maelt  hafa;    ok  hefi  ek  J)vi 
ra8it  SigurQ  Ormsson  til  fjar-forra5a  me8  m^r,  at  menn  kvfddu 
fjdr-forra3um  minum.     Nii  kjosit  skj6tt  annat-hvart,  J)at  sem  Gu8 
kennir  y8r,  ok  sendit  m^r 2  bref  sem  fyrst,  hvart  Jpe'r  kj6sit  mik  til 
e8r  frl      Vale.' 

30.  En  er  Sigur3r  faerir  Pali  biskupi  br^f  J)etta,  J)4  sendir  hann 
mann  {>egar  me5  brdfi  austr  i  Odda  til  Saemundar,  J>at  er  sv4 
mselti : — 

'  Pall  biskup  sendir  kveSju  Gu8s  ok  slna  Saemundi  br6Sur  sinum : 
— BreT  biskups-efnis  kom  til  min,  at  ek  skula  kjosa  annan  mann 
til  biskups,  ef  ek  vil ;  en 3  hann  \6zt  buinn  upp  at  gefa  kosningina. 
Hann  hefir  ra6it  til  Sigur6  Ormsson  til  sta5ar-forra8a ;  {)viat  menn 
hug6u  ]}at  helzt  a3r,  at  fjar-var9veizla  hans  myndi  eigi  me8  forsja. 
Ek  ]pikkjumk  J)ess  kenna  a  bre*fi  [hans],  at  hann  mun  setla  utan 
f  sumar,  ef  hann  er  eigi  fra  korinn ;  J)vfat  hann  ba3  mik  skj6tt 
at  kve8a,  hvdrt  ek  vilda  kjosa  hann  til  e6r  fra.  Nu  vil  ek,  at  J)ii 
segir,  hvart  ek  skal  at  kveda.' 

31.  Saemundr  sendi  brdf  i  m6ti,  ok  maelti  sva  : — 

'Pali  biskupi  sendir  Saemundr  kve8ju  Gu6s  ok  sma: — Veiztu, 
br68ir,  at  GuSmundr  biskups-efni  hefir  eigi  mikill  vinr  verit  f 

1  vanda]  valldz,  Gms.  a  mer]  Gms. ;  me5,  Cd.  s  en]  add.  Gms. 


1202,]  GUDMUNDAR  SAGA  G(5DA,  29-33.  123 

[I.  219,  220:  *iii.  16.] 

malum  varum  SigurSar ;  en  J)6  er  hann  mjok  leyfdr  af  monnum, 
ok  liklegt  at  J)vf  muni  kosningr  undir  hann  kominn,  at  J)at  muni 
Gu6s  vili  vera.  Spyr  ek,  at  hann  muni  fyrir  margs  sakir  vel  til 
Tallinn,  bseQi  gaezku  sinnar  ok  siSvendi,  ok  hreinlifis  \  er  mest  um 
var5ar.  En  ef  nokkut  er  annat  1,  J)a  tak6u  eigi 2  vanda  af  NorSlend- 
ingum  at  jpeir  abyrgist  kor  sftt.  En  ]mt  er  ra5  mitt,  kj6s  hann  heldr 
til  en  fra,  J)vfat  eigi  [er]  vfst  hverr  Ifklegri  er  til  at  Gu6i  h'ki  betr3  en 
sja.  Ok  er  vanu  bezt  at  haetta ;  6ra8it  at  sa  finnisk  at  eigi  megi 
at  finna.  Einhlftir  gorSusk  Nor51endingar  at  um  kor  sftt;  beri 
£>eir  nu  abyrg3  fyrir  hve  ver3r.  Vale' 

32.  Nii  kemr  breT  i  Skalaholt.     M  sendir  biskup  bo9  torvaldi 
Gizorarsyni  ok  Halli,  ok  Magnusi  br66ur  hans,  ok  SigurSi  Orms- 
syni.     Ok  eiga  J>eir  fund.     Ok  1/sir  biskup  yfir  J)vf  fyrir  {>eim,  at 
kosningi  var  orpit  undir  hann ;  ok  hann  hafdi  raSit  fyrir,  at  kjosa 
hann  til  en  [eigi] 4  fra.     Binda  J>eir  t>a  allir  me6  fast-maeli  J)etta 
me6  s^r.     Sendi  J)a  ok  biskup  SigurQ  Ormsson  me6  breTum  nor3r 
til  GuSmundar  biskups-efnis.     tat  maslti  sva : — 

'Pall  biskup  sendir  kveSju  Gu6s  ok  sma  GuSmundi  biskups- 
efni: — Gu6  hefir  kosit  J)ik  til  biskups  ok  vaer;  ok  ertu  fastlega 
kosinn  at  Gu9s  logum  ok  manna,  sva  sem  a  J>essu  landi  ma 
fullegast.  Nii  er  Gu6  ok  g66ir  menn  hafa  £enna  vanda  a  Jpik 
lagt,  J>a  berr  oss  nauQsyn  til,  at  finna  J)ik  sem  braQast;  J)vfat  ek 
kennda  J>ess  i  brdfi  y9ru,  at  J)ii  munt  setla  utan  i  sumar,  ef  sa 
vill  sem  ]pu  mundir  kj6sa 5.  Nii  vil  ek  koma  til  motz  vid  J)ik  J)ar  er 
t>u  vill ;  en  kunna  J)6kk,  at  J)u  saekir  mik  heim ;  en  skylda  ]pik  eigi 
til ;  J)vfat  ek  a  morg  nauSsynja-b'rendi  til  erkibiskups,  {>au  er  ek 
vil  at  J)ii  komir  a  mfnn  fund  a6r  {>ii  farir  utan.  Vale6.' 

33.  Nu  IfQr  vetrinn  af  hondum,  ok  ferr  biskups-efni  eptir  Hvfta- 
daga  su8r  i  Skalaholt  at  hitta  Pal  biskup,  ok  tekr  vi3  breTum  hans 
J)eim  er  hann  sendi  erkibiskupi.     Ferr  si9an  heim  til  H61a.     M 
kemr  SigurSr  austan  ok  J)au  tdridr.     Gora  J)ann  kost  biskups-efni, 
at  f<6  J>eirra  skyldi  eigi  J>verra ;  ok  kollu8u  tvau  hundru3  hundraSa. 
En  J>at  var  allz-konar  fe*,  bae5i  frftt  ok  6frftt.     Ok  var  {>vi  jataS. 
Gu3mundr  var  biiinn  til  skips  me6  tfunda-voru  sfna.     En  er  hann 
var  til  skips  kominn,  J>a  kom  Hrafn  vestan  Sveinbjarnarson,  ok  var 
biiinn  med  honum  til  farar,  sem  J)eir  hof6u  aatlad.     far  var  ok 

1  hreinlifis]  Gms. ;  meinleysis,  Cd.  2  takSu  eigi]  Gms.,  B  ;  fyrir,  Cd. ;  taki 

fcer,  B.  3  betr]  Gms. ;  vel,  Cd.  *  eigi]  add.  5  Thus ;  ef  sva  ferr  sem  bii 
setlar,  Gms. ;  om.  B.  6  Vale]  add.  B. 


i24  STURLUNGA  SAGA.     IV.  [A.D. 

[I.  221  :  *iii.  17.] 

Thomas  RagneiSarson  ok  fvarr  J6nsson,  Grfmr  munkr,  Eyj61fr 
Snorrason.     Fimtan  v6ru  []par]  Islenzkir  menn. 

34.  feir  le*tu  lit  Dr6ttinsdag,  fyrir l  Divisio  Apostolorum.  Biskups- 
efni  haf5i  sendan  Kollsvein  Bjarnarson  fra  skipi  nor8r  [um  fjord], 
at  saekja  vatz-kerold  t>eirra ;  ok  kemr  hann  nor5an  at  fir3i  J)a  er 
skipit  siglir  lit;  ok  er  or6inn  strandar-g!6pr.  far  koma  t>a  at  f 
J)essu  menn  roandi,  Narfi  6r  Brekku,  ok  voru  komnir  me6  fiska 
austan  6r  Flatey.  Kollsveinn  sag5i  J)eim  til  vandraeda  sfnna,  ok 
skorar  a  J>a  til  flutningar.  '  flla  ertri  kominn/  kva6  Narfi,  '  ok  er 
t>etta  baeQi  nauSsyn  J>m  ok  biskups-efnis,  ok  skal  at  visu  vi6  JDe*r 2 
verSa.'  feir  kasta  J)egar  fongum  af  skipi ;  taka  vi6  Kollsveini  ok 
fongum  bans,  ok  r6a  lit  undir  segli  eptir  firSinum.  Tekr  vindr 
at  vaxa ;  ok  gengr  kaupskipit  undan.  Tekr  hann  til  or5a  Narfi : 
t>a  er  hann  seV  at  undan  berr  hafskipit :  '  Hversu  lengi  roum  v^r 
nii  eptir  kaupskipinu  a9r  J)^r  J)ykki  klaekis-laust  eptir  s6tt  varrar 
bandar  ? '  Hann  svarar :  *  tJt  i  fjarckr-kjapta 3,  J)ar  til  er  haf  tekr 
vi6.'  '  Sva  er  jafnt/  kva6  Narfi,  '  ok  skal  sva  vera.'  En  er  kaupskip 
kemr  lit  at  Hrfsey,  tekr  biskups-efni  til  or5a:  'Nii  skal  leggja 
segl;  ok  vil  ek  eigi  sigla  fra  manni  mmum  ]peim  er  a  landi  er; 
enda  vil  ek  hafa  messu  i  dag  f  eyunni.'  Austmenn  mseltu,  at 
ollum  vseri  J)etta  mjok  i  m6ti  skapi,  at  6n^ta  g69an  byr.  En  hann 
sagSi,  at  Jpeim  mundi  hefna ;  '  Ok  mun  Gu8  lata  ver8a  meiri 4 
seinkan  farar  J)essarar  varrar  en  J>etta.'  En  er  J>eir  sja,  at  h6num 
mislikar,  J)a  var  laegt6  segl  ok  kasta8  akkeri.  Gdkk  biskups-efni 
d  land,  at  syngja  messu.  Nii  t>urftu  J>eir  Narfi  eigi  lengra  at  r6a 6, 
ok  stigr  Kollsveinn  ]?ar  a  skip.  En  um  morguninn  eptir  ]pa  var 
byrr,  ok  vilja  J>eir  heimta  upp  akkeri  sitt ;  ok  er  ]pat  fast ;  ok  ganga 
J>ar  til  a3rir  at  o5rum,  ok  leita  J)ess  er  J)eim  kemr  i  hug,  ok  gengr 
eigi  upp.  M  er  sagt  biskups-efni ;  ok  gengr  hann  til,  ok  blezaSi 
ok  mselti:  {Dr6ttinn  mmn,  leystu  akkerit !' — ok  tekr  f  strenginn. 
fa  losnar  akkerit ;  ok  taka  J)eir  til  segls,  ok  sigla  til  Grimseyjar, 
ok  liggja  J)ar  viku.  fa  kemr  i  byrr,  ok  sigla  J)a  nor6r  fyrir  Gniipa. 
t>a  kemr  andvi6ri  a,  ok  rekr  J)d  aptr  allt  vestr  til 7  Skaga.  M  l^ttir 
t>eim  r^tti ;  ok  komask  J)eir  annat  sinn  nor8r  fyrir  Langanes ;  ok 
kemr  enn  andviQri,  ok  rekr  l>a  enn  vestr  i  haf.  M  dreymSi  konu 

1  fyrir]  added,  for  in  1202  Div.  App.  or  1 5th  of  Jujy  fell  on  Monday;  conse- 
quently it  was  on  the  I4th  they  started.  a  p£r]  add.  B  and  Gms.  3  kjapta] 
B,  Gms. ;  kjoptu(!),  Cd.  *  meiri]  B,  Gms.;  minni,  Cd.  5  laegt]  fellt,  Gms. 
"  at  roa]  add.  Gms.  7  til]  fyrir,  B. 


1202.]  GUDMUNDAR  SAGA  G^DA,  34.  125 

[I.  222:  *iii.  18.] 

um  n6tt  a  skipi  J)eirra,  at  madr  i  biskups-buningi  gengi1  eptir 
skipinu,  ok  J)ar  at,  er  biskups-efni  hvildi  ok  blezadi  yfir  hann. 
H6n  J)6ttizk  vita,  at  J>ar  var  Jon  biskup.  Um  daginn  eptir  raeSir 
biskups-efni :  '  i>at  vaeri  ra3  mitt  at  taka  til  segls,  ok  sigla  vestr 
fyrir  landit,  f>vfat  ganga  a  land-nyr6Hngar,  ok  mun  eigi  ganga  vilja 
fyrir  nor8an  landit/  fetta  er  ra6s  tekit.  Ok  sigla  vestr  um  landit ; 
ok  sva  fyrir  Vest-fjor3u  ok  su6r  fyrir  Snsefellznes,  ok  sva  su6r  fyrir 
Reykjanes.  M  fyrir  Eyjafjoll.  M  ganga  a  Iand-nyr5ingar.  Ok 
rekr  J)a  su3r  i  haf,  ok  ver6a  varir  vi9  SuSreyjar,  ok  bera  kensl  a ; 
ok  eru  komnir  vi6  Eyjar  t>aer  er  Hirtir  heita.  £ar  spurSu  J>eir 
andlat  Sverris  konungs.  ^a  berr  J)a  su6r  i  frlandz-haf  ok  su9r 
fyrir  frland,  ok  hafa  storm  ve8rs2,  ok  heyra  grunn  foil  alia  vega 
fyrir  ser.  M  rae6ir  biskups-efni,  at  allir  menn  skuli  ganga  til 
skripta,  ok  kenni-menn  allir  skuli  gora  krunur  sfnar,  ok  skyldi 
stofna  heit.  Ok  sva  var  gort  sem  hann  ba6.  ^eir  heita  at  gefa 
alin  af  sekk  hverjum,  ok  gora  [mann]  til  R6ms,  ok  gefa  halfa  mork 
vax  ma8r  hverr  til  kirkna.  M  f^ll  J)egar  ve6rit,  ok  fengu  £egar 
byr  til  N6regs.  Ok  fann  biskups-efni  Hakon  konung  i  Bjorgyn ;  ok 
t6k  hann  allvel  vi&  honum.  For  biskups-efni  nor9r  til  Ni6ar6ss. 
Ok  vigSi  Eirekr  erkibiskup  hann  til  biskups. 

1  at — gengi]  B ;    mann — ok  gengr,  Cd.  2  storm  ve5rs]  B,  Gms. ;    stor 

andvedr,  Cd. 


V. 

GUDMUNDAR    SAGA    D^RA, 

ALSO   CALLED 

ONUNDAR-BRENNU   SAGA. 

A.  D.      II84  —  I2OO. 


Nti  tek  ekpar  til  frdsagnar  er  tvennumferr  sogumfram  at; — 
GUBMUNDR  hefir  ma8r  heiti6.  Hann  var  Eyj61fsson,  ok  bj6 
d  bae  J>eim  er  heitir  a  HelgastoQum  i  he'radi  f>vf  er  Reykjardalr 
heitir.  Hann  var  au3igr  ma5r  at  fjarhlutum  ok  vinssell;  heldr 
var  hann  sinkr  kallaQr.  Hann  dtti  son  J)ann  er  Teitr  h^t;  hann 
var  vaenn  macSr  ok  vinssell1.  Gu8mundr  atti  brae3r  tva  ;  h^t  annarr 
Halld6rr  en  annarr  Bjorn;  J)eir  v6ru  f(6minni  enn  Gu8mundr,  ok 
v6ru  t)6  baandr  ba8ir  f  dalnum.  far  var  1p£  g6tt  b6nda-val  i  dalnum. 
fa  bj6  i  Fellz-mula  Sigur3r  Styrkdrs  son  logsogu-mannz,  en 
d  Grenja3arsta5  Eyj61fr  son  Hallz  Hrafns  sonar  log[sogu]- 
mannz 2,  tJlfh^8ins  sonar,  Gunnars  sonar,  I6g[sogu]mannz.  Sigrf8r 
d6ttir  Hallz  Hrafns  sonar  var  m68ir  Gudlaugar,  mo8ur  Ketils  prestz 
forlaks  sonar,  mo5ur-fo$ur  mfns,  item  mdtiur-fotiur  Narfa-sona s. 
En  er  Teitr  6x  upp,  J)a  var  h6num  ra8s  Ieita3.  fdrolfr  h^t  b6ndi ; 
hann  var  Sigmundarson ;  hann  bj6  f  EyjafirQi  d  bae  t)eim  er  heitir 
[f]  MoQru-felli;  hann  var  f  g65ra  b6nda  virdingu;  hann  var  d6ttur- 

1  B  begins  thus — Gudmundr  h6t  ma&r  hann  bjo  a  Helgastodum  i  Reykjardal ; 
hann  var  auSigr  ok  vinsaell.  Hann  4tti  son  er  Teitr  h^t.  Gu6mundr  4tti  braefir  ij. 
etc.  The  whole  chapter  being  here  much  abridged  and  curtailed. 

3  Styrk&rs  sonar  logsogo  mannz  tJlfh66ins  sonar  16'gmannz  Gunnars  sonar  log- 
mannz  (!),  B.  8  m65ur-fo8ur — Narfa-sona]  thus  Cd.  (Br.) ;  m6&ur  f68ur  Narfa- 

sona,  B,  dropping  «m68ur  fo'Sur  mins  item,' — a  homoteleuton,  •  moour-f66ur ' 
being  repeated  in  A. 


GUDMUNDAR  SAGA  D1?RA,  1.  127 

[1.131:  iii.  9-1 

son  HafliSa  Massonar.  f  6r61fr  atti  konu  t>a  er  Steinunn  he't,  d6ttir 
forsteins  rangldtz;  ]?au  attu  J>rja  sonu;  ok  er  {jeirra  eigi  h^r  viQ 
getid.  D6ttur  attu  J>au  eina,  er  Oddkatla 1  he't ;  h6n  var  vaen  kona, 
ok  kunni  seV  allt  vel.  f  eirrar  konu  var  be6it  til  handa  Teiti.  fat 
J)6tti  jafn-rse6i;  hann  var  kyn-staerri;  [en]  h6n  var  fe'meiri,  en 
hvar-tveggi  it  vinsaelasta.  Nu  er  hon  fostnud  Teiti.  Eptir  {>at 
f6r  hon  heim  til  bus  ]?ess  er  JDau  attu.  Tok  hon  J>egar  til  biis- 
forraSa;  en  a6r  hofdu  J)ar  ymsar  matseljur  verit  si5an  er  kona 
Gu3mundar  andaQisk.  fat  var3  6'llum  vel  at  skapi.  En  eptir  J>at, 
vanu  bra6ara,  ]pa  seldi  Gudmundr  af  hendi  buit  ok  alia  fjar-hluti, 
ok  t6ku  J>au  vi3;  en  Gu3mundr  r£zk  i  brott  me8  J>at  er  hann 
Jmrfti  til  forlags-eyris ;  ok  r£zk  til  fverar;  ok  tok  munks-vigslu ; 
en  {>ar  var  J>a  Hallr  Hrafnsson  ab6ti.  Bratt  sneri  fjar-haginum 
fyrir  Teiti,  er  GuSmundr  var  i  brottu.  Eitt  sumar  kom  skip  f 
Eyjafir5i,  ok  st65u  f)ar  uppi  J)rjii  skip  um  vetrinn;  en  J)a  var 
hallaeri  mikit.  M  var  Kolbeinn  Tumason  hofSingi  i  SkagafirQi; 
ok  [haf6i]  hann  fundi2  at  J>vi,  at  bsendr  skyldi  eigi  taka  minni 
forgipt  J)ar  i  he'ra&nu  en  hann  kva6  a;  ok  lagSi  f£  vi5.  En 
Austmonnum  J)6ttu  J)egar  heldr  miklar  forgiptir,  ok  vistuSusk  J)vi 
eigi  vestr  um  Hei3i.  Teitr  Gu9mundarson  t6k  vid  J)remr  Aust- 
monnum; he't  einn  Grimr,  er  kalladr  var  rau5r,  Erlingr  ok  Rafn. 
fat  var  ]pann  vetr,  er  baejar-bruni  var  a  MoSru-vollum  f  EyjafirSi  ok 
d  Bakka  j[  Mi6fir6i,  ok  enn  fleiri  a5rir.  Teiti  Ifka3i  vel  vi6  vetrtaks- 
menn  sina,  ok  {)6tti  f^silegt  a  brott  at  fara  me8  {)eim.  Hann  haf5i 
eigi  a6r  af  landi  farit ;  ok  re*zk  hann  til  skips  me3  Jpeim.  M  f6ru 
ok  litan  fleiri  menn.  Teitr  he't  ok  ma9r;  hann  haf6i  bdit  at 
Keldum  ok  i  Gunnarsholti ;  ok  atti  Vilborgu,  dottur  Gizurar  Hallz- 
sonar.  Ok  f>at  sumar  f6r  utan  forgeirr  son  Brandz  biskups,  ok  sd 
ma3r  er  GuSmundr 3  he't  af  Au8kiilu-sta3.  Annat  sumar  a"  5r  haf3i 
farit  forvardr  Asgrfmsson  inn  au6gi.  Ok  um  hvern  J>eirra  i  sinni 
sveit,  J)a  J)6tti  at  ongum  meiri  ska3i  [J)eim]  er  eptir  v6ru ;  en  engi 
J>eirra  kom  [aptr]  hingat  til  landz.  fat  var  J)a  siSvani,  at  Brandr 
biskup  f6r  hvert  sumar  um  fj6r8ung  [sinn],  ok  gisti  annat-hvart 
sumar  at  flestum  kirkjum 4,  ok  atti  {>a  at  gista  at  Helgasto3um  at 
biii  Teitz.  fa  haf8i  Oddkatla  J)ar  bo3  inni,  ok  bau5  J)angat  frsendum 
sfnum  ok  vinum,  f  6r61fi 5  [m63ur]-fo8ur  sfnum  ok  (3lafi  f orsteins- 


1  Otkatla,  B.          2  fundi]  emend. ;  fundid,  Cd.          3  Gunnarr,  B.         *  ok  gisti 
at  annarri  hvarri  kirkju,  B.         5  f>orsteini,  B  (badly). 


128  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[1.132:  iii.  9.] 

syni  m63ur-br63ur  sinum,  ok  Eyj61fi  Hallzsyni,  er  atti  GuSrunu 
Olafsd6ttur  systrung1  Oddkotlu. — fann  dag  er  hann  sat  J)ar,  ]?a 
ur9u  J)ar  nokkurir  kynlegleikar :  M  er  konur  gengu  um  beina 
um  dagver5,  JDa  s/ndisk  Oddkotlu  Teitr  b6ndi  sfnn  sitja  f  millum 
manna  nokkurum  sinnum.  En  J>a  er  h6n  hug6i  at,  J>a  sa  h6n 
ongan  honum  likan.  Ok  matti  h6n2  eigi  ganga  um  beina  fyrir 
J)eim  sokum.  Ok  a6r  menn  faeri  brott,  J)a  heimti  Oddkatla  til  foSur 
sfnn  ok  truna6ar-menn  sfna;  ok  beiddi,  at  skipta  skyldi  fe*  me9 
f>eim  Teiti  b6nda  hennar.  En  J>at  J)6tti  kynlegt ;  J)vfat  J)au  unnusk 
vel  meSan  J)au  v6ru  asamt.  En  J3a  er  hon  sagSi  J)eim  J^etta,  J)a 
v6ru  J)eir  6trau3ari.  En  h6n  atti  at  hafa  mund  sinn  ok  heiman- 
fylgju;  ok  er  akvedit  hvat  h6n  skyldi  hafa  f  londum  edr  lausum 
aurum.  En  h6n  kvazk  hvartki  mundu  skilja  vi5  Teit  b6nda  sfnn 
Qar-hlut  n^  samvistu,  ef  hann  kaemi  til.  En  Jmt  sumar  it  sama,  er 
skip  k6mu,  J)a  var  sagt  lit  lat  Teitz ;  ok  hafdi  hann  andask  um 
varit  f  Noregi.  fau  dttu  engi  born.  Ok  J>a  toksk  umraeSa  hverr 
erfingi  Teitz  var;  J)6tti  J>ar  vei6i-vefjan 3  mikil.  Var  J>at  margra 
manna  alit,  at  fa5ir  hans  myndi  erfa  hann 4 ;  en  brse9r  Gu5mundar, 
Bjorn  ok  Halldorr,  kollu3u  at  GucSmundr  aetti  ekki  f<6  at  taka,  ne* 
annask,  er  hann  hafSi  munks-vfgslu.  far  gengu  menn  at  sveitum, 
ok  voru  margir  hvarir-tveggju.  En  Eyj61fr  Hallzson  d  Grenja6ar- 
sta5  l^t  s^nna,  at  bera  mundi  undir  GuSmund.  Eyj61fr  atti  sonu 
tvd,  ok  vildi  fa  hvarum-tveggja  staSfestu ;  ok  f6r  til  fverdr,  ok 
falaQi  at  GuSmundi  londin  ok  erfdina;  ok  keypti  sfdan  litlu  betr 
en  half-virdi ;  ok  skyli  sjalfr  dbyrgjask  hvat 5  log  baeri.  Ok  er  J)eir 
Halld6rr  ok  Bjorn  fregna  fetta,  J)a  J)ol6u  J)eir  flla  vi5,  ok  J>6tti  sfn 
eign  vera;  unnu  Eyj61fi  flla  at  nj6ta;  en  J)eir  mjok  f«6-J)urfa. 
Eyj61fr  keypti  f&t  milli  J61a  ok  Fostu.  En  f  Paska-viku  f6ru  {>eir 
brsedr  inn  til  EyjaQar3ar  til  Horgar-dals  til  fundar  vid  go5or6z- 
menn  sfna, — annarr  |)eirra  var  f  J>ingi  me6  forvardi  fcorgeirssyni, 
hann  bj6  d  Mo3ruv6llum  f  Horgardal,  en  annarr  me6  Onundi 
forkelssyni  a  Laugalandi, — ok  baru  fyrir  {)a  vandraeSi  sfn,  ok  baSu 
f>a  asja.  Ok  ]par  kom,  at  hvarr  J>eirra  handsala3i  sfnum  go3or8z- 
manni  heimting  fjarins,  hvergi  [er]  peirra  hlutr  ver3r  af  sjalfra. 
Ok  f6ru  t>eir  vi6  t>at  f  brott.  Ok  spurSusk  J)essi  tfSendi.  En  um 
varit  eptir  Paska  skipar  Oddkatla  lond  sfn ;  ok  t6k  J)i  til  J)ess  fjar- 

1  systrungu,  B.  2  hon]  add.  B.  3  vei6i-vefjan]  thus  Br.  and  440  (vei&ar- 
efni  ?  or  vei9r  ok  f6v&n  ?  or  the  like)  ;  B  omits  the  passage.  *  myndi  arf  eiga  at 
taka  eptir  hann,  B.  5  hvat]  hv£rt,  B. 


ii87.]  GUDMUNDAR  SAGA  D1?RA,  2,  3.  129 

[1.133:  iii.  10,  ii.] 

skiptis  er  verit  haf3i  it  fyrra  sumarit.  Ok  sf3an  f6r  h6n  af  Helga- 
sto3um  me6  allt  si'tt  inn  til  Mo3rufellz  til  foQur  sins.  Ok  er  hon 
or  {)essi  s8gu. 

2.  Eptir  J)etta  hittask  J)eir  hofSingjarnir,  f>orvar3r  ok  Onundr ; 
ok  r6ftu  J)at  me6  seV,  at  hverfa  at  ba6ir  samt ;  ok  foru  heiman  ok 
norSr  til  Reykjardals,  ok  hoffiu  nser  fimm  tigi  manna ;  ok  settusk  i 
bu  a  HelgastoSum.     En  J)at  fre'tti  Eyjolfr  bratt;   £vfat  hann  atti 
skamt  at  spyrja ;  ok  samna3i  at  seV  monnum ;  ok  r£zk  J)ar  til  meS 
h6num  Sigur3r,  bui  bans,  Styrkarsson,  ok  fsleifr  ok  Asbjorn  braeSr1 
Eyjolfs.     tar  r£zk  [ok]  til  me3  J)eim  Kleppjarn  Klaengsson ;  hann 
dtti   IngigerSi2   systur   Sigur6ar.      f»angat   rdzk   ok   me6   Eyjolfi 
Hjalmr  Asbjarnarson  fra  Vestrh6pi,  ok  Asgrimr  Gilsson  i  Vatzdal, 
«r  atti  JarngerSi  systur-dottur  Eyjolfs;    Mar  Gu6mundarson  nd- 
frsendi  Eyjolfs;  hann  atti  Helgu,  dottur  Snorra  Kalfssonar.     En 
me3  Onundi  var  Einarr  Hallzson  fra  Mo9ruvollum.     ^eir  attu  bse6i 
saman  go3or3   ok   fraendsemi.      ^d   hof5u    hvarir-tveggju    setur 
fjolmennar.     fd  f6r  Eyjolfr   til   Helgasta6a,  ok  mattu  jpeir  eigi 
saettask,  J)viat  hvarir-tveggju  kolluSusk  allt3  eiga  J)at  er  ]peir  deil3u4 
um ;  ok  ur9u  eingi  mi6lunar-mal  me6  J>eim ;  J)viat  hvarigir  vildu 
lata  ne*  eitt  af  sfnu  mali.     Ok  varS  J>at  si3an  at  stefnu-for 5;  ok 
stefndi  Onundr  Eyjolfi  um  afneyzlu  fjarins,  ok  kallar  sins  neytt 
vera.      I'orvarSr    stefndi    Mavi    Gu3mundarsyni ;    ok   stefnt   var 
sonum  Onundar  tveimr,  Hamundi  ok  Vigfusi,  ok  J)eim  manni  er 
ValgarSr  h^t.     f'eir  bjoggu  {)etta  mal  til  Vo61a-J)ings. 

3.  Ma6r  h^t  GuSmundr,  ok  var  f>orvallzson ;  hann  var  kallaSr 
inn  d^ri.     Hann  bjo  i  Oxnadal  a  baa  J)eim  er  a  Bakka  heitir; 
hann  var  br63ir  Asgrims,  foSur  I'orvarSz  ins  au9ga,  ok  Alfei3ar  er 
atti  Gizurr  Hallzson,  ok  Vigdisar  er  atti  Forni  Sokk61fsson,  er 
Fornungar  eru  vi6  kenndir;    ok  var  hann  sam-mae8ri  viQ  I'ord 
I>6rarinsson  at  Laufasi.     Gu8mundr  haf8i  go3or3  at  meSfor,  er  att 
hafSi  Asgrimr  brodir  hans,  ok  £orvar3r  au5gi.     Hann  var  me5 
hvarigum  at  J)essum  malum.    Hann  samna8i  at  s^r  monnum,  bae3i 
sfnum  J)ingmonnum  ok  annarra,  ok  f6r  vi5  J)at  til  var-{)ings.    En  er 
menn  v6ru  komnir  til  ]pings 6,  J)a  var  ekki  um  ssettir  at  leita,  JDvfat 
hvarigir  vildu  n6  eitt  af  sinum  malum  leggja,  ok7  hvarir-tveggju 
kollu3usk  allt  eiga  einir,  ]pat  er  um  var  deilt.     f>eir  torvarSr  ok 

1  brx8r]  broSir,  B.  2  Ingiri9i,  B.  3  allt]  V.,  440 ;  mart,  Cd.  4  deil9u] 
V, ;  vildu,  Cd.  5  HelgastaSa — stefnu-for]  om.  B.  6  en  er  menn  k6mu  til  vdr- 
J)ings,  B.  7  hvdrigir— ok]  add.  B. 

VOL.  I.  K 


130  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[1.134:  iii.ii.] 

Onundr  heitu9usk  jpess,  at  leita  eigi  log-varna  fyrir  sik,  ok  verja 
mal  meS  bardaga;  en  GuSmundr  g£kk  sva  milli  me9  flokk  sinn, 
at  hvdrki  var8  bardagi  n£  saks6knir.  En  J>eir  er  saks6kn  hof3u 
til  biiit,  nefndu  at  J>vf  vatta,  sem  log  st63u  \  at  taka  sva  buin  mal 
upp  a  AlJ^ingi,  sem  til  var-JDmgs  voru  buin,  er  JDar  matti  eigi  saekja 
at  logum.  Ok  sleit  vid  jpat  Jnnginu.  M  bjoggusk  menn  til 
Aljringis,  er  at  pvi  kom ;  ok  ferr  hvarrgi  jpeirra  til  t>ings,  Onundr 
u6  fcorvarSr;  ok  for  Einarr  Hallzson  me9  go6or6  Onundar;  en 
me3  go5or5  I)orvar8z  sa  maSr  er  Snorri  hdt,  ok  var  Grimsson, 
fraendi  forvarSz.  £eir  beiddu  J)a  eigi  svara  fyrir  sik,  e6r  leggja  J)ar 
hlut  sinn  vi9,  ok  sog8usk  mundu  klappa  um  eptir,  er  mal  ksemi 
heim  i  h^raQ.  Olafr  f'orsteinsson  bau3  Kleppjarni,  hvart  hann  vildi 
heldr  veita  Eyjolfi,  ok  fara  til  t>ings,  e6r  vera  heima  ok  gaeta  h^ra6s. 
Kleppjarn  for  til  J)ings,  en  Olafr  var  heima.  En  J)eir  Onundr  ok 
fcorvarftr  satu  i  biium 2  sfnum  um  J)ingit,  ok  hlifdu  sva  setunni,  ok 
gor3u  ongum  manni  mein.  Ok  er  menn  komu  heim  af  J)ingi,  J)a 
v6ru  J)eir  kallaSir  sekir,  Onundr  ok  I>orvar3r.  Ok  f6ru  J)a  i  setu 
hvarir-tveggju,  ok  somnuSu  monnum  at  hvaru3  sem  jpeir  fengu. 
En  er  dr6  at  f^rans-domum, — ok  sottu  menn  langt  til, — J)a  kom 
austan  or  FjorSum  Teitr  Oddzson,  magr  torvarSz,  at  veita  honum. 
fa  var  kominn  til  rack  i  SkagafjorQ  SigurSr  Ormsson  med  forfQi 
Gizurardottur,  er  att  haf3i  Tumi  Kolbeinsson ;  en  Kolbeinn 
Tumason  var  utan  farinn,  ok  skyldi  Sigur3r  hafa  manna-forra3 
eptir.  GuSmundr  sendi  SigurSi  or3,  at  hann  skyldi  fa  h6num 
nokkut  Ii3 ;  ok  f^kk  Sigurdr  h6num  fjora  tigi  manna,  alia  vel  buna. 
Ok  J)ann  dag  er  ferans-domr 4  skyldi  vera,  for  Gu3mundr  heiman 
me3  tvau  hundruQ  manna 6  ok  for  a  halsa  millum  Horgardals-ar  ok 
Kraeklinga-hliSar,  ok  maetti  J>ar  flokki  Eyj61fs.  En  fdrans-ddmar 
v6ru  nefndir,  annarr  a  MoSruvollum,  en  annarr  a  Laugalandi.  Nu 
fara  J>eir  Onundr  ok  forvarQr  me9  flokki  sfnum  a  m6ti  flokki 
Eyjolfs.  En  er  GuSmundr  haf3i  sto8vat  flokk  Eyj61fs  6,  J)a  sneri 
hann  aptr  {>ar  til  er  hann  maetti  flokki  J>eirra  Onundar  ok  ]?orvar3z, 
ok  sto8va3i  J)a 7,  l>viat  Eyj61fr  kallaQi  log  til  t>ess,  at  {)eir  heydi 8  t>ar 

1  Thus  emend. ;  sem  log  sto&u  at  J>vi,  Cd. ;  en  J>eir  er  me6  soknir  foru,  bu&u  sva 
buin  malin  til  Albingis,  er  eigi  matti  at  logum  saekja  a  varying!,  ok  sleit,  B. 
*  bum,  B.  3  Emend. ;  at  hvarum,  Cd.  *  ferans-domar,  B.  6  halft  annat 
c.  manna,  B.  •  en  ferans-d6mar — flokk  Eyjolfs]  add.  B  ;  in  Br.  here  is  a  homo- 

teleuton.  7  hann  gekk  bar  i  milJi,  add.  B  (a  repetition  from  the  following). 

8  heyai]  hzai,  B. 


u87.]  GUDMUNDAR  SAGA  D^RA,  3.  131 

[I.  135:  Hi.  ii.] 

ferans-doma  i  H3i ]  sfnu,  er  J)eim  vseri  ohaett  framast  at  koma.  En 
J>eir  i>orvar5r  ok  Onundr  hdtu  J>vf,  at  ]pegar  skyldi  bardagi  vera. 
M  gengr  Gu3mundr  milli ;  ok  sagoH,  at  hann  mundi  J>eim  i  moti  er 
eigi  vildu  hty3a  J)vi  er  hann  maelti.  Ok  var5  enginn  fe'rans-domr, 
ok  einginn  bardagi.  Ok  foru  menn  vi6  J)at  brott,  ]pa  er  a  dag  var 
H6it;  ]pviat  ]pat  var  mselt  i  logum,  at  fe'rans[d6ms]-gogn 2  skyldi 
fram  komin  er  s61  vaeri  i  suQri.  Ok  foru  menn  sva  i  brott,  ok  i 
setur  hvarir-tveggju.  En  Jpeir  menn  til  heraSa  sinna,  er  lengst  voru 
at  komnir.  Satu  J>a  hvarir-tveggju  me9  fjolmenni.  Vist  var  miklu 
betri  at  bunaQi  a  HelgastoSum;  ok  var8  ]par  betra  til  einhleypinga; 
en  for  um  tilfong  sem  verSa  matti,  J)a  er  biiit  st63sk  eigi.  En  at 
Eyjolfi  var  borinn  hvalr  ok  egg,  ok  neytti  allz  J)ess  er  sett  var,  ok 
haft  J>at  eitt  er  Eyj61fr  atti.  M  er  faettask  toku  fong  a  HelgastoSum, 
J>a  ur6u  ran;  ok  rsentr  sa  ma9r  er  torgeirr  h^t,  ok  var  kalla6r 
Hlffarson,  ok  bjo  a  J)eim  bae  er  i  Nesi  heitir ;  ok  annarr  sa  [maSr] 
er  Hallr  h^t,  ok  var  fsleifsson ;  ok  hann  vildu  ]?eir  taka  sjalfan ;  en 
hann  komsk  lit  um  glugg  a  husum  sinum,  ok  reid  i  brott  jpeim 
hesti  er  J)eir  attu;  en  J>eir  baru  f  brott  jpadan  mat,  ok  toku  fe\ 
En  er  J)eir  f6ru  aptr,  ]pa  a6u  J)eir  1  tuni  a  Grenja6arsto5um  j  ok 
eggjuQu  menn  ofan  or  virki,  })viat  hvarir-tveggju  hof6u  virki  um  bae 
sinn.  fsleifr  Hallzson  vildi  ofan  ganga  ok  berjask  vi3  J)a;  ok 
na6i  eigi  fyrir  sfnum  monnum.  Ok  foru  J>eir  f'orvarSr  ok  Onundr 
til  HelgastaSa  me5  fong  sin.  i>a  {)6tti  Eyj61fi  of  Ii6-fatt,  ok  f^kk 
eigi  menn  i  nand  s^r.  M  ferr  fsleifr  vestr  til  SkagafjarQar 3,  J>vf  at 
hann  atti  bu  i  Geldinga-holti.  Ok  er  hann  kom  vestr,  J>a  for  til 
hans  maSr  sa  er  Grimr  h^t,  ok  var  Snorrason,  ok  bj6  at  Hofi  lit  a 
Strondinni  fra  Hjaltadal,  er  atti  I'dnrftu  I'orgeirsdottur  systur 
forvarQz,  ok  var  hann  eigi  f  setunni  me5  J)eim.  Hann  gor8i 
heiman  for  sfna,  ok  for  a  Bakka  til  GuSmundar  ins  d^ra.  Ok 
J>a8an  for  hann4  me5  honum,  ok  voru  fimtan  saman,  norSr  til 
Reykjadals  til  Helgasta6a  ok  til  Grenja6arsta6a ;  ok  hitta  hvara- 
tveggju;  ok  leita  um  saettir;  ok  sogQu  ]?eim  {>at,  at  eigi  mundi 
setan  haldask  mega,  sva  at  eigi  gorQisk  ran  ok  annarr  6fri6r  med 
J>eim.  En  Grfmr  var  ma5r  raSleitinn  ok  vitr,  ok  kom  a  saettum 
me3  J)eim,  ok  f>eir  GuQmundr.  ^ar  fylgfii  bonor6;  ok  kom 
Grimr  J)vf  upp;  ok  bad  Klaengr  seV  konu,  sonr  Kleppjarns, 

1  Ii8i]  thus  also  B.         2  ferans-gogn,  Cd. ;  f^rans.  ds.  gongn  (!),  B.          8  at  afla 
Ii8s,  add.  B.         *  hann]  Gu5mundr,  B. 

K  2 


1  32  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[I.  136:  iii.  12.] 

Gudninar  dottur  fcorvardz  ^orgeirssonar.  £at  r^zk  allt  saman, 
saett  J>eirra  ok  J)etta  ra5.  t>ar  v6ru  engir  menn  til  gordar  l  teknir  ; 
var  J)ar  allt  a  kveQit.  Skyldi  hvarigir  J)eirra  hafa  £>au  lond  er  J)eir 
deildu  um,  en  biifd  allt  var  upp  eti5.  Skyldu  J>eir  hafa  lond 
fe3gar,  Klaengr  ok  Kleppjarn  ;  ok  J>6tti  f>orvar3i  ]pa  bera  undir  sik 
me8  maegSum;  skyldu  JDeir  J>a  verd  fyrir  inna  J>eim  er  log  baeri, 
Gengu  menn  til  handsala  fyrir  ran  Jmu  er  verit  hofcSu.  Eru  nu 
sattir,  ok  rufu  seturnar;  ok  vistudusk  menn  J>eir  er  J>eim  hof5u 
fylgt;  ok  f6ru  vi3  £at  i  brott,  ok  hof6u  hvarigir  metord  af  ]pessum 
malum,  J>eir  er  um  deildu.  Hurfu  J>a  til  Gu3mundar2.  Ok  tykr 
{)ar  J)essum  malum,  a5r  fsleifr  kemr  aptr,  ok  J>6ttisk  Eyj61fr  J)a  at 
ongu  J)urfa  manna,  en  hverjum  J)eirra  var  heiti3  vetr-vist  er  teknir 
v6ru  fra  sumar-bjorg  sfnni.  Skildi  J>a  at  J>vi3  braeSr,  fsleif  ok 
Eyjolf.  SiQan  leysti  fsleifr  J)a  alia  af  hendi,  ok  g£kk  i  hval-grafir 
Eyjolfs,  ok  reiddi  hverjum  t>rjar  vaettir,  ok  f6ru  J)eir  vi6  J)at  i 
brott  4.  En  ra3a-hagr  sa  tekzk  um  haustid,  ok  var  bo5  a  Mo5ru- 
vollum.  For  Gu6run  t>egar  til  Hrafnagils  meQ  Klaengi.  ta  var 
Asbjorn  Hallzson,  brodir  Eyjolfs,  sta6festu-lauss,  ok  fala8i  hann 
Helgastaol  ;  en  J)eim  feSgum  Klaengi  ok  Kleppjarni  var  jafnan 
bu-skylft,  ok  seldu  J)eir  fyrir  J>at  landit  Asbirni.  Ok  er  f'orvarSr 
fr^tti  J)at,  J)6tti  h6num  verr  er  undir  {)a  Hallz-sonu  var  komit  ;  en 
]peir  kolluQusk  heimilt  eiga  at  selja  {>at  5  f6  sftt  sem  aSra  eign  sina  ; 
ok  for  Asbjorn  bui  sinu  a  HelgastaSi.  Ok  1/kr  J>ar  J)essum 
deildum.  HafSi  GuSmundr  inn  d^ri  mesta  vir8ing  of  malum 


4.  Bjorn  h6t  ma9r;  hann  var  Gestzson;  hann  bj6  i  ClafsfirSi 
J>ar  er  a  Sandi  heitir;  hann  var  fylg6aV-ma3r  Onundar  ok  t>ing- 
ma8r  ;  hann  var  mikil-menni  ok  6eirinn  um  allt,  bae3i  menn  ok 
fjar-hluti,  ok  dr6sk  opt  J)a  menn  d  hendr'7,  er  6skilamenn  v6ru. 
Hann  hafdi  J)at  sumar  allt  fylgt  Onundi  ;  ok  kom  sva  fremi  8  til 
bus  sins  er  lokit  var  J)essum  malum  ;  ok  var  Ifti8  forverk  or3it  ;  en 
hann  atti  6meg6  ok  fjar-hlut  litinn.  I'ann  vetr  gor3usk  ill  tiSendi 
i  hdradinu,  at  menn  he'ldu  flla  kvikfd,  ok  sva  v6ru  biir  brotin  i 
Flj6tum  ok  sva  i  OlafsfirSi.  En  {>a  hafdi  J)ar  manna-forrad  J6n 

1  gorQar]  emend.  ;  at  gordar,  Cd.  2  Thus  Cd.  (!)  3  J>vi]  emend.  ;  J>at,  Cd. 
4  ok  vistu8usk  —  brott]  B  om.  the  whole  passage.  5  selja  bat]  B  ;  setja  bar,  Cd. 

6  haf&i  —  bessum]  add.  B,  yet  omitting  the  preceding  passage,  '  ok  lykr  bar  bessum 
deildum.'  7  ok  dr6sk  opt  b4  menn  a  hendr]  B  ;  ok  drogusk  opt  peir  menn  4 
hendr  honum,  Cd.  8  fremi]  B  ;  fb'rinne,  Cd. 


GUDMUNDAR  SAGA  DfRA,  4.  133 

[I.I37:    iii.  12.] 

Ketilsson  br66ir  Asgrims  skaldz ;  ok  Jon  atti  bii  at  bae  ]peim  er  f 
Holti  h£t ;  en  hann  var  vistum  at  Holum  me6  Brandi  biskupi.  M 
urcSu  menn  vi6  varir,  at  illrse6a-menn  v6ru  i  hiisum  Bjarnar.  M 
foru  heiman  or  Fljotum  tveir  baendr; — h^t  annarr  Mar,  ok  var 
Riinolfsson,  en  annarr  frorvarSr,  ok  var  Sunnolfsson, — inn  til  Hola, 
at  hitta  Jon;  ok  sogSu  h6num  til  vandraeck  sfnna.  En  hann 
leitaQi  ra5s  vid  Brand  biskup.  En  hann  kallaSi  J)at  ra9  margra 
manna,  at  hreinsa  hdru9 ;  ok  vseri  Jjeir  menn  af  teknir  er  lengi 
hefcSi  reynzk  at  6skila-monnum ;  en  ]pat  var  J>ar  er  Bjorn  var. 
SiSan  for  Bjorn  ut  f  Fljot  me6  J)eim  Mavi  ok  i>orvar8i,  ok  ]pa6an 
foru  Fljota-menn  me6  honum ;  ok  voru  naer  fimm  tigir  manna ;  ok 
f6ru  til  6lafs-fjar6ar ;  ok  komu  a  Sand,  ok  var  Bjorn  r6inn  [a 
fiski].  ^eir  .toku  skip  tvau,  ok  roru  at  leita  J)eirra ;  ok  hittask  a 
sjo;  ok  var  biiit,  at  hann  mundi  eigi  tekinn  ver3a.  Eyjolfr  h^t 
ma6r,  er  a  skipi  var  me9  honum.  feir  t6ku  Bjorn  ok  bundu  hann 
a  skipi,  ok  foru  sva  til  landz  me9  hann1.  Ok  mselti  Bjorn  vi9 
prest 2.  Valdi  h^t  ma9r,  hann  var  Masson ;  hann  var  fllrae6is-ma9r ; 
hann  hofSu  Fljota-menn  tekit  a  6ra8um,  ok  hof6u  hann  me9  s^r ; 
hann  veitti  Birni  atvigi,  ok  skyldi  vinna  ]pat  til  lifs  s^r ;  ok  vannsk 
ilia  at.  Ok  sf3an  kosu5u  {>eir  Bjorn.  Nu  frdtta  J)eir  Onundr  af- 
toku  Bjarnar,  ok  kalla9i  s^r  mjok  misbo9it  i  J>essu;  J)viat  hann 
vir3i  menn  eptir  J>vi  er  honum  J)6ttu  ser  fylgja,  en  mi6r  at 
vinsaalSum  vi9  a9ra  menn ;  ok  kallaSi  fullt  eptir-mal  um  vig 
Bjarnar ;  ok  kalla6i  hann  a  ongum  oskilum  hafa  staSinn  verit  er 
J)eir  t6ku  hann.  Nii  Iei5  vetr  sa  til  Langa-fostu.  Ok  Mi8viku-dag 
1  Saelu-dogum  kom  sa  ma9r  ut  i  Fljot  er  Solvi  h^t,  ok  var  f'drarins- 
son;  hann  kom  a  J)ann  bae  er  a  Gili  heitir;  J)ar  bjo  torvardr 
Bjarnarson  er  kalladr  var  Skerja-Bjorn.  torvarSr  hafSi  verit  at 
vigi3  Bjarnar,  ok  var  Solvi  sendr  til  at  vei5a  I>orvar9.  En  er 
menn  foru  heiman  til  non-tf5a,  jpa  rdzk  Solvi  i  brott  ok  vildi  eigi 
verSa  stadinn  J)ar,  ok  J)6ttisk  vera  falidr.  Si3an  for  hann  i  sau6a- 
hus  Jons  i  Holti,  ok  sat  {>ar  um  aptaninn.  Glumr  h^t  sa  ma8r  er 
gaetti  sauQa.  Ok  um  kveldit  er  hann  kom  til  sau6a-hussins,  va 
Solvi  hann.  Eptir  £>etta  hljop  Solvi  um  nottina  inn  til  SvarfaSar- 
dals ;  ok  k61  hann  d  faetr  mjok  ;  ok  komsk  hann  inn  d  strond  fra 
Svarfa6ar-dal ;  en  J)a  var  h6num  fylgt  hus  fra  hiisi,  unz  hann  kom 


1  ok  foru  sva  til  landz  med  hann]  add.  B.  2  ok  maelti  Bjorn  vi6  prest]  thus 

Cd.         *  at  vigi]  til  vigs,  Cd. ;  vi&  vig,  B. 


I34  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[I.  138:  Hi.  13.] 

d  Laugaland  til  Onundar ;  ok  var  hann  par  si8an.  Ok  eptir  um 
vdrit  heitask  Onundr  at  fara  lit  f  Flj6t,  ok  bua  mal  til  um  vig 
Bjarnar  a  hendr  peim  ollum,  er  verit  hof3u  at  aftoku  Bjarnar ; 
pviat  peir  v6ru  1  allir  vel  fjar-eigendr,  ok  p6ttu  malin  fd-vaenleg. 
En  eptir  vfg  Gliims  dttu  at  maela  peir  braeSr,  Jon  ok  Asgrimr ;  ok 
haf6i  sa  einn  til  farit,  er  peim  p6tti  ekki  undir,  hvart  sekr  var  e5r 
eigi ;  ok  pottusk  Fljota-menn  sja,  at  peir  mundi  eigi  hafa  fullnad 
or  malum  vi6  Onund,  ef  eigi  nyti  peir  viS  annarra;  ok  foru  til 
fundar  vi9  Brand  biskup,  ok  leituSu  ra5a  undir  hann.  En  biskup 
kallar  um  pau  mal,  er  verit  hefSi  mikillegust  it  fyrra  sumarit,  at  par 
hef6i  GuSmundr  fengit  oil  in  beztu  rad  til,  ok  ba6  pa  [fara]  til 
fundar  vi3  hann,  ok  vera  fyrir  malum  peirra 2.  Nii  foru  peir  brseSr 
til  fundar  vi5  Gu9mund,  ok  ba9u  hann  at  vera  fyrir  malum  me9 
s^r.  En  GuSmundr  kva8  sik  ekki  til  skylda,  ok  kva8  s6r  at 
hvarigum  langt.  Sja  peir  nu,  at  peir  munu  ekki  af  honum  fa  um 
petta  mal.  M  gafu  peir  GuSmundi  Fljotamanna-go6or9 ; — pat 
var  bae5i  fjolmennt  ok  vel  skipat. — fcessa  gjof  pa  Gu9mundr  at 
peim ;  ok  ur8u  nu  hans  pingmenn  allir  peir  er  sakirnar  horf9u 3  til. 
Ok  si9an  settu  peir  sattar-fund  me6  peim  GuSmundi  ok  Onundi ; 
ok  saettusk  a  mal  sin ;  ok  voru  menn  teknir  til  gor9ar,  Hallr  prestr 
Gunnarsson  af  Mo8ruv6llum,  ok  Bjorn  prestr  Steinm69sson  af 
Oxnahvali ;  ok  gor6u  peir  jafn-mikla  sek9  fyrir  vfg  Glums  ok 
aftoku  Bjarnar ;  ok  kolluSu  pat  pvi  f6-vaenna  malit  eptir  Bjorn  sem 
par  v6ru  vi5  fleiri ;  ok  kolluQu  hann  po  ongra  bota  verdan.  Ok 
skildu  at  pvf,  at  hvarir-tveggju  skyldi  baeta  sinum  monnum 4. 

5.  Gu6run  h^t  kona  ok  var  fcorSar  dottir ;  hon  atti  bu  a  peim  bae 
er  heitir  i  Arnarnesi,  lit  a  Strond  fra  Horgardal 5 ;  h6n  var  bsedi 
vaen  ok  kurteisleg ;  h6n  atti  par  bae5i  lond  ok  bii.  H6n  var  ung 
kona  ok  hafdi  tekit  vi6  fo5ur-leif3  smni  •  hon  potti  par  beztr  kostr 
jafn-borinna  kvenna.  Hennar  ba6  sa  ma9r  er  Simun  hdt  son 
I»orvar6z  er  kallaSr  var  kamphundr;  hann  var  vinsaell  maSr,  ok 
potti  petta  jafnraeSi  me8  henni.  Nu  var  pat  ra8  6r  gort6.  Ok 
eptir  petta  f6r  Sfmun  f  bii  me6  henni.  Eigi  var  samlag  peirra 
haegt ;  ok  svd  gordisk  bratt,  at  GuSriin  for  stundum  fra  buinu  en 
stundum  heim;  en  Simun  var  inn  h6gvaerasti  ma6r.  t'au  v6ru 

1  voru]  vaeri,  Cd.  a  ef  eigi  nyti — malum  J>eirra]  om.  B.  3  horf9u]  B  ; 

hofdu,  Cd.  4  This  whole  chapter  is  very  unskilfully  abridged  in  B.  5  Horgdr- 
dal]  Svarfa&ardal,  B  (badly) ;  in  that  case  there  should  be  '  inna.'  6  ra6  or  gort] 
thus  Cd. ;  at  radi  gort  ? 


ii88,n9o.]        GUDMUNDAR  SAGA  D^RA,  5.  135 

[1.139:  iii.  13.] 

saman  tva  vetr,  ok  var  inn  sf3ara  vetrinn  hsegra  me5  J)eim.  Var 
hon  J>a  heima.  M  var  Fostu-matar-fatt.  Ok  er  Langa-fasta  kom, 
maelti  hon  vi6  hann,  at  hann  skyldi  saekja  Fostu-mat  lit  a  Siglunes 
er  hann  atti  at  fo3ur  sfns.  M  for  hann,  ok  sigldi  lit  eptir  fir6M ; 
ok  sigldi  a  stein  upp,  er  kallaSr  er  SvarthofQa-steinn.  far 
drukknaSi  Srnion  ok  hiiskarlar  hans  tveir ;  ok  var  ]pa  Gu5run 
ekkja  eptir.  f>at  sama  sumar  ba6  hennar  sa  ma3r  er  Hrafn  h^t,  ok 
var  Brandzson ;  hann  var  vestan  or  SkagafirSi  6r  sveit  Grims 
Snorrasonar ;  ok  hann  ge*kk  me6  J)essu  mali ;  en  f>orvar5r  forgeirs- 
son  var  at  umsja  me3  henni ;  ok  fserSu  J)eir  magar  Jmu  mal  saman, 
at  Gu8nin  var  fostnu9  Hrafni ;  ok  var  briiftkaup  at  Grims.  Ok  var 
})at  sagt,  at  h6n  hljop  6r  hvflu  ena  fyrstu  nott  er  Hrafn  var  innar 
leiddr.  M  f6ru  J)au  nor5r  til  Arnarness  til  bus  sins,  ok  t6k  Hrafn 
til  ums^slu.  En  Gu3run  var  eigi  enn  all-skapvaer  vi8  bonda  sinn  ; 
hlj6p  hon  brott  um  sumar-dag  vestr  til  Hofs ;  ok  tok  Grfmr  vel 
vi9  henni,  ok  var  hon  J)ar  um  hriS.  M  var6  hon  vor  vi9  at  J>eir 
Grfmr  setluSu  til  skips,  er  komit  var  i  EyjafirQi,  me8  Gu5runu ;  en 
h6n  vildi  eigi  J^at.  Hon  hljop  {)a6an  f  brott  a  laun,  ok  var6  eptir 
farar-skjoti  hennar.  Hon  nam  eigi  sta8ar  fyrr  enn  h6n  kom  lit  til 
Sigluness  til  JporSar  kamphundz ;  kom  J^ar  gratandi,  ok  kvazk  J)ar 
unna  hvivetna  af  Simoni.  forvarSr  tok  vel  vi9  henni ;  ok  var  hon 
{)ar  lengi.  forvarSr  var  ]DVI  vanr  hvert  sumar  at  faera  Fostu-mat 
inn  til  EyjafjarSar,  ok  selja  bondum.  Ok  enn  gor8i  hann  sva,  at 
hann  sigldi  inn  eptir  fir8i,  ok  hafdi  GuSrunu  me8  sdr.  Hann  for 
til  Gasa,  J)ar  voru 1  kaupskip.  forvardr  tjaldaSi  J)ar,  ok  var 
Gudriin  f  tjaldi  me8  honum.  feir  menn  v6ru  JDar  fyrir,  er  nokkut 
er  getiS  vid, — forSr  forarinsson  undir 2  Laufasi,  ok  synir  hans : 
Hakon,  Hildibrandr  ok  Dagstyggr.  Eitt  sinn  bar  saman  fund 
J)eirra  Hakonar  ok  GuSriinar  sva  [at]  J)eim  var8  at  mals-endum 3  ; 
en  opt  hofdu  J)au  s^zk ;  en  af  J)vi  tali  gdkk  Hakon  hvern  dag  til 
mals  vid  hana  me3an  J)au  voru  ^ar.  En  er  f>orvar8r  hafSi  keypt 
slikt  er  hann  vildi,  bjosk  hann  i  brott  ok  haf8i  Gudriinu  me6  s^r. 
Ok  er  hann  kom  a*  Arnarnes,  g^kk  hann  J)ar  a  land,  ok  fylg8i 
Gu8riinu  til  hiiss  ok  til  bliss  ok  til  b6nda 5.  Sf dan  for  hann  heim. 
Ok  er  hann  or  sogunni.  En  J>a8an  fra  vondusk  a  kvamur  Hakonar 
til  Arnarness";  ok  for  sva  fram  allan  J)enna  vetr.  Einn  dag  mselti 


1  voru]  var,  B.          2  undan,  B.         3  mals-endum]  440,  H ;  mals-eyrendum,  Cd. 
*  a]  til,  B.         B  til  huss— bonda]  til  b6nda  sins  ok  buna9ar,  B. 


136  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.  a 

[I.  140,  141  :  iii.  13.] 

Gu8run  til  Hakonar,  kvazk  eigi  vilja  kvamur  bans  me8an  Hrafn 
vaeri  a  lifi,  '  En  gor  sem  J^r  s^nisk  sfSan.'  fess  er  getid,  at  jDau 
satu  a  jDver-palli  {>au  Hakon  ok  Hildibrandr  br66ir  bans,  ok  Gu6run 
f  milli  J)eirra,  ok  tolu8u  mart.  En  Hrafn  sat  f  bekk  ok  reist1 
span,  J)viat  hann  var  hagr.  Sf3an  rfsa  J>eir  upp  braedr.  Ok  er 
J>eir  gengu  utar  eptir  g61finu,  J)a  Iag8i  Hakon  til  Hrafns  me6 
spj6ti  lagskeptu,  ok  kom  lagit  fyrir  brj6st  h6num.  Ok  f  annat 
sinn  Iag3i  Hakon  til  Hrafns ;  ok  var3  J)at  svoSu-sdr.  Sidan  gengu 
J)eir  lit  brae8r.  En  Hrafn  t6k  til  oxar  er  hja  honum  var,  ok  reis 
upp ;  en  GuSriin  tok  til  bans,  ok  ba9  hann  eigi  fram  ganga. 
Hann  svarar :  '  Skamt  mun  nu  farit  ver3a,  J)6  brostulega  s^  Iati9/ 
f*a  spur6i  h6n  hve  mjok  hann  var  sarr.  Hann  svarar:  '  Grunn 
ver3a  svo6u-sarin;  en  svi6a  g^t  ek  bringspala-dilann  um  stund/ 
Hrafn  la  f)rjar  naetr  i  sarum;  ok  fdkk  alia  rei3u;  ok  andaSisk 
sf3an ;  ok  var  faer8r  a  Mo6ruv6llu. 

6.  Nu  J)6tti  hofSingjum  serinn  uppgangr  Gu8mundar;  gor6isk 
hann  J)a  fjolmennr.  Hann  hafdi  tekit  af  V6Sla-f)ing  2,  skyldi  J)at s 
eigi  soknar-J)ing  heita ;  J)6tti  h6num  J)ar  verSa  st6r-deildir  *  sva 
sem  a  AlJ)ingi.  Hof6ingjar  hug6u  g6tt  til,  at  taka  eptir-mal  um 
Hrafn.  Gu8mundr  var  fyrir  malum,  J)viat  Hakon  var  br66ur-son 
bans,  fa  Ieita8i  GuSmundr  s^r  ra8s ;  ok  sendi  mann,  er  Valgarftr 
hdt,  vestr  til  Skagafjar9ar  a  fund  Erlendz;  hann  var  Brandzson 
br68ir  Hrafns,  ok  atti  eptir-mal  ok  fdbaetr  at  taka  eptir  Hrafn. 
GuSmundr  1&  bj69a  honum  til  sm;  ok  ba3  hann  sva  segja,  at 
[hann]  mundi  J)ann  veg  mestar  baetr  taka  eptir  broSur  sinn. 
Erlendr  for  vestan  med  Valgar8i,  ok  tveir  prestar  a6rir,  Flosi 
prestr  f>6roddzson  er  bj6  a  Silfrasto5um  ok  Bjorn  prestr  (Slafsson 
er  bjo  undir  Felli  i  SkagafirSi ;  ok  k6mu  J>eir  a  fund  GuSmundar ; 
ok  tok  hann  vel  viS  J)eim ;  ok  sendi  eptir  f)6r6i  ok  sonum  bans ; 
ok  J)eir  foru  til  Steinasta5a 5,  J>ar  atti  GuSmundr  bu.  fat  er  J>ar 
b'8ru-megin  ar.  Sf6an  leitaQi  GuSmundr  um  ssettir,  en  forSr 
kvezk  eigi  baeta  Hrafn  fg,  nema  GuSriin  baetti  at  hehningi ;  kalladi 
hana  radbana 6  Hrafns.  Gu6mundr  vildi  {>at  eigi  ofrask  lata.  Ok 
saettusk  d  J>at,  at  J)eir  Gu3mundr  ok  Flosi  gorSu ;  ok  gordu  peir 

1  reist]  emend.;  risti,  Cd. ;  reisti,  B.  2  hann  hafdi  a  f  tekit  Vo51a-J)ing,  B; 

Cd.  inadvertently  drops  the  particle  '  af,'  for  in  the  margin  the  scribe  has  noted  down 
— 'Gudmundr  dyri  tok  "af"  VoSlaping.'  Both  H  and  V.  retain  the  particle. 
8  pat]  par,  B.  *  deildir]  stordelor,  B.  5  Thus  Cd. ;  now  called  SteinstaSir  ; 

B  om.  the  passage.         6  radbana]  B  ;  ra6a  bana,  Cd. 


n9o.]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  6,  7.  137 

[1. 141  :  iii.  14.] 

fimtan  hundru3  um  vfg  Hrafns,  t>riggja  alna  aura ;  ok  gait  Gu5- 
mundr  J>a  J)egar  hvern  eyri.  Hann  gait  lond  tvau  fyrir  vestan 
HeiQi,  annat  heitir  i  Halfdanar-tungu,  en  annat  at  Uppsolum,  it 
nsesta  Silfra-sto3um.  Sidan  gaf  Gu6mundr  ]?eim  ollum  gjafir 
prestunum 1 ;  voru  J>a  ok  veittar  tryg3ir  eptir  vfg  Hrafns  ;  ok  ur6u 
hofSingjar  eigi  varir  fyrr  en  jpessu  var  lokit.  Si'San  fe'kk  Hakon 
Gu6riinar,  ok  var  vi3  hana  har6r;  ok  kva6  s6r  skyldu  eigi  {>at 
ver3a,  at  hennar  menn  stae5i  yfir  h6fu6-sv6rSum  hans.  Ok  verSr 
J)ar  nu  fra  at  hverfa. 

7.  2Helgi  hdt  prestr;  hann  var  Halldorsson.  Hann  bjo  a  bae 
JDeim  er  heitir  a  Arskogi  inn  a  Strond  fra  SvarfaSardal ;  hann  bj6 
J>a  vi9  konu  J>a  er  Herdis  hdt,  er  att  hafdi  Brandr  Gellisson,  er  J)ar 
haf5i  buit,  ok  jpar  haf5i  verit  veginn  i  kirkju-durum.  fordis  h^t 
kona  sii,  er  Helgi  prestr  atti ;  en  ^orgerSr  hdt  m69ir  hennar,  ok 
var  frorgeirsdottir.  forgerSr  bjo  a  J)eim  bae  er  a  Bratta-velli  heitir, 
o6ru-megin  dr,  J>ar  er  f'orvaldzdalr  var  kalladr.  Hon  atti  land  J>at 
er  hon  bjo  a,  ok  vildi  hon  lata  gora  upp  stofu  sfna.  Helgi  prestr 
s^slaSi  um  med  henni,  ok  dro  vi9u  at  henni,  ok  annat  J>at  er  hon 
]purfti.  Sa  ma9r  var  J)ar  i  sveit,  er  Ingimundr  h^t ;  hann  var 
einhleypingr  ok  hagr;  hann  re*zk  J>angat  til  stofu-smi5ar ;  hann 
gor5i  stofuna,  ok  dval6isk  {>ar  um  vetrinn  ;  ok  si3an  var  hann  J)ar 
mjok  lengi;  ok  var  J)at  maelt,  at  hjal  vaeri  a  me5  J>eim.  Taldi 
einginn  at  {>vf ;  J)viat  meina-laust  var ;  ok  var  J>a  liSlegra  hans  ra6, 
ok  sva  bu  hennar.  f'ar  kom  sva,  at  honum  endisk  eigi  gaefa  til 
J)ess ;  ok  elska6i  hann  J)a  a9ra  konu  er  AsgerSr  hdt ;  ok  var  hon 
at  vistum  a  Kalfskinni;  ok  for  Ingimundr  £angat  opt;  ok  vard 
J)eim  f'orgerQi  J)at  at  sundrj)ykki;  ok  stokk  I'orgerSr  i  brott 
stundum  af  J)vf,  ok  ofan  f  Arskog.  Ok  Fostudaginn  naestan  eptir 
J61  for  Ingimundr  at  hitta  AsgerQi.  Ok  er  hann  kom  heim,  ur3u 
J)au  I'orgerQr  sundr-or3a,  ok  hlj6p  hon  i  brott  um  kveldit  ok  ofan 
i  Arskog,  ok  var  J)ar  um  n6ttina.  Ok  um  aptaninn  er  menn  satu 
yfir  nattverfti,  £>a  kom  Ingimundr  J>ar  ok  vildi  hafa  forgerSi  i  brott 
med  sdr;  en  h6n  vildi  eigi  fara.  M  spur9i  Ingimundr  Helga 
[prest]  ef  hann  vildi  ser  nokkut  af  skipta  um  J>etta  ra3.  Hann 
sagSi :  '  &at  vilda  ek,  at  f'orgerQr  sd  aldri  nauSig  h^r  dregin  i  milli 
husa ;  ok  skal  vist  hennar  heimil  hvert  h6n  vill  heldr  vera.'  Ok 

1  ok  reiffci  |>a  alia  gjofum,  B.  2  B  omits  the  following  two  chapters 

(7  and  8). 


138  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[I.  142:  iii.  14.] 

v6ru  J)au  baedi  J)ar  um  n6ttina.  f>ar  var  karl-fatt  heima,  ok  hvfldu 
allir  menn  f  stofu1.  Ok  er  me.nn  v6ru  sofna8ir,  J>a  ge*kk  Ingimundr 
ut.  Hann  hvfldi  f  langbekk  ;  en  konur  f  J)ver-palli.  Lj6s  brann  f 
stofunni,  ok  var  dregit  upp.  Ok  er  Ingimundr  kom  inn,  g£kk 
hann  at  Helga  ok  hj6  f  hofuQ  a  h6num  me9  oxi,  ok  vakna9i  hann 
eigi  hingat  f  heim,  sva  at  menn  vissi.  Sf8an  hlj6p  Ingimundr 
brott ;  ok  kom  i  Arsk6g  inn  ytra  ok  kallaSi  a  SumarliSa  er  J)ar 
bjo ;  ok  maelti,  at  hann  skyldi  biQja  fyrir  Helga  presti.  Si8an  f6r 
hann  til  J>ess  er  hann  kom  vestr  til  H61a  ok  hitti  Brand  biskup,  ok 
bar  upp  fyrir  h6num  vandrae8i  sm.  En  biskup  vildi  eigi  skripta 
h6num ;  kallar  hann  ]pess  verSan,  at  hann  vaeri  tekinn  af  lifi ;  en 
kva6  £at  eigi  sftt  at  gora2;  en  taloMsk  eigi  til  faerr  at  skripta 
honum ;  en  \6zk  mundu  leggja  til  um  ra8  me6  h6num.  Sumarlidi 
h^t  ma8r  ok  var  Asmundarson,  er  bj6  at  Tjorn  i  Svarfa5ardal ; 
hann  var  fraendi  Ingimundar ;  ok  sendi  biskup  hann  J)angat ;  ok 
t6k  Sumarli8i  vi8  honum.  Helgi  prestr  var  fraendi  forvardz 
[fcorgeirssonar]  en  J)ingma8r  Onundar  torkelssonar,  ok  f^kk  sinn 
mann  hvarr  J)eirra  til  at  sitja  i  buinu  at  torgerSar ;  ok  skyldi  J>eir 
vinna  fyrir  biii  hennar  ;  ok  sitja  fyrir,  at  Ingimundr  vaeri  J)ar  eigi ; 
ok  vei3a  hann,  ef  J)eir  maetti.  Ma8r  h^t  fdrarinn,  ok  kalladr 
oflati,  er  Onundr  fe*kk  til ;  annarr  ma8r  h6t  Mar,  ok  var  Olafsson, 
er  kallaSr  var  skolpa;  hann  f<6kk  f'orvarSr  til.  Nii  satu  J>eir  f 
buinu.  En  er  vara8i,  J)a  eigi  Ingimundr  svd  vistina  at  SumarliSa 
sem  vera  atti ;  ok  hlj6p  hann  inn  a  Strond  at  hitta  Asgerdi,  ok 
haf3i  hana  brott  ok  ut  til  SvarfaSardals  a  bae  {>ann  er  heitir  at 
Reykjar-hamri ;  {)ar  bjo  sa  ma8r  er  Eyj61fr  h^t  ok  var  kallaSr  sopi. 
Nu  ur8u  J)eir  vi8  varir  f  Hoi'gardal  hvar  Asgerftr  var  ni8r  komin ; 
ok  foru  heiman  atta  menn ;  ok  k6mu  d  Bratta-voll.  feir  foru  {)a 
J)a6an,  I^rarinn  ok  J6n;  ok  v6ru  J)a  tfu;  ok  k6mu  a  Reykjar- 
hamar  snemma  um  morguninn ;  ok  urSu  varir  vi8,  at  Ingimundr 
var  J)ar  i  uti-husi  einu,  ok  eggjuSu  hann  utgongu.  Hann  svarar, 
ok  kva8  vera  Ii8s-mun  mikinn.  En  J6n  (3lafsson  segir,  at  hann 
skyldi  af  h6num  einum  eiga  6fri8ar-van  en  ekki  af  68rum  monnum. 
M  gor8i  Ingimundr  skeid  at  durunum ;  ok  hugftisk  mundu  saeta 
averkum  vi8  Jon,  J>vfat  hann  var  beint  fyrir  durum ;  ok  hljop  hann 
lit  si'8an.  En  Jon  va  hann  [£>egar]  er  hann  kom  lit.  Sf8an  grofu 
J)eir  hann  i  skafl,  a8r  J)eir  gengu  fra.  Eyj61fr  hljop  i  brott  af 

1  J>ar  var — stofu,  V. ;  om.  Br.  a  gora]  V. ;  vera,  Cd. 


u9i.]  GUDMUNDAR  SAGA  D^RA,  8.  139 

[1.143,144:  iii.  15.] 

baenum  ok  til  Tjarnar,  ok  sagoH  Sumarli3a  sva  buit.  En  hann  fdkk 
s6r  menn,  ok  f6r  eptir  J)eim  vi6  fimmtanda  mann ;  ok  hittusk  eigi. 
Ok  var  J>at  vel.  Ok  ur3u  JDessar  einar  baetr  eptir  Helga  prest,  ok 
]3at  er  jpeir  fengu  a  bjorgum  Ingimundar.  En  J)eir  fengu  ekki  af 
SumarliSa;  ok  talSi  hann  s6r  mjok  misbo5it  i  vfgi  Ingimundar; 
ok  haf6i  hann  setla3  at  gefa  f<6  til  utan-fer6ar  h6num.  fat  sama 
var1  var  bonor5  f  Svarfadardal,  ok  baS  ma6r  konu  sa  er  Tjorvi2 
hdt  ok  var  Grimsson  vestan  or  Skagafii3i  fra  Hofi;  hann  bad 
peirrar  konu  er  fdriSr  hdt,  systir  Sumarli3a;  ok  var  hann  fyrir 
svorunum  me9  systur  sfnni,  ok  m63ir  [peirra]  3.  Grimr  var  ma6r 
vitr  ok  Iftill  vexti,  ok  var  kallaSr  Ref-grimr.  Sumarli6i  svarar 
svivirdlega,  at  J>vf  er  J)eim  ]p6tti ;  kvazk  eigi  mundu  gefa  systur 
sfna  J>eim  Reflingum ;  ok  bar  f  sundr.  Gu6mundr  Arason  var  J)a 
staSar-prestr  a  Vollum  i  SvarfaSardal ;  hann  \6t  bera  Ingimund 
brott  upp  i  Oxadal4,  ok  la  hann  ]par  til  J)ess  er  menn  k6mu  af 
J)ingi;  J)a  l^t  GuSmundr  prestr  hann  upp  taka  ok  faera  heim  a 
Vollu. 

8.  Ornolfr5  h^t  ma5r,  er  bjo  d  bae  J)eim  er  heitir  i  GarSzhorni 
skamt  fra  Tjorn ;  hans  son  h6t  Brandr ;  hann  var  ungr  ma6r  ok 
fralegr.  far  var  milli  husa  ekki  mart 6.  Ok  einn  dag  helgan  for 
Brandr  til  ti5a  Jmngat,  ok  rei3  6tomu  hrossi ;  ok  var5  laust  hrossit 
um  hamessuna  ;  ok  gengr  f  tiin ;  ok  for  hann  til,  Brandr,  ok  tok 
hrossit,  ok  matti  eigi  rf9a ;  ok  for  f)at  vi3ara  en  a3r.  M  hljop 
SumarliSi  at  me3  lurk,  ok  bar3i  bae5i  Brand  ok  hrossit ;  ok  komsk 
hann  me6  illan  leik  i  brott,  sva  at  hann  var  trautt  einfaerr.  M  v6ru 
enn  skip  at  Gasum ;  ok  var  JDar  mikil  kaupsteFna.  M  bar 
kirkjudag  a  Oxnaholi  a  annan  dag  viku ;  ok  komu  menn  Drottins- 
dag  til  bo3sins;  kom  J>ar  GuSmundr  inn  d^ri  ok  Onundr;  ok  v6ru 
hross  manna  faer5  til  gaezlu  ;  en  Onundr  1&  hafa  hesta  sfna  f 
hoptum  vi5  bae  heima.  Manadag  var  rum-heilagt  annars-sta3ar. 
En  J>ar  at  skipunum  var  fjolmennt;  bjosk  J)a  annarr  f  brott  er 
a5rir  k6mu.  Sa  ma6r  bj6sk  f  brott  er  Flosi  hdt,  ok  var  prestr,  af 
Silfra-sto6um ;  ok  hofu  menn  upp  klyfjar  me8  honum;  ok  var 
J)ar  at  Sumarli3i  fra  Tjorn  ok  studdi  klyfina.  M  rei5  maSr  at 
h6num  a  folaldi,  ok  var  i  feldi  gram  ok  haf8i  grfmu  fyrir  andliti ; 
ok  steig  af  baki  ok  Iyp8i  af  grimunni ;  var  J)ar  Brandr  Ornolfsson. 

1  var]  H  ;  a  blank  in  Br.  2  Tjorvi]  H  ;  Stiori,  440 ;  Snorri,  Ed.  3  perhaps 
read,  •  ok  moaur.'  4  Oxadal]  conject. ;  Ofsadal  (?),  Cd.  5  Runolfr,  V. 

6  mart]  ma,  Cd. 


HO  STURLUNGA    SAGA.     V.  [A.D. 

[1.145:  iii.  1 6.] 

Hann  maelti,  at  SumarliSi  skyldi  pa  vid  horfa  eigi  verr  en  um 
sumarit  er  hann  rak  hann  6r  tiininu.  Ok  pa  hj6  Brandr  d  herSar 
h6num  me8  brei9oxi;  ok  var8  pat  all-mikit  sar.  tar  var  hja 
torsteinn  Eyjolfsson  Ur3a-steinn,  ok  vildi  taka  Brand ;  ok  par  var 
hja  Snorri  Grfmsson,  ok  tok  hann  torstein,  ok  annarr  ma6r  sa  er 
Bjorn  h6t  ok  var  Olafsson.  teir  heldu  torsteini  baQir.  f>6roddr 
het  prestr ;  hann  var  Grfmsson,  heima-maSr  Onundar  ok  fraendi 
Brandz ;  hann  skaut  hesti  undir  hann ;  ok  rei9  hann  f  brott. 
SiSan  rfSa  menn  eptir  honum ;  ok  var9  hann  eigi  tekinn.  En  ti6- 
endi  pessi  k6mu  a  Oxnahol  pa  er  menn  foru  til  aptan-songs.  En 
er  hann  var  sunginn,  £>a  v6ru  so61a8ir  hestar  J)eirra  Onundar. 
Hann  l^zk  fregnat  hafa,  at  prestr  hans  var  vi6  ri6inn;  ok  reid 
hann  til  skips.  En  er  hann  kom  aptr,  spurSi  GuSmundr  tiQenda 
fra  skipum;  en  Onundr  sag5i  Hflat1  Sumarli6a,  ok  kva3  hann 
skammaelegan.  GuSmundr  spur9i  at  Brandi;  en  Onundr  sag6i, 
at  Kolbeinn  Tumason  hef6i  gengit  lit  a  skip  ok  mart  manna  med 
h6num ;  kva8  sagt  vera,  at  Brandr  hefdi  J)ar  verit  f  hans  flokki. 
Sf8an  rei8  Gu8mundr  til  skips ;  ok  var  J>ar  um  n6ttina ;  ok  maelti 
J>ar  um  slikt  er  J>urfti,  J)vfat  Sumarli8i  var  J)ingma8r  hans  ok  fraendi, 
Sumarli8i  Iif3i  til  jafn-leng8ar  annars  dags ;  ok  andaSisk  J>a ;  ok 
var  faerSr  a  Vollu  i  Svarfa8ardal.  En  Bjorn  Olafsson  fylgdi  Brandi 
d  ViSim^ri  til  Kolbeins  Tumasonar;  en  Kolbeinn  \6t  fylgja 
h6num  austr  til  Svmafellz ;  en  Sigur3r  Ormsson  kom  h6num  litan, 
ok  andadisk  hann  a  Su8rvegi.  Ok  um  varit  eptir  bjo  Gu3mundr 
mal  til  d  hendr  Brandi  um  vig  SumarliSa,  en  a  hendr  Snorra 
Grfmssyni  um  fjorraQ  ok  um  vetfangs-bjargir.  Ok  foru  mal  J)essi 
oil  til  pings;  ok  veitti  Onundr  Gu8mundi  J3a  at  malum.  Ok 
var  saetzk  d  malin,  nema  a  vfg  Sumarli8a.  tar  svarar  enginn  fyrir 
Brand,  ok  var9  hann  sekr.  Snorri  gait  tolf  hundru8 ;  ok  var  brott 
gorr  6r  Skagafir8i ;  ok  f6r  hann  sudr  f  Odda.  Bjorn  'gait  sex 
hundruS,  ok  [skyldi]  vera  he'raSs-sekr.  f'oroddr  prestr  gait  J)rju 
hundru9,  ok  skyldi  vera  par  er  hann  vildi. 

9.  2Nii  hefir  fleira  or8it  senn  en  einn  hlutr;  ok  ver8r  J)6  fra 
einum  senn  at  segja  fyrst : — M  varS  b6nor9  f  Horgdrdal,  ok  ba6 
torfinnr  konu,  Onundar  son, — Ingibjargar  d6ttur  Gu8mundar  ins 
D^ra.  H6n  var  laun-getin,  ok  hdt  Valdfs  m68ir  hennar.  Gu3- 


1  liflat]  440 ;  lijf,  Cd. ;  saerdan,  edition.        2  Here  B  resumes  the  story,  but  in  an 
abridged  state. 


II9I-H94-]        GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  9.  141 

[1. 146:  iii.  16.] 

mundr  taldi  henni  fullkosta  {>ar  sem  f  orfinnr  var,  ef  J)at  vaeri  at 
Gu3s  logum  gort.  En  J)ar  var  fraendsemi  me9  J^eim;  ok  kallar 
GuSmundr  J>at  eigi  sitt  ra3  at  gefa  hana  f  orfinni,  J>ar  er  hvarki 
v6ru  til  J)ess  Gu6s  log  ne*  landz.  f  eir  fe3gar  matu l  svor  J>essi  til 
svivirSingar ;  ok  matu  J>at  einskis  hvat  Gudmundi  ge*kk  til2. 
Sa  skaps-annmarki  Iag6isk  a  fyrir  GuSmundi,  at  hann  elskaSi 
konur  fleiri  en  {m  er  hann  atti.  Hann  atti  Arndisi  dottur  Pals 
Solvasonar  or  Reykjaholti.  GuSmundr  atti  fjol6a  Jnngmanna  uti 
um3  Svarfa6ardal  ok  na-fraendr;  ok  for  hann  J)angat,  bae5i  haust 
ok  var,  at  heimboSum.  Eitt  var  var  J)at  Jpar,  at  heimbo6i,  at 
honum  bar  fyrir  augu  konu  J)a,  at  honum  leizk  bae6i  vaen  ok 
oflatleg,  er  torgerdr  hdt,  ok  var  Asbjarnar  dottir,  er  kalla6r  var 
Valfrekr;  hann  var  broQir  Eyjolfs  oflata.  Gudmundr  tekr  hana, 
ok  hefir  me6  sdr,  ok  setr  hana  ni6r  i  Myrkardal.  fat  sumar  kom 
skip ;  ok  komu  menn  ut.  far  var  sa  ma9r  er  Bergr  h^t,  ok  var 
forsteinsson ;  annarr  Illugi,  ok  var  Josepsson,  ok  var  kallaQr 
Hallfrekr;  ]pri6i  formoSr  Einarsson;  ok  voru  ]par  allir  sveitar- 
menn.  Foru  ]peir  Bergr  ok  Illugi  til  GuSmundar  at  vistar-fari. 
En  formoSr  til  Hrafnagils  til  Kleppjarns.  En  J)eir  skildusk  eigi 
sattir;  ok  segir  i>orm66r  sdr  horfit  Idrept  ok  annan  varning;  ok 
kenndi  J)at  Illuga,  at4  hann  mundi  annat-tveggja  vita,  e6r  valda 
ella  sjalfr.  fat  haust  for  GuSmundr  lit  i  Svarfadardal.  far  var 
sa  ma6r  er  forsteinn  hdt  ok  var  Skeggjason;  hann  var  skrfn- 
smiSr,  ok  hverjum  manni  hagari,  ok  tok  mikit  kaup  i  skamri  stundu. 
Honum  var6isk  ]pat  sva,  at  hann  haf6i  mat  ok  klae3i,  ok  ekki  um 
J>at  fram.  Hann  haf6i  a6r  talat  vi3  f  orger6i,  en  GuSmundr  taeki 
hana  til  sin.  fa  for  Gu6mundr  til  fundar  vi6  f orstein,  ok  bau9 
honum  til  vistar  me3  sdr  ok  oQrum  [manni]  meQ  honum ;  ok  h^t 
f  orsteinn  Skeggjason,  ok  var  kallaSr  Skald-steinn.  f  eir  voru  ]par 
allir  senn,  ok  J)essir  menn  er  d6r  komu  ut.  f  orfinnr  for  J>angat 
jafnlega  ok  talaSi  vi6  Ingibjorgu.  fann  vetrinn  um  varit  reid 
i llugi  til  Hrafngils ;  ok  hitti  f  orm66,  ok  spur6i  ef  hann  vildi  halda 
a  J)vi  er  hann  hef6i  maelt  um  haustiS,  eSr  vildi  hann  J>at  aptr  maela. 
En  f  orm66r  kvezk  aetla,  ef  hann  vseri  valdr  e8r  vitandi  um  hausti6, 
at  J)at  mundi  ekki  hafa  skipask  um  varit.  fa  hjo  fllugi  til  f or- 
m65ar  af  hross-baki ;  ok  kom  a  herQar  h6num ;  ok  var  ]pat  mikill 


1  matu]  B ;  mottu,  Cd.  (a  modem  form).  2  hvat  Gu5mundr  ftkk  til,  B. 

3  um]  add.  B.         *  at]  B  ;  en,  Cd. 


142  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[1.147:  i".i6.] 

averki.  SfSan  rei5  fllugi  f  brott;  ok  hljopu  menn  eptir  h6num 
allt  til  baejar  pess  er  d  Kroppi  heitir.  tar  v6ru  jpeir  fyrir,  Ur8a- 
Steinn,  ok  annarr  torsteinn  ArnJ)ru8arson ;  ok  hof3u  J)eir  bans 
J)a  ekki  er  eptir  foru.  tormddr  vard  grseddr,  ok  aldri  af  heilu1. 
Sf5an  var  saezk  d  malit;  ok  skyldi  fllugi  bera  jam,  ok  faerask 
undan  fll-mseli;  ok  skyldi  Brandr  biskup  gora  skirslu  ok  sva 
sattina  eptir.  Ok  for  J)at  fram,  at  fllugi  bar  jam ;  ok  var3  hann 
skfrr  mjok.  En  saett  var  Iftil  gor ;  ok  J)6tti  mikils 2  vert  fllmaelit ; 
jpvfat  hann  hafSi  aldri  verit  vi6  J)at  kenndr,  hvarki  a6r  n6  si5an. 
fllugi  f6r  litan  ]pat  sumar,  ok  kom  lit  um  haustiQ  J>at  sama,  ok  rdzk 
hann  a  MoSruvollu  f  Horgardal;  ok  bj6  J)ar  J)a  torgrimr  Vig- 
fusson,  er  kallaSr  var  ali-karl ;  hann  atti  GuQriinu  d6ttur  Onundar 
torkelssonar ;  ok  var  Illugi  me5  t'orgrimi  {)ann  vetr.  Ok  um 
varit  kvangaSisk  fllugi,  ok  f<£kk  J)eirrar3  konu  er  Finna  he*t,  er 
J)ar  bjo  er  a*  Hlo6um  heitir.  f'ann  vetr  v6ru  skip  at  Gasum. 
Ok  um  sumarit  var  kaup-stefna  mikil.  tar  v6ru  J)eir  Fornungar, 
ok  attu  s^r  einir  tjald  teng3a-menn,  Sox61fr  Fornason  ok  Haust- 
kollr  5.  tar  var  f>6rdfs  er  Soxolfr  itti ;  d6ttir  Da8a  fllugasonar 
vestan  or  SkagafirSi,  ok  trandr  DaQason6;  hann  dtti  Sign/ju 
dottur  GuSmundar7;  ok  J)ar  var  Ingibjorg  systir  hennar  ok  J>ar 
var  Gudmundr  jafnan  er  hann  var  vi5  skip.  H  f6r  GuSmundr 
inn  i  Fjor6.  Ok  er  hann  var  f  brott,  J>a  kom  torfinnr  um  dag 
i  tjald  J>eirra,  ok  sat  a  tali  vi6  Ingibjorgu ;  ok  g£kk  eigi  fyrr  i  brott 
en  at  nattur6ar-mali.  Ok  er  {>eir  bjoggusk  til  rekkna,  {>a  kom 
J>ar  torfinnr  ok  J)eir  J>rir  saman,  ok  toluSu  vi5  Ingibjorgu ;  ok  var 
J>eim  J^at  vi3 8  bu3ar-dvol.  M  maelti  Sox61fr :  '  Bi5ja  vildu  v^r  J)ik 
torfinnr,  at  J)ii  hef6ir  eigi  hingat  kvamur  eSr  nattfarir  til  tjaldz  vars 
meQan  Gu6mundr  er  eigi  hdr ;  en  J)a  munu  v£r  oss  ongu  af  skipta 
er  hann  er  heV  torfinnr  svarar:  'Ekki  mein  man  JDe'r  at 
kvamum  minum,  ef  J)u  vill  J)dr  ekki  mein  at  gora.'  torfinnr  reis 
upp  si6an ;  ok  t6k  f  hond  Ingibjorgu,  ok  vildi  Iei3a  hana  f  brott. 
Sox61fr  seildisk  til,  ok  hnykcH  henni  aptr  i  tjaldit.  M  brd  torfinnr 
sverQi,  ok  vildi  hoggva  til  Sox61fs ;  ok  hj6  hann  f  tjaldz-tranarnar 9 
er  milli  J>eirra  v6ru,  ok  hj6  f  sundr  buklara-fetil  er  J)ar  h^kk  d ; 
ok  f<Sll  hann  ofan,  ok  t6k  Soxolfr  hann  ok  hlifSi  s^r  me8.  En 

1  af  heilu]  emend. ;  af  heill,  Cd.  2  mikils]  B ;  litils,  Cd.  8  J>eirrar]  B ; 

I>&,  Cd.  4  4]  at,  B.  8  Thus  Cd. ;  Hosculldr,  B.  6  ok  J>randr  Da8ason]  ok 
Brandr  brodir  hennar  (!),  B.  7  dyra,  add.  B.  8  vid]  thus ;  B  om.  the  whole 

passage.         9  tronornar,  B. 


H9S-]  GUDMUNDAR  SAGA  D^RA,  10.  143 

[1. 148:  iii.  17.] 

fcorfinnr  ok  foru-nautar  bans  horfu9u  lit  or  tjaldinu,  ok  hjoggusk 
J>ar  til  um  tjaldz-tranarnar ;  ok  skeindusk  £eir  ba8ir  nokkut,  ok 
hvarrgi  sva  at  J)at  maelti  averki  heita.  Ok  for  vi5  Jmt  i  brott.  En 
eptir  voru  buklarar  Jjeirra  fcrir1,  ok  sotti  J)a  I>6roddr  prestr,  ok 
maelti  til  vel,  ok  voru  h6num  f  hendr  seldir.  En  annan  dag  eptir 
kom  GucSmundr  til  skips,  ok  haf6i  Ingibjorgu  heim  me5  seV. 
Hvarigir  I6g3u  or3  til  um  ]?etta  heldr  en  ekki  hef5i  i  or5it. 
A  J>eirri  viku  foru  J)eir  heiman,  forfmnr  ok  Onundr;  ok  voru 
fimtan  saman;  ok  riSu  upp  a  Bakka.  Gu3mundr  var  heima, 
ok  fatt  annarra  manna ;  ok  voru  huskarlar  a  verki  ok  unnu  langt 
f  brott.  Eigi  veit  ek  viSmaeli  jpeirra ;  en  fra  orendis-lokum  er  at 
segja ;  J>ar  var 2  fostnuS  Ingibjorg  a6r  J)eir  foru  i  brott,  ok  kve3it 
a  brullaups-stefna,  ok  sva  a  fd,  hvat  hann  skyldi  hafa  me9  henni. 
SiSan  t6kusk  ra3  J)eirra,  ok  haf3i  GuQmundr  bo6  inni  j  ok  {)a  for 
hon  i  brott  me9  I'ornnni ;  ok  voru  samfarar  jpeirra  haglegar.  En 
annat  sumar  eptir  1/sti  biskup  J)vf,  at  born  peirra  skyldi  eigi  vera 
skfrgetin 3.  Onundr  tok  upp  bu  J)ess  mannz  er  I'drir  h^t,  ok  var 
BarQarson,  a  bae  J>eim  er  heitir  i  Longu-hli5 ;  ok  kalla6isk  Onundr 
J>ar  eiga  mala  a  landi ;  ok  var  sa  rikis-munr  J)eirra,  at  £6rir  var3  i 
brott  at  fara  nau6ugr.  M  for  Onundr  bustad  sinum  i  Longu-hli9, 
en  forfmnr  bjo  a  Laugalandi. 

10.  f  {)enna  tima  kom  lit  sa  ma6r,  er  geta  verdr  vi5,  er  Ogmundr 
h^t,  ok  var  fcorvarSzson,  er  kalla9r  var  Sneis.  Hann  hafdi  utan 
verit  lengi.  Hann  kom  ut  f  AustfjorSum,  ok  var  me6  Teiti  magi 
sfnum  um  vetrinn.  M  J)6ttisk  Teitr  hann  aerit  lengi  haft  hafa 
i  lotu.  M  for  Ogmundr  f  Hnj6skadal 4,  ok  bauQ  honum  heim  sa 
maSr  er  Brandr  hdt;  hann  bj6  a  DraflastoSum ;  hann  atti  Ingi- 
bjorgu £orvar8z  d6ttur;  ok  var  hann  me6  Brandi  um  vetrinn. 
far  var  kona  sii  i  vist  me8  Brandi  er  f36ri6r  hdt;  h6n  var  systir 
Brandz,  ok  var  vaen  kona  ok  garpr  mikill  i  skapi.  Hana  Iag9i 
Ogmundr  f  saeng  hja  seV  um  vetrinn;  ok  kom  J)at  J)a5  flla  vi6, 
J)viat  sa  ma3r  atti  hana  er  Bjorn  h^t,  Hallz  son,  Asbjarnar  sonar, 
er  biiit  haf6i  a  Fornasto3um,  ok  hof5u  J)eir  verit  fylgQar-menn  ok 
vinir  forvarSz,  Hallr  ok  synir  hans.  t»au  Ogmundr  ok  foridr  v6ru 
6J)okkulega  samt 6,  J)vfat  hvart-tveggja  var  6skaps-ma8r ;  ok  gorSi 
Ogmundr  henni  barn.  En  Bjorn,  b6ndi  forfdar,  var  eigi  h^r  a 


J3,  Cd.          2  ok,  add.  Cd.          3  skilgetin,  B.          *  nioskadal,  B. 
l>a]  read  ^6  ?         6  oj>okkulega  samt]  thus  Cd. ;  B  om.  the  passage. 


144  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.  a 

[1.149:  iii.  17.] 

landi.  En  at  vdr-dogum  J)6ttisk  Brandr  full-lengi  haft  hafa  Ogmund 
me6  s6i.  M  bauQ  h6num  heim  £6r5r  !J6rarinsson  f  Laufdsi ;  ok 
haf9i  fcorSr  verit  fylg8ar-ma8r  ok  vin  forvarcSz  fo9ur  bans.  F6r 
Ogmundr  til  £6r5ar ;  ok  haf5i  par  eigi  lengi  verit,  ddr  kallat  var, 
at  hjal  vaeri  d  me6  peim  Margre'tu,  konu  fdrSar,  d6ttur  Oddz 
Gizurarsonar.  fat  sumar  kom  ut  Bjorn  Hallzson,  ok  faerQi 
Ogmundr  honum  f*6ri9i  konu  sfna,  ok  baud  honum  sjalfdsemi; 
ok  saettask  at  pvi.  Ogmundr  var  meS  fordi  [pau  misseri].  En 
at  van  f6r  hann  f  brott ;  ok  t6k  enn  Brandr  vi8  honum ;  ok  skyldi 
Ogmundr  eiga  pa  helming  f  biii;  ok  haf6i  hann  opt  kvdmur1  i 
Laufas;  ok  var8  peim  pat  at  sundr-pykki  hj6num,  fordi  ok 
Margre'tu.  Ok  for  hon  austr  f  Fjor5u  til  Teitz  br63ur  sfns;  ok 
var  par.  fa  var  Hakon  f6r6arson  f  Laufasi;  JDvfat  fordr  ba8 
hann  J)ess.  Eitt  sinn  atti  Ogmundr  for  lit  f  Hof5a-hverfi ;  ok  la 
Iei6  hans  opt  um  garS  i  Laufasi;  ok  fylg6i  h6num  sa  ma5r  er 
forsteinn  h^t,  ok  var  Ketilsson;  J>eir  v6ru  tveir  saman.  En  er 
{>eir  voru  ut  farnir,  kvoddu  peir  f6r8ar-synir  hiiskarla  sma  med 
se'r,  ok  kv68usk  vilja  fara  i  sk6g  til  vi8ar.  Ma3r  h^t  Gizurr,  ok 
var  Halld6rsson,  mikill  ok  knar;  annarr  h^t  Bergr;  J)ri5i  Solvi, 
ok  var  f>6roddzson.  Sf9an  gengu  peir  upp  til  dais  a  brekku  pd 
er  sfQan  var  kollu9  Ogmundar-brekka ;  ok  var 8  ekki  or  vi8ar- 
verki.  M  sag8i  Hakon  peim  deili  a,  huskorlunum,  at  J)eir  setlu9u 
J>ar  fyrir  Ogmundi  at  sitja,  ok  taka  hann  af  Hfi ;  ok  spur8i  Hakon 
hvart  H8  at  J>eir  myndi  veita.  Gizurr  svarar :  '  Eigi  mun  ek  vinna 
d  Ogmundi;  en  dvelja  md  ek  fyrir  foru-naut  hans.'  Bergr  veitti 
engi  6rslit.  En  Solvi  Idzk  eigi  vera  mundu  d  m6ti  Ogmundi  ef 
hann  veitti  h6num  eigi;  kvezk  h6num  eigi  eiga  verr  f  [at]  launa 
en  peim.  Nu  sja  peir  at  Ogmundr  ferr  utan.  Sf8an  spretta  f>eir 
upp  6r  satinni ;  en  J)eir  hlaupa  af  baki.  Ok  tok  Gizurr  foru-naut 
Ogmundar,  ok  he'lt  h6num  aptan  um  hann;  en  Bergr  he'lt  um 
her8ar  honum ;  ok  horfu8u  peir  J)ann  veg  um  hrfsin.  En  peir 
s6ttu  at  Ogmundi  prir  f6r8ar-synir.  Solvi  sat  hja.  Ogmundr 
var8isk  vel,  pvfat  hann  var  vfgfimr  ok  vel  vi8  buinn.  fd  Iag8i 
Dagstyggr  til  hans  undir  hondina  me8  spjoti ;  ok  setlu8u  J)eir  at 
hann  mundi  sdrr  til  61ffis.  En  J>at  var  J)6  Ifti8  sar,  pvfat  hann 
haf8i  panzara  oruggan.  Ogmundr  var  ok  sarr  f  andliti ;  ok  blaeddi 
f  augun ;  ok  matti  hann  eigi  vega.  fd  settisk  Ogmundr  ni8r ;  ok 

1  kvamur]  B ;  komit,  Cd. 


H95-]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  10.  145 

[I.  150:  Hi.  17.] 

bad  at  hann  maetti  na  prestz-fundi,  ef  J)eir  vildi  hann  af  Hfi  taka. 
feir  Hildibrandr  ok  Dagstyggr  vildu  drepa  Ogmund;  en  Hakon 
vildi  J)at  eigi.  M  kvezk  Solvi  til  mundu  fara,  ef  jpeir  hsetti  eigi, 
at  veita  Ogmundi.  M  bau3  Hakon  at  binda  sar  Ogmundar,  ok 
aetluSu  [Jeir]  hann  saerSan  til  61ifis ;  en  Ogmundr  vildi  f>at  eigi 
J)iggja.  Si'9an  foru  J)eir  heim.  frorSr  var  titi,  ok  spurdi  hvat  J>eir 
hef6H  at  s^slu.  En  J)eir  sogSu  averka  vi3  Ogmund  ok  lifpat]. 
'En  hann  vildi  prestz-fund.'  f>6r8r  kva6  J)at  ekki  utan  slaegd 
hans ;  ok  kvezk  mundu  gengit  [hafa]  milli  bols  ok  hofuSs  ef  hann 
hef64  vi9  verit.  Si6an  for  prestr  J)a5an  heiman,  sa  er  Erpr  hdt, 
ok  macJr  me9  honum.  Ok  er  J3eir  komu  J)ar  er  fundrinn  haf6i 
verit,  pa  var  Ogmundr  i  brott ;  ok  haf6i  hann  sar  6haettleg ;  enda 
fylg5i  honum  sa  ma9r  er  heill  var.  Ok  fluttusk  J)eir  me3  J)at  heim 
a  DraflastaSi ;  ok  for  kona  sii  at  grse6a  hann  er  AlfeiQr  heX  er  att 
haf6i  Hallr  Asbjarnarson  a  FornastoSum.  forvarSr  forgeirsson 
var  ]pa  a  Vf3im^ri  me9  Kolbeini  Tumasyni.  Ok  jpegar  er  hann 
fre'tti  J)essi  ti9endi,  J)a  laatr  hann  soSla  s^r  hest ;  ok  reid  hann  J)at 
a  n6tt  er  hann  matti  eigi  i  dag,  allt  J>ar  til  er1  hann  kom  a 
DraflastaSi ;  ok  haf6i  hann  eigi  verit  snserri 2.  En  J)a  er  Ogmundr 
var  heill  sara,  J)a  var  Iag6r  sattar-fundr  me9  J)eim ;  ok  ssettusk 
t>eir  at  kalla  ;  ok  var  f>at  at  ongu  haldit.  Ok  ortusk  {>eir  um  sidan. 
£etta  kva9  Ogmundr  um  Dagstygg : — 

Mer  re6  a  bak  brodir  bo5var-styrkr  i  myrkri 
(haeg  raun  var  bat  hanum)  Hildibrandz  at  standa : 
f>a  [er]  Iae-brig6irs  lagQi  (Ii8inn  stormr  var  ba  orma; 
a8r  var'k  felldr  til  foldar  foVhrumr)  a  m6r  spjoti. 

fa  kva8  Dagstyggr  :  — 

f>vi  em  ek  hlj6Sr,  er  hriSar  hyr-sveigir  f^kk  eigi 
endr  af  6rum  fundi  aldr-tjon  ro6ins  skjaldar: 
En  bvi  gladr,  at  gae8i  *  geir-hri6ar  sa  ek  skriSa 
saeki  sara  rika5  sunnan  lagt  medal  runna. 

fann  vetr  andaSisk  Dagstyggr  6r  s6tt.  En  er  J>at  endisk  eigi,  er 
Jpeir  hofSu  ssetzk  a,  ]?a  bj6  Ogmundr  mdl  til  vid  J)a  sem  eptir  Iif3u. 
Ok  f6ru  mal  til  {)ings;  ok  veitti  J>d  Ogmundi  at  mdlum  J6n 
Loptzson  ok  Saemundr  son  hans.  Var  {>a  enn  saetzk;  v6ru  gor 

1  unz  er,  B.  2  snaerri]  i.  e.  snaefri ;  sn<ORe,  Cd.,  '  <oRe '  being  filled  up  after- 

wards ;  B  om.  the  passage.  3  lae-brigdir]  B ;  liebrigdur,  Cd.  *  gae6i]  B ; 

grae5i,  i.  e.  giae6i,  Cd.  6  saeri  sara  tira,  B. 

VOL.  I.  L 


i46  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[I.  151,  152:  iii.  18.] 

tolf  hundrud  til  handa  Ogmundi,  en  prju  hundrud  til  handa  for- 
steini,  fyrir  pat  er  hann  var  haldinn.  SiSan  toku  Laufaesingar 
pann  mals-hatt,  at  peir  sog6u,  pa  er  ma6r  hefSi  haldinn  verit — 
'Stattii  kyrr!  hafa  skaltii  prju  hundruSin!'  Gu3mundr  inn  d^ri 
handsaladi  saettina;  ok  skyldi  goldinn  priSjungr  er  menn  kaemi 
heim  af  pingi,  en  annarr  a  frverar-leiS  i  EyjafirSi.  Ogmundr  kom 
a  fund  GuSmundar,  pa  er  menn  k6mu  heim  af  pingi,  ok  gait  hann 
ekki.  En  til  f>verar-lei3ar  kom  Ogmundr  eigi;  ok  verdr  par  ok 
ekki  goldit.  M  nefndi  Ogmundr  seV  vatta,  ok  segir  i  sundr 
sattinni  allri.  Ok  vercSr  par  stadar  at  nema. 

11.  A  peim  bae  er  i  Brekku  heitir  i  6lafsfir8i  bjo  sa  ma6r,  er 

I>orsteinn   h^t,  ok   var  Halldorsson.     En  a  annarri   Brekku   bj6 

Eyvindr   Bjarnarson   ok  Sigrf6r  m66ir  hans.     fcat   var   maelt,  at 

forsteinn  ksemi  opt  at  tali  vi6  Sigri6i.     f^a  var  Sighvatr  inn  mikli 

ut  kominn,  br66ir  Eyvindar;  hann  haf6i  verit  utan  nokkura  vetr. 

Ok  verit  i  vikingum;  ok  var  hann  par  a  Brekku.     I'eir  gatu  fyrr 

lokit  hey-verki  smu  braa6r ;  en  f>orsteinn  atti  liti  nokkut,  ok  haf6i 

hann  faert  heim  a  tun  *  pat  er  liti  var.   En  mey-staulpa 2  var  at  f6nu 

peirra  brae6ra.     Ok  einn  dag  rak  h6n  naut  at  tuni  Porsteins;  en 

hann  for  a  m6ti  henni,  ok  ba6  hana  pangat  eigi  reka  at  heyinu ; 

ok  visaSi  brott  f^nu.     En  h6n  kvezk  skyldu  fara  heim,  ok  segja 

at  hann  raeki  bse6i  nautin  ok  hana  f  brott.     Ok  sva  gordi  h6n. 

En  si6an  gengu  peir  braeSr  a  Brekku  til  torsteins ;  en  hann  leiddi 

hross  or  gardi.     ^eir  fundusk  par;  ok  raeddu  um,  at  hann  hefdi 

meyna  latid  fara  skyndilega.     En  frorsteinn  kva8  ekki  pat3,  ok 

kvad  aerna  haga  annars-sta6ar  en  i  tuni  par  er  hann  atti  hey. 

£eir  kv68u  sva  komit  sumri,  at  fe*  aetti  heimolt  at  ganga  pangat 

er  pat  vildi.     Sighvatr  hafdi  oxi  i  hendi,  ok  lystr  til  fcorsteins ;  en 

hrossit  var  i  milli  peirra,  er  hann  fcorsteinn  h^lt  a;  ok  lagSisk 

hann  ni6r  hja  hrossinu  68rum-megin ;  ok  kom  oxar-skaptiS  a  her6a- 

toppinn,  ok  brotnaSi  .pat  i  sundr;    en  ref5is-munnrinn 4  kom  a 

her6ar-bla9  torsteini,  ok  var6  h6num  ekki  mein  at  pvi.     En  hann 

skauzk  o8rum-megin  hja  hrossinu,  ok  at  Sighvati ;  ok  hj6  til  hans 

boloxi ;  ok  kom  a  hondina ;  ok  var  pat  mikill  averki,  sva  at  honum 

var5  hondin  6n^t  si5an ;  ok  skildusk  vid  pat.     SiSan  stokk  ^or- 

steinn  f  brott,  ok  matti  par  eigi  vid  vera.     En  peir  v6ru  braedr,  ok 


1  a  tun]  i  tun,  B.          3  mey-stelpa,  B.          3  en  f>orsteinn  kva5  ekki  J>at]  B ;  en 
l>at  kvad  hann  ekki,  Cd.         *  Thus  Cd. ;   oxin,  B. 


II9S-]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  11,  12.  147 

[1.153:  Hi.  19.] 

Arnoddr  inn  mikli,  er  bjo  at  Kvia-bekk.  Nu  for  fcorsteinn  til 
GuSmundar  ins  D^ra ;  hann  var  bans  J)ingma6r ;  ok  var  hann  jpar 
um  vetrinn.  En  fcorcV,  huskarl  bans,  anna6isk  buit  eptir.  i>eir 
Bjarnar-synir  kvoSu  ekki  f6  jpaSan  mundu  rakna 1.  En  um  varit 
foru  £>eir  ut  j^angat,  Soxolfr  Fornason,  er  bjo  i  Myrkar-dal,  ok 
Ur3a-Steinn,  ok  Arn]pru5ar-synir,  ok  toku  upp  eign  torsteins  alia, 
ok  hofSu  til  GuSmundar ;  ok  varS  engi  forstaSa  veitt.  SiSan  b^r 
GuSmundr  mal  til  a  hendr  Sighvati  um  frumhlaup  vi6  f>orstein. 
En  Onundr  f>orkelsson  bj6  til  um  averka  vi9  Sighvat  a  bond 
forsteini,  Jw'at  J>eir  Bjarnar-synir2  voru  bans  J)ingmenn.  Si6an 
foru  jpau  mal  til  J)ings,  ok  var  leitaQ  um  saettir.  Ok  g£kk  l>orrinnr 
Onundarson,  ok  ba3  GuSmund  at  saettask,  ok  bauzk  til  gor9a; 
ok  h^t  J)vf,  at  gora  Gu6mundar  hlut  g63an.  Ok  l^t  hann  leiSask 
at  J)vf;  ok  saettusk  J>ar.  £au  v6ru  mal  oil  senn3  a  J)ingi  ok 
Ogmundar-mal.  Si6an  foru  menn  heim  af  ]pingi.  Ok  a  manna- 
m6ti  um  sumarit  a  Skei3-h61mum  i  Horgar-dal,  J)a  gor6i  {'orfinnr 
{)essa  satt : — tolf  hundrud  til  handa  Sighvati  um  averkann,  en  ekki 
til  handa  Eorsteini.  Ok  var5  sii  sattar-gor6  6vinssel ;  en  ]p6  galzk 
J>etta  f6  at  mestum  hluta. 

12.  Annat  sumar  i  Fljotum  lit  skyldi  vera  hesta-JDing,  J>ar  er 
heitir  at  Hamri.  Hdt  hvarr-tveggi  Nichulas  J>eirra  er  etja  skyldi 
hestunum  ;  var  annarr  Runolfsson ;  hann  var  felftill,  ok  heldr  kyn- 
smar ;  hann  atti  J)rja  sonu ;  he^;  inn  ellzti  Riinolfr,  Leifr  ok  Halli. 
i'eir  voru  allir  full-ti6a  menn.  Annarr  Nichulas  var  son  Skratta- 
Bjarnar  f>orvaldz  sonar;  hann  dtti  vel  fe^  ok  var  i  g63ri  bonda- 
vir6ingu.  feir  attu  ba5ir  gra  hesta  at  Jit.  Nu  v6ru  hestarnir 
saman  leiddir,  ok  beizk  hvarr-tveggi  vel,  medan  J)eir  attu  me8  s6r 
at  skipta.  M  {)6tti  Nichulasi  fra  Mjova-felli  djafnt  keyr5ir  hestarnir, 
ok  J)6tti  gort  at  mann-vir6ing ;  hann  hafdi  staf  mikinn  i  hendi,  ok 
vildi  Ij6sta  best  nafna  sins.  En  Nichulas  Bjarnarson  hlj6p  undir 
boggit ;  ok  kom  a  hann  stafrinn.  En  hann  gat  fengit  se'r  handoxi 
af  manni,  ok  hj6  f  hofud  nafna  sms,  ok  var  J)at  Htill  averki.  f»d 
var  slegit  f  JDrong.  far  var  Run61fr  son  Nichulass  fra  Mj6va-felli, — 
ok  var  h6num  haldit  heldr  lauslega ;  ok  gat  hann  fengit  se'r  oxi  at 
manni, — ok  hj6  milli  herda  Nicbulasi  Bjarnarsyni  mikinn  averka. 
Ok  var  ]pa  skilit  manna-m6tid.  Nichulas  fra  Mj6va-felli  hafSi 
litinn  averka ;  ok  maelti  er  hann  reid  heim :  '  Eigi  veit  ek  hvat  ek 

1  rakna]  B ;  fsera,  Cd.          2  bb.,  i.  e.  brae8r,  B.          3  senn]  B ;  saett,  Cd. 

L  2 


148  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[I.i54:  Hi.  19.] 

munda  smia  f>a  er  m£r  var  a  l&tasta  skjeiQi  en  h5ggva  f  hofuS  a 
sextogum  manni,  ok  ri'di  sa  me3  handlaust J  hofu5  i  brott/  Eptir 
J)etta  stokk  Run61fr  f  brott ;  en  Nichulas  Bjarnarson  var  graeddr ; 
hann  var  na-frsendi  Kolbeins  Tumasonar  en  J)ingmadr  Gudmundar 
ins  D^ra.  Ok  var  saetzk  a  malit ;  var  J>at  jafnt  Iati6,  er  jpeir  hofSu 
viQ  atzk  nafnar;  en  Runolfr  var6  heVaSs-sekr,  ok  skyldi  hvergi 
vera  J>ar  er  J)eir  attu  manna- forraS,  Gudmundr  ok  Kolbeinn.  En 
um  sumarit  eptir  kom  Runolfr  sunnan  yfir  hei5i.  Ma6r  hdt 
BoSvarr,  ok  var  frorbjarnarson,  er  bj6  a  J)eim  bae  f  Felli  heitir  f 
SkagafirSi.  Bo8varr  var  li'till  ma6r  vexti  ok  kurteiss,  ok  var 
kallaSr  Iftil-skeita 2 ;  hann  tok  vi8  Runolfi,  ok  var  [hann]  J)ar  um 
sumarit,  til  Jpess  at  Kolbeinn  Tumason  for  at  heimboSi  til  Hofs  til 
Grims  Snorrasonar.  M  sendir  Kolbeinn  ord  Bo8vari,  at  hann 
skyldi  J>angat  koma.  Ok  hann  kom.  SiSan  var5  hann  at  lata 
lausan  Runolf ;  ok  for  hann  J)a  inn  i  hdra5  a  bae  J)ann  er  ^vera 
heitir,  til  j^ess  manns  er  Dalkr  h^t  ok  var  f'orgeirsson ;  ok  tekr 
hann  vel  vi8  honum  ;  ok  var  hann  J>ar  um  vetrinn.  En  um  varit 
leitadi  Runolfr  vi8  Dalk,  hvat  hann  skyldi3  ra8s  taka.  Dalkr 
maelti,  at  hann  skyldi  fyrst  fara  til  fundar  vi3  Kolbein  Tumason,  ok 
bj68a  h6num  baetr  fyrir  J)at  er  hann  hafdi  verit  J)ar  olofat.  Nu  ferr 
Dalkr  med  h6num,  ok  er  J>eir  k6mu  a  Vi8im^ri 4  vildi  Kolbeinn 
eigi  lit  ganga.  M  g^kk  Dalkr  inn  ok  beiddi  Kolbein,  at  hann 
vildi  lit  ganga.  Hann  kvezk  ekki  maljmrfa5  vi8  Runolf.  Dalkr 
segir :  '  M  muntii  J)ykkjask  meiri  ma8r  fyrir  J)^r  en  fa8ir  J)inn. 
Me3r  m^r  var  skogar-mao"r  hans  um  vetr ;  ok  rei6  ek  f  tiin  hans 
um  vdrit  me8  honum,  ok  g£kk  hann  lit ;  ok  rei3  ek  me6  J)ann 
syknan  f  brott  sva  sem  J>a  matti  verda/  Kolbeinn  segir :  *  fykkir 
\>6r  J)at  raQ,  at  ek  ganga  til  fundar  vi3  Runolf  ?'  'Ja/  segir 
Dalkr 6,  '  J>at  J)ykki  m^r  ra6,  at  hafa  af  Riin61fj,  at  betr  er  at  hafa  en 
eigi/  Nu  g^kk  Kolbeinn  lit,  ok  baud  hann  Riin61fr  h6num  st66- 
hross  at  £>iggja.  En  Kolbeinn  maelti,  at  hann  skyldi  fara  til  fundar 
vid  Gu6mund,  ok  bj68a  h6num  yfir-baetr.  fa  sendu  J)eir  Dalkr  ok 
Kolbeinn  menn  til  Gu3mundar  med  Runolfi,  at  hann  skyldi 
t>ekkjask 7  baetrnar.  Sf8an  kom  Riin61fr  til  Gu$mundar,  ok  baud 
honum  hross  at  t>iggja.  En  hann  t6k  vid.  En  Riin61fr  var  J>ar 

1  Thus  Cd. ;  B  omits  the  whole  speech.  a  Htilskieta,  B.  8  skyldi]  B ; 

vildi,  Cd.  *  er  peir — Vidimyri]  V. ;  om.  Cd.  s  malparfa]  emend.;  hann  kvezk 
ekki  hafa  at  malparfa  viS  Riin61f,  Cd. ;  hann  <&  ein  aeigi  malparfa  vi6  Runolf,  B. 
e  ja,  segir  Dalkr]  add.  B.  7  pekkjast]  emend. ;  piggja,  B ;  eigi  pekkjask,  Cd. 


n96.]  GUDMUNDAR  SAGA  D^RA,  12.  149 

[I.I55:  «i.i90 

nokkurar  naetr.  H  f6r  hann  i  brott  ok  ofan  f  Langa-hlfd,  ok  voru 
}>ar  komnir  brae6r  bans,  Leifr  ok  Halli,  til  Onundar.  Nu  sag6i 
Halli,  at  Runolfr  hafSi  gefit  hrossin.  Onundr  tok  kynlega  a 
hrossa-gjof  {>eirri,  er  hann  skyldi  £6 l  eigi  tekinn  i  fri8  greidlega. 
En  J>ar  kom,  at  Runolfr  f6r  eptir  hrossunum,  ok  tok  a  brott; 
Ipvi'at  hann  vissi  hvar  J)au  v6ru;  ok  haf6i  f  Langa-hh'8,  ok  gaf 
Onundi.  Ok  t6k  hann  vi5  hvaru-tveggja,  Runolfi  ok  hrossunum. 
Ok  var  Runolfr  kalladr  smiin-br^ni.  GuSmundr  le*t  sem  hann 
vissi  eigi ;  ok  J)urru  mjok  metor8  Gu6mundar ;  ok  J)6tti  hann 
mjok  saman2  ganga  vi63  £at  er  til  kom;  ok  kolludu  menn,  at 
Onundr  saeti  a  fri6st61i  uppi  f  Oxna-dal,  ok  kvo6usk  J)eir  mundu 
hlaSa  vegg  i  dalinn  fyrir  ofan  ok  ne3an,  ok  tyrfa  yfir  si6an,  ok 
kasa  J>ar  metor6  Gu9mundar.  l^a  for  GuSmundr  aldri  til  manna- 
m6ta  um  sumarit,  ok  engir  hans  menn;  ok  eigi  til  leika  um 
vetrinn.  Enn  fyrsta  Drottinsdag  eptir  J61 4  var  leikr  at  Baegisa.  fcar 
bjo  sa  ma6r  er  ^orvaldr  h^t,  ok  var  na-fraendi  Gu6mundar.  F6ru 
J)eir  J)angat  Langhli6ingar  til  leiks  ;  en  ekki  kom  ofan  or  Oxnadal. 
^ar  kom  sa  ma6r,  er  Olafr  hdt,  til  leiks,  ok  var  kalla9r  tjor-skinn ; 
ok  sat  hann  ]par  hja  leik  a  J)ver-palli ;  en  hann  var  vistum  vestr  i 
Skagafir5i  me5  Kolbeini  Tumasyni.  En  J)a  er  leik  var  lokit,  J)a 
gdkk  hann  fram,  ok  veitti  Runolfi  averka  er  hann  g<£kk  litar  eptir 
g61finu;  ok  hjo  a  bond  honum;  var  hann  einhendr  sidan.  M 
komsk  (5lafr  fram  6r  stofunni  en  eigi  ut ;  ok  komask  J)eir  Lang- 
hli5ingar  fyrir  dyrrin;  ok  belt  \>a.r  ma8r  a  manni.  Konur  ur9u 
J>ar  vi8  ridnar ;  ok  gatu  J)aer  komit  (5lafi  undan  i  matbiir,  ok  J)ar  lit 
vindauga ;  en  a  var  uti  fjiik-renningr  mikill  neSan  eptir  dalnum. 
t>a  maelti  torvaldr,  at  menn  skyldi  haetta  J)aefu  J)essi.  En  J)eir 
kvoSusk  J)egar  mundu  haetta  er  £>eim  vaeri  Clafr  fram  leiddr,  ok 
kv68usk  vilja  leiSa  hann  fyrir  Onund  um  kveldit,  ok  vita  hvert  viti 
hann  skapaSi  h6num.  torvaldr  kvezk  eigi  hafa  faeri  a  Ipvi  at  selja 
6laf  fram  ;  en  eigi  orvaent,  ef  bratt  vaeri  at  snuit,  at  J)eir  mundi  sja 
hann.  f>eir  kvoSusk  eigi  framar  beiSask.  forvaldr  kva8  J)a  sjalfa 
valda 5  ef  hann  raeki  langt  undan.  Si'6an  hlaupa  J)eir  ut  allir ;  ok 
sa  hvar  ma8r  f6r,  ok  var  kominn  at  Baegisa  sy8ri ;  ok  f6r  hvatlega. 
En  LanghliQingar  heldu  eptir.  Fjiikit  t6k  at  vaxa;  ok  goroH6 
ve6r  illt  ok  myrkt.  Olafr  kom  hvergi  til  hiisa  f  dalnum  fyrr  en  til 

1 1>6]  B ;  t>a,  Cd.          2  saman]  B  ;  sman,  Cd. ;  read  •  smam  '?          3  vi6]  um,  B. 
*  eptir  J61]  add.  B.  6  sjalfa  valda]  emend. ;  taka  sjalfvalda,  Cd. ;  B  oni.  all  this 

passage.         6  gordi]  B  ;  ger6iz,  Cd. 


150  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[1. 156 :  iii.  19.]       . 

sels  GuSmundar  at  Varma-vatni ;  ok  lagdisk  hann  par  ni6r  f  selit. 
M  er  hann  haf6i  sofit  svefn,  pa  st66  hann  upp,  ok  for  brott  6r 
selinu ;  ok  pa  k6mu  menn  Onundar  til  seisins  er  (5lafr  var  i  brott 
farinn.  Sva  f6r  prysvar  um  n6ttina,  er  hann  fty6i  6r  selinu,  at  peir 
k6mu  par  hvert  sinn  er  hann  var  f  brottu.  Sidan  foru  peir  ofan 
eptir  dal,  ok  aetlu3u  at  hann  mundi  farinn  vestr1  yfir  hei5i.  En 
pegar  er  hann  sa  at  tysti  af  degi,  pa  for  hann,  ok  kom  heill  heim  d 
Vidim^ri.  En  Langhli'Singar  faerSu  Run61f  til  Baegisar  innar  sydri. 
f>ar  bj6  f»orsteinn  gullsmi6r;  hann  atti  SigriSi  I»j6661fsd6ttur,  er 
par  haf5i  lengi  biiit ;  ok  kom  GuSmundr  pvi  ra3i  i  hendr  f>orsteini 
ok  sva  landinu.  f>orsteinn  t6k  vi6  Run61fi,  ok  batt  um  sar  hans. 
H  bj6  Bjorn  prestr  a  Oxnah61i,  Steinm66sson ;  hann  atti  konu 
J>a  er  Birna  hdt,  ok  var  GuSmundardottir ;  hann  gor5i  skilit  vid 
konu  sfna,  ok  fdkk  henni  biistaQ  i  Efri-L6nguhli6 2  ]?au  attu  ok 
d6ttur  ok  h^t  h6n  ok  Birna.  Hvar-tveggi  J)eira  var  oflati  ok  vaen. 
torvaldr  fra  Baegisa  kom  jDangat  stundum,  ok  tala6i  vi6  Birnu  ina 
yngri ;  hann  haf6i  hiiskarl  J)ann  er  GuSmundr  h^t,  ok  var  Tassa- 
son ;  honum  J)6tti  ok  gaman  at  tala  vi6  Birnu  ina  ellri.  Ok  f6ru 
t>eir  ba6ir  saman  J>angat.  ^at  var  halfum  mana6i  si6arr  en3 
Run61fr  haffii  fengit  averkann,  at  J)eir  gengu  enn  f  Langahh'6,  ok 
satu  enn  a  tali  vi6  konurnar  sem  J)eir  attu  van5a  til.  far  k6mu 
um  daginn  £>eir  Nichulas-synir,  Leifr  ok  Halli,  ok  satu  par  inni. 
En  vi6  rokr  kom  par  forfinnr  Onundarson  ok  ma6r  me6  honum 
sa  er  Tjorvi  h^t ;  hann  bj6  at  Rau6a-laak ;  ok  var  hann  lengst  af 
med  Onundi.  En  er  peir  komu  i  stofu,  pa  spratt  Halli  upp,  ok 
hj6  til  forvaldz,  ok  kom  i  fangit,  ok  var3  pat  svo5u-sar.  En  peir 
Leifr  ok  Tjorvi  he'ldu  GuSmundi.  Sf6an  foru  peir  ^orfinnr  f  brott ; 
en  Birna  in  ellri  batt  um  sar  f>orvaldz ;  en  GuSmundr  for  heim.  En 
er  GuSmundr  spurdi  petta,  f6r  hann  heiman  fra  Bakka  ok  ofan  til 
Longu-hlidar  ennar  Efri,  ok  vildi  vita  ef  ^orvajdr  vseri  faerandi  *  upp 
pangat  til  hans ;  ok  voru  fjortan  saman.  Onundr  f6r  ok  heiman 
til  Baegisar,  ok  vildi  hann  vita  hvat  Ii3i  um  hond  Riin61fs ;  ok  var 
pat  einn  dag,  ok  hitt  er  GuSmundr  f6r ;  ok  vissu  hvarigir  biining 
annarra.  fceir  Onundr  v6ru  fimmtan.  i>eir  farask  f  m6t5,  ok 
kenna  hvarir  a6ra.  Hak6n  fdrSarson  var  i  fer3  me3  GuSmundi, 
ok  t6k  til  orSa :  *  fat  er  vel/  segir  hann,  '  at  h£r  skal  fund  vdrn 


1  su8r,  B.          3  Langalia,  B.          8  en]  B ;  at,  Cd.          *  nerandi,  B.          5  foroz 
i  mot,  B. 


H97-]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  13.  151 

[I.I57:    iii.   20.] 

saman  bera;  ok  er  mi  einsaett  at  lata  sverfa  til  stals  me5  okkr; 
ok  eigi  vfst  hvart  faeri  man  69indaella  ver3a  1  en  sva ;  J)viat  skamt 
mun  at  bfda.'  GuSmundr  svarar :  '  Eigi  er  sa  Ii3s-munr  er  ek 
munda  kj6sa.'  Hakon  svarar:  *  Slfkan  vilda  ek  helzt  K5s-muninn; 
})viat  mi  ma  ganga  allt  sem  audit  verdr;  J)6tt  J)eir  se'  tveimr 
monnum  fleiri.'  GuSmundr  svarar:  'Eigi  vil  ek  vekja  lata  6r 
minum  flokki  or6a-lag  nd  ahlaup ;  en  taka  vi6,  sem  menn  hafa  faeri 
£,  ef  J>eir  vekja/  En  auSs^nt  var  a  Hakoni  at  hann  sparir  eigi  at 
vekja.  f'eir  Onundr  namu  sta6ar  a  hae5  litilli ;  en  {>eir  Gu6mundr 
gengu  fram  hja ;  ok  attu  hvarigir  vi3  a6ra.  SfSan  for  GuSmundr 
i  Ldnguhh'6  ina  Efri,  ok  hafSi  forvald  heim  med  s^r  um  kveldit ; 
ok  hittusk  J)eir  J)a  eigi.  En  fcorvaldr  var9  heill. 

13.  Erlendr  ruSt  ma6r,  ok  var  f>orgeirs  son,  er  kallaSr  var 
ogsefungr2.  Hann  haf3i  verit  titan  meS  I>orvar5i  inum  au6ga 
Asgrims  syni.  Hann  bj6  at  Myrka ; '  hann  var  vinsaell  ma9r, 
mikill  ma6r  ok  sterkr ;  hann  var  fylgSar-madr  Onundar,  ok  var  J)6 
vistum  at  biii  sinu.  f»at  var  um  varit  snemma,  at  Erlendr  for  i 
Langahh'5  3  at  finna  Onund ;  ok  kvezk  verSa  varr  vi6,  at  menn 
GuQmundar  foru  flokkum  hvar  sem  J)eir  foru.  Hann  kvezk  ok 
vita,  at  Sox61fr  Fornason  i  Myrkardal  haf5i  jafnan  fjolmennt ;  ok 
ba6  hann  Onund  at  hafa  a  s^r  meiri  vor5u  en  a6r.  t'eir  Leifr  ok 
Halli  voru  hja  ok  svoru6u:  'Fyrir  skommu  gengu  vit  um  allan 
Oxnadal,  ok  konnuSum  haga  allt  it  efra,  ok  fundum  ekki  sau6a, 
nema  eina  a  kollotta,  ok  var  af  fallin  ullin  oil ;  ok  man  h6n  6vi3a 
ganga  i  oarum4;  ok  aetlu  v^r  at  Gu5mundr  siti  fast  a  fri6-stoli 
smum/  Onundr  svarar,  at  J>at  ma  vera  at  hann  siti  um  stund, 
'En  ef  hann  rfss  upp,  J>a  er  eigi  vist  hve  litt  hann  stfgr  fram.' 
Si6an  for  Erlendr  heim.  l>at  var  um  varit,  at  hiiskarlar  komu  inn 
f  Langahh'6  um  Ijosan  dag,  ok  vildu  hitta  Onund,  at  ])vi  er  J>eir 
J)urftu.  M  sa  J>eir  hann  eigi.  Ok  for  sva  tysvar  e6r  J)rysvar  ;  ok 
sat  hann  ]x>  i  riimi  sinu.  At  Sokku  f  SvarfaSardal  bjo  J)a 
ArnJ)ru3r  Fornadottir  ok  synir  hennar.  £at  var  til  tfSenda  um 
morgun,  er  menn  hvildu  f  skala,  at  oxar  tvaer  J>utu  hatt  a  oxa-tr^. 
M  voru  t>aer  ofan  teknar ;  ok  attu  J)eir  brae6r,  Snorri  ok  frorsteinn 
ArnJ)ru6ar-synir.  f'aer  J>utu  eigi  at  si3r  J)6tt  a  J)eim  vaeri  haldit.  M 
var  farit  eptir  GuSmundi  presti  Arasyni ;  ok  {)a  J)6gnu5u  J>aer  er 

1  65indaeila  verfta]  thus  slightly  emended  ;  hvort  faeri  manna  oSindsella  ver3r,  Cd. ; 
ok  er  eigi  vist  at  faerum  monnum  tynir  til  (I),  B.  2  ogaefungr]  ohaefu-Geirr,  B. 

3  Longuhh'6,  B.         *  oarum]  i  var,  B. 


152  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[I.  158 :  iii.  20.] 

tiann  stokQi  a  J)aer  vfg3u  vatni.  f>at  var  viku  sfdarr  er  Erlendr  kom 
f  Langahlf3,  at  hann  |>6ttisk  verSa  varr  vi6  samnaS l  manna,  ok  f6r 
hann  J)a  heiman;  en  J>at  var  J)riSja  aptan2  viku  fyrir  Gagn-dag. 
Sa  ma6r  f6r  me6  h6num,  er  Haukr  h^t  ok  [var]  stjupson  hans. 
fceir  f6ru  til  ar  J>eirrar  er  Barka  heitir.  M  voru  J)ar  menn  fyrir ; 
var  J>ar  Sox61fr  Fornason,  ok  £eir  atta  saman.  Hann  spurSi  hvert 
Erlendr  aetlaSi  at  fara.  Hann  svarar :  '  f  LangahHS.'  Sox61fr 
maelti :  '  £at  raQ  vilda  ek  eiga  me3  \)6r,  at  J>u  farir  eigi  lengra  en 
mi  ertii  kominn ;  ok  aetla  ek  JDetta  heilraeoM.'  Erlendr  svarar : 
'  Eigi  veit  ek,  at  J)aer  torfaerur  s^  a  gotunni,  at  ek  mega  eigi  fara 
Iei6  mina/  Sox61fr  kva3  J)at  vera  sem  til  taekizk.  Erlendr  f6r 
leidar  sinnar ;  ok  kom  a  Oxnah61,  ok  dva!3isk  J)ar  um  stund ;  ok 
f6ru  J>a5an,  ok  v6ru  atta  saman.  Ok  er  peir  k6mu  lit  um 
Hallfri3ar-sta5i,  J>a  var  J)ar  fyrir  J>eim  Sox61fr  f  annat  sinn ;  v6ru 
J)eir  fimtan  saman ;  ok  rseddi  Sox61fr  enn,  at  hann  vildi  at  Erlendr 
faeri  eigi  lengra ;  '  Ok  veit  ek/  segir  Sox61fr,  '  at  J>u  J)ykkisk  varr 
or5inn  vi8,  at  mann-somnu9r  dragisk  at  Onundi,  ok  6tti  nokkurr ; 
ok  er  J)at  J)6  J)in 3  drengilegt,  at  J)ii  vilir  hann  gora  varan  vi3 ;  en 
J>at  mun  nu  J)6  fyrir  ekki  koma ;  en  vera  ma,  at  J>u  hafir  J)ik  i 
ve8i ;  ok  er  mi  ekki  J)ess  at  dylja,  at  mi  munu  varir  fundar  ver3a ; 
mattu  mi  ok  sja  yfir  fyrir  Oxnadal 4  hja  Grana-brii,  at  J>ar  kemr 
fram  lid.  Ok  er  s61  skinn  i  hamra  ofan,  mattu 5  sja  at  skildir  blika 
vi9 ;  ok  eru  Jjeir  J)ar  litan  6r  SvarfaSardal ;  ok  mun  ]petta  H6  allt 
hittask,  ok  saekja  Onund  heim  i  n6tt6/  Erlendi  J)6tti  eigi  at 
minni  J)6rf  at  fara.  Ok  keyrdi  hestinn  sporum ;  en  Sox61fr  t6k  f 
taumana.  H  hlj6p  Erlendr  af  baki,  ok  vildi  hlaupa.  M  hj6 
Snorri  til  hans  Arn6rsson ;  en  Haukr,  stjiipsonr  hans,  bra  fyrir 
hann  buklara ;  ok  var3  J)at  enginn  averki ;  en  Erlendr  hj6  f  m6ti ; 
ok  bra  Brandr  buklara  fyrir,  ok  var5  J>at  ok  enginn  averki.  M 
hlj6p  at  Sighvatr  Sokk61fsson,  ok  Iag3i  spj6ti  til  Erlendz  i  laer 
h6num  ofarlega,  ok  skar  or  laerinu  innan7;  ok  var3  J)at  svo3u-sar. 
Ok  ur8u  J>eir  Erlendr  vi5  J>at  aptr  at  hverfa  til  Oxnah61s.  Sf5an 
kom  flokkr  J)eirra  GuSmundar  saman  a  eyrunum  fyrir  ofan  Langa- 
hlf3 ;  ok  var  Kolbeinn  Tumason  kominn  vestan  me6  fimm  tigi 
manna,  ok  hofdu  J>eir  Gu8mundr  nser  tfu  tigum  manna,  feir  sjd 
mi,  Lang-hli3ingar,  flokkinn  ;  ok  {)6ttusk  vita,  at  6fri6r  mundi 

1  sanmaS]  B ;  saman  sofnuft,  Cd.  2  J>riSio  aptan,  B.  3  J>in]  B ;  J)vi,  Cd. 

4  Oxnadals-minni,  B.  5  matti,  Cd.  6  i  nott]  B ;  i  moti,  Cd.  7  innan] 

inn,  Cd. 


II97-]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  14.  153 

[I.  159,  160  :  iii.  21.] 

vera.  f'eir  hof6u  J)ar  fyrir  naer  fimm  tigi  manna.  Nu  raeddu  J)eir 
um,  at  J>eim  J)6tti  raQlegt  at  biiask  um  liti  til  varnar.  f>ar  var 
virki  nokkut  a  husum,  ok  kollu6u  J)eir  at  lengi  mundi  vornin 
deilask  af  liti ;  Onundr  kvezk  J)ess  opt 1  vita  daemi,  at  ilia  sottisk 
J>ar  er  menn  voru  inn  s6ttir  i  hus.  f>eir  svara,  ok  kv65usk  aetla, 
at  J)a  myndi  eldr  at  borinn.  Onundr  \6t  se"r  ekki  J)at  i  eyrum 
falla;  ok  vildi  ra6a.  Ok  gengu  menn  inn  allir,  ok  bjoggust  til 
varnar  2. 

14.  En  flokkar  stigu  af  he  stum  utan-gar6z ;  ok  gengu  si'6an  til 
huss  allir ;  ok  skiptu  flokkinum ;  ok  gengu  sumir  a  bak  husum, 
ok  aetluSu  tveim  megin  at  at  ganga,  ef  jpeir  verSisk  uti.  En  er 
J)eir  komu  fyrir  dyrrin,  voru  allir  menn  inn  gengnir,  en  einar  dyrr 
opnar.  M  spur6i  Onundr  hverr  fyrir  flokkinum  rd3i.  Gu6- 
mundr  svarar  :  '  Litil  er  forvistan ;  hdr  er  mi  komin  aerin  kollotta, 
gengin  or  dal  ofan,  ok  ]x)  af  ullin  har6la  mjok ;  ok  er  eigi  forystu- 
sauSrinn  fengilegri  en  sva;  en  J)6  setlar  h6n  nu,  at  annat-hvart 
skal  vera,  at  hon  skal  lata  af  s6r  allt  reyfit,  e6r  ganga  me6  fullu 
reyfi  heim/  Onundr  spur6i,  ef  nokkut  skyldi  sattum  vi9  koma 
fyrir  menn  ]par.  GuSmundr  svarar :  '  Lengi  hefir  nu  ekki  or6it  af 
sattum,  J)6tt  sva  se'  Iati6 ;  mun  mi  ok  ekki  af  ]pvf  ver6a.'  { Ekki 
skal  J)ess  {>a  leita/  sag3i  Onundr.  Si3an  skutu  J)eir  inn  i  dyrrin 
menn  Gu6mundar ;  ok  var  J)a  lokit  aptr  hur6inni.  fat  ]:>6ttusk 
J)eir  Gu6mundr  sja,  at  husin  mundi  seint  saekjask,  ef  eldr  vaeri  eigi 
at  borinn.  M  voru  margir  menn  inni  vel  vapnaSir.  En  eldr 
f^ksk  einginn  heima  J)ar.  f»a  foru  jpeir  a  J)ann  bae  er  a  Grund 
heitir,  ok  na6isk  jDar  a  o6rum  bae  en  eigi  a  o6rum.  En  sumir 
brutu  hiis,  fj6s  ok  hloQu,  ok  na9u  heyvi  ok  vi3i 3  ok  baru  at 
husum  heyin.  Ok  er  eldr  kom,  gatu  J)eir  eigi  kveykt  fyrir 
durunun.  M  gengu  J)eir  a  husin  upp,  I>6r3r  Laufaesingr  ok  J>eir 
menn  er  med  honum  v6ru,  ok  rufu4  J)akit  af  husunum  ok  gor6u 
eldana  a  rafrinu5.  En  J)urr  var  viSrinn  undir;  ok  var  J)at  eigi 
haegt  at  verja  innan  or  husunum.  Heyvi  var  tro6it  i  gluggana. 
M  var  beitt  litgongu  bae3i  konum  ok  korlum,  ok  t>eim  er  eigi 
v6ru  i  sokunum 6.  ^a  l^t  Gu6mundr  brjota  vegginn  hja  durunum 
vi6  stafn-gluggana 7,  ok  gengu  menn  Jmr  lit  allir  er  Ieyf6  var  lit- 
ganga;  J>viat  J)eir  v6ru  J^ar  margir  inni,  er  J)eir  vildu  eigi  grand 

1  opt]  B  ;  og,  Cd.  2  ok  bjoggust  til  varnar]  add.  V. ;  om.  Cd.  3  ok  nadu 
— viSi]  add.  V.  *  rufu]  rifu,  Cd.  5  a  rafinu,  B.  6  er  eigi  voru  sakar 

vi8,  B.         7  via  stafnlaeiliona  (!),  B. 


i54  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[1. 161:  iii.  21.] 

gora.  fa  gorSisk  reykr  mikill ;  ok  sja  J)eir  6gloggt.  far  var  s£ 
ma6r  er  f6roddr  h&,  ok  var  kalla5r  lang-nefr1;  hann  haf6i  vapn 
morg  f  fangi  seV 2  ok  vildi  lit  bera.  En  Hakon  f  orQarson  st66  J)ar 
liti  fyrir,  ok  hj6  f  6rodd  J)egar  bana-hogg ;  ok  mis-kenndisk  hann 
ekki,  J)vfat  J>eir  hofcSu  h6num  setlat  liflat.  Hann  le*zk  |>ar  fyrstr 
manna,  far  var  sa  ma5r  er  Galmr 3  h^t,  ok  var  b6ndi  g65r ;  hann 
var  Grimsson,  ok  bj6  J>ar  er  heitir  a  Dynhaga ;  hann  var  vin  J>eirra 
allra,  ok  einskis  meirr  en  Kolbeins  Tumasonar.  Hann  g£kk  at 
durum,  at  maela  viS  ]pa,  ok  var  J)a  enn  eigi  sva  s6tt 4  af  eldi,  at  eigi 
myndi  borgit  verda  ollu.  Hann  ba3  J)a  Gu3mund  ok  Kolbein,  at 
J)eir  skyldu  fra  hverfa  at  £>vf  sinni;  ok  baud  J)eim  til  JDCSS  oil  f^ 
sin — en  hann  var  vell-auSigr  ma6r,  ok  atti  it  bezta  bu.  Kolbeinn 
svarar,  ok  kvezk  gefa  mundu  Galmi  sva  mikit  f<£  sem  hann  vildi  til 
J>ess  at  hann  gengi  lit.  Galmr  svarar:  'Lengi  hafi6  ^r  hlegit  at 
J)vi,  at  m^r  hafi  J)6tt  ba3  g6tt,  ok  ek  hafa  opt  drukkit  mjo3  5. 
Nii  mun  kostr  ba6s,  en  me'r  J)ykkir  6s^nt  hversu  um  mjo3- 
drykkinn  ferr.'  Ok  gdkk  hann  eigi  ut.  fa  attusk  J^eir  vi5  or5, 
Gu6mundr  ok  forfinnr.  Hann  sagSi  J)at  flla,  at  eigi  var  J)ar 
Ingibjorg  d6ttir  hans.  GuSmundr  svarar :  '  fat  er  vel,  at  h6n 
vseri  eigi  J)ar  inni;  en  J)6  mundi  J)at  fyrir  ongu  standa  J)6tt  h6n 
vseri  J)ar  inni.'  fa  hljop  lit  Halli  Nichulasson,  ok  var  J)d  mjok 
kostadr 6  af  hita ;  ok  leggsk  hann  i  laek  ofan  er  J)ar  var  fyrir  durum. 
En  3etla9r  var  til  averka  vi5  hann  Snorri  ArnJ)rii6arson  ;  ok  hann 
hlj6p  at,  ok  vd  Halla  J)ar  i  laekinum 7.  Si6an  geltk  lit  Tjorvi,  ok 
var  ]3ar  til  setla6r  forvaldr  fra  Baegisa;  ok  Iag9i  Tjorva  i  gegn 
me3  sver6i.  Si5an  gdkk  Tjorvi  ofan  a  vollinn,  ok  at  {)ar  er  Gu6- 
mundr  st66.  Gu6mundr  maelti,  ok  hafQi  eigi  se't  er  hann  f^kk 
dverkann:  'Gefa  skal  Tjorva  gri3/  sag3i  hann,  fok  ertii  6maklegr.' 
Tjorvi  maelti  :  '  Vettka 8  ek  um  gri6in,'  segir  hann.  Ok  fell  hann 
J>a  ni5r,  ok  var  J^egar  orendr.  fa  hljop  Leifr  Nichulasson  lit ;  ok 
var  aetla6r  til  averka  vi9  hann  Gu6mundr  Tassason;  Leifr  var 
vapnlauss ;  ok  J)rifr  hann  upp  mann  J>ann  er  Sveinn  h6t,  ok  var 
J6nsson,  ok  hlffSi  sdr  me5  honum.  fat  sa  Hakon  f 6rdarson,  ok 
hj6  a  6x1  Leifi,  ok  fra  alia  oxlina  ofan ;  ok  komsk  hann  til  kirkju 
me6  averka  sfnn.  Vindr  var  a  um  n6ttina,  ok  J)6tti  J)eim  vi6  J)vf 
biiit  at  leggja  mundi  at  kirkjunni  eldinn.  fa  hdt  Gu5mundr  at 

1  laugarnef,  B.          2  i  fangi  ser]  add.  B.          3  Galmr]  B  ;  Galmar,  440 ;  Galinn, 
Cd.  *  sva  s6tt]  B  ;  sottr,  Cd.  5  mj66]  emend. ;  mjog,  Cd. ;  micit,  B. 

6  kostaSr]  cumladr,  B.         7  Izkinum]  B;  laeknum,  Cd.         8  vettka]  vaetka,  B. 


U97-]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  15.  155 

[I.  162:  iii.  22.] 

gefa  kii1  kirkjunni,  ef  hana  saka6i  ekki.  M  fell  pegar  veSrit  i 
logu ;  ok  pvf  naest  kom  gustr  inn  af  kirkjunni 2 ;  ok  lagSi  i  brott 
eldinn  allan.  M  matti  hvergi  i  nand  koma  eldinum,  ok  kastaSi 
upp  6r  husunum 3  sva  hatt,  at  hvar  fjarri  kom  ni6r  er  husin  t6ku  at 
losna4.  En  par  er  skar5  var  a  komit,  pa  sa  peir  at  ut  kastaSi 
nokkuru,  ok  sa  eigi  vist  hvat  var.  En  pa  sa  peir  at  hraer8isk ;  ok 
spurdu  hvat  pat  vaeri.  Hann  svarar,  ok  segir  at  fcorfmnr  var.  En 
setlaSr  var  til  averka  vi6  hann  UrSa-Steinn.  En  hann  var  eigi  til 
buinn  fyrir  pvf,  at  allt  Ioga6i  a  honum  bae6i  har  ok  klae6i.  Sf6an 
hlaupa  J}eir  til  ArnJ)ru5ar-synir,  f'orsteinn  ok  Snorri,  ok  unnu  a 
honum.  i>orfinnr  maelti,  at  J>eir  skyldi  hoggva  bae6i  st6rt  ok 
mart ;  ok  kva6  eigi  mundu  J>eim  6J)arfara  mann  5  til  en  sik,  ef 
hann  Iif6i.  t»orfinnr  komsk  i  kirkju  me6  averkann ;  of  Iif5i  £>rjar 
naetr  sf5an.  {'at  var  mal6  manna,  J)ar  er  i'orfinnr  var,  at  hann 
mundi  eigi  lifa  J}6tt  hann  hefSi  onga  averka;  sva  var  hann  mjok 
kostaSr  af  eldi.  f'ar  brann  Onundr  inni  ok  Galmr.  En  lokit  var 
brennunni  fyrir  dagmal.  f'eir  ^orSar-synir  foru,  ok  stonguSu 
atgeirum  allt  par  er  peim  J)6tti  van  at  {>au  fylgsni  vaeri  at  menn 
hefdi  verit.  Eptir  jpat  foru  J)eir  i  brott,  ok  hof5u  dagverd  at 
Bakka.  Ok  er  J)eir  foru  fra  brennunni,  kvad  Kolbeinn  visu  : — 

Lagu  lymsku-drjiigir  lund-rokkum7  GuSmundi 
hjorva-els  a  halsi  herSendr  urn  skapfer9i : 
Nu  hafa  rand-vidir  reyndan  (rik-niennit  veldr  brennu) 
aesi-runn  um  annat  egg-J>eys  en 8  kjarkleysi. 

Inn  sama  dag  for  Kolbeinn  vestr  ok  heim  ;  ok  svor6u  peir  allir,  at 
hvarr  J>eirra  skyldi  hefna  annars  ef  avaenir9  sott  um  pessa  sok, 
nema  einn  ma5r  skarsk  undan,  pat  var  Bessi  Vermundarson  fra 
M6bergi;  hann  kvezk  eigi  mundu  leggja  hlut  sinn  vid,  at  hefna 
hvers  fllmennis,  pott  par  vaeri  i  for  me6  peim. 

15.  Nu  pottu  Guo" mundi  aernir  motstoQu-menn  sfnir;  ok  sendi 
or6  Ogmundi  forvarSzsyni,  at  hann  skyldi  koma  a  vit  fjar  pess  er 
haldit  haf6i  verit  fyrir  h6num  ;  ok  sag6i  pa  mundu  ver6a  goldit  ef 
a  vit  vaeri  komit.  En  pa  var  sva  komit,  at  eigi  p6tti  s^nt  hvat 
Gu5mundr  l^ti  6gort  vi6  pa  menn  er  h6num  potti  ab6ta-vant  vi6. 

1  kii]  add.  B,  440.  2  ef  hana — kirkjunni]  add..V.  and  B;  a  homoteleuton  in 

Cd.  3  husunum]  B;  eldinum,  Br.  *  losna]  B;  loga,  Cd.  3  mann]  manna,  Cd. 
6  mal]  fleiri,  add.  Cd.  7  Emend. ;  lund-rokum,  Cd. ;  lund-rackir,  B.  8  en] 

B;  ok,  Cd.  9  avaenir]  thus  Cd.  (?)  ;  ef  a  vaeri  sott,  edition  ;  B  om.  the  word  as 

well  as  the  whole  passage. 


156  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[1.163:  iii.  22.] 

Ogmundr  hafo"i  pa  sett  bu  saman  of  Htlum  efnum  par  er  heitir  at 
Halsi.  Hann  p6tti  eigi  til  faerr J,  at  hafa  sva  marga  menn  me6  s^r, 
at  hann  aetti  eigi  minna  undir  seV  enn  Gu8mundr :  ok  for  pvi  eigi. 
Si'San  t6k  Gudmundr  sjalfr;  ok  virSi  fe  til  gjaldz,  t61f  hundru3, 
sem  a  var  kve9it,  ok  Iag6i  vi6  prju  hundruS ;  ok  1&  fsera  [honum] 
heim  ;  ok  sendi  pau  or8  me8,  at  Ogmundr  skyldi  eigi  bans 
m6tsto6u-ma3r  vera  um  pessi  mal,  er  nu  hafa  gorzk.  !>eir  faerdu 
h6num  fgit,  en  hann  t6k  pvf  vel2.  f»eir  Horgdselir  hof6u  orSit 
sva  lim-hlaupa  vi9  Gu3mund,  at  peir  sendu  menn  vestr  til  H61a  a 
fund  Brandz  biskups;  ok  baSu,  at  hann  kaemi  vestan,  ok  kaemi 
gri6um 3  a  me9  J)eim.  Biskup  f6r  J)egar  upp  til  hei6ar ;  ok  hof6u 
J)eir  me9  s^r  hu6  ok  reip,  ok  aetlu8u  at  setja  biskup  J)ar  d,  ef  hann 
maeddisk  i  gongu.  Ok  er  hann  kom  norSr,  gat  hann  komit  a 
gri9um  ok  nokkurri  saettar-nefnu 4  J)eirri,  at  J6n  Loptzson  skyldi 
gora  a  AlJ)ingi 5.  ^a  sendi  f'orgrimr  ali-karl  or6  Saemundi  Jons- 
syni;  J)vfat  born  Saemundar,  Pall  ok  Margr^t,  v6ru  systur-born6 
t'orgrims.  M  samna6i  Saemundr  monnum,  ok  fjolmennti  mjok  til 
J)ings7,  ok  var  allmikil  ]?ingrei6,  ok  var  J)ingheimr  f  tveim  sto5um. 
Me9  J)eim  Gu6mundi  ok  Kolbeini  var  forvaldr  Gizurarson  ok  J)eir 
allir  brae6r,  ok  me3  J)eim  var  SigurSr  Ormsson.  En  me9  Saemundi 
v6ru  Sturlu-synir  allir.  En  Eyj61fr  Hallzson  af  GrenjadarstaS  rei8 
su8r  til  Keldna,  ok  hitti  par  J6n  Loptzson.  Hann  aetla3i  eigi  til 
pings  at  fara,  d5r  Eyjolfr  sag8i  h6num,  at  par  var  helzt  til  saetta 
stofnat,  at  hann  gor6i  um  mal  pessi.  J6n  svarar :  '  Eigi  em  ek  til 
pessa  faerr,'  segir  hann,  'J>vfat  ek  hefi  aldri  fyrr  dtt  um  petta  at 
maela.'  Eyolfr  svarar :  '  frat  mun  J)6  til  liggja,  at  leita  vi5  at  menn 
ssettisk  ;  ok  eigi  s^nt,  hverr  pa  ma  gora,  ef  pu  pykkisk  eigi  til  faerr/ 
f»a  baS  Eyjolfr  fyrir  Gu8s  sakir,  at  hann  skyldi  eigi  undan  skorask. 
En  pat  var6  um  siSir,  at  J6n  for  til  pings.  Um  pingit  var  vedratta 
111  ok  ofan-foll.  J6n  for  til  pings,  ok  Ieita8i  um  saettir,  ok  biskupar 
bd3ir,  Pall  ok  Brandr.  Ok  var6  sattum  d  komit;  ok  skyldi  J6n 
einn  gora  6skorat  allar  sattir.  Ok  nu  v6ru  tryg8ir  veittar.  Ok  nu 
lauk  Jon  upp  gorSinni  par  a  pinginu,  ok  gorQi  hann  fyrir  brennu 
Onundar,  me8  peim  atbur8um  sem  or8nir  v6ru,  sex  tigi  hundraSa 
priggja  alna  aura.  En  fyrir  vfg  fcoroddz  fimtan 8  hundruS  priggja 

1  faerr]  fangaSr,  B.  2  J>eir  faer6u — vel]  add.  V. ;  om.  Cd.  s  gri3um]  B  ; 

fri5i,  Cd.      .     *  -nefnu]  -stefnu,  B.  5  a  AlJ)ingi]  add.  V.  6  systur-born]  B, 

440 ;  systkina  born,  Cd.  7  ok — bings]  thus  B  and  V. ;  ok  fjolmentu  margir 

menn  mag  (I),  Cd.         8  fimtan]  B;  xii  («=xu),  Cd. 


H97-]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  16.  157 

[1.164:  Hi.  23.] 

alna  aura,  ok  fyrir  hvern  mann  annan  gordi  hann  xv  hundrud 
J)riggja  alna  aura1,  ok  var3  J>at  hundra6  hundra8a  J)riggja  alna 
aura 2  me9  J)vi  er  gort  var  fyrir  vig  fcorfinnz.  f»a  voru  vir5ar  gagn- 
sakir ;  ok  jxSttu  sumir  hafa  unnit  seV  til  ohelgi,  J)eir  er  ]3ar  l&usk. 
feir  Gu9mundr  ok  Kolbeinn  kvoSusk  eigi  f6  mundu  baeta  Galm, 
J)viat  J)eir  hefdi  bo6it  honum  fd  til  utgongu.  Gu$mundr  skyldi 
kaupa  landit  f  Langahli6,  Jwiliku  ver3i  sem  6brunnit  vseri.  f>ar 
skyldi  Gu9mundr  baeta  fjar-hlut  jpann  allan  er  inni  haf6i  brunnit 
ok  Onundr  haf5i  attan.  Hann  skyldi  baata  xl  hundra6a  ^riggja 
alna  aura.  En  J)ann  fjar-hlut,  er  a6rir  hof9u  inni  att,  J>a  var  J)at 
maelt,  at  J>eir  menn  sem  inni  attu  til  fimm  hundraSa  e9r  minna, 
skyldi  baeta  halfu  meira ;  en  sa  er  att  haf6i  til  tfu  hundraSa,  skyldi 
basta  jafn-mikit 3.  t*ar  v6ru  ok  gorvar  mann-sek9ir  nokkurar : — ^eir 
skyldi  fara  utan  ArnJ)ru5ar-synir,  Snorri  ok  forsteinn;  ok  vera 
litan,  J)rja  vetr  annarr,  en  annarr  koma  eigi  ut;  ok  skyldi  J)eir 
kjosa  hvarr  J>at  skyldi.  {'orSar-symr  skyldi  ok  titan  vera,  annarr 
J)rja  vetr,  en  annarr  koma  ekki  lit 4 ;  ok  skyldi  j^eir  ra3a  hvart  hvarr 
gordi.  f>at  var  ok  maelt,  at  f>6r5r  Laufaesingr  skyldi  ok  utan  fara, 
ok  vera  utan  ]Drja  vetr,  e6r  gjalda  fimtan  hundru6.  Ok  kvezk 
hann  mundu  hvarki  gora.  M  skyldi  ok  rei6a  eitt  hundra6  fyrir 
hvern  mann  er  til  brennu  hof9u  verit ;  ok  voru  tfu  tigir  hundra3a ; 
ok  skyldi  J)at  Kolbeinn  greiSa  at  helmingi,  ok  baeta  Onund  at 
helmingi.  ^eir  Kolbeinn  ok  Gudmundr  skyldi  vera  brott  or  buum 
sinum  J)rja  vetr,  ef  hann  vildi,  ok  fella  ni3r  fimm  hundru65  f 
hverjum  vetri.  Eptir  Jpetta  foru  menn  heim  af  {>ingi;  ok  tok 
Gu6mundr  J)egar  til  at  gjalda  f&t,  allt  {)at  er  hann  matti,  or  bui 
sfnu.  Hann  gait  baedi  hross  ok  a3ra  gripi,  allt  {>at  sumar  i 
gegnum,  sva  sem  hann  matti  af  mi6la.  fann  vetr  6ndver3an 
naesta  eptir  andaSisk  Jon  Loptzson.  f*a  matti  kalla  at  kyrrt  vaeri  i 
hdrudum. 

16.  Erlendr 6  h^t  ma6r  er  kallaSr  var  inn  rau3i ;  hann  var 
vistum  i  Skjaldarvik.  Eitt  sinn  bar  saman  fundum  ]peirra  flluga 
fra  HloSum.  J'at  var3  J)eim  at  tali,  at  J)eir  t6ku  mann-jafna6,  kva6 
Erlendr  ongan  mann  jafn-kurteisan  sem  Kalf  Guthormsson,  ok 
vaskan  at  se*r.  Hann  var  J)d  n^-kominn  lit.  En  fllugi  kalla3i 

1  gorSi — aura]  add.  B.  2  {)riggja  alna  aura]  add.  B.  3  Onundr  hafdi  attan 
— jafn-mikit]  om.  B.  *  ok  skyldi — lit]  add.  according  to  B  ;  in  Br.  here  is  a 

homoteleuton.  6  fimm  hundrud]  c.  h.  (i.  e.  hundrad  hundraQa),  B.  6  Erlendr] 
B,  edition ;  Onundr,  Cd.,  but  Erlendr  below. 


158  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[1.165:  iii.  24.] 

fcorgrfm  ali-karl  ongu  6vaskara  at  seV.  Sva  lauk  tali  J)eirra,  at 
Erlendr  va  f  lluga ;  ok  vard  ekki  annat  til  en  jpetta.  Sidan  hljop 
Erlendr  til  ^eirra  Kalfs  ok  GuSmundar.  En  um  vdrit  eptir  sendu 
J)eir  hann  suSr  til  i'orvaldz  i  Runa,  ok  skyldi  hann  koma  h6num 
titan,  fcorvaldr  t6k  Erlendi  far  d  Eyrum,  ok  vard  hann  ]par 
strandar-glopr ;  en  vigs-mal  t6k  a  hendr  sa  ma9r  er  Sigur5r  heX 
ok  var  kallaSr  Grikkr ;  hann  var  Oddzson ;  ok  varS  J)at  6n^tt  fyrir 
honum,  ok  ur6u  ongar  baetr  eptir  flluga.  M  tok  £orvaldr  Erlendi 
far  i  annat  sinn  a  Eyrum  me5  Hjoltum ;  en  J)eim  gaf  eigi  byr  brott 
um  haustiQ.  M  nennti  i>orvaldr  eigi  at  hafa  Erlend  su6r  J)ar 
lengr  fyrir  skaps-hafnar-sakir,  ok  f6r  hann  aptr  til  GuSmundar. 
Ok  tok  J)a  Erlendr  at  ferja  farma  milli  landz  ok  Grimseyjar,  {>ar  til 
er  sa  ma6r  hitti  hann  i  Grimseyju  er  Brandr  h^t,  ok  var  br66ir 
Illuga ;  hann  var  eigi  allz  tvitogr.  Brandr  vann  a  Erlendi  mikinn 
averka ;  ok  ba6  hverr  ma6r  honum  go3s  fyrir  J)at.  Erlendr  vard 
aldri  alheill.  ^a  f6r  hann  til  fundar  vi6  Brand  biskup ;  ok  leitaSi 
ra3s  viQ  hann ;  hversu  hann  skyldi  me6  fara.  En  biskup  maelti,  at 
hann  skyldi  fara  1  fjar-bon,  ok  raSask  til  munklffis.  ^a  for  Erlendr 
i  fjar-bon  um  sumarit;  ok  rifnuSu  aptr  sar  hans,  ok  ur9u  seint 
grsedd.  Si6an  var  hann  vig6r  til  munks  at  frngeyrum.  En  J)eir 
J)6ttusk  eigi  mega  hafa  hann  J)ar  lengi  fyrir  skaps  sakir;  ok  f6r 
hann  yfir  h^raQ  vi3a. 

17.  Brennu-sumarit,  ok  annat  eptir,  k6mu  eingi  skip  i  Nor6- 
Iendinga-fjor6ung ;  ok  dvol6usk  iitan-fer3ir  J)eirra  manna  er  til 
v6ru  aetlaSir.  ^a  bj6  forgnmr  ali-karl  a  Mo6ruv6llum  i  Horgardal ; 
hann  dtti  Gu5runu  dottur  Onundar.  Gu6mundr  inn  D^ri  f6r  at 
fdfongum  alia  vega.  Hann  f6r  a  Sldttu  nor5r  ok  til  Grimseyjar, 
med  ferju  J)a  at  hann  atti,  at  fa  i  bii  sftt,  ok  til  gjalda.  Hann  f6r 
ok  vi6a  f  fjar-b6n,  ok  sva  l^t  hann  a3ra  fara.  Kolbeinn  Tumason 
var  i  brott  6r  bui  sfnu  enn  fyrsfa  vetr,  ok  var  at  ^ingeyrum.  M 
gor3i  ^orgrfmr  flugu-mann ;  ok  kom  sa  ongu  fram.  En  Kolbeinn 
gait  engin  f£  sf5an.  Um  haustid  J)a  er  Ii6it  var  fra  brennunni  tvau 
sumur,  v6ru  komnir  menn  a  Mo9ruv6llum,  J)eir  Onundar-synir  allir1, 
Vigfuss,  Hamundr  ok  I'orSr ;  h6num  hof5u  verit  gefin  griQ  i  brenn- 
unni ;  ok  var  barn  at  aldri,  en  n^-vfg9r  til  prestz.  .  Vigfuss  var  ok 
prestr;  ok  haf3i  eigi  til  saetta  gengit,  ok  Iati3  sem  h6num  vseri 
ekki  at  langt.  f>ar  var  ok  a  bui  Falki  Dalksson,  ok  sa  sekr  ma6r 
me3  h6num  er  StarkaSr  h6t.  En  at  dagver6ar-mali  um  daginn 

1  voru — allir]  v6ru  Jieir  Onondar  ss.  kynnis  vist  a  M68ru  vollum,  B. 


1 198.]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  17.  159 

[I.  1 66,  167 :  iii.  24.] 

k6mu  fram  fyrir  {)a  diskar;  en  ]par  ekki  annat  a,  en  h6fu3-svi5ur 
ok  faetr  af  fe  J>vf  er  slatraS  haf5i  verit  um  haustiS  *.  frorgrimr 
spurSi :  '  Hvi  ssetir/  segir  hann,  '  harka-geta 2  sja.  Eaetti  me'r  mi 
heldr  til  bins  um  vart  fyrir  manna  sakir,-  at  vel  vaeri  fengit/ 
Gu6run  svarar:  'Ekki  ver6r  mer  jafn-drjiigdeilt  sem  svi6in/ 
Vigfuss  svarar  br6Sir  hennar :  '  Ekki  er  J)at,  at  {>ii  minnir  oss  eigi 
a  hvat  veV  eigum  {>ar  er  svi5in  era.'  Ok  J)ann  sama  dag  foru  J)eir 
frorgrimr  tiu  saman  tit  i  Arnarnes,  £>ar  atti  Hakon  f>6r6arson  [bii]. 
f>eir  foru  a  beggja  vit 3,  fjar  e6r  mann-vei3a.  En  er  J>eir  komu  J)ar, 
var  Hakon  eigi  heima.  f*eir  raendu  {mr,  ok  toku  brott  tolf  hundru6 
voru  morendrar,  er  Hakon  hafoj  valit  til  utan-fer6ar  s^r ;  en  £>ar 
var  forstaSa  eingi  onnur,  en  Gu6run  maelti  mart  hrapallega4  vi6 
J)d,  kona  Hakonar.  En  er  J)eir  k6mu  a  MoSruvollu,  J)a  st66 
Gudrun  i  durum  Onundardottir,  ok  kvazk  eigi  vilja  lata  bera  J)ar 
inn  um  sseti  J)at  er  rans-fd  vseri 5.  Ok  J)eir  fsera  J)at  a  Laugaland. 
^eir  bjoggu  J)ar  {>a  Bjarnar-synir,  Sighvatr  ok  Eyvindr.  f>eir  menn 
er  i  Arnarnesi  voru,  vissu  hvar  Hakon  var,  J)6tt  J)eir  hef6i  eigi  til 
bans  sagt,  ok  var  hann  a  skipi  lit  vi5  Hjalta-eyri,  ok  J)eir  fimm 
saman,  Hildibrandr  broSir  bans,  ^orsteinn  Ur6a-Steinn,  ArnJ>ni6ar 
synir,  {>orsteinn  ok  Snorri.  Si9an  var  J)eim  gor  njosn  um  farir 
{'orgrfms.  Ok  er  jpeir  ur6u  t>ess  varir,  foru  J)eir  lit  me6  landi  til 
Svarfa6ardals ;  ok  lendu  J)ar  viQ  osinn,  ok  drogu  upp  skip  sftt. 
Ok  f6ru  jpaQan  upp  til  Sokku,  ok  foru  JpaSan  me6  J)eim  Klaengr  ok 
Brandr  ArnJ)ru5ar-synir.  Foru  si3an  upp  eptir  dal  um  nottina,  ok 
aetludu  til  fundar  vi6  Kolbein,  J)vfat  J)eim  J)6tti  J)at  auSvellra  en 
finna  Gu6mund ;  er  hann  var  nor3r  a  Melrakka-sle'ttu.  Fara  mi 
J>ar  til  er  £eir  koma  J)ar  er  heitir  Litla-Skar6  i  ofanverSum  dal ; 
J)ar  hnekkja  J>eir  for  sinni,  ok  smia  J)a  ofan  eptir  dal,  ok  hofSu 
dagver6  at  Ur3um ;  J)ar  bjo  J>a  Grimr 6  prestr  Fornason ;  ok 
]Da8an  til  Sokku;  var  Klaengr  J>ar  eptir.  F6ru  mi  til  skips  sins  sex 
saman,  ok  roru  austr  um  Hrisey  jpar  er  kalla8r  er  Laugar-kambr, 
ok  logSusk  J)ar  til  svefns  a  skipinu.  En  er  Brandr  vaknaSi,  J)a 
v6ru  J)eir  sva  hamaeltir,  at  honum  J)6tti  seV  meirr  annars  hugar  vid 
ver3a.  ^eir  tolu6u  um  J>at,  at  I>6r6i  mundi  eigi  fritt 7  at  Laufasi,  ok 
J)eir  mundu  fara  ]pangat  ok  hafa  hann  nor5r  me5  s^r.  Lenda  mi 
skipi  sfnu  f  poll  {>ann  er  {>ar  gengr  nor6an  at  tuni.  Gengu  til 

1  svi5  af  fe  ok  eigi  neitt  annat,  B.  2  harka-faela  (!),  B.  3  beggja  a  vit,  B. 

4  hrapadligt,  B.         5  ok — vaeri]  ok  kvaz  eigi  vilja  innhysa  ransfe,  B.        6  Ormr,  B. 
7  at  f>6r&r  mundi  eigi  ft  fa,  B. 


160  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[I.  168  :  iii.  35.] 

huss,  ok  hofSu  J)ar  natt-verd.  Sidan  var  buit  um  J)a  i  stofu ;  ok 
logdusk  ni3r  til  svefns ;  ok  var  h6n  lukt  innan  sidan.  En  f'ordr 
b6ndi  var  eigi  heima. 

18.  Nu  er  at  segja  fra  J)eim  f>orgrimi  o5rum-megin  fjardarins. 
£eir  f6ru  til  skips  t61f  saman;  J)ar  var  annarr  maSr  Vigfiiss 
Onundarson  prestr,  J)ri6i  Hamundr  brodir  bans,  fjorSi  Sighvatr 
inn  mikli,  fimti  Eyvindr  br66ir  bans,  s&ti  Falki  Dalksson,  sjaundi 
StarkaSr  inn  seki ;  atti  Asmundr,  m'undi  Eyj61fr  son  Eilifs  ristar- 
beins,  tiundi  Solvi  I>6roddz-son  [laugar-nefs],  ellefti  SigurSr  Grikkr ; 
tolfti  fcorgrfmr  br66ir  bans.  Si6an  rb'ru  J)eir  yfir  fjord  til  Laufass, 
ok  lendu  hja  skipi  J)eirra  Hakonar ;  ok  kenndu  skip ;  ok  gengu  til 
buss,  ok  fyrst  f  skala,  ok  fundu  J)ar  onga  bui-menn.  M  vildu  J)eir 
f  stofu,  ok  var  hon  lukt.  ^a  f6ru  J)eir  a  skjana  ok  rufu l  af  stofunni. 
M  vakna&i  Brandr  vi5  okyrrleik;  ok  hljop  hann  upp,  ok  spurdi 
hverir  Jmr  vaeri,  cE3r  hvat  vili  J)£r?'  t'orgrimr  heyr5i  mal  bans, 
ok  kalladi  a  foru-nauta  sfna  ok  maelti :  '  H£r  eru  J)eir  inni  fjandrnir, 
ArnJ)ru3ar-synir.'  Sidan  kostu6u  J)eir  grjoti  inn  i  skja-vindaugun ; 
ok  var6  J)eim  at  J)vi  ekki  mein  er  inni  voru.  Nu  spur5i  Hakon, 
hve  mart  J)eir  hef64  manna,  ^orgrfmr  svarar :  'Vart  hundraQ.' 
Hakon  beiddi  J)eim  J)a  utgongu.  Ok  var  f>eim  eigi  Ieyf6.  M 
t6ku  J)eir  f'orgrimr  eld,  ok  baru  at  stofu-durum,  ok  kveykSu  i 
arkar-skrifli  J>vf,  er  J)eir  mattu  J)egar  f  brott  kippa  er  peir  vildu. 
En  er  J)eir  kenndu  reykjarins  sem  f  stofunni  v6ru;  J>a  baSu  {)eir, 
at  eigi  skyldi  brenna  baeinn ;  ok  J>a  bad  Hakon  J)eim  griSa ;  en 
£orgrimr  h^t  gri6um  Hakoni  ok  Hildibrandi.  SfSan  brutu  J)eir 
stofuna  um  skjana,  ok  dr6gu  J>a  lit  J)ar  alia  f  festi,  nema  fcorstein 
Urda- stein;  hann  kvezk  aldri  mundu  lata  sik  £>ar  lit  draga,  J)6tt 
J)ar  vseri  allr  bserinn  brenndr  til  bans.  Ok  er  £>eir  k6mu  ut,  t>a 
v6ru  J)eir  allir  haldnir,  nema  Hakon ;  hann  var  lauss,  ok  var  hann 
uti  £>ar.  En  er  Erpr  prestr  kom  ut,  mselti  hann,  at  Hakon  skyldi 
fara  i  kirkju  ok  for6a  s^r.  Hakon  maelti:  'Eigi  J)arf  ek  J)ess, 
{>viat  m^r  er  griSum  heitid/  Prestr  svarar :  '  ^at  munu  J)eir  eigi 
efna  er  J)eir  heita  g68u.'  Hakon  maelti :  '  Eigi  er  m6r  heitid 2  f 
kirkju  at  ganga/  Prestr  svarar:  'Ek  mun  J)at  abyrgjask,  J)6ttu 
fordir  lifi  f>inu  J)angat/  Hakon  svarar:  'Eigi  mun  ek  f  kirkju 
fara,  Jyvfat  me'r  er  eigi  Iofu3  kirkju-gangan.  En  ef  jpeir  gora 
nokkut  illt,  J)a  er  J)at  J)eirraV  ^  lauk  prestr  upp  kirkju,  ok  \6t 

1  rufu]  B ;  rifu,  Cd.  2  heitid]  lofat,  B.  3  en  ef—  t>eirra]  B ;  en  ef  ek  gori 
nokkut  J>a  er  J>at  J>etta,  Cd. 


1 198.]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  18.  161 

[I.  169  :  iii.  25.] 

opna  standa.  feir  ArnJ>ru9ar-synir  Jprir  hofQu  prestz-fund.  fa 
J)6ttisk  Brandr  vita,  at  hann  var  laust  haldinn ;  ok  vazk l  viS,  ok 
varS  lauss  ok  komsk  i  kirkju ;  en  J)eir  hljopu  eptir  honum  allt 
at  kirkjunni.  En  J)eir  brsedr,  forsteinn  ok  Snorri,  bjoggusk  vi8 
liflati,  JDogu  seV  ok  kemb6u2,  ok  bjoggusk  sem  til  fagnadar  vaeri 
at  fara.  fa  maelti  Snorri :  '  fat  vilda  ek,'  segir  hann,  '  at  ek  vaera 
fyrr  af  lifi  tekinn  en  forsteinn,  J)viat  ek  treystumk  h6num  betr 
at  hann  mundi  fyrir-gefa,  {)6tt  hann  saei  mik  af  lifi  tekinn.'  fa 
maeltu  menn  forgrims,  at  festa  skyldi  fyrir  augu  Jpeim  nokkut. 
En  jDeir  svoru6u,  ok  kv66usk  eigi  J)urfa  at  lata  binda  fyrir  augu 
seV  sem  JDJ6fum ;  kvodusk  opt  hafa  vapn  sdt.  Nu  var  Snorri  fyrr 
hogginn;  ok  va  hann  Hamundr  Onundarson.  Vigfus  Onundar- 
son  kva5  J)at  maklegast  at  hann  vaegi  at  forsteini ;  en  tal6isk  ilia 
til  fallinn,  af  J)vi  at  hann  var  prestr.  Falki  Dalksson  kvezk  fa 
mundu  mann  til  t>ess ;  ok  va  Starka6r  hann  inn  seki^  Sighvatr 
inn  mikli  g£kk  J)a  at  fast,  ok  bad  at  Jpeir  vseri  drepnir  forSar-synir ; 
kvaQ  enga  mundu  forgrimi  verri3.  Sidan  ba6  forgrfmr  taka  J>a 
braeSr.  Hildibrandr  komsk  at  kirkju,  ok  gat  fengit  kirkju-stoSina ; 
ok  slitu  J)eir  hann  af  stoSinni4;  ok  si6an  va  Solvi  hann.  M  bad 
Hakon  at  hoggva  skyldi  af  honum  hond  ok  fot,  ok  fara  utan  vi6 
J)at  ok  basta  fyrir  ser  ok  o6rum,  ok  ganga  suSr.  forgrimr  kvezk 
eigi  vilja  pina  hann  sva.  Hakon  bad,  at  jpeir  skyldi  stanga  hann 
til  bana,  en  hoggva  hann  eigi.  forgrfmr  vildi  t>at  eigi.  M  varS 
eingi  ma6r  til  at  vega  at  Hakoni,  J)viat  Solvi  vildi  eigi  vega  hann 5, 
JDviat  hann  hafSi  veitt  Hakoni  trygdir  fyrir  vig  foroddz.  M  svarar 
Sigur6r  Grikkr :  '  Ek  mun  6r  J)vi  vandraaSi  ra6a  at  vega  at  Hakoni.' 
Hakon  svarar:  'fat  munda  ek  ok  helzt  kj6sa;  J)viat  fra  J)^r  em 
ek  omaklegastr  J>eirra  manna  er  h^r  eru.  Ek  tok  vi6  J)^r  f^lausum 
er  J>u  komt  lit,  ok  veitta  ek  J^r  vist ;  en  ek  st66  J)ik  J)rysvar  i 
hvilu  hja  konu  mfnni  Gudrunu.'  Hakon  gaf  upp  vdpn  sin  oil 
Solva  f 6roddzsyni.  Si6an  va  Sigur6r  Hakon.  Sidan  r^6u  ]?eir 
inn  i  stofuna  menn  f orgrims,  ok  brutu  upp  til  forsteins  ok  sottu 
hann  J)a6an ;  en  hann  vardisk  vel.  far  var  innan-gengt  6r  stofunni 
i  matar-bur;  ok  stokk  upp  hurSin  fyrir  forsteini,  er  hann  kom 
at ;  ok  horfa6i  hann  J)angat  undan ;  ok  var  hann  saerdr  til  61ifis. 
fa  g^kk  lit  kona  til  kirkju,  ok  haf6i  s vein-barn  1  faSmi  se"r,  J>at 

1  vazk]  bratz,  B.       2  kem6u,  B.        3  drepnir— verri]  B ;  om.  Cd.        *  sto9ni,  B. 
s  j)4_hann]  V. ;  om.  Cd. 

VOL.  I.  M 


1 62  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[I.I70:  iii.^S.] 

er  Hildibrandr  var  fa8ir  at.  Sighvatr  t6k  til,  ok  ba3  J>at  hoggva. 
M  hljop  f>orgrimr  at  ok  maelti :  '  Hvarki  skal  h^r  vinna  a  konum 
n6  bornum,  £6tt  sjd  sveinn  ver8i  oss  ollum  at  bana.'  Sf3an  f6ru 
t>eir  !>orgrimr  i  brott.  En  f>6r3r  kom  heim  J>a  er  £>eir  v6ru  i  brottu, 
ok  sa  hvat  J>ar  var  s^st,  ok  mselti :  '  N#  slatr  eru  h€r  nu  at  hondla.' 
Si'San  var  biiit  um  Ifk  J^eirra,  [ok  v6ru  J>eir]  greptra&r1  heim  a 
})ar,  fJ6r8ar-synir ;  en  J>eir  Snorri  ok  fcorsteinn  v6ru  fser8ir  a  Vollu 
i  Svarfa8ardal.  En  er  J)eir  fcorgrfmr  k6mu  yfir  fjord,  fengu  J)eir 
sdr  hesta;  ok  rfda  a  Bakka  til  GuSmundar,  ok  raentu  J)ar;  t6ku 
vapn  611  ok  hlffar  ok  baru  f  brott ;  en  ]?eir  fundu  eigi  skjoldu  t>a 
er  Gu8mundr  atti  bezta.  Si'3an  t6ku  J)eir  ValgarS  Starka8arson 2 
hiiskarl  bans  ok  vildu 3  nauSga  h6num  til  sagna  ;  ok  vann  Sighvatr 
inn  mikli  a  h6num,  ok  hjo  d  hond  h6num,  sva  at  hann  matti  kalla 
einhendan  sf9an.  En  J>eir  fengu  ekki  af  h6num,  ok  foru  vi8  J)at 
1  brott  ofan  i  Skei6s-h61ma,  ok  reistu  J)ar  tjald ;  J)vfat  {)eim  var 
van,  at  Gudmundr  mundi  koma  nordan ;  ok  setludu  J)eir  at  sitja 
fyrir  h6num  er  hann  ri8i  fra  skipi.  M  f6ru  heiman  fra  Bakka 
tveir  menn,  Sighvatr  Sox61fsson  ok  Gizurr  son  Hoskollz  Forna- 
sonar;  J)eir  foru  Skjalgsdals-hei8i  til  Eyjafjar3ar,  ok  sva  nor8r; 
taka  annat  hross  er  annat  J)raut,  ok  namu  eigi  fyrr  staSar  en 
nor3r  d  Sldttu;  ok  hitta  Gu8mund,  ok  segja  honum  sva  skapat. 
Gu8mundr  f<6kk  J>ar  menn  at  fylgja  skipi  sinu ;  en  hann  f6r  nor8an 
landveg  ok  J)eir  fj6rir  saman ;  ok  f6ru  sem  J>eir  mattu  skj6tast ; 
ok  ur3u  J)eir  forgrimr  eigi  fyrr  varir  vi6  Gudmund,  en  hann  var 
heima,  ok  haf3i  mart  manna.  Si3an  f6ru  J>eir  fcorgrimr  a  Lauga- 
land,  ok  somnuSusk  J>ar  saman  margir ;  ok  Iog8u  J)a  til  J)ingmenn 
J)angat,  ok  satu  J)a  fjolmennir  hvarir-tveggju ;  ok  gor8u  hvarigir  til 
annarra.  M  kom  Brandr  biskup  vestan,  ok  fysti  J)a  at  hafa  eigi 
setur.  Nii  f6ru  J)eir  forgrfmr  brott  at  ra8i  biskups  inn  til  Eyja- 
fjarQar,  ok  su6r  um  hei5i,  til  J>ess  er  J>eir  k6mu  d  Rangdrvollu  J)ar 
er  f  Klofa  heitir.  £ar  bj6  Einarr  Bdr8arson,  er  atti  Gudriinu  Gfsla- 
d6ttur,  systur  forgrfms  ali-karls.  I'ar  v6ru  {)eir  um  hri8.  Sf3an 
fylgdi  Einarr  J)eim  ofan  i  Odda ;  ok  t6k  Saemundr  vel  vi6  J)eim, 
ok  v6ru  J>ar  halfan  manu8.  {»a8an  f6ru  Jjeir  upp  f  SkarS  it  Eystra 
til  JDeirra  braeQra,  Eyj61fs  ins  68a  ok  Hallz  prestz  £orsteins  sona. 
En  peir  v6ru  systkina-synir,  Hallr  prestr  ok  Onundr  i>orkelsson. 


1  greptir,  B.         2  Starka&arson]  emend. ;  Hjartarson,  Cd.  and  B.          3  ok  vildu] 
here  begins  the  eighth  vellum  leaf. 


n98.]  GUDMUNDAR  SAGA  D^RA,  19.  163 

[I.  171  :  iii.  26.] 

En  er  peir  v6ru  brott  farnir  6r  Odda,  pa  hittusk  peir  braedr, 
Saemundr  ok  Ormr,  ok  spur3i  Ormr  vandlega  tfSenda;  en  Saem- 
undr  sag64  slikt  er  spurt  var.  f>a  spurSi  Ormr,  ef  Ssemundr  hef5i 
heiti5  at  veita  fcorgrfmi  at  pessum  malum,  er  nu  v6ru  n^-or6in. 
Hann  talSisk  heldr  hafa  vaent1  h6mim  asja,  'E9r  hversu  lizt  pe*r 
a,  e8r  hverju  mantii  pe*r  af  skipta?'  Ormr  svarar:  cVita  mattu 
pess  van,  at  ek  mun  aldri  vi3  pik  skiljask ;  en  eigi  em  pau  mal  er 
me'r  eru  oskapfellri  en  pessi.'  Ssemundr  spurSi  hvf  pat  saetti. 
Ormr  svarar  :  '  f>at  aetla  ek,  at  gangi  a  metnaSr/  segir  hann.  '  Ver 
attum  fo6ur  J)ann,  er  haf6i  mikil  metor8  beV  a  landi,  sva  at  eigi  var 
sa  ma9r,  er  eigi  J)6tti  sfnu  mali  vel  komit,  ef  hann  skyldi  um  gora. 
Nii  veit  ek  eigi  hvart  meirr  er  fra  daemum  um  mala-efni  J)au  er  seld 
v6ru,  e6r  ssettirnar  J)aer  er  hann  gor6i  mi  si6ast.  Nu  hafa  J)eir  J)at 
upp  goldit/  segir  Ormr,  '  ofin 2  J>au  er  gor  v6ru,  er  menn  hugQu  at 
aldri  myndi  goldin  verSa,  ok  J>at  mundi  at  satta-brigQi  ver5a.  En 
J>eir  er  vi6  toku  f^inu  hafa  mi  rofit  ok  bakferlat  allt  J)at  er  fa9ir 
okkarr  mselti  par  um;  ok  er  mer  6skapfellt  at  veita  forgrfmi,  en 
svivirSa  or3  foSur  vars,  ok  hann  sjalfan,  ok  alia  oss  sonu  bans.' 
En  JmSan  f  fra  kollu8u  menn  at  dvinaQi  H6veizla  Sasmundar  vi6 
forgrirn.  Eyj61fr  6r  SkarSi  for  til  fundar  vi8  Saamund ;  ok  maelti, 
ef  hann  mundi  nokkut  til  leggja  vi9  hann  ok  f'orgrfm  um  vetrinn. 
Ok  f^ksk  par  ekki  af.  Sf6an  bau8  Eyj61fr  |>eim  ollum  par  um 
vetrinn.  Hallr  var  f^maSr  mikill,  br68ir  bans;  en  Eyj61fr  var 
au8nar-ma8r,  ok  bj6  s^r  hvarr  pa  peirra.  Sa  Hallr,  at  bii  Eyj61fs 
myndi  skamma  stund  standask ;  ok  kaup-manga8i  hann  vi5 
fcorgrim.  Ok  pvf  keyptu  peir,  at  I>orgrfmr  t6k  vi3  biii  bans  sva 
sem  hann  hef6i  vi6  tekit  at  Fardogum  ;  ok  skyldi  bann  hafa  af 
pur5  ok  voxt ;  ok  hafa  sva  mart  manna  sem  hann  vildi  um  vetrinn ; 
ok  var  Hallr  f  vist  me9  forgrimi,  en  Hallr  veitti  Vigfiisi  Onundar- 
syni ;  en  Hamundr  var  vestr  f  Stafaholti  me8  Eyj61fi  f>orgeirssyni 
um  vetrinn. 

19.  Nii  er  at  segja  frd  GuSmundi:  Um  vetrinn  eptir  Allra- 
Heilagra-messu  kom  saga  sii  sunnan  ok  innan  6r  Eyjafir8i,  at 
I'orgrfmr  vaeri  kominn  me5  hundraS  manna,  ok  vseri  1  Gmipu- 
fellz-skogum,  ok  aetlaSi  at  gora  til  Gufimundar.  M  sendi  Gu3- 
mundr  menn  til  Kolbeins,  ok  ba8  hann  koma  vestan  me8  pvf  Ii8i 

1  vaent]  B ;  m.  =  maelt,  vellum.  2  ofin]  thus  vellum  and  B ;  in  the  paper  tran- 
scripts this  passage  is  much  corrupted,  'en  hinir  "rofit"  pau  grid,'  turning  'ofin' 
into  '  rofit,'  and  paraphrasing  the  whole. 

M  2 


164  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[I.  172:  Hi.  26,  27.] 

sem  hann  fengi  til.  En  Kolbeinn  samnadi  monnum  fcegar,  ok 
f6r  nordr  um  leid1,  en  Gu5mundr  f6r  me3an  a  Laugaland  ok 
raenti  f>ar,  ok  t6k  bii  J)at  er  ]par  var  eptir ;  ok  sva  f6r  hann  um 
dalinn,  ok  t6k  fe  af  b6ndum  ]3eim  er  til  hof8u  lagt  um  haustiQ 
vid  forgrfm;  ok  sva  kom  hann  a  Oxnah61  til  Bjarnar  prestz,  ok 
hafSi  hann  i  brott  me8  seV,  ok  sva  Gudrunu  Onundardottur 
fylgju-konu  Bjarnar  prestz ;  ok  var  J)at  vid  ord,  at  leggja  f>6runni 
i  rekkju  hja  einhverjum  garungi,  en  gora  Jmt  nokkut  vid  Bjorn 
prest,  at  J3at  J)aetti  eigi  minni  svivirding ;  J)vfat  hann  hafdi  til  lagit 
um  haustid  me8  forgrfmi,  ok  J)ar  hafdi  verit  Steinmodr  sonr  hans 
i  setunni.  Ok  £>ann  sama  aptan  er  Gudmundr  kom  heim,  kom 
Kolbeinn  vestan  med  fimm  tigi  manna.  En  er  hann  vissi,  at 
fcorunn  var  J)ar,  J>a  kvezk  hann  henni  ekki  skyldu  gora  til  svi- 
vir3ingar  fyrir  sakir  Brusa  brodur  hannar.  H  kvad  Kolbeinn 
visu :  — 

Let  ek  ge8-snara  gotna  (grsenisk  friQr)  at  raena 
(litt  mun  bol  at  betra)  boand-menn  um  dal  benna : 
Enn  ef  aptr  koma  sunnan  unn-dyrs  um  Kjol  runnar, 
ba  er  snarraeda  si3an  seggjum  bcirf  at  eggja. 

En  um  kveldit  er  menn  f6ru  i  rekkjur  f>a  byg8u  sftt  set  hvarir. 
^a  hlj6p  Bjorn  prestr  6r  seti  til  Kolbeins ;  ok  bad  at  hann  skyldi 
veita  h6num  asja,  at  eigi  vaeri  svivirfiing  gor  at  h6num;  ok  ba5 
Kolbein  hafa  f<6  af  s^r  i  m6t  sem  hann  vildi.  Hann  t6k  vi8  Birni 
presti ;  ok  J)6tti  J)eim  Gu5mundi  J)at  trautt  einn  veg ;  en  Kolbeinn 
J)6ttisk  hafa  veitt  GuSmundi  jDvilikt  J)6tt2  hann  r^3i  J>essu.  Ok 
var  svd,  at  Kolbeinn  r^8  t>essu;  ok  f6r  Bjorn  prestr  heim  um 
morguninn  me8  ^drunni,  ok  gaf  [hann]  Kolbeini  yxn  tva.  Sf6an 
spurSisk  J>at,  at  f'orgrfmr  var  eigi  sunnan  kominn.  Kolbeinn  var 
{>ar  nokkura  hri3,  ok  attusk  menn  f>eirra  flit  vid ;  J>eir  bitusk  baedi 
um  tafl  ok  konur 3  ok  stalusk  fra ;  ok  skilSuz  vi8  J^at,  at  hvarigum 
Ifkadi  vel.  SfSan  f6r  Kolbeinn  um  dalinn,  ok  t6k  af  b6ndum 
slikt  er  h6num  s/ndisk,  ok  skyldi  {>eir  J>a  sitja  f  fri5i  fyrir  Gu8- 
mundi  er  Kolbeinn  vaeri  i  brott.  Eptir  J>at  f6r  hann  vestr  heim, 
ok  sleit  flokk  sfnn  a  Miklabae 4. 

20.  Bodvarr  Iftil-skegla 5  h^t  ma8r,  ok  ^orvaldr  h^t  br68ir  hans. 
f'eir  f6ru  ut  eptir  Strond,  ok  k6mu  a  J>ann  bae  er  at  Tjorn  heitir. 

1  um  lei&]  of  Iei5,  B;    um  leiSr,  vellum   as  it   seems.  2  bott]   sem,  B. 

8  konur]  thus  vellum  as  well  as  B.  4  ok  sleit — Miklabae]  add.  B ;  om.  vellum. 

5  litil-skegla]  thus  vellum ;  litil  skeita,  B. 


1198,1199-]       GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  20.  165 

[I.  1 73, 174:  Hi.  27.] 

£ar  hitta  J>eir  mann  a  Iei5  er  forsteinn  h£t  ok  var  kalla8r  Rann- 
veigar-son;  hann  var  sekr  ma5r;  hann  haf9i  kvfgur  tvaer  me6 
at  fara  tvae-vetra  er  hann  haf6i  keypt  til  vetr-bjargar  se*r.  ]?orsteinn 
haf6i  verit  um  haustiS  f  setu  a  Laugalandi;  en  i  ongum  forum 
me6  J)eim.  !>eir  brae8r  leggja  at  f'orsteini  ok  vildu  drepa  hann. 
i>orsteinn  getr  tekit  Bo3var;  hann  var  ma6r  litill;  en  forsteinn 
sterkr,  ok  haf5i  hann  BoSvar  fyrir  se*r,  ok  varSisk  meS  h6num,  ok 
gat  f>orvaldr  eigi  saerSan 1  £orstein,  en  BocWarr  skeindisk  a  vapnum 
f>orvaldz  broSur  sins.  M  ba6  BoSvarr,  at  JDeir  skyldu  haetta.  Ok 
skildu  J)eir  sva,  at  fcorsteinn  haf8i  skjold  J^eirra ;  en  J)eir  spjot  hans 
ok  kvfgur,  ok  komz  f>orsteinn  undan  a  vatni6,  ok  g^kk  J)ar  yfir  is 
ein-naettan ;  en  J?eir  raku  kvfgur  heim  ok  drapu  af.  En  fcorsteinn 
for  til  Hola,  ok  hitti  Brand  biskup,  ok  segir  honum  at  BoQvarr 
haf6i  tekit  bjorg  fra  honum.  Ma9r  het  (Slafr,  ok  var  Vffilsson; 
hann  bjo  i  Laxardal;  J)at  er  fyrir  vestan  Skagafjor5  litarlega. 
Hann  var  fraendi  forsteins,  ok  hafSi  handsalat  fyrir  hann  um 
sumarit  a  J)ingi.  En  ekki  var  goldit,  ok  var  hann  J>vi  eigi  sykn. 
fat  lagSi  biskup  til  ra8s,  at  I'orsteinn  faeri  at  hitta  Slaf ;  ok  vita 
ef  hann  legSi  J)at  til  vetr-bjargar  s£r  er  eigi  haf6i  goldisk  til 
syknunnar.  ^angat  for  hann;  ok  kom  inn  sama  aptan  aptr 
til  Hola,  ok  segir  biskupi  at  J)ar  teksk  ekki  af.  H  kvezk  biskup 
ekki  kunna  til  at  leggja  me3  honum;  ok  v6ru  honum  ]pa  fengin 
vapn,  sva  at  hann  var  faerr  fyrir  J)vi  me5  o6rum  monnum.  Ma6r 
hdt  Hermundr,  g66r  bondi;  hann  bj6  J)ar  er  maetisk  Fljot  ok 
SkagafjorSr  er  a  Hei3i  heitir.  Hann  atti  dottur  er  Gr6a  hdt,  er 
kollu5  var  Hei9ar-Gr6a.  H6n  var  vaen  kona  ok  kurteisleg. 
BoSvarr  6r  Felli  for  opt  Jmngat,  ok  tala3i  vi3  Gr6;  ok  vir3u 
menn  sva,  sem  henni  vaeri  Ifti5  um  J)at.  Ma3r  h^t  Beinir ;  hann  var 
Sigmundar  son,  Asolfs  sonar,  er  bui3  haf6i  i  Naefr-holti  a  Rangar- 
vollum ;  hann  var  6kvaentr  ma6r  ok  kurteiss ;  hann  var  vistum  i 
Haganesi  i  Fljotum  me6  flluga  syni  Argrims  skaldz.  Beinir 
kom  stundum  a  Hei6i,  ok  ]p6tti  gaman  at  tala  vi6  Gro ;  ok  vir6u 
menn,  at  J>etta  vaeri  henni  naer  skapi.  i'orsteinn  inn  seki  var 
skyldr  Gro  ;  ok  kom  hann  J>ar  er  hann  f6r  fra  H61um ;  ok  toluSu 
{>au  Groa  stund  J)a.  £a6an  for  hann  f  Haganes,  ok  hitti  Beini. 
SfSan  foru  J)eir  a  Iei8  J)a  er  van  var  at  Bodvarr  myndi  fara,  ok  satu 
t>ar  fyrir  honum  J>ar  til  er  hann  kom,  ok  torvaldr  broQir  hans  me8 
honum.  M  t6k  Beinir  f'orvald,  ok  helt  honum;  en  f'orsteinn  va 

1  sottan,  B. 


1 66  STURLUNGA  SAGA.    V.  [A.D. 

[1.175:  iii.  28.] 

BoSvar.  Sfdan  t6k  £orsteinn  best  J>ann  er  BoSvarr  hafdi  ri5it; 
ok  rei8  f  brott,  ok  til  (5lafs.  M  tok  f>orsteinn  st66hest  er  6lafr 
atti ;  en  \6t  eptir  hinn  er  hann  hafdi  a3r.  SiSan  rei3  hann  vestr  f 
Dali  til  Sveins  Sturlusonar ;  en  JDeir  Hermundr  ok  f llugi  band- 
soluSu  fyrir  Beini  t61f  hundru5;  ok  skyldi  hann  vera  J)ar  sem 
hann  vildi. 

21.  Nii  Iei3  vetr  sa ;  ok  f6ru  ]peir  torgrimr  sunnan  um  Kjol  til 
Skagafjardar.  Drifu  J>a  til  J)eirra  harka-menn  J>eir  er  vistlausir 
voru.  M  f6ru  J>eir  upp  i  Goddali,  ok  it  efra  inn  til  EyjafjarSar ; 
ok  komu  a  bae  J>ann  er  f  Leyningi  heitir ;  sa  ma5r  hdt  Bergr l  er 
J)ar  bjo.  f'ar  raentu  J>eir,  ok  t6ku  ^aSan  mat,  ok  leVept  ok  va6mal 
til  klaeda  s^r.  Si3an  foru  J)eir  vi5a  um  hdraSit,  ok  t6ku  bsendr 
vi3  {)eim.  Ok  er  J)at  spurSi  Eyjolfr 2  norSan  af  Grenja6arsta6,  f>a 
for  hann  at  hitta  Gu6mund;  ok  gat  hann  komit  saman  sattar- 
fundi  me9  J)eim ;  ok  kom  Kolbeinn  til  vestan,  ok  eigi  fjolmennr. 
Ok  er  hann  kom  til  Gu3mundar,  kva3  hann : — 

Vist  er  her  med  hraustum  hr66r-finginn  gae&ingi, 
nyta  ser  til  slatra  seggir  mart  at  leggja : 
Heimkynni  munu  hreinni  hafa  opt  verit  (J>optu 
freyr  stry'kr  faks3  at  arum  flod-bundins)  GuSmundar. 

i'eir  hof3u  sattar-fund  vi3  Glera,  ok  komu  sinum-megin  at  hvarir. 
^ar  var  bru  a  anni,  ok  gljufr  undir.  Eyjolfr  g£kk  J>ar  a  milli ;  ok 
gat  sattum  a  komit ;  ok  gengu  Jm  allir  menn  til  satta 4  J)eir  er  vi3 
voru,  sva  Vigfiiss  sem  a6rir;  ok  skyldi  gora  um  vfg  I'orSar-sona 
Teitr  Oddzson  austan  or  FjorSum ;  ok  sva  um  ran  Jrat  er  raent  var 
1  Arnarnesi.  En  um  vfg  ArnJ>ru3ar-sona  skyldi  gora  f'orvaldr 
Gizurarson ;  ok  sva  um  j^at  er  GuSmundr  var  raentr ;  ok  um 
averka  ValgarSz  huskarls  GuSmundar.  ^orsteinn  Ur3a-steinn  var 
J)a  heill  orSinn,  ok  skyldi  f'orvaldr  J>ar  um  gora.  Si'San  foru  menn 
heim  af  fundinum.  M  f6r  forgrimr  a  Laugaland,  ok  haf3i  J)ar 
eigi  fleiri  k^r  um  sumarit  en  tfu.  {'at  sumar  f6r  Vigfiiss  utan  ok 
Solvi,  ok  ur3u  J)eir  eigi  vi3  ri9nir  J)essi  mal.  En  um  sumarit  nser 
engi-verki,  kom  Hallr  prestr  sunnan  a  Laugaland;  ok  gait  £or- 
grimr  honum  upp  J>at  er  eyzk  haf9i  um  vetrinn  f  biiinu.  Si3an 
for  Hallr  prestr  heim.  Ok  skilSusk  J)eir  all-vel;  ok  voru  heima 
nokkura  stund 5. 


1  Bergr]  Bersi,  B.         2  |>6ralfr  ok  Eyjolfr  (!),  B.         3  faks]  thus  vellum ;  fast,  B. 
4  satta]  hansala,  B.         5  stund]  here  ends  the  eighth  vellum  leaf. 


H99-]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  21,  22.  167 

[I.  176:  iii.  29.] 

22.  ifa  er  Hallr  prestr  haf3i  skamma  stund  heima  verit,  f6r 
hann  f  Odda,  ok  vissu  menn  eigi  eyrendi  bans.  En  litlu  si'5arr  f6r 
torsteinn  Jonsson  sunnan,  ok  aetlaQi  litan,  at  J)vi  er  hann  sag3i,  ok 
tordi's  kona  bans,  ok  eigi  allfair  menn  voru  me9  bonum.  Hann 
f6r  til  Eyjafjar6ar,  ok  var  fyrst  i  Mikla-gar3i  me9  J6ni  Ornolfs- 
syni.  En  er  menn  spur6u,  at  forsteinn  var  i  Mikla-garQi.  M 
drifu  InnfirSingar  til  bans  flokkum.  En  er  fcorgrmir  spurSi  J)at, 
J)a  faerQi  hann  inn  bii  sftt  allt,  ok  slaesk  i  sveit  me6  forsteini ;  ok 
fora  £>eir  ut  stundum  a  Laugaland  mjok  margir  saman  e5r  til 
skipa;  ok  v6ru  nott  saman.  M  bjo  i  Au6brekku  Kalfr  Guthorms- 
son;  hann  atti  (3sk  d6ttur  ^orvarQz  ins  au6ga;  ok  hafSi  Gu6- 
mundr  gefit  hana ;  J)viat  t'orvarSr  var  br66ir  bans ;  ok  var 
GuSmundr  ^mist  heima  a  Bakka  e6r  i  Au6brekku,  ok  {)6tti  ]?at 
varlegra  ef  i  nokkurn  vafa  slaegi.  En  J)at  var  um  helgan  dag  at 
J)eir  ^orsteinn  v6ru  a  Laugalandi ;  ok  riSa  {>eir  nu  til  skips.  M 
var  Gu6mundr  i  Au6brekku;  ok  bjoggusk  J>eir  Kalfr  med  sinn 
flokk.  f'eir  t'orsteinn  k6mu  fyrr  me6  smn  flokk,  ok  stigu  af  baki, 
ok  st66u  J>ar  o6rum-megin  bu6a.  fa  komu  J)eir  GuQmundr  ok 
Kalfr  me9  flokk  smn,  ok  stigu  J)eir  af  baki  ok  st66u  gegnt  t>eim 
forsteini,  ok  horf6usk  a.  M  hlogu  Austmenn  'at  £eim ;  [sog6u] 
at  fslendingar  l^ti  brostulega.  Si6an  gengu  nokkurir  menn  af 
hvarum-tveggjum  at  kaupmonnum,  ok  toku  s^r  vetr-taks-menn. 
Tok  Gudmundr  f>ann  mann  er  Asbjorn  hdt,  ok  var  kalla5r  1/ri ; 
en  J>eir  forsteinn  toku  vi6  J)eim  manni  er  forbjorn  h^t,  ok  var 
kalladr  Graenlendingr.  M  maelti  Kalfr  vi6  Gu5mund  :  '  Hvi  skulu 
v^r  nu  eigi  at  gangask.  Er  mi  vel  a  komit;  ok  meiri  van,  at 
66rum  muni  J)ykkja  nokkut  undir  at  eiga  nokkurn  hlut.'  Gud- 
mundr svarar :  '  Eigi  vil  ek  vekja  lata  6r  mfnum  flokki  ahlaup  n^ 
akost.'  M  stigu  J)eir  a  bak,  ok  ri6u  milli  tjalda  ok  skipa,  ok  sva  d 
bak  Ii3i  Gu6mundar,  ok  keyr6u  hart  hestana  eptir  sandinum ;  en 
Kalfr  skeldi  sverS-skapti  a  skjold  sfnn,  ok  skirpdi  vid,  er  J)eir  ri5u 
i  brott.  Si6an  stigu  t>eir  GuSmundr  d  hesta,  ok  ri6a.  Ok  er  J>eir 
koma  d  brekkurnar  upp,  var  J>ar  fyrir  flokkr  J>eirra  forsteins.  M 


1  This  chapter  is  very  much  curtailed  in  B ;  thus — jpa  er  H.  p.  haf&i  skamma 
stund  verit,  for  hann  i  Odda,  ok  vissu  menn  eigi  eyrendi  hans.  En  litlu  siSarr  for 
f>orsteinn  Jons  s.  sunnan  til  Eyja  fjar&ar,  ok  eigi  all  fa  mennr.  Enn  er  f>orgrimr 
raest  hann  (!)  i  flocc  me&  honum  ba  um  sumarit  kom  |>orvalldr  at  sunnan  oc  ger6i 
sattir  baer  er  hann  var  til  tekinn.  f>ar  kom  ok  |>orgrimr.  fiorvalldr  ger8i  xxx. 
briggja  alna  aura  hvern  beirra  Arnbbar.  ss.  (sic),  etc.,  see  p.  168,  1.  9. 


1 68  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[1.177:  iii.  3o.] 

maelti  Kalfr :  '  Nii  er  einsaett  at  lata  eigi  undan  Ii3a,  at  vdr  eigimsk 
saman ;  ok  eru  v6r  mi  halfu  verr  komnir  enn  d8an.'  GuQmundr 
kva3  eigi  vekja  skyldu  6r  sinum  flokki ;  en  bad  taka  vi5  sem  bezt 
ef  J)eir  vek8i.  Si5an  ri3a  J)eir  Gu3mundr  heim,  ok  attusk  ekki 
vid.  En  J)eir  forsteinn  hofSu  j>vf  J)ar  stadar  numit,  at  sumir  vildu 
vid  taka  en  sumir  eigi.  M  kom  f>orvaldr  sunnan  um  sumarit  ok 
gorSi  sattir  J)ar  er  hann  var  til  tekinn ;  ok  kom  J)ar  ^orgrfmr  til 
f'orvaldz ;  gordi  hann  J)rja  tigi  hundrada  J)riggja  alna  aura  fyrir 
hvern  l)eirra  Arn^nidar-sona,  ok  kalla  }>a  jafna  vid  fcornnn 
Onundarson.  En  tuttugu  hundrud  JDriggja  alna  aura  fyrir  hvern 
^eirra1,  ok  averka  vid  Valgar9,  ok  ran  ok  heimsokn  vi9  Gu9- 
mund.  Skyldu  J)eir  bera  heim  allt  {)at  er  rsent  var,  hlifar  ok  vapn. 
Hann  gorir  tolf  hundru9  j^riggja  alna  aura  fyrir  averka  vi3  Ur9a- 
Stein.  f'orgrimr  rfdr  brott  af  sattar-fundi.  Ok  er  i>eir  v6ru  skamt 
komnir,  hleypdi  maSr  eptir  J)eim  ni3r  fra  Au6brekku.  Sa  ma9r 
h^t  Mani,  ok  var  Grimsson.  Viga-Starka6r  var  a  fer3  me9 
f'orgrimi.  Hann  spurSi  Mana,  hvf  hann  gan9i  sva 2.  Mani  kvezk 
leita  hestz  sins.  Starka3r  svarar :  '  Hyggr  J)ii  hann  eigi  he*r  vera  i 
varri  fer3  ?'  Mani  kvezk  eigi  mundu  leita  vi9ara  ef  hann  vissi  hvar 
vaeri.  SiSan  hj6 "  Starka9r  a  laer  honum  a  s63ul-reiminni  me6 
handoxi;  ok  var  {>at  mikill  averki.  Si3an  rak  f'orgrimr  hann  6r 
foru-neyti  sinu3,  ok  kvezk  sja  at  hann  vildi  at  J)eir  yr9i  aldri  til 
fri3s 4.  M  for  Starka9r  austr  i  FjorSu  ok  su3r  um  land.  M  kom 
Teitr  austan  or  FjorQum,  ok  gor6i  J)aer  saettir 5  er  hann  skyldi  gora. 
Hann  gor3i  J^rja  tigi  hundraQa  J)riggja  alna  aura  fyrir  hvern  jpeirra 
i'drSar-sona,  ok  kalladi  J)a  jafn-menni  hinna.  En  bera  aptr  ran  f 
Arnarnes,  er  J>eir  hof9u  raent.  fceir  Teitr  f6ru  Iei3  sina,  ok  gistu 
Fostu-n6tt  f  Imbru-dogum 6  at  GuQmundar  um  haustid.  M  Idtusk 
J)eir  f'orvaldr  ver3a  varir  vi9  kvitt  J)ann,  at  J^eir  Innfirdingar 
aetlu3u  at  gora  til  hans  hratt.  Ok  f6ru  JDeir  J>a9an  Laugardaginn. 

23.  En  Drottins-n6ttina  var  Gu9mundr  at  kirkju,  sem  hann  atti 
van9a  til.  En  er  a  leiS,  J)6ttisk  hann  heyra,  at  ri9it  var  yfir  ana 
hja  tuni,  ok  f6ru  d  kaf7  hrossin.  Ve9r  var  a  kyrrt.  M  g^kk 
GuQmundr  inn,  ok  vak9i  upp  huskarla  sina.  M  hlj6pu  J)eir  lit, 
fyrst,  Klaengr  ArnJ)ru3arson,  ok  annarr  ma3r  me9  h6num;  J)eir 
hljopu  a  baeinn  upp  ok  fram  d  dura-veggina,  ok  hug3u  J)eir  at 

1  hvern  J)eirra]  thus  ?  2  hvi  ganar  bii  sva  ?  B.  s  6r  foru-neyti  sinu]  B ; 

mc6  forunautum  sinum,  Cd.  *  til  frifis]  i  fridi,  B.  5  {>aer  saettir]  ger&ir  baer,  B. 
6  Ymbru-dogum,  B.  7  a  kaf]  thus,  not  akaft,  Cd. ;  akaft,  440 ;  om.  B. 


II99-]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  23.  169 

[I.  178,  179:  iii.  30.] 

J)a9an  mundi  at  sott.  En  J>ar  v6ru  at  komnir  Innfir6ingar,  £or- 
steinn  Jonsson  ok  f>orgrimr,  me3  J>rja  tigi l  manna.  M  hljopu  af 
lidinu  fjorir  menn,  Sigurdr  Grikkr,  Falki  Dalksson,  f>orgeirr 
Helgason  Sunnlenzkr  maSr,  ok  Hallr  f'orbjarnarson  Skagfirzkr 
ma3r.  Hann  var  sekr.  fceir  komusk  upp  i  virkit  allir,  ok  vildu 
vitja 2  laun-dura  J)eirra  er  v6ru  lit  i  virkit ;  ok  fundu  eigi.  En  J>a 
gekk  lit  J)aer  dyrr  Gu8mundr,  ok  sa  ma6r  naestr  honum  er  fcorkell 
h^t.  En  J)a  var  dagat ;  ok  attu  J)eir  at  sja  i  gogn  dags-bnininni  er 
til  voru  komnir  undir  hiisin.  Gu6mundr  sa  mennina  vera  liti,  ok 
kenndi  eigi,  J)viat  hann  var  oskygn,  ok  spurSi  hverir  J)ar  vaeri. 
Falki  svarar :  '  Gestir  eru  hdr.'  Gu3mundr  svarar  :  '  Ok  munu  eigi 
ofusu-gestir/  Gudmundr  haf6i  skjold  fyrir  s^r,  ok  svi5u  i  hendi, 
ok  var  gyrQr  sver6i.  M  sotti  Gu3mundr  at  J)eim,  en  J)eir  horfuSu 3 
undan  i  einn  gar5z-krok 4  i  virkinu.  Ok  jpegar  ur6u  J)eir  Klaengr 
varir  vi3,  at  okyrrleikinn  var5  a  bak  hiisum,  ok  hljopu  J)eir  {>angat 
til.  M  fell  Falki,  ok  var6  GuSmundr  ska6a-ma5r  bans.  M  va 
Klaengr  Hall  ^orbjarnarson.  fcar  fdll  ok  ^orgeirr.  l^a  msettusk  J)eir 
SigurSr  Grikkr  ok  Gu6mundr ;  ok  sottusk  um  hri3 ;  ok  va  hvarr- 
tveggi  me3  sverSi ;  ok  var3  hvarrgi  sarr.  f^a  drifu  ut  menn 
GuSmundar ;  en  Sigur8r  opa6i 6  lit  af  virkinu.  M  f^ll  ofan  af 
virkinu  hiiskarl  Gu6mundar  i  laek  er  fe"ll  undir  virkinu;  sa  he't 
Grimr.  En  J)eir  sa  er  fyrir  litan  voru ;  ok  aetluSu  J)eir  sinn  mann 
hafa  ofan  fallit.  Si5an  gdkk  Grimr  til  dura,  ok  voru  konur  J)ar  at 
byrgja  dyrrin;  ok  ge"kk  hann  J)ar  inn.  Si6an  veittu  J>eir  atsokn 
snarpa  er  til  voru  komnir ;  ok  ur6u  jpeir  sarir,  GuSmundr  ok 
Klsengr,  ok  nokkurir  menn  a9rir.  En  J)a  er  Ijost  var  or6it,  gaf 
J>eim  glam-s^ni7  er  til  voru  komnir,  ok  s^ndisk  jpeim  sem  menn 
faeri  hva6an-aeva8  at  t>eim.  En  J>ar  sa  J)eir  bae5i  torf-hrauka9  ok 
stakk-gar3a ;  J)viat  h^lu-J)oka  var  um  m^rarnar  at  s^n,  ok  heiddu 10 
upp  or  kollarnir.  Ok  leystusk  {)eir  sva  i  brott,  at  J)ar  lagu  eptir 
foru-nautar  J)eirra  J)rir.  Sf6an  ri6u  J)eir  ofan  eptir  dal,  ok  3etlu5u 
i  Langahh'3,  ok  taka  ]pann  mann  me9  s6r  er  fcorgeirr  h^t ;  hann 
var  fraendi  GuSmundar.  f'eir  ri6u  hvatlega;  ok  vissu  eigi  fyrr  en 
J>eir  v6ru  komnir  langt  um  baeinn.  M  gor9u  J>eir  J)at  ra5  af,  at 
fara  i  AuSbrekku  ok  taka  Kalf  Guthormsson  af  lifi.  ^a  rei6  fra 

1  x.  c.  (!),  B.  2  vitja]  leita,  B.  3  horfu6u]-opuSu,  B.  *  eitt  garSzbrot, 
B.  5  at  hark  tokz,  B.  6  opa&i]  B ;  hopadi,  Cd.  7  glam-syni]  mis-sy'ni,  B. 
8  hvadan-aeva]  alia  vega  naer,  B.  9  torf-kroka,  B.  10  heiddu]  thus  emend. ; 

briddu  (i.e.  bryddu),  Cd. ;  maendu,  V.;  komu,  B. 


i7o  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[I.  180:  iii.  30.] 

JDeim  Sigurdr  Grikkr,  ok  kom  Kalfi  f  kirkju ;  ok  sidan  st6d  hann 
fyrir  kirkju,  ok  kvezk  verja  mundu  medan  hann  maetti  uppi  standa. 
M  vildi  i>orsteinn  Jonsson  lata  brj6ta  kirkjuna  edr  brenna,  en 
£orgrimr  vildi  Jmt  eigi.  Sidan  brutu  J)eir  upp  bur,  ok  toku  hesta ; 
ok  klyfjudu  hestana  af  mat;  ok  f6ru  med  J>at  inn  f  Fjord.  En 
Gudmundr  \6t  faera  Falka  til  Baegisar  ok  jarda  J>ar.  En  Hallr  ok 
£orgeirr  v6ru  faerdir  J)angat  er  Hallz-grafir  heita  l  ok  jardadir  J)ar. 
Annan  morgun  er  tysti,  k6mu  {)eir  i  Audbrekku,  ok  aetlu6u  at  taka 
Kalf,  en  hann  var  farinn  upp  til  Gudmundar ;  en  J>ar  kom  i 
stadiiin  fcordr  6r  Laufasi  ok  nfu  tigir  manna ;  ok  voru  allir  uppi  f 
virkinu  med  hesta  sfna.  f>eir  veittu  f>ar  atsokn  er  til  voru  komnir, 
ok  fengu  ekki  fong  a  J)eim  er  [fyrir]  v6ru.  f>eir  f6ru  J)a  til  fj'6ss, 
ok  leiddu  i  brottu  k^r  atta,  ok  hof6u  me9  s^r.  Pat  mattu  Jjeir  eigi 
banna  er  f  virkinu  voru ;  J>vfat  J>eir  hof6u  ekki  lid  til  ofan-gb'ngu. 
M  foru  J)eir  upp 2  a  Grund,  ok  hof6u  J)ar  setu.  M  samnaSi  Gu9- 
mundr  monnum  J)eim  er  hann  f^kk.  Hann  sendi  or3  Kolbeini,  ok 
J)eim  ollum  er  h6num  J)6tti  vaenlegast.  Ok  mi  ferr  hann  inn  d 
Grund  me6  Ii6  sftt,  ok  reisti  ]par  tjald  i  tuni.  Satu  J)eir  fyrir 
tilfongum  ollum  J>a6an  fra  er  J^eir  k6mu.  Par  kom  Ogmundr  sneis 
til  lids  vid  Gudmund  me6  fjora  tigi  manna.  I'eir  Gu6mundr  le'ttu 
at  J>eim  ats6knum3  J^ar  til  er  Kolbeinn  kom.  M  voru  med  Gud- 
mundi  nxr  sex  hundrud  manna.  t>a  gordu  J)eir  fleka  yfir  sdr;  ok 
hofdu  Ija  4  f  lang-orfum 5  ok  kraka,  ok  kraekdu  i  virkis-gardana,  ok 
brutu  sva  virkit,  ok  J)eir  brenndu  hiis  eitt  edr  tvau  af  virkinu.  En 
{)eir  hofdu  [fyrir]  i  virkinu  naer  hundrad  manna  ok  vel  buna.  En 
J)at  vafdi  fyrir  {>eim,  at  J)eir  r^du  allir  jafn-miklu,  ok  var  einginn 
fyrir  J)eim  annarr  heldr  en  annarr.  M  t6ksk  atlaga  fyrir  {)eim 
greidlega  er  allir  voru  komnir ;  ok  gengu  menn  J>a  til  skotz  er  J)ar 
til  v6ru  faerir.  Ok  er  skot-hridin  t6ksk,  maelti  djakn  einn  er  i 
virkinu  var:  at  J)yrma  skyldi  h6num  Gudmundi.  En  Iftlu  sfdarr 
brast  h6num  or,  djaknanum,  er  maelt  hafdi;  J>at  var  las-6r,  ok 
malla  i 6,  ok  kom  i  brunar-beinat 7,  ok  hlj6p 8  f  gognum  ^egar ;  ok 
gatu  J>eir  eigi  i  brott  komit  adr  J)eir  h^tu  a  I'orlak  biskup.  Pa.  sa 
J>eir,  at  ]?eir  mundi  unnir  verda,  ok  beiddu  ^a  Gudmund  at  saettask. 

1  Jmngat — heita]  til  hvalgrafa  (!),  B.  2  upp]  inn,  B.  3  thus  Cd. ;  peir  Gu6- 
mundr  sottu  at  peim  um  daginn,  B.  *  Ija]  B  (lia) ;  Ijai,  Cd.  5  lang-orbum,  B. 
6  ok  malla  i]  add.  B  (and  440).  7  brunar-beinat]  thus  440 ;  orvar-baeinit,  Cd. ; 

brunina,  B.  The  edition  from  V.  has  thus — bat  var  las-6r  er  ma9r  hafdi,  ok  mella 
i,  ok  kom  orvar-baemiS  i  briinar  beinit,  ok  hljop  ...  8  hljop]  sm6,  B. 


II99-]  GUDMUNDAR  SAGA  D^RA,  24.  171 

[I.  181  :  Hi.  31.] 

GuSmundr  svarar :  '  Eigi  sto6ar  vi6  y3r  at  saettask,  ok  ongar  munu 
nu  verSa  nema  ek  ra5a  einn.'  Si6an  saettusk  J)eir  at  J)vi,  at  J>eir 
handsoludu  Gudmundi  allir  sjalfdaemi.  Ok  ]m  er  saezk  var,  g£kk 
forsteinn  Jonsson  ofan  6r  virkinu  til  fundar  vid  Kolbein  ok  toludu 
J)eir  um  stund.  Sidan  lauk  Gudmundr  upp  gordum;  ok  gordi 
sattir  ]paer  allar  til  gjalda  fyrst,  er  gorvar  voru  um  sumarit,  ok  ekki 
hafdi  verit  af  goldit.  En  J)a  gordi  Gu6mundr  fyrir  jDat  er  sidan 
hafdi  til  gorzk ;  ok  voru  J)a  goldnar  sakir  ]paer  allar ;  enda  var  J>a 
forgrfmr  kalladr  felauss.  Ok  {>eir  guldu  allir  nokkut  er  J>ar  hof6u 
verit,  ok  nokkurr  mi9-mundi  var  at.  Hann  gor3i  6r  h^ra6i  brott 
^orstein  Jonsson  ok  ^orlak  Ketilsson ;  ok  for  hann  su9r  f  Hitar- 
dal,  J)viat  hann  atti  J>ar  vid  sta6festu  at  taka.  Si'6an  for  ^orgrimr 
vestr  til  SkagafjarSar,  ok  var  me3  fsleifi  i  Gelding-holti  inn  naesta 
vetr. 

24.  ^orSr  kom  heim  af  fundi  i  Laufas  me3  hiiskarla  sina.  Ok 
{>ann  sama  aptan  hitti  hann  fcorvard  hus-karl  sinn,  uti  hja  laek,  er 
kalladr  var  kamphundr.  Hann  haf6i  hvatt  oxi  sina  ok  s^ndi  I>6r6i. 
Hann  maelti :  '  Bita  mun  nii,  af  J)ii  J>orir  at  neyta.'  ^ar  v6ru  a  vist 
me9  forSi  brae3r  tveir ;  h^t  annarr  Sorli,  en  annarr  forkell ;  J)eir 
v6ru  Bassa  synir  er  kallaSr  var  handar-Bassi ;  J)eir  hof6u  verit  ilia 
vi3  ^orvar5  um  sumarit,  ok  haft  hann  at  athafnar-manni.  M  g£kk 
forvarSr  inn,  ok  satu  menn  vi6  elda.  M  hjo  {»orvar6r  Sorla  bana- 
hogg.  En  er  f)orvar6r  vildi  tit  hlaupa,  J)a  sat  {J6r6r  b6ndi  a  stoli 
ok  r^tti1  sik  heldr  langt,  ok  f&l  I>orvar3r  um  faetr  h6num.  En 
fcorkell  Bassason  hljop  at,  ok  vann  a  honum,  ok  annarr  ma9r  me8 
honum.  En  ^orvardr  komsk  lit  ok  til  skips,  ok  kom  f>vf  a  sjo,  ok 
rori  yfir  fjord;  ok  komsk  f  AuSbrekku,  ok  la  J>ar  f  sarum;  ok 
var6  graeddr.  ^rQr  h^t  ma6r,  ok  bjo  a  J)eim  bse  er  heitir  i 
Fagra-skogi ;  hann  haf5i  kii  J)a  eina,  er  Gu3mundr  inn  D^ri  atti,  at 
bui;  en  hann  hjo  um  haustid  J)a  kii  er  Gu6mundr  atti,  en  markadi2 
honum  a6ra  fyrir ;  ok  lofadi  Gu6mundr  J)at.  En  um  varit  sendir 
hann  eptir  J>ann  mann  er  Hafr  h^t  ok  var  ^orarinsson,  ok  annan 
mann  er  Gu3mundr  hdt,  vig6an,  ok  eigi  allz  tvitogr.  En  er  J>eir 
komu  i  Fagra-skog,  J)a  vildi  t)6r9r  eigi  fara  lata  J)a  kiina  er  morku9 
var,  ok  bau3  fram  a9ra  J>a  er  feng-minni  var,  ok  kallaSi  J)a  betri 
en  gjald-fang.  En  Hafr  vildi  j?a  hafa  er  Gudmundi  var  morkud. 


1  r^tti]  ok  reisti  sik  fyrir  hann,  B.  2  markadi]  here  begins  the  ninth  vellum 

leaf. 


172  STURLUNGA  SAGA.     V.  [A.D. 

[1.182,185:  iii.  34.] 

I>6r3r  var  ma5r  mikill  ok  sterkr,  ok  6jafna5ar-ma6r  f  skapi.  SiSan 
kipSusk  J)eir  urn  kiina,  ok  naSu  eigi.  M  hlj6p  Gudmundr  at,  ok 
vann  a  !>6r8i  mikinn  averka;  ok  skil5usk  J)eir  vi5  J>at  hja  torf- 
grofum  J)eim  er  £ar  v6ru  skamt  fra  husi.  En  J)eir  hofSu  kuna 
me3  seV,  ok  sogSu  til  £6r8ar  a  oSrum  bae,  hvers  hann  J3urfti  vi6. 
Ok  lifdi  f>6r3r  fra  dagmalum  til  mi9s  dags.  En  J)eir  foru  heim 
um  kveldit  til  Gu3mundar,  ok  sag3i  Hafr  ti'3endin.  Gudmundr 
svarar  :  '  f>at  var  audsaett  at  J>it  vildu5  eigi  orend-laust  fara/  Sf5an 
baetti  GuSmundr  inn  D^ri  vig  ^or^ar. 

25.  f'eir  ArnJ>ru8ar-synir,  Brandr  ok  Klaengr,  v6ru  at  Sokku  f 
Svarfa8ardal ;  en  Eyj61fr  fa8ir  J)eirra  haf8i  biiit  a  Vollum ;  ok 
haf3i  sva  tekit  handsolum  sta8inn,  at  i  erfd  skyldi  hverfa.  En  J)a 
er  Eyjolfr  andadisk,  kalladi  Brandr  biskup  sonu  bans  ekki  til  faera ; 
ok  byg8i  hann  f>a  ^orsteini  ^raslaugar-syni ;  hann  atti  fraendkonu 
biskups.  Nu  kalla  ArnJ>ru3ar-synir  til  staSarins ;  en  ^orsteinn  vill 
eigi  lausan  lata.  ^at  var  Dr6ttinsdag  einn  a  Vollum,  at  hvarr 
J>eirra  hlj6p  til  annars,  Brandr  ok  forsteinn;  ok  gaettu  menn  sva 
til,  at  hvarrgi  var8  fyrir  averkum.  Si'5an  f6r  forsteinn  vestr  til 
Hola  ok  sag3i  biskupi  til ;  en  biskup  ba3  hann  fara  heim,  ok  fe'kk 
h6num  mann  til  fylg6ar  J)ann  er  Snorri  h^t,  ok  var  f^rSarson ;  en 
hann  var  systur-son  Viga-Starka6ar ;  en  StarkaSr  haf3i  vegit  t'or- 
stein  ArnJ)ru$arson.  M  attu  J)eir  hrepp-stefnu,  Kross-messu  um 
haustid,  a  Halsi  f  Svarfadardal.  Ok  um  daginn  er  menn  satu  f 
stofu,  hjo  Klsengr  fot  nmdan  Snorra  fyrir  ofan  kn£.  M  vann  a 
Snorra  annarr  ma3r  sa  er  Grf mr  h^t ;  ok  \6t  Snorri  J)ar  Iff.  ^a  for 
frorsteinn  enn  vestr  til  Hola,  ok  sag6i  biskupi  hvat  f  gorSisk.  En 
ArnJ>ru8ar-synir  f6ru  til  fundar  vi8  Gu8mund  inn  D^ra,  ok  ba8u 
hann  fara  til  at  sitja  me6  J)eim  a  staSnum ;  en  hann  kvezk  eigi 
mundu  til  fara,  ok  ba8  at  J)eir  skoraSi  Ogmundi  sneis  \  J>vi  at  hann 
var  J)eim  jafn-skyldr ;  en  hann  le'zk  mundu  fa  til  forvald  son  sinn 
me8  h6num.  M  foru  {>eir  fundar  vi6  Ogmund ;  ok  hann  f6r  me3 
J)eim,  ok  l^t  bera  6r  husum  allt  J)at  er  fe'maett  var  f  kirkju ;  ok  f 
kirkju-garoMnn,  J)at  er  eigi  matti  f  kirkjunni  vera.  Kirkju-garSrinn 
var  bae8i  g68r  ok  mikill,  ok  eigi  sva  naer  husum,  at  J)a5an  maetti 
saekja.  SfSan  vig-gyr8lu8u 2  J)eir  kirkju-gar3inn  meQ  roptum,  ok 
bjoggusk  f>a3an  til  varnar 3.  Sf5an  skiptu  J)eir  garSinum  me8  sdr, 

1  Ogmundi  sneis]  thus  (dat.)  vellum  as  well  as  B.        2  vig-gyr&lu8u]  B  ;  viggyr9u, 
vellum.        3  vi&r  nams,  B. 


i2oo.]  GUDMUNDAR  SAGA  DYRA,  25,  26.  173 

[I.  186  :  iii.  34.] 

hvar  hvarir  skyldu  verja,  ef  J>yrfti,  ok  voru  J)ar  Jmr  tigir  manna ;  ok 
haf5i  Ogmundr  forra6  fyrir  J>eim.  En  Brandr  biskup  \6t  safna 
monnum  i  o3rum  sta5,  ok  var  Hjalmr  Asbjarnarson  lengst  vestan, 
t>eirra  manna  er  nokkut  merki  var  at.  Biskup  aetla6i  at  fara  me5 
J)eim  sjalfr.  En  ]pa  nott  er  {)eir  v6ru  J)ar  at  Holum,  J)a  laust  verk  i 
andlit  h6num,  ok  var  hann  eigi  faerr.  SiSan  foru  J)eir  J)a6an  naer 
halm  odru  hundraSi  manna;  var  Kolbeinn  Arnorsson,  kalda-ljos, 
fyrir  H6i  ]pvf  ok  Hafr  Brandzson,  fostri  hans.  fceir  komu  a  Vollu, 
ok  attu  tal  vi5  Ogmund ;  hann  kalla6i  J)ar  van  viSnams  af  J>eim  er 
fyrir  voru,  ok  kolluSusk  eigi  mundu  ganga  af  staSnum.  Hafri 
s^ndisk  ok  ekki  efnilegt  at  saekja  kirkju-gar6inn ;  ok  ta!6i  til  J)eirra 
koma1,  er  til  s6ttu,  J)6tt  saurga6isk  kirkju-gar6rinn,  en  eigi  til 
J)eirra  er  hendr  smar  aetti  at  verja.  £eir  voru  J)ar  vi9  tvaer  nsetr ;  ok 
fengu  seV  eigi  gistingar,  J)viat  he'raSs-menn  allir  voru  meirr  me9 
Ogmundi.  M  gaf  Ogmundr  J>eim  kii  til  slatrs,  ok  fengu  £>eir  s^r 
eigi  katla2  til  at  sjoQa,  ok  steik6u  J)eir  kuna  vi5  elda.  En  J)eir 
"  sj^stu  J)at  eitt  at,  at  jpeir  saettusk  a  vig  Snorra ;  ok  var  hann  fg 
baettr ;  ok  foru  vi6  J)at  i  brott.  Si6an  for  GuSmundr  inn  D^ri  til, 
ok  t6k  brott  ArnJ)ru6ar-sonu  af  staSnum;  ok  for  til  fundar  vi6 
biskup ;  ok  saettusk  J)eir  a  J)at,  at  biskup  skyldi  fa  mann  til  at  var6- 
veita  sta6inn  me3an  hann  lifdi,  en  J)a  skyldu  J)eir  vi6  taka  Arn- 
J)ru3ar-synir.  En  forsteinn  skyldi  ok  eigi  hafa  sta6.  M  rdzk  til 
staSarins  sa  ma6r  er  torkell3  h^t  ok  var  Bergdorsson,  ok  bjo 
hann  []par]  meSan  biskup  Iif6i.  Sidan  toku  J>eir  vi6  ArnJ)ru6ar- 
synir. 

26.  Sa  ma3r  vard  enn  fyrir  averka  er  Skaeringr  hdt,  ok  var 
Hr6allzson,  djakn  at  vigslu  ok  fraendi  GuSmundar  ins  D^ra;  ok 
hjoggu  Austmenn  af  honum  hond.  SiQan  veitti  GuQmundr  eptir- 
mal,  ok  var  honum  selt  sjalfdaemi  fyrir  averkann  ;  en  J>eir  Hafr 
Brandzson,  ok  Gu5mundr  inn  D^ri  gor9u  J)rja  tigi  hundraQa,  ok 
skyldi  J)a  J^egar  gjaldaz.  Sidan  reiQ  Gu3mundr  brott  fra  skipi,  en 
Austmenn  settuzk  at  Hafri  eptir,  ok  J)6tti  gort  of  mikit ;  badu  hann 
gora  annat-hvart  at  minnka  saettina 4,  e6r  vinna  ei3.  En  Hafr  gordi 
hvarki.  M  var  ri6it  eptir  GuSmundi,  ok  sagt  h6num  til  sva  gors. 
M  snori  hann  {)egar  aptr  til  skips,  ok  spurSi,  hvat  J)a  vaeri  um. 
En  Hafr  segir  honum  hvar  {m  var  komit.  GuSmundr  maelti : 


1  ok  talfti — koma]  kallar  J>eirra  void,  B.        2  kaetla,  B.       3  f>orkell]  f>6rarinn,  B. 
sektina,  B. 


1 74  STURLUNGA  SAGA.     V. 

[1. 187  :  iii.  34.] 

'  Vinn  J)ii  ei6,  en  ek  mun  elligar,  ok  skulu  {)eir  J>a  gjalda  sex  tigi 
hundraSa ;  skal  jafn-d^rt  vera,  ei8r  annars  hvars  okkars  sem  bond 
Skaerings.'  En  Austmenn  vildu  J)at  eigi.  GuSmundr  maelti :  '  M 
skal  gora  y8r  kost  annan :  at  ek  mun  gjalda  J>rja  tigi  hundra3a 
Skaeringi  er  gorvir  eru,  en  ek  skal  velja  mann  til1  af  Ii6i  yQru,  J>ann 
er  m^r  f>ykkir  jafn-menntr  Skaeringi,  ok  hoggva  af  h6num  bond, 
ok  baeti  J>eV  J>a  svd  Iftlu  sem  J)dr  vilit/  En  Austmenn  vildu  J>at 
eigi;  ok  guldu  upp  J)egar  f^it.  En  GuQmundr  haf8i  f  brott 
Skaering  me8  s^r  fra  skipi. 

SiQan  bj6  GuSmundr  eigi  lengi  a  Bakka,  a3r  hann  re*zk  vestr  til 
f^ingeyra  til  munk-lffis,  ok  anda8isk  J)ar,  ok  lagQi  sva  metor8  sin. 
Hann  var  ma8r  vel  vaxinn,  hrokkin-haerr,  fagr-eygr,  mikill  ok  sterkr, 
ok  inn  mesti  hofdingi2.- — Ok  hverf  ek  par  frd  fiessi  sogu. 

1  Here  ends  the  ninth  vellum  leaf.  2  hann  var — hoidingi]  om.  B. 


VI. 

HRAFNS  SAGA  OK  WRVALDZ. 
(The  latter  part,  chapters  11  sqq.7  of  that  Saga.} 

A.D.     1203  -  1213. 

[II.  20:  iv.  12.] 

11.  Nu  er  par  til  at  taka  er  fyrr  var  frd  horfit  at : — M  er  J)eir 
GuSmundr  biskup  ok   Hrafn  Sveinbjarnarson  komu  lit,  ok  J>eir 
hofdu  a6r  einn  vetr  verit  f  Noregi,  for  Hrafn  vestr  f  Arnarfj6r6  a 
Eyri  til  bus  sins.     Ok  a6r  ]peir  skil6u,  gaf  biskup  Hrafni  st66hross 
g69  ok  s61ar-stein.     En  er  Hrafn  haf6i  eigi  lengi  heima  verit,  f6r 
hann  f  VatzfjorS  at  heimbodi  til  f>orvalldz  Snorrasonar,  ok  j>a  at 
honum  st66hross  g68,  ok  mseltu  J)a  af  n^ju  til  vinattu.     Lftlu 
si5arr   for  forvaldr  at  heimboSi  a  Eyri,  ok  {)a  at  Hrafni  go6ar 
gjafar. 

12.  Ragneidr  h^t  kona,  d6ttir  Arons  Bar6ar  sonar  ins  svarta. 
H6n   bj6   i  Selardal.     i»ar   kom  rey6ar-hvalr J.     Ok  er  forvaldr 
fre'tti  J)at,  {)a  for  hann,  ok  ba9  RagneiSi  selja  s^r  hval.     En  h6n 
\6t  hann  hafa  t61f  vsettir;  ok  maelti,  at  hann  skyldi  gjalda  henni 
jafn-mikinn,  J)a  er  rseki  a  fjorur  hans.     tann  hval  gait  £orvaldr 
aldri  si3an.     Ok  er  hann  for  brott  or  Selardal,  gisti  hann  a  J)eim 
bae  er  heitir  f  Lokin-homrum.    far  var  stolinn  i  brott  sumr  hvalrinn. 
Sa  stul9r  reyndisk 2  sf5an  a  hendr  J)ingmanni  Hrafns  ]peim  er  bjo 
lit  a  Sle'tta-nesi.    Ok  er  Hrafn  var  Jjess  varr,  J)a  baud  hann  frorvaldi, 
at  gjalda  fyrir  J)ingmann  sfnn  slikt  er  forvaldr  vildi  gora  fyrir 
t6kuna.     En  forvaldr  vildi  eigi  J)iggja  af  Hrafni  f^baetr,  ok  raendi 
hann  J)ann  mann  er  hvalinn  t6k.     Ok  g^kk   hann  J)d  a  hendr 
J)ingmonnum  Hrafns  at  odru-hvaru. 

1  rey9r,  B.  2  reyndisk]  B,  Rafns  S. ;  raemdist,  Cd. 


176  STURLUNGA  SAGA.     VI.  [A.D. 

[II.  21,  22:  iv.  13:] 

13.  Ma8r  h^t  Haukr,  er  kalladr  var  Viga-Haukr,  son  Orms 
Fornasonar;  hann  var  NorSlenzkr  at  kyiii.  Hann  kvangaSisk 
vestr  a  Rau6a-sand,  ok  f£kk  Hallberu  dottur  Markiiss  Gislasonar  ; 
ok  for  J>angat  vista-fari  til  Loptz.  fa  er  Gisli  var  fulltiSa  Markus- 
son,  J>a  beiddi  hann  Lopt  broSur  sinn  [at]  gjalda  f6  J)au  er  J)eir 
Magnus  brae3r  attu.  Loptr  greiddi,  sem  Gisli  beiddi,  baecH  lond 
ok  lausa  aura,  Jyviat  Loptr  var  laungetinn.  Nu  er  Loptr  var 
staSfestu-lauss,  J)a  f6r  hann  nor3r  i  D/rafjor5  a  M^rar.  tar  bj6 
sa  maSr  er  Mogr  h^t,  ok  var  J)ingma6r  Hrafns  ;  ok  atti  hann  mala 
a  M^ra-landi.  Loptr  keypti  landit,  sva  at  hann  spurSi  eigi  Hrafn 
at,  ok  f6r  Jpangat  bui  sfnu.  Viga-Haukr  r£zk  a  M^rar  me3  Lopti. 
Hrafni  mislfka6i  landa-kaupit  ok  bugorS,  J)vfat  Loptr  var  hava3a- 
ma6r  ok  6dsell.  Loptr  haf6i  or5  r^gileg  1  vi6  Hrafn  ok  Jpingmenn 
hans  ;  kvazk  aldri  hir8a  hvart  [{>eim]  jpaetti  vel  e9r  ilia  hans  byg6. 
M  f6r  Hrafn  a  Mjrar  meQ  fjolmenni.  ^a  kom  £ar  torvaldr 
Snorrason  me6  s^tta  mann,  ok  bau9  Hrafni  lid  sitt,  ok  g^kk  i 
flokk  hans.  SiSan  var  leitad  um  ssettir,  ok  var  Loptr  tregr.  M 
f6ru  J>eir  Hrafn  til,  [ok]  veittu  a  brott  laek  ]pann2  er  f^ll  i  hiisin 
a  M^rum.  M  grunaSi  Lopt,  at  J)eir  mundi  bera  elld  at  husunum, 
ok  brenna  bseinn.  M  Ieita6i  Haukr  um  saettir;  ok  varQ  J>at,  at 
t>eir  saattusk  a  J>at,  at  Sighvatr  Sturluson  skyldi  gora.  Eptir  J^enna 
fund  ^f3usk  J)eir  Loptr  ok  Haukr  vi6  ^orvald,  fyrir  J)at  er  hann 
hafSi  gorzt  berr  i  liQveizlu  vi6  Hrafn.  Um  sumarit  eptir  a  Al^ingi 
hlj6p  Haukr  til  forvaldz  ok  hjo  milli  her6a  honum;  en  I'orvaldr 
skeindisk  eigi,  J>viat  hann  var  i  brynju.  M  hj6  Haukr  til  foru- 
nautz  torvaldz  {>ess  er  Teitr  h^t;  hann  var  son  Arna  RauSskeggs. 
f'at  hogg  kom  a  hond  Teiti  ;  ok  var  kallat  i  fyrstu  eigi  mikit  sarit  ; 
en  hondin  f^ll  af  honum  sidan  i  hreifanum.  Fyrir  ]?au  mal  var 
saetz  {)ar  a  J^inginu.  En  J>at  kom  sidan  sva,  at  J)eir  Loptr  ok  Gisli 
hef6i  verit  i  fjorra6um  vi6  i>orvald,  ok  J)eir  hefSi  heitid  at  halda 
upp  fe'-bdtum  fyrir  Hauk,  ef  hann  ynni  a  frorvaldi.  En  er  Loptr 
vissi,  at  fcorvald  hafSi  eigi  sakat,  £>a  vildi  hann  eigi  gjoldum  uppi 
halda;  en  Hauki  J)6tti  £eir  gjoldum  eiga  uppi  at  halda  J)ar  sem 
hann  r^d  til  forvaldz.  Nu  s^ndisk  Lopti  ser  vera  6varlegt  at  sitja 
i  D^rafirSi  fyrir  6fri6i  forvaldz.  I?vi  f6r  hann  su6r  um  land,  er 
menn  k6mu  af  t>ingi,  til  Eyj61fs  ins  66a3  fcorsteinssonar,  mags 


B  (badly).          '2  a  brott  laek  bann]  B  ;  einn  fra  lack  beim,  Cd. 
go8a,  Hrafn  S.  ;  ins  auSga,  B. 


I2o3-i2o9.]     HRAFNS  SAGA  OK  K)RVALDZ,  13.  177 

[II.   22,  23:    iv.  13.] 

sins,  fo6ur  Aldfsar  konu  bans ;  ok  var  J)ar  um  sumarit,  ok  ond- 
ver6an  vetr.  f>etta  sumar  for  fcorvaldr  vestr  f  D^rafjorQ  til  Iei6ar, 
at  vitja  gjalda  {>eirra,  er  gjaldask  skyldu  fyrir  Hauk.  En  feit  kom 
eigi  fram.  M  beiddi  f>orvaldr  Hrafn,  at  hann  skyldi  fara  me6 
honum  a  Myrar,  ok  raena  J)ar.  En  Hrafn  vildi  eigi  f  JDeirri  for  vera ; 
kvazk  veita  mundu  £orvaldi  til  laga ;  maelti,  at  forvaldr  skyldi  saekja 
Lopt  at  logum  e6r  Gisla  um  fjorra6  eoY  fjar-hald;  Idzk  mundu 
veita  honum  116  til  JDCSS.  Eptir  JDat  for  l>orvaldr  a  M/rar,  ok  raenti 

f>ar  morgu ;  ok  lagSi  amaali  til  vid  Hrafn.    M  var  J)etta  kveSit : — 

• 

Rekkar  fra  ek  at  raeki  (ra5  var  pat  mikit  da5a) 
(kynnisk  kapp-girnd  manna)  kyr  tuttugu  af  Myrum : 
Nii  hefir  hryn-birkis  hvarki  hlynr  (veit  ek  a  pvi  skynjar; 
illr  man  kostr  bans  kallaftr)  kyr  ne  land  a  Myrum. 

Um  vetrinn  eptir  J61  for  Loptr  vestr  a  M^rar  me6  ra6i  Sighvatz 
Sturlusonar  ok  Eyj61fs  mags  sins.  Ok  er  frorvaldr  fr^tti  J>at,  f6r 
hann  a  M^rar  me3  fjolmenni.  Vinir  Loptz  spur6u  til  fara  i'or- 
valldz,  ok  somnu6u  Ii6i,  ok  komu  a  M^rar,  er  l?orvaldr  var  n^- 
kominn ;  ok  Ieitu9u  um  saettir.  Ok  er  f>orvaldr  say  at  Loptr  haf6i 
J)ar  fleiri  fulltings-mennr  en  hann  vsetti,  J)a  ssettisk  hann  vid  Lopt. 
Ok  f6r  i  brott  si3an.  Ok  er  frorvaldr  var  f  brott  farinn,  treystisk 
Loptr  eigi  at  vera  a  M/rum.  For  hann  J)a  til  Hrafns  a  Eyri,  ok 
kvaS  Sighvat  hafa  or6  til  sent  asja  vi6  sik.  En  £a  var  Sighvatr 
kallaSr  vinr  Hrafns.  Tekr  hann  J)a  vi3  Lopti.  f>etta  Iika6i  for- 
valdi  flla.  Eptir  J>at  sendir  hann  Hrafni  or3,  at  hann  skyldi  koma 
til  fundar  vi6  hann.  i  D^rafjord,  a  J)ann  bae  er  a  Granda  heitir. 
^ar  kom  Hrafn  vi3  inn  J)ri9ja  mann  fyrr  en  f>orvaldr,  ok  beiS  hans 
J>ar  inni.  forvaldr  kom  me6  marga  menn,  ok  ba6  Hrafn  ut 
ganga.  Ok  er  Hrafn  g£kk  ut  ok  hans  foru-nautar,  Thomas 
Ragneifiarson  ok  Sturla  BarSarson,  J>a  hof6u  menn  frorvalldz 
skipask  fyrir  durum  ok  brug6it  sver6i  i  mi6jar  sli6rir.  En  J>eir 
Hrafn  gengu  eptir  kvfinni  at  fcorvaldi ;  ok  heilsa6i  Hrafn  honum, 
ok  seil6isk  til  hans.  fcorvaldr  tok  kve6ju  hans.  frorvaldi  var6 
naer  ekki  at  orSum  vi6  Hrafn ;  ok  J>at  {)6tti  Hrafni  undarlegt ;  ok 
ekki  sa  hann  orendi  vi6  sik  i  J>at  sinn.  Loptr  keypti  sfQan  bae 
J)ann  a  Rau6a-sandi  er  at  Stokkum  heitir,  ok  gorQu  {)ar  bu. 
Viga-Haukr  ok  Hallbera  kona  hans  for  brott  af  landi  fyrst  til 
Noregs  ok  J>a5an  til  Graenlandz,  ok  J)6tti  hann  mikill  mann-hafnar- 
ma3r  vera,  hvargi  er  hann  kom.  Magnus  Markusson  f6r  ok  til 
Graenlandz,  ok  kom  ekki  Jpeirra  aptr  sidan.  Gu6mundr  h^t  ma6r ; 

VOL.  i.  N 


178  STURLUNGA  SAGA.     VI.  [A.D. 

[II.  24:  iv.  14.] 

hann  var  Hallzson,  einhleypingr,  ok  hava8a-ma8r.  Hann  gordisk 
fylg3ar-ma5r  Gfsla  Markussonar.  Galti  h&  vinr  Loptz;  hann 
dtti  best  g65an;  hann  foluSu  J)eir  Gisli  ok  Gu3mundr;  en  hann 
vildi  eigi  J)eim  selja,  ok  gaf  Lopti ;  en  er  Jreir  Gu3mundr  ok  Gisli 
vissu,  {>a  aetla5i  hann  at  taka  brott  hestinn.  Loptr  sa,  at  Gu9- 
mundr  tok  hestinn  hja  gar8i,  ok  for  eptir  h6num  vi8  fjorda  mann. 
I»eir  Loptr  v6gu  GuSmund.  t>at  vfgs-mal  var  lagt  undir  gord 
Sighvatz  Sturlusonar;  gordi  hann  fyrir  GuSmund  Lopt  brott  6r 
Vestfir3inga-fj6r6:mgi  ok  foru-.nauta  hans,  J)a  er  til  vfgsins  v6ru; 
ok  J)ar  me8  mikil  fe'gjold.  i>d  f6r  Loptr  brott  6r  VestfjorSum, 
ok  su8r  um  land  til  handa  Eyjolfi  magi  sfnum ;  ok  var  lengi  si3an 
undir  trausti  Oddaverja. 

14.  f>ann  ti8  t6k  at  vaxa  sundr-^ykki  mjok  me6  J)eim  Hrafni 
ok  f>orvaldi,  af  J)eim  agangi,  er  l?orvaldr  t6k  at  hafa  a  hendr 
jDingmonnum  Hrafns.  forvaldr  faerQi  6maga  J)ingmanni  Hrafns. 
Sa  f6r  at  finna  Hrafn,  ok  ba8  hann  af  s^r  flytja  omagann.  H 
samnar  Hrafn  Ii8i,  ok  for  me3  atta  tigi  manna  nor8r  til  fsafjarSar, 
ok  fserSi  6magann  J>eim  manni  er  Josep  h^t ;  hann  bj6  f  Su3avik. 
forvaldr  var5  varr  vi3  fer5  J)eirra  Hrafns,  ok  t6k  hann  skutu  {)ar  i 
SiiSavik,  or  lagSisk  i  einn  leyni-vag,  ok  v6ru  J)ar  me8an  Hrafn 
var  i  SiiSavik.  Eptir  J>at  f6r  Hrafn  heim  {>a  er  hann  hafdi  latiS 
t>ar  eptir  6magann.  {'etta  kva8  foru-nautr  hans : — 

Faerum  go&an  grepp  J6seppi, 

sa  skal  rada  rikr  reikum,  til  Siidavikr1. 

H  ur8u  1  VestQorQum  morg  kyn  f  draumum  ok  s^num : — Einu 
sinni  J>a  er  Hrafn  hafdi  verit  a  kynnis-leitum  f  Selardal,  f6r  hann 
brott  snemma  um  morgin,  ok  tveir  menn  med  h6num.  ^a  sjd 
J)eir  Ij6s  mikit  fara  6r  austri  f  m6t  s^r  fra  baenum  a  Eyri.  Hrafn 
si  f  Ij6sinu  J)rja  menn.  i»ar  J)6ttisk  hann  kenna  sik  i  Ij6sinu 
ok  tva  menn  a8ra.  ^essa  s/n  sagdi  hann  fam  monnum. — £6r&r 
h^t  ma8r;  hann  var  heima-ma8r  f  Selardal.  Hann  dreymSi  at 
ma8r  kaemi  at  honum,  svartr  ok  illilegr.  {>6r8r  J)6ttisk  spyrja  hverr 
hann  vseri.  Hann  kva8 : — 

Faraldr  ek  heiti,  ferr  ek  of  aldar  kyn, 

emkad  ek  saettir  svika  : 
Doprum  dau&a  ek  mun  drengi  vega, 

ok  nyta  nai. 

GuSmundr  h^t  ma8r.     Hann   dreymdi,  at  ma8r  kom  at  honum, 

1  pa  er  hann— Siidavikr]  om.  Br. ;  sa  skal  rada  rikr  Siidavik,  Hs. 


1209,  i2io.]     HRAFNS  SAGA  OK  fORVALDZ,  14,  15.      179 

[II.  25,  26:  iv.  14.] 

mikill  ok  svartr  ok  fllilegr.  Hann  J)6ttisk  spyrja  hvat  manna  hann 
vaeri.  Sa  svarar :  '  H£r  er  nu  kominn  Ing61fr  *,  sa  er  })6r  vitradisk 
fyrir  vigi  Markuss.'  Gu3mundr  spur3i :  'Ferr  J>u  nu  me6  jafn- 
fllum  ti6endum  sem  J)a  ? '  Hann  kva6  : — 

Fagna  ek  J)vi  er  ognir2  (ymr  J>j65a  bol)  glymja, 
allr  tekr  svarmr  at  svella,  svell  J>at  er  mann-folk  hrellir: 
Fara  man  ek  su9r  it  sySra  snak-rannz  um  H9  manna ; 
verit  hefik  norSr  it  nyr5ra  na-valdr  um  far  aldar. 

Eyj61fr  het  ma8r ;  hann  var  Snorrason.  Hann  dreym8i,  at  hann 
J)6ttisk  lit  koma.  Hann  J)6ttisk  sja  tungl  sva  morg  a  himni  sem 
stjornur  vaeri ;  honum  s^ndizk  vera  sum  full,  sum  half,  sum  meiri 
-e6r  minni,  vaxandi  e9r  J>verrandi.  Ok  er  hann  undraSisk  J)essa 
s/n,  J)6ttisk  hann  sja  mann  standa  hja  honum.  Sa  kvaQ : — 

Se  {)u  hve  hvarfla  heima  i  miSli 

synd-au5igra  salir  manna : 

Kveljask  andir  i  Orms  gini ; 

skelfr  ramr  r68ull.     Rae6  ek  {>er  at  vakna. 

Hann  mundi  visuna  er  hann  vaknaSi. 

Jon  h^t  ma8r;  hann  var  frorsteinsson ;  hann  var  heima-ma8r 
a  J)eim  bae  er  a  Kiilu  heitir.  f>ar  bj6  sa  ma8r  er  Kjartan  h^t. 
Simon  h^t  ma6r;  hann  var  Bjarnason,  heima-ma8r  Hrafns.  Simon 
atti  friSlu  ok  barn  a  Kiilu.  Jon  fifldisk  d  J)eiri  konu.  Einn  helgan 
dag  for  Simon  til  fundar  vi6  fri6lu  sma ;  en  Jon  gekk  at  honum ; 
ok  hjo  hann  bana-hogg.  Fyrir  Jjat  vag  gor6i  Hrafn  Jon  sekjan 
skogar-mann.  Nokkuru  si6arr  faerdi  J6n  Hrafni  hofuQ  sitt;  en 
hann  gaf  honum  hofuSit.  Jon  varQ  illu  hof5i  feginn,  ok  {)akka9i 
Hrafni  gjofina.  Hrafn  baetti  sidan  f^  fyrir  vfg  Simonar  fraendum 
hans,  ok  faer6i  sjalfr  fram  syknu  hans. 

15.  fat  var  eitt  var,  at  £orvaldr  for  med  fjolmenni  til  Arnar- 
fjarSar.  Ok  er  J)eir  koma  ofan  1  hei9ar-briin  i  ArnarfjarQar-botn, 
J)d  sa  fer8  J)eirra  kona  sii  er  Astri5r  h^t ;  h6n  var  d6ttir  Gunnars, 
Bar6ar  sonar  ins  svarta3;  hann  bj6  a  einum  litlum  bae.  Ok  er  h6n 
sa  mann-forina,  sendi  h6n  son  sinn  a  Eyri,  at  segja  Hrafni.  Ok 
J>egar  hann  spur6i,  sendi  hann  [menn]  i  Selardal  sonum  Ragneidar, 
Eyvindi  ok  Thomasi,  at  J)eir  kaemi  til  fulltings  vi6  hann  me8  {)a 
menn  er  J>eir  fengi.  I'eir  somnu8u  J)egar  rnonnum,  ok  flotudu 
skipum.  F-orvaldr  kom  litlu  sf3arr  a  Eyri  me8  flokki  miklum. 
Hrafn  skipadi  monnum  fyrir  1  hiisum  inni  me8  vapnum;  ok  l^t 

1  Ingolfr]  B,  Hs. ;  Vigolfr,  Cd.  2  egnir,  Cd.  s  BarSar  sonar— svarta]  B. 

Hs. ;  Halldors  sonar,  Cd, 

N  2 


i8o  STURLUNGA  SAGA.     VI.  [A.D. 

[II.  27,  28:  iv.  14.] 

vera  opnar  dyrr  allar,  ok  skaut  slam  fyrir  innan.  Hrafn  hafdi 
boga  ok  skaut.  forvaldr  bar  eld  at  husum,  ok  kveykdi  fyrir  J>eim 
durum,  er  h6num  J)6tti  minzt  vorn  fyrir  vera,  ok  i  J>ekjunni  vlda. 
En  J)eir  er  inni  v6ru,  b£ru  vatn  ok  s^ru  f  eldinn,  ok  slokdu  sem 
J)eir  mattu.  Hrafn  spurdi  hverr  fyrir  eldinum  r£di.  forvaldr 
svarar,  ok  sagdi  at  hann  re'd.  Hrafn  spurdi  at  sokum  er 
forvaldr  bar  eld  at  husum  bans,  torvaldr  kvad  Hrafn  hafa  verit 
i  fjorrddum  vid  sik  J)a  er  hann  fserdi  6magann  i  Siidavik.  Hrafn 
kvad  J)at  eigi  satt  vera.  '  £vfat  ek  vissa  hvar  skipit  var,  edr  J)u, 
er  ek  var  f  Sudavfk ;  ok  hafda  ek  sva  mikit  fjolmenni,  at  ek  dtta 
allz  kosti  vid  J)ik,  £>ess  er  ek  vilda.  Svi  vissa  ek  ok,  er  J)u  vart 
f  Hold  f  OnundarfirSi;  ok  hafda  ek  J)d  enn  gn6gt  fjolmenni, 
at  gora  J)fnn  hlut  sem  ek  vilda.  Nu  er  d  hitt  at  Ifta,  hvat  ve*r 
skulum  til  J)ess  vinna,  at  J>ii  brennir  eigi  baeinn/  f>orvaldr  svarar : 
'  M  skalt  handsala  m^r  sjalfdsemi  fyrir  J>a  hluti  alia  er  ek  vil  gort 
hafa  J)^r  a  hendr/  Hrafn  sagdisk  eigi  mundu  l>orvaldi  sjalfdaemi 
handsala,  '  f>vi  mik  mun  eigi  skorta  menn  af  stundu.'  !>eir  ha8usk 
vid  um  stund;  ok  gdtu  jpeir  i'orvaldr  eigi  bseinn  brennt,  fyrir 
varnar  sakir.  M  sja  J)eir  hvar  sRip  f6ru  litan  eptir  Arnarfirfii, 
skipu6  monnum  ok  vapnum.  forvaldr  spur8i  J)a  Hrafn,  ef  hann 
vildi  J)eirra  mdlaferli  i  nokkurs  manns  gor8  leggja.  En  Hrafn 
gorSisk  til  J)ess  tregr,  Jwfat  hann  vissi  s^r  lids  van.  M  dttu 
margir  menn  hlut,  at  JDeir  saettisk^  ok  hef6i  Hrafn  J)a  nefnu  um 
J>eirra  mal  er  h6num  Jpaetti  g66.  ^orvaldr  var  J)a  fuss  til  saetta. 
I'au  ur9u  mala-lpk,  at  ^6r6r  Sturluson  skyldi  gora  um  oil  J>eirra 
mal.  Eptir  J>etta  f6r  forvaldr  brott  meS  skyndingu.  Dreif  ])d 
H3  at  Hrafni,  bsefii  Seldaelir  ok  margir  aQrir.  teir  v6ru  sumir 
er  ffstu,  at  J)a  skyldi  rf6a  eptir  f'orvaldi  ok  drepa  hann,  svd  berr 
sem  hann  vard  at  fjorradum  vi9  Hrafn.  fat  vildi  Hrafn  eigi. 
He'r  af  fe*kk  hann  mikit  dmaeli,  sva  sem  GuSmundr  Galtason  svarar 
GuSriinu,  systur  hans,  er  h6n  spurdi  hvat  hann  heyrdi  raett  um 
mdla-ferli  Hrafns : — 

Heyrda  ek  Hrafni  fjora  hyr-taelendr  amacla, 
(J)jo&  er  til  lymsk  a  Ia8i  lin-spong)  of  atgongu: 
Raun  man  segja  sina  seim-hrjo&andi  g65a; 
vigs  er  Ullr  at  ollu  eitr-J>vengs  fyrir-leitinn. 

fd  er  torvaldr  kom  til  fsafjardar,  sagQi  hann  allt  annat  frd  fundi 
[t>eirra]  Hrafns  en  verit  hafdi. 

16.  Um  sumarit  eptir  ridu  {>eir  Hrafn  ok  ^orvaldr  til  Al^ingis 


mo,  MIL]     HRAFNS  SAGA  OK  i>ORVALDZ,  16,  17.      181 

[II.  29:  iv.  15.] 

me8  fjolmenni.  A  £>ingi  v6ru  tolu3  mal  Jjeirra ;  ok  voru  f  fyrstu 
borin  oil  vitni  i  hag  Hrafni ;  en  fcorvaldz-menn  bam  me6  h6num 
allir,  nema  einn  madr ;  sa  h^t  Vermundr ;  harm  bar  me9  Hrafni. 
f*a  var5  eigi  gort  urn  mal  J>eirra  a  J)vi  t>ingi.  Um  vetrinn  eptir 
kom  hvalr  nor3r  a  Strandir  a  land  J)at  er  Hrafn  atti.  En  sa  ma&r 
er  fann  hvalinn,  seg8i  torvaldi  hval-kvamuna.  M  gordi  f>orvaldr 
rad,  at  sa  er  fundit  hef5i  skyldi  segja,  at  hvalrinn  hefdi  komit 
d  Almenningar;  ok  hef6i  hann  J>ser  fest  log-festi.  M  for  f>or- 
valdr  til,  ok  let  skera  hvalinn,  ok  flytja  heim.  Nti  er  Hrafn  spurdi 
{>etta,  sendi  hann  menn  sudr  urn  land  til  Hallz  log[sogu]-mannz, 
mdgs  sins,  ok  f'orvaldz  Gizurarsonar,  broSur  Hallz ;  ok  haf5i  hann 
rd8  vi6  J)a,  hversu  hann  skyldi  J)etta  mal  leidre'tta  vi8  I'orvald. 
En  J>eir  logdu  J)at  til,  at  hann  bjoggi  mal  til  a  hendr  f>orvaldi, 
ok  t>eim  monnum  er  neytt  hof5u  af  hvalnum,  til  D/rafjardar-t>ings, 
ok  saeki  J>ar  at  logum.  Sendimenn  kv6mu  aptr,  ok  sog8u  Hrafni 
{>essi  tillog. 

17.  Um  varit  eptir  bj6  Hrafn  mal  til  a  bendr  !>orvaldi  ok  ^eim 
monnum  68rum  er  neytt  hof3u  hvalsins.  Sturla  son  BarSar 
Snorrasonar  ok  f'ordisar  Sturlud6ttur  haf3i  mal  i  hond  forvaldi. 
A  J)vi  J)ingi  var6  frorvaldr  sekr  sk6gar-ma6r  ok  nfu  menn  a8rir 
J>eir  er  at  hval-tokunni  hofSu  verit.  Um  sumarit  eptir  ri3u  [t>eir] 
torvaldr  til  AIJtingis  me3  fjolmenni.  ^at  sumar  for  Hrafn  eigi 
til  JMngs.  Sturla  BarSarson  for  til  J)ings  fyrir  hond  Hrafns,  ok 
i  flokk  f)6r5ar  Sturlusonar.  Sturla  sag3i  til  sek8ar  l^orvaldz  ok 
J)eirra  manna  er  sekir  hofdu  or8it  of  hval-mal.  tat  sumar  f6r 
Hrafn  nor8r  til  fsafjar8ar,  ok  t6k  upp  sek8ar-f«6  fyrir  J)eim  monnum 
er  sekir  v<5ru.  Ok  er  f>orvaldr  kom  heim  af  t>ingi,  samnar  hann 
brdtt  monnum  um  allan  fsafjorS,  ok  f<6kk  hundrad  manna.  Margir 
f6ru  nau8gir  f  J>a  for.  Kolbeinn  h^t  fylg8ar-ma8r  torvaldz.  f  or- 
valdr  sendi  hann  til  fundar  vid  einn  fataekan  b6nda  er  Amundi 
h^t;  hann  var  6maga-ma3r  ok  {)ingma8r  Hrafns.  Hann  mselti 
svd  vi8  Kolbein  ok  hans  foru-nauta,  at  {>eir  skyldu  bi8ja  Amunda 
at  fara  me8  t>eim,  ok  vera  i  heimsokn  me8  torvaldi  til  fundar  vid 
Hrafn ;  en  ef  hann  vildi  J)at  eigi,  J)a  maelti  torvaldr,  at  J>eir  skyldi 
taka  hann  af  lifi.  £eir  Kolbeinn  finna  Amunda  a  hey-teig  f>ar  er 
hann  slo ;  en  kona  hans  rakaSi  Ija  eptir  honum,  ok  bar  reyfa-barn 
d  baki  s^r,  J>at  er  h6n  faeddi  a  brj6sti.  teir  Kolbeinn  beiddu 
Amunda,  at  hann  fseri  me8  torvaldi  a  Eyri  til  Hrafns.  Amundi 
kvazk  f  ongri  for  vera  mundu  J>eirri,  er  Hrafni  vera  mundi  til 


i82  STURLUNGA  SAGA.     VI.  [A.D. 

[1I.3o:  iv.i5.] 

6J>ek8ar.     J»a  vagu   £eir   Kolbeinn   Amunda,  ok  foru  til  fundar 

vi3  f>orvald,  ok  sog3u  h6num  vfgit.     M  er  forvaldr  f6r  f  D^ra- 

fjorS,  J)a  f6r  kona  nokkur  af  skyndingu  til  Hrafns  ok  sagSi  h6num 

til  farar  £orvaldz.     Ok  {>egar  sendi  Hrafn  menn  Eyvindi  f  Selardal, 

ok  bad  hann  koma  til  Ii3s  vi5  sik.    Hrafn  sendi  ok  menn  d  BarSa- 

strond  Eyj61fi  presti  Ljotzsyni  ok  Gelli  f>orsteinssyni.     f>eir  k6mu 

me6  J)a  menn  er  J)eir  fengu.     Hrafn  haf6i  Iati3  gb'ra  virki  or  grj6ti 

kring  um  baeinn.    Sf6an  kom  f>orvaldr  a  Eyri  me6  hundrad  manna. 

Ok  er  hann  seV  umbuning  Hrafns,  leizk  honum  torsottlegt.     Settisk 

hann  J>a  ni5r  me6  flokk  sinn  d  brekku  einni  skamt  frd  virkinu. 

Eyvindr  {>6rarinsson  haf6i  samnad  Ii6i  um  Talknafjord  ok  Dali 

i  Arnarfirdi,  ok  for  skipa-leidi  til.     Nu  er  i'orvaldr  s^r  hvar  skipin 

fara,  ferr  hann  til  ssevar  me9  flokk  sinn.     Eyvindr  sa  hvar  flokkr 

f'orvaldz  var  i  vorrum  fyrir ;  ok  maelti  vi6  sina  menn,  at  J)eir  skyldi 

eigi  at  landi  leggja.     f'orvaldr  spur6i  hverr  fyrir  skipum  re'di;  en 

honurn   var   sagt,    at   Eyvindr   forarinsson    r^S    fyrir.      forvaldr 

kalla6i  a  Eyvind,  ok  ba6  hann  leggja  skipum  at  landi,  *  Ok  vil 

ek  tala   vi6   J)ik/     Eyvindr  ba3  hann  J)a6an  tala,  ef  hann  setti 

nokkut  van-msellt,  '  En  eigi  a  ek  vi5  {)ik  van-talat/    f'orvaldr  svarar 

J)d  ongu.     Ok  er  J>eir  sja,  er  i  virkinu  voru,  flokk  fcorvaldz  ok 

skipa-menn,  J>a  ganga  braedr  Eyvindar,  Thomas  ok  Halld6rr,  6r 

virkinu  me6  mikinn  flokk  m6ti  Eyvindi.     Ok  er  £orvaldr  s^r  J)essa 

for,  gengr  hann  brott  6r  fjorunni.     ta  leggja  f>eir  Eyvindr  at  landi, 

ok  ganga  i  flokk  J)eirra  Thomas,  ok  fara  me6  J>eim  f  virkit  til 

Hrafns.    Haf6i  hann  J>a  J)rjii  hundruS  manna.    M  maeltu  nokkurir 

vi3  Hrafn,  at  J)eir  skyldi  ganga  at  J)eim  torvaldi,  ok  drepa  hann ; 

kvoSu  eigi  komask  mundu  f  betra  faeri.     En  Hrafn  kvazk  virSa 

vilja  inn  heilaga  Jacobum  postola  til,  at  berjask  eigi  vi6  fcorvald. 

I*etta  var  um  aptaninn  fyrir  Jacobs-messu.     £a  kallaSi  t'orvaldr 

a  Steinolf  prest,  at  hann  skyldi  koma  til  hans.     Hann  f6r  til  fundar 

vid  frorvald,  ok  toludu  J>eir  lengi  hljott.     Sf3an  for  Steinolfr  i 

virkit,  ok  leitaSi  J>a3an  fra  um  saettir.     Um  morguninn  eptir  kom 

Ali  Oddzson  inn  auSgi,  ok  Ieita6i  um  saettir  meS  Stein61fi ;  ok  {)a 

saettusk  J>eir  Hrafn  ok  f»orvaldr.    Sii  var  saett  peirra,  at  gora  skyldu 

um  611  mala-ferli  peirra  f'orvaldr  Gizurarson  ok  t>6r6r  Sturluson. 

fcorvaldr   J>akka6i  J)a  ollum  monnum  J>eim  er   um  saettir   hofSu 

leitad.     '  Ek  em,'  segir  {'orvaldr,  '  feginn  orSinn,  at  vit  erum  sattir  ; 

s^nisk  m^r  sem  vit  munim  eigi  upp  naemir  fyrir  einum  hof3ingja, 

ef  vit  erum  badir  at  einu  ra3i.'     I'eir  l»orvaldr  hofdu  J>ar  allir  dags- 


T2ii,i2i2.]     HRAFNS  SAGA  OK  i>ORVALDZ,  18.  183 

[II.  31 :  iv.  16.] 

ver8  at  bo8i  Hrafns.  Hann  fe*kk  h6num  ok  farar-skjota  nor6r  yfir 
hei3i  til  D/rafjar3ar.  !>orvaldr  mintisk  til  Hrafns  a8r  £eir  skildu. 
M  voru  mala-ferli  Jjeirra  kyrr  um  sumarit  ok  vetrinn  eptir. 

18.  Um  varit  eptir  f6r  Hrafn  su3r  til  Borgarfjar3ar  f  Reykjaholt 
til  saettar-fundar  J>ess,  er  J>eir  f>orvaldr  hofSu  a  kve3it  me6  seV.  Til 
t>ess  fundar  kom  f>orvaldr  eigi.  f»ar  kom  forvaldr  Gizorarson  ok 
l^SrSr  Sturluson,  er  gora  skyldi  um  mal  J>eirra  Hrafns  ok  f>orvaldz. 
En  J)eim  s/ndisk  sem  eigi  myndi  sto3a  at  gora  um  JDeirra  mal,  er 
forvaldr  var  eigi  vid  staddr ;  s^ndisk  J)eim  ^orvaldr  rjufa  saett,  er 
hann  kom  eigi  sem  a  kvedit  var.  Um  hausti3  eptir  sendi  forSr 
Sturluson  J>eim  or6  Hrafni  ok  ^orvaldi,  at  £eir  skyldu  koma  d 
SkarSz-strond 1  i  Fagradal,  ef  J>eir  vildi  saettask.  Til  jpess  fundar 
kom  Hrafn,  en  forvaldr  eigi.  M  f6r  Hrafn  a  BarSastrond  til 
bruQlaups  J)ess,  er  Haukr  torgilsson  g^kk  at  eiga  Oddn^ju  dottur 
Steinolfs  prestz.  l*ar  var  ok  Eyvindr  prestr  fcorarinsson.  Eyvindr 
f6r  fra  bo3inu  lit  yfir  hei3i  til  ArnarfjarSar.  Ok  er  J>eir  foru  med 
ForsheiSi,  sja  J)eir  eld  brenna  6r  saevar-bokkum,  sva  vi3r  sem 
stakkgar6z-vidd.  f'eir  sja  lengi,  ok  aetlu3u  til  at  fara ;  en  fl63  var 
1  anni  ni6ri.  Fara  J)eir  si3an  upp  me9  anni,  ok  sja  jafnan  eldinn. 
fcetta  var  um  kveld,  ok  var  fjukvi6ri,  ok  ain  upp  gengin.  En  er 
t>eir  komu  yfir  ana,  J)a  var  eldrinn  horfinn.  Menn  voru  ronir  a  sae 
i  Selardal ;  J)eir  sa  eld  til  hafs  a  saenum.  En  litlu  eptir  J>etta  sja 
JDeir  b!66  a  klae3um  sinum,  ok  vissu  eigi  hva3an  at  var  komit. 
B163  sask  viSa  J)ar  sem  vissi  onga  van  til. 

fcorbjorn  h^t  ma6r;  hann  var  Magmisson;  hann  bjo  i  Val- 
jDJofsdal.  Hann  g^kk  ut  um  nott  fyrir  Ambrosii-messu,  J)ann  vetr 
er  Hrafn  lezk.  Hann  sa  f  Iand-su6r  i  loptinu  hvar  eldr  for  6r 
Iand-su3ri  f  vestr;  en  eptir  eldinum  sa  hann  mann  rf3a  hvitum 
hesti  f  stann-so6li;  hann  hafSi  skjold  hvftan  ok  hjalm  a  hofSi, 
hogg-spjot  mikit  i  hendi,  ok  Iag3i  spj6ti6  fram  milli  eyrna 
hestinum ;  ok  sa  hann,  at  spjoti3  t6k  lengra  fram  en  hestrinn,  ok 
sva  aptr.  Ok  J)ar  eptir  sa  [hann]  annan  mann  ri5a;  sa  haf5i 
[rau6an]  hest  ok  half-litan  skjold,  halfan  rauSan  en  halfan  hvitan ; 
sa  hafSi  ok  hjalm  a  hof5i,  ok  gyr5r  sver3i,  ok  spjot  mikit  f  hendi ; 
ok  f6r  sva  med  sinu  spjoti  sem  inn  fyrri.  Hann  sa  ri3a  inn  ]pri5ja 
mann  me3  slfkum  haetti  sem  ina  fyrri,  litan  hann  hafSi  brunan  hest 
ok  svartan  skjold  ok  oil  klaeSi  kolmerkt ;  hann  hafdi  a  hofSi  sem 

1  SkarSz-strond]  Cd. ;  Me&alfells-strond,  Hs.  (Cd.  A,  Cd.  B,  Skardsstrond). 


1 84  STURLUNGA  SAGA.     VI.  [A.D. 

[II.  32:  iv.  17.] 

biskups-mftr  vseri.  f>enna  atburd  sa  fcorbjorn  sva  gorla,  at  hann 
sa  allan  f6ta-bur9  hestanna,  ok  sva  £>at,  at  menninir  st65u  f 
stigreip. — f>ann  vetr  inn  sama  var8  sa  atburSr  a  Eyri  atta  aptan 
J61a,  at  sa  ma9r,  er  t»6rarinn  h^t,  sa  mann  standa  fyrir  matbordi 
Hrafns ;  hann  var  mikill,  ok  hafdi  hjalm  a  hofSi  ok  sver5  i  hendi, 
ok  studdi  nidr  bloSreflinum  i  borSit  fyrir  Hrafn.  Hann  st65  f>ar 
urn  stund,  ok  ge*kk  brott  sf9an.  t>6rarinn  sat  it  naesta  Hrafni,  J)d 
er  hann  sa  J)enna  atburS. — Hallkatla  Einarsd6ttir  sa  ok  Ij6s  eitt 
sinn,  er  h6n  var  f  kirkju,  undir  virki  heim. — Jon  hdt  maQr  er  J)ar  sa 
ok  Ij6s;  ok  enn  fleiri  menn  sa  {>ar  Ij6s  J>enna  sama  vetr. — Um 
vetrinn  eptir  J61  f6ru  Ipeir  P6tr  ok  Sturla  Bardarson  nor9r  i  Su3avfk, 
ok  t6ku  J)ar  hondum  b6nda  f>ann  er  Josepr  hdt,  ok  Einar  son 
hans ;  J)eir  hof8u  sekir  or8it  um  hval-mal.  ^eir  Sturla  faerSu  J)d 
Hrafni ;  en  hann  gaf  J>eim  ba6um  grid ;  ok  kunni  onga  J)6kk  er 
J>eir  hof3u  £>angat  fserSir  verit. 

19.  Um  Langa-fostu  um  varit  f6r  f'orvaldr  norSan  6r  fsafir3i 
me8  tva  menn  ins  fjorda  tigar.  feir  foru  Glamu-heiSi  til  Arnar- 
fjar5ar.  Ok  er  J)eir  k6mu  ofan  f  Arnarfjar3ar-botn  til  bygda,  t>a 
bundu  f>eir  menn  alia  a  baejum  J>ar  sem  J)eir  k6mu,  at  eigi  faeri 
nj6sn  undan  J)eim  l>orvaldi  til  Eyrar.  En  f>eir  baru  ilia  sitt  mein- 
laeti,  born  gr^tu,  en  mae6r  e8r  fe8r  mattu  J)eim  eigi  bjarga,  J)viat 
allir  v6ru  bundnir.  A  einum  bae  h^tu  Ipe'ir  er  bundnir  v6ru  d 
heilagan  t'orlak  biskup,  at  J)eir  skyldu  lausir  verda,  logum 
nokkurum.  Ok  er  J>eir  hofSu  fest  heitid,  J>a  spruttu  bond  af 
einum  J^eirra  er  bundnir  v6ru.  Sa  leysti  a9ra.  Ok  si3an  foru  J)eir 
d  a8ra  baei,  ok  leystu  alia  6r  bondum.  Hrafn  var  vanr,  at  lata 
halda  vor6  hverja  n6tt.  Ok  J)ann  aptan  er  £>eir  Hrafn  k6mu  af 
heiSinni,  spurSi  Hrafn  heima-menn  sina  hverir  J)a  h^ldi  vor8.  En 
J)eir  kv66u  eigi  {>urfa  mundu  J^a  at  halda,  er  fjuk  var  ok  vant  ve5r  ; 
sogSu  ongum  manni  faert  milli  hdraSa  i  t>vf  fllviSri  er  J)a  var  ilti  ; 
sog8u  ok,  at  menn  mundu  eigi  til  {>eirra  gora  um  Langa-fostu. 
Hrafni  kvazk  s^nask  at  haldinn  vaeri.  f'essa  nott  var  eigi  vor9r 
haldinn;  en  allar  f>angat  til.  M  er  Hrafn  var  kominn  f  rekkju, 
matti  hann  eigi  sofa.  Hann  ba6  J)ann  mann  er  Steingrfmr  h^t, 
kve8a  Andreas- drdpu  ;  ok  eptir  hvert  stef  raeddi  Hrafn  mart  um  J)a 
atbur8i,  er  gorzk  hof5u  f  pfsl  heilags  Andreae  postola.  M  somu 
n6tt  dreym8i  Thomas  i  Selardal,  at  hann  saei  pisl  Andreae  postola. 
f»at  sama  dreymSi  hann  alia  n6tt  jafnan  er  hann  sofnadi.  f>a  somu 
nott  kom  f'orvaldr  a  Eyri.  Ok  er  f>eir  k6mu  at.virkinu,  J>a  settu 


1 2 13.]  HRAFNS  SAGA  OK  f>ORVALDZ,  19.  185 

[II.  33:  iv.  17.] 

t>eir  mann,  £ann  er  Bar5r  hdt,  a  skjold,  ok  lyptu  skildinum  upp  a 
spj6ta-oddum,  svd  at  hann  matti  klffa  af  skildinum  upp  f  virkit. 
Sifian  f6r  Bar3r  til  virkis-dura,  ok  rennir  fra  lokum.  i>eir  frorvaldr 
gengu  J)a  i  virkit.  f  Jwi  reis  Hrafn  upp,  ]pviat  hann  mdtti  eigi  sofa, 
ok  sa  lit.  Ok  er  hann  lauk  upp  hurSina,  sa  hann,  at  menn  v6ru 
komnir  meS  vapnum  i  virkit.  Hrafn  lauk  aptr  hurSu,  ok  ge*kk 
inn ;  ok  sag6H  monnum  til,  at  menn  v6ru  komnir  f  virkit  margir 
meS  vapnum ;  '  Ok  hafi  JxSr  eigi  vel  vor6inn  haldit  i  n6tt.'  £eir 
f>orvaldr  vi6u8u  fyrir  dyrr  oil,  ok  logdu  eld  i,  ok  sva  vicSa  i  £>ekjuna. 
Ok  er  menn  Hrafns  v6ru  komnir  f  klsedi,  J)a  gengu  J>eir  til  dura ; 
ok  spurSi  Hrafn  hverr  fyrir  eldi  re*8i.  En  h6num  var  svarat,  at 
J)eir  r£Su  fyrir  er  kveykSu ;  en  !>orvaldr  var  hof3ingi  J)eirra.  Hrafn 
spur6i,  ef  forvaldr  vildi  taka  nokkurar  ssettir  af  {>eim ;  kva6  forvald 
skyldu  ra8a  sjalfan  fyrir  saettum,  ef  hann  vildi  gefa  monnum  grid 
b'llum  J)eim  er  J>ar  v6ru  inni.  Menn  ^orvaldz  svoruSu,  sogQu 
Hrafn  6maklegan  gri6a  ok  hans  menn.  fcorvaldr  svara5i  ongu; 
en  menn  ^orvaldz  hof5u  morg  or6  heimskleg  um  J)etta  mal  J>eirra. 
Hrafn  spur8i  hvar  f'orvaldr  vaeri,  e8r  hvi  hann  svaraQi  ongu, 
'Vsenti  ek/  segir  Hrafn,  'af  ^orvaldi  bezt  ySvar;  Jwiat  ek  Ipikkj- 
umk  fra  honum  g69s  ver8r  vera.'  torvaldr  svarar  ongu.  M 
maelti  Hrafn  vi8  prest  sinn,  J)ann  er  Valdi  h^t,  ok  klerka  J)a  er 
me6  h6num  voru,  at  jreir  skyldi  ganga  i  stofu  ok  syngja  6ttu-song. 
Ok  J>a  song  Hrafn  6ttu-song  me5  {)eim.  Ok  er  sungit  var,  gorSisk 
reykr  mikill  i  husunum.  M  ge"kk  Hrafn  til  dura,  ok  beiddi  fror- 
vald  gefa  gri6  konum  ok  bornum  til  utgongu,  'En  ek  vil  bjo5a  J)^r, 
£orvaldr,  fyrir  mik  slika  saett  sem  JDU  vilt  gort  hafa  ;  mun  ek  f>er 
handsala,  at  fara  i  brott  af  landi,  ok  ganga  suQr  til  Roms  til  hjalpar 
ba8um  okkr,  ok  koma  aldri  til  f slandz,  ef  \>6r  {)ikkir  J)a  J)fnn  s6mi 
meiri  en  a6r/  f'orvaldr  svarar  :  '  Ek  mun  lofa  h^r  ollum  monnum 
lit  at  ganga,  ef  J)^r  selit  af  hondum  vapn  y6ur,  ok  leggit  a  mftt 
vald,  ok  gora  ek  slfkt  af  hverjum  ydar  sem  ek  vil.'  f»a  seldu  J)eir 
Hrafn  af  hendi  oil  vapn ;  ok  gengu  sf8an  lit  karlar  ok  konur.  Ok 
er  Hrafn  kom  lit,  var  hann  {>egar  tekinn  ok  haldinn.  Sturla 
Bar9arson,  systur-son  Sturlu-sona,  var  ok  haldinn;  jpri8i  ma3r 
fcordr  Vifilsson ;  en  a8rir  menn  allir,  karlar  ok  konur,  voru  leiddir 
i  kirkju,  ok  byrg8ir  {)ar.  M  1/sti  forvaldr  yfir  J)vf,  at  Hrafn  skyldi 
ka  af  Hfi.  Ok  er  Hrafn  heyr8i  J>ann  dom,  J)a  beiddisk  hann  at 
til  skriptar,  ok  taka  ]pj6nostu ;  ok  hann  gdkk  til  skripta  vid 
Valda  prest,  ok  maelti  tni-ord  i  skriptar-gang,  ok  tok  Corpus  Domini, 


1 86  STURLUNGA  SAGA.     VI.  [A.D. 

[II.  34,  35  :  iv.  18.] 

ok  tell  til  baenar,  ok  felldi  tar  me3  mikilli  idran.  M  kvaddi  f>or- 
valdr  Kolbein  Bergsson  at  vega  at  Hrafni ;  en  hann  vildi  eigi.  M 
maelti  forvaldr  vi3  Bar5  BarSarson,  at  hann  skyldi  vega  at  Hrafni. 
Lag3isk  Hrafn  J>a  ni3r  a  olnbogana,  ok  Iag3i  halsinn  a  eitt  reka- 
tre'.  En  Bar6r  hjo  af  honum  hofuSit  ]par  vid  tre'nu.  Sa  atburdr 
var3  J)ar  undir  virkinu,  er  Ij6sit  hafSi  s^zk  opt  urn  vetrinn  aSr. 
forvaldr  \6t  hoggva  f6t  undan  Sturlu  BarSarsyni  ok  sva  f>6r3i 
Vffilssyni.  fcessir  atburSir  ur8u  annan  dag  viku  f  annarri  viku 
Langa-fostu,  atta  n6ttum  eptir  Mathias-messu,  allan  einn  vetr  ok 
veginn  var  Hallr  Kleppjarnsson  a  J61a-fostu.  fa  er  Hrafn  var 
veginn,  rsendu  £>eir  forvaldr  boeinn  a  Eyri  ollu  lausa-fd  J)vi  er  innan 
veggja  var,  vapnum  ok  klae3um,  hus-buningi  ok  mat.  f  J)vi  rani 
toku  J)eir  solar-steininn  er  Gudmundr  biskup  hafQi  gefit  Hrafni. 
£eir  toku  ok  skip,  er  kirkjan  atti  a  Eyri,  ok  baru  J>ar  a  J)ann  Qar- 
hlut  er  JDeir  hof6u  raent.  Ok  er  J)eir  v6ru  brott  farnir,  fundu  heima- 
menn  a  Eyri  s61ar-steininn  vi5  sjo  ni6ri,  J)ann  er  J>eir  hof3u  tekit, 
J)a  er  ]peir  hof9u  skipit  fengit.  fcann  atburd  virdu  margir  menn 
sva,  ok  fcorvaldr  ok  bans  foru-nautar  msetti  J>vi  eigi  solar-steininn 
me9  sdr  hafa,  at  GuSmundr  biskup  haf9i  attan. 

20.  Um  varit  eptir  Paska  f6r  forvaldr  annat  sinn  til  Arnar- 
fjarQar,  ok  raendi  J)ar  marga  J)ingmenn  sona  Hrafns.  Patr  Bar6ar- 
son  le*t  drepa  J)ingmann  forvaldz  Jmnn  er  Hermundr  hdt ;  sa  hafSi 
opt  verit  i  andskota-flokki  Hrafns.  forvaldr  sendi  or6  Kar  munki, 
at  hann  skyldi  leita  um  saettir  vid  fraendr  Hrafns.  M  var  lagSr 
sasttar-fundr,  at  radi  forSar  Sturlusonar  ok  Kars  munks,  a  fingeyri 
f  D/rafir6i.  far  var  ssezt  a  J)essi  mal,  at  forSr  skyldi  gora  a  J)ann 
veg  sem  hann  vildi.  Tolf  menn  handsoluSu  fyrir  forvald  f^gjold 
slik  at  gjalda  sem  for6r  vildi  gora,  ok  til  J)eirrar  syknu  forvaldz 
sem  forSr  vildi  vera  lata.  Annat  sumar  a  Al^ingi  lauk  fdrSr  upp 
gorSum.  Sa  var  ssettar-gorQ  I*6r6ar  Sturlusonar  a  hendr  forvaldi 
Snorrasyni,  at  hann  skyldi  fara  utan  J)a  sam-sumars,  ok  vera  litan 
fimm  vetr,  nema  hann  faeri  a  fund  Pava,  ok  saettisk  vi6  hann,  ok 
fengi  af  h6num  lausn,  J)a  skyldi  hann  £>rja  vetr  utan  vera.  En  ef 
hann  kaemi  lit,  ok  hefSi  sva  f  brott  verit,  {)a  vaeri  vist  hans  heimil  f 
VatzfirSi,  bustaSr  ok  J)ingmanna-var6veizla.  En  forvaldr  skyldi 
jafnan  vera  6heilagr  milli  Vatzfjar6ar  i  BreiQafirSi l,  ok  Stiga  1 
fsafirfti,  ok  allir  J)eir  menn  er  med  h6num  foru  til  aftoku  Hrafns. 

1  VatzfjarSar  i  Brei8afir5i]  thus  Hs. ;  Vat/fjardar  ok  i  BreidafirSi,  Cd.  and  B. 


i2i3.]  HRAFNS  SAGA  OK  WRVALDZ,  20.  187 

[II.  35,36:  iv.  18.] 

teir  skyldi  aldri  koma  i  J>etta  takmark;  nema  J)eir  yrdi  saehafa 
nauSgir,  Jm  skyldi  J>eir  sem  fyrst  fara  a  brott  med  spek8  fullum 
dagleiSum.  Allir  menn  skyldu  vera  or  J>ingi  fra  frorvaldi l  J>eir  er 
bygSu  i  J)vi  takmarki.  £essir  menn  skyldu  fara  brott  af  landi  ok 
koma  aldri  lit:  fcorgils  AustmaSr,  Steingrimr  Asgeirsson,  torSr 
Gunnarsson,  ok  BarSr  BarQarson,  ok  vera  brott  6r  VestfirSinga- 
f]6r6ungi  a  inum  nsestum  halfum  manu6i  J)a9an  fra  er  J)eir  spur5u. 
Bjarni  djakn  skyldi  vera  sekr  um  allt  land,  ok  brott  or  VestfirSinga- 
fjor8ungi.  Ormr  Skeggjason  skyldi  hvarki  vera  i  ArnarfircH  n£  i 
1  safirSi,  ok  sva  ^ordr  Steinsson ;  en  allir  menn  a5rir  h^ra6s-sekir 
J)eir  sem  foru  me6  ^orvaldi,  an  utan-farar;  en  gjalda  J)6  fe  fyrir 
alia,  J)rju  hundru3  fyrir  hvern  mann  til  JDCSS  at  £eir  aetti  landvaert. 
Me6r  J)essum  mann-sekSum  gorSi  ^orSr  Sturluson  hundraS  hundr- 
a8a  fyrir  vig  Hrafns;  J>at  f^  skyldi  gjalda  f  voru  e6a  gulli  e3r 
brendu  silfri ;  ok  J)vi  at  eins  annat  fe  er  JDeim  er  vi6  skyldi  taka, 
J)aetti  J)at  eigi  verra  en  annat  f6.  Fyrir  afhogg  vi6  Sturlu  voru 
gorvir  sex  tigir  hundraSa.  Fyrir  afhogg  f>6r6ar  Vifilssonar  J)rir 
tigir  hundrada.  Fyrir  a6ild  vigsakar  eptir  Hrafn  v6ru  gorvir  J)rir 
tigir  hundra3a  til  handa  Magnusi  frorSarsyni,  systur-syni  Hrafns, 
er  vigsakar-a5ili  var  eptir  Hrafn;  J)vfat  synir  Hrafns  voru  sva 
ungir,  at  J>eir  voru  eigi  vigsakar-adilar.  En  }>6  mun  sagt  verfta 
riokkut  fra  peim  sfoarr.  fessi  tvau  hundru3  hundrada  guldusk 
eptir  J)vf  sem  gort  var.  Ran  {>au  er  f>orvaldr  haf5i  raent  a  Eyri,  ok 
annars-staSar  i  ArnarfirSi,  voru  aptr  goldin,  sva  sem  f>6r6r  skilSi 
fyrir. 

torvaldr  for  utan  ok  ge*kk  su8r  til  Roms,  ok  var  utan  J)rja 
vetr.  Me8an  ^orvaldr  var  utan,  l^t  Pe'tr  BarSarson  drepa  Ma 
I'orkelsson  ok  hoggva  fot  af  Joni  f'orsteinssyni  fyrir  J)at  er  peir 
hof6u  farit  me8  I'orvaldi  til  aftoku  Hrafns,  ok  hofdu  ekki  i'6  fyrir 
sik  goldit.  t'orvaldr  kom  lit,  J)a  er  hann  haf6i  J)rja  vetr  utan  verit, 
ok  bjo  i  Vatzfir8i. 

1  or  t>ingi  fra  |>orvaldi]  Hs. ;  Jnngi  J>vi  er  Jivaldr  haffii  4tt,  Cd. ;  or  J>ingi  fra 
|>orvaldi  ty  er  hann  hafdi  att,  B. 


VII. 
ISLENDINGA      SAGA 

(A.D.  1196-1262) 

BY    THE    HISTORIAN 

STURLA    &CRJDARSON  * 

(Also  named  Sturla  LfigmaSr  or  Sturla  Skald), 

BORN  1214,  DIED  1284. 

jETTAR-TOLUR. 


1.  ^^EMUNDR  inn  Fr63i  dtti  GuSrunu,  d6ttur  Kolbeins  Flosa- 
sonar;  J>eirra  born  v6ru  J>au  Eyjolfr  prestr,  ok  Loptr  prestr,  ok 
LoSmundr,  ok  f>6rey  er  dtti  I>orvar6r  (5lafsson.  f>eirra  son  var 
<5ldfr  prestr.  Loptr  Ssemundarson  f6r  litan,  ok  fekk  f  Noregi 
I>6ru  ;  en  J>at  reyndisk  siSan  at  hon  var  dottir  Magnuss  konungs 
berfaettz.  J6n  var  son  JDeirra,  er  mestr  hof6ingi  ok  vinsaelastr 
hefir  verit  a  fslandi;  hann  atti  Halld6ra  d6ttur  Skegg-Brandz. 
fceirra  born  v6ru  J)au  Ssemundr,  ok  Solveig  er  atti  Gu5mundr  grfss. 
Synir  RagneiSar  ok  J6ns  v6ru  J>eir  Pall  biskup  ok  Ormr  BreiQ- 
bselingr;  RagneiSr  var  f>6rhallz-d6ttir  systir  ^orlaks  biskups  ins 
Helga.  Son  J6ns  Loptz  sonar  ok  J3su  f'orgeirs  dottur  var  f>or- 
steinn;  bans  synir  v6ru  J)eir  :  Andreas  ok  Amundi,  f'orgeirr  ok 
Gunnarr.  Enn  v6ru  synir  Jons  Loptz  sonar  ok  Helgu  £605  dottur  : 
Einarr  ;  hann  atti  morg  born  :  Svart,  Hrafn,  Christro6.  Enn  v6ru 
synir  J6ns  Loptz  sonar  ok  ValgerSar  Loptz-dottur  :  Hallbjorn 
prestr,  ok  SigurSr  er  dtti  Salgerdi  Erlindz-d6ttur.  Lo3mundr 
Saemundarson  dtti  ^orunni  d6ttur  fdrarins  Fornasonar;  J)eirra 
son  J6n  er  atti  2  Aldfsi  Halld6rs  dottur  ;  J)eirra  born  Valger3r  ok 

1  Here  begins  the  third  vellum  leaf  with  a  large  initial  letter.         *  atti]  add*  B. 


1 9o  STURLUNGA  SAGA.     VII. 

[I.49:   ii.  2.] 

Eyj61fr.  Son 1  Eyj61fs  ok  Valger9ar  Gamlad6ttur  var  Gu8laug[r], 
Enn  v6ru  born  Eyjolfs  ok%Hildar  Skeggja  d6ttur,  Skutu  sonar: 
J6n,  Lo5mundr,  AlfeiSr2.  Ragnhildr  var  dottir  Valger5ar  ok 
Saemundar  J6nssonar,  ok  Solveig3. 

£6r5r,  sonr  Gils  Snorra  sonar,  Jorundar  sonar,  var  samtf5a  vi8 
Gizur  biskup ;  m68ir  Gils  var  Asn/,  d6ttir  Sturlu  f>j68reks  sonar 4. 
M68ir  f>6rdar  var  t>6rdfs  Gu51augsd6ttir.  M68ir  £6rdisar  var 
l>6rkatla,  d6ttir  Halld6rs  Snorra  sonar  Go8a.  I>6r5r  Gilsson  atti 
Vigdisi  d6ttur  Svertings  Grfmssonar.  M65ir  Vigdfsar  var  £6rdis, 
d6ttir  Gu8mundar,  Gu8mundar  sonar5,  Eyjolfs  sonar  ens  halta. 
Sturla  h^t  son  J>eirra  f*6r6ar  ok  Vigdisar,  en  annarr  Snorri ;  fc6rdfs 
dottir  ok  Gu5run.  Sturlu  fylg8i  fyrst  Alof  Viljalmsd6ttir ;  J)eirra 
born:  Sveinn  ok  i>6rf8r6,  Helga,  ok  Valger3r,  Sigri3r.  Si9an 
f6kk  hann  Ingibjargar  d6ttur  t'orgeirs  Hallasonar;  Steinunn  hdt 
d6ttir  J)eirra,  er  dtti  J6n  Brandzson.  t>eirra  synir:  BergJ)6rr  ok 
fvarr,  Brandr,  Ingimundr.  En  l)6rdisi  d6ttur  peirra  Sturlu  ok 
Ingibjargar,  hana  atti  Bardr,  son  Snorra  Bar8ar  sonar  ins  svarta ; 
P&r  h^t  son  t>eirra,  Sturla  ok  Snorri.  Bjorn  h^t  son  Sturlu  ok 
Gu8finnu. — Sturla  atti  sf8arr  Gu8n/ju,  d6ttur  Bo8vars  f'orSarsonar. 
M63ir  Bo3vars  var  Valger3r,  d6ttir  Markiiss  Logsogu-mannz. 
M68ir  Gu8n^jar  var  Helga,  d6ttir  fordar  Magniissonar  6r  Reykja- 
holti.  Born  J)eirra  Sturlu  ok  Gu3n£jar  v6ru  J)au:  i'orSr,  ok 
Sighvatr,  Snorri,  ok  Helga  er  dtti  Solmundr  Austma8r,  ok  Vigdis 
er  Gellir  i^orsteinsson  dtti. — £6r3r  Sturluson  atti  fyrst  Helgu, 
d6ttur  Ara  ins  Sterka;  ekki  attu  t)au  barna.  Sf3an  atti  hann 
GuSrunu  dottur  Bjarna  Bjarnasonar;  Bodvarr  var  son  J)eirra,  en 
Halla  d6ttir  er  atti  Thomas  prestr  !>6rarinsson.  forSr  atti  frillu  er 
l»6ra  h^t;  J)eirra  born:  <5lafr,  Sturla,  Guthormr,  I>6r8r,  ValgerSr, 
ok  Gudrun. — Sighvatr  Sturluson  atti  Halld6ru  Tumad6ttur ;  jDeirra 
born:  Tumi  ok  Sturla,  Kolbeinn,  frordr  kakali,  Markiis,  ^orSr 
kr6kr,  Tumi ;  Steinvor  er  atti  Halfdan  Saemundarson ;  Valger8r  h^t 
d6ttir  Sighvatz,  er  atti  Bar3r  Hjorleifsson 7.  Sigridr  hdt  enn  d6ttir 
Sighvatz  ok  Helgu  Bjarnad6ttur ;  hana  atti  Styrmir  frisson. — 
Snorri  Sturluson  atti  Herdisi  Bersad6ttur ;  J>eirra  born  :  J6n  murtr, 
ok  Hallbera  er  Kolbeinn  Arn6rs  son  atti.  Sf3arr  atti  Snorri  Hall- 

1  son]  B ;  ss.  (i.  e.  synir),  vellum.          a  B ;  AlfriSr,  vellum.  8  var — Solveig] 

om.  B.         *  f>iorecs  sonar !  B.         5  thus  vellum  and  B.         6  {>6r9r,  B.         7  Hjor- 
leifsson] emend. ;  |>orkelsson,  vellum  as  well  as  B. 


fSLENDINGA  SAGA,  L  191 

[I.  50,  51  :  ii.  3,  4.] 

veigu,  d6ttur  Orms  Jonssonar  ;  ekki  lifSi  barn  {)eirra.  Snorri  atti 
son  er  Oraekja  h6t  ;  I>6ri5  l  Hallzdottir  var  bans  m69ir.  Ingibjorg 
var  dottir  Snorra  ok  Gu8runar  Hreinsd6ttur.  Ingibjorg  var  gipt 
Gizuri  f>orvaldzsyni.  f>6rdfs  var  dottir  Snorra,  er  f>orvaldr  atti 
VatzfirSingr;  Oddn/  h^t  hennar  m66ir. 

Asbjorn  Arnorsson  atti  Ingunni  dottur  I>orsteins  Snorra  sonar 
Go9a;  born  jpeirra  v6ru  J)au:  Arnorr,  f>orsteinn  ok  BoSvarr, 
Sign'6.  Arnorr  atti  Gu3runu,  dottur  Da6a  Starka6arsonar  ;  J)eirra 
son  var  Kolbeinn  ;  .  bans  son  var  Tumi,  ok  var  hann  eigi  skilgetinn. 
Tumi  atti  fyrr  GuSriinu,  d6ttur  f>6ris  Steinm65ssonar  ;  f>6ri8r  2  h£t 
d6ttir  J)eirra,  er  atti  Sigur3r  Ormsson.  Sf6arr  atti  Tumi  f>6ri3i 
Gitzurar-dottur  ;  {)eirra  born  voru  J)au:  Kolbeinn  ok  Arn6rr, 
Halldora  er  atti  Sighvatr  Sturluson,  ok  Alfei6r  er  atti  Ingimundr 
Grimsson.  f>orsteinn  h^t  son  3  Tuma  laungetinn  ;  hann  var  fa5ir 
Ivars  munks  ok  Tuma,  ok  Gu6ninar  er  fylg5i  Sveinbirni  Hrafns- 
syni,  ok  Steinunnar  er  Kraki*  fylg9i,  ok  SigriSar.  Arndis  h^t 
dottir  Tuma  laungetin,  er  atti  Steingrimr  I>orvaldzson.  Arn6rr 
Tumason  atti  Aldfsi5  Sigmundardottur  ;  J^eirra  born:  Kolbeinn 
ungi,  ok  Sigridr  er  atti  BoQvarr  at  Sta5,  ok  Herdis  er  atti  Bo9varr  £ 
Bse,  ok  Arnbjorg  er  atti  Oraekja  Snorrason.  Dottir  Arnors  laun- 
getin var  f>j63bjorg  er  Broddi  atti  f'orleifsson  6.  Arnorr,  Asbjarnar 
son,  Arnors  sonar,  atti  Herdisi  dottur  fcorkels  Steinolfssonar  ;  J^eirra 
son  Arn6rr,  er  atti  Gu9runu,  d6ttur  Brandz  biskups  ;  J)eirra  son 
Kolbeinn  kalda-ljos,  ok  Halldora  er  atti  Jon  Sigmundarson  ; 
J>eirra  son  Brandr  biskup  inn  sf3ari.  Kolbeinn  kalda-lj6s  atti 
Margrdtu,  dottur  Saemundar  Jonssonar  ;  J)eirra  born  :  Brandr,  Pall, 
ValgerSr. 

Sigmundr  {*orgilsson  atti  Halldoru  dottur  Skeggja  Bjarnarsonar  7; 
J6n  var  son  J>eirra  ;  hann  atti  f'drn^ju,  dottur  Gils  Einarssonar  ; 
J>eirra  son  var  Ormr,  er  dtti  Helgu,  d6ttur  Arna  Grimssonar; 
J)eirra  son  var  Sigmundr,  er  atti  Arnbjorgu,  d6ttur  Oddz  Gizorar- 
sonar;  {>eirra  son  J6n,  er  fyrr  atti  l)6ru,  d6ttur  Gu3mundar  griss; 
t>eirra  born  :  Ormr  Svmfellingr,  ok  Steinunn  8,  ok  Solveig.  Jon  atti 
siSarr  Halldoru  Arn6rsd6ttur  ;  J>eirra  son  var  Brandr  biskup. 


iS,  B.          2  {>6ri6r]  emend.  ;  Sigri&,  vellum  as  well  as  B.          3  {>eirra,  add. 
B.  *  Sveinbirni  —  Kraki]  thus  B.  8  Asdisi,  B.  6  |>orleifsson]  emend.  ; 

Kolbeinsson,  vellum  and  B.  7  Biarnasonar,  B.  8  ok  Steinunn]  om.  vellum  ; 

add.  B.     In  Br.  this  name  is  written  above  the  line  (from  B). 


192  STURLUNGA  SAGA.     VII. 

[1.51,52:  ii.  5,6.] 

Sonr  J6ns  laungetinn  var  f>6rarinn,  er  dtti  Helgu,  d6ttur  Digr- 
Helga ;  |)eirra  synir  v6ru  J)eir  fcorvardr  ok  Oddr.  SigurSr  munkr 
var  enn  sonr  Orms,  br66ir  Sigmundar;  hann  atti  toriSi  Gitzurar- 
d6ttur  sfdarr,  en  fyrr  Sigridi  Tumad6ttur.  Ormr  Svfnfellingr  dtti 
Alfheidi  Njalsd6ttur;  Jjeirra  born:  Saemundr,  ok  Gudmundr, 
Ormr,  ok  f'dra  er  Krakr  atti  Thomasson 1.  Oddn^  var  laungetin 
d6ttir  Orms,  er  Finnbjorn  dtti.  M63ir  Skar3-Snorra  hdt  GuQrun  ; 
hennar  m63ir  Halldora,  d6ttir  J6ns  Sigmundar  sonar,  f>orgils 
sonar,  forgeirs  sonar,  ftfrdar  sonar  Freys-goSa. 

Bardr  inn  svarti  h^t  gofugr  bondi  f  Selardal ;  hann  var  Atlason  ; 
Bardr  atti  Birnu,  d6ttur  Arons  Snorrasonar;  ]?eirra  born :  Sveinbjorn, 
Atli,  Aron,  Snorri,  Ingolfr,  Styrbjorn,  Gunnarr,  Hoskollr2,  Rogn- 
valdr,  Markus,  Hallbera,  OddgerSr,  SalgerSr,  tJlfrun.  Sveinbjorn 
dtti  Steinunni,  dottur  forSar  Oddleifs  sonar ;  Hrafn  var  son  Jpeirra, 
er  dtti  Hallkotlu  Einars  dottur.  Sveinbjorn,  ok  Krakr,  Einarr  ok 
Grfmr,  Steinunn  ok  Herdfs,  f>6rey,  fdrfdr,  ok  HallgerSr  voru  born 
jDeirra.  Markus  prestr  inn  sterki  var  [enn]  sonr  Sveinbjarnar.  En 
daetr  bans  v6ru  {>aer :  Herdis  er  Hallr  Gizurarson  atti,  ok  Helga  er 
Brandr  atti,  ok  Gu5run  er  Samr  Simonarson  atti,  ok  Birna,  ok 
Halla s.  Aron  Bar3 arson  atti  Sigri6i  forleiks  dottur,  systur  forleifs 
beiskalda  6r  Hitardal;  ^eirra  born  v6ru:  Haf])6rr,  Yngvildr,  ok 
RagneiSr  er  Amundi  atti;  peirra  born:  I^rSr,  T6fa,  Margrdt, 
Hallbera4,  Birna.  RagneiSi  atti  sf5arr  ^rarinn  I'orkelsson 6 ; 
J)eirra  born:  Krakr,  Hallddrr,  Eyvindr,  Thomas6  er  atti  Hollu 
d6ttur  f56r3ar  Sturlusonar ;  JDeirra  born  :  Krakr,  f^rarinn,  AuSunn, 
Snortr,  Gu5riin,  RagneiSr,  GuSfinna,  Gu9ri3r7,  Hallbera.  Gu6- 
finna  var  d6ttir  i'drarins,  er  Skiili  undir  Hrauni  dtti.  Snorri 
Bardarson  dtti  Ceceliu  Asgeirs  d6ttur ;  ]?eirra  son  var  Bardr  er  atti 
I>6rdfsis  Sturlu  dottur.  Snorri  atti  siSarr  Ceceliu  Haf {)6ris  d6ttur 8 ; 
J)eirra  dsetr  v6ru  J>aer :  ^orlaug,  [ok]  Ursula  er  atti  Sveinn  Sturluson. 
f'essi  v6ru  laungetin  born  Snorra  Bar6arsonar :  Eilifr,  ok  T6fa ;  h6n 
var  m63ir  Saeunnar,  er  Skard-Snorri  atti. 

^rQr  f  Vatzfir6i  var  son  forvaldz  Kjartans  sonar  ok  i>6rdfsar 

1  Thomasson]  add.  B.  a  Hoskolldr,  B.  3  ok  Halla]  add.  B.  *  Hallbera] 
om.  vellum;  cp.  Bs.  i.  654.  5  frorkelsson]  {>orleicsson,  B  (badly);  cp.  Hrafns  S. 
ch.  10.  6  Krakr,  |>6rarinn,  Hafporr,  Eyvindr,  Thomas,  B,  but  erroneously; 

cp.  Hrafns  S.  ch.  10.  7  GuSfinna,  Guftridr]  add.  B.  8  B;  Halldors  dottur, 

vellum. 


fSLENDINGA  SAGA,  1.  193 

[I.  52,  53:  ii.  7.] 

Hamundar  dottur1.  M66ir  f>orvallz  var  GuSrun,  d6ttir  Halldors 
Snorra  sonar  Go5a.  fordr  atti  SigriSi,  dottur  HafliSa  Massonar; 
Pall  var  son  peirra,  ok  Snorri,  Teitr,  ok  fvarr.  Pall  atti  Gu6runu, 
dottur  Brandz  biskups.  fessi  voru  born  Pals  ok  Hallveigar 
Asmundar  dottur:  Vigfuss  ok  Oddn^;  hana  atti  Kalfr  Snorrason2; 
J)eirra  born :  Vigfuss,  ok  Snorri,  Eyrnjr  er  fylg6i  f>6r3i  Jorundar- 
syni  a  Hitarnesi.  f>essi  voru  born  Oddn^jar  ok  f>orbjarnar  Bergs- 
sonar:  Snorri,  Teitr,  Valger5r,  Margre't  er  Asgrimr  atti  Berg- 
f>6rsson.  Snorri  var  fa8ir  Haflick,  er  t^ndisk  meQ  Asmundi 
kaztand-raza 3.  Snorri  fcorSarson  var  fa5ir  &6r6ar 4,  ok  ^orvaldz,  ok 
Bar6ar.  MoSir  i'orvaldz  var  J6rei6r  Oddleifs  dottir,  fordar  sonar, 
i'orvaldz  sonar,  {>6r6ar  sonar,  forkels  sonar  ins  au6ga  or  Alvi5ru. 
^orvaldr  atti  Kolfinnu,  dottur  Einars  forgilssonar ;  J>eirra  born: 
Einarr  er  drukna6i  a  Brei8afir9i5,  ok  J6rei6r  er  Halldorr6  Haf- 
{)6risson  atti.  ^rdr  h^t  son  f>orvaldz  ok  Helgu  Orms  dottur. 
Snorri  he't  enn  son  fcorvaldz.  fllugi  var  son  I'orvaldz  ok  fcordfsar 
Asgeirs  dottur.  Ketill  var  son  fcorvaldz  ok  Lofneidar.  Pall  var 
son  ^orvaldz  ok  Halldoru  dottur  Sveins  Helgasonar 7.  ^orvaldr  atti 
si5arr  fJ6rdisi,  dottur  Snorra  Sturlusonar ;  peirra  born:  Snorri8, 
Einarr  ok  Kolfinna. 

^orsteinn,  er  kallaQr  var  Ranglatr,  bjo  a  Grund  f  Eyjafir6i ;  hann 
var  Einars  son,  Ketils  sonar,  torvaldz  sonar  kroks,  £6ns  sonar  af 
Espih61i,  Hamundar  sonar  Heljar-skinnz.  M66ir  l^orsteins  var 
Steinunn,  Bergs  dottir,  Vigfuss  sonar,  Vfga-Glums  sonar.  f*essi 
eru9  born  ^orsteins,  ok  Steinunnar,  dottur  Bjarnar,  Karlsefnis-sonar : 
Ketill 10,  hann  atti  Alfei8i  dottur  £orleifs  beiskalda,  I'orleiks  sonar 
ins  au6ga  6r  Hitardal ;  J)essi  eru  born  J)eirra  :  f>orleikr,  Ami, 
Herdis.  tessi  laungetin:  Jon,  Herdis11.  Born  t'orleiks  Ketils- 
sonar,  ok  GuSlaugar,  Eyjolfs  dottur,  GuSmundar  sonar  gazi-mannz, 
I'orsteins  sonar,  Eyjolfs  sonar  ins  Halta:  Ketill  prestr  Logsogu- 
ma6r 12,  Steinunn,  Ingunn.  f>essar  daetr  laungetnar :  tora  ok  i'or- 

1  Hermundar,  B.  2  hana  atti  Kalfr  Snorrason]  hannar-b.  (there  is  a  blank  for 

a  word)  f.  Kalfs  Snorra  s.  a  Mel,  B  (badly).  3  Thus  vellum;  kastan  raza,  B. 

*  Here  ends  the  third  vellum  leaf.  5  IsafirSi,  B.  6  Hafborr  Halldors  s.,  B 

(wrongly).  7  B  in  inverse  order — |>ri&  er  Hafborr  Halldors  s.  atti.  f>or3r  var 

s.  f>orvalldz  ok  f>ordisar  Asgeirs  d.  Ketill  h.  ok  s.  f»orvalldz.  lllugi  var  oc  hans  s. 
ok  Halldoru  d.  Sveins  Helga  s.  Pall  var  s.  Lofneifiar  ok  {>.  (1),  no  doubt  erroneously. 
8  Snorri]  add.  B.  9  eru]  voru,  B.  10  kals  efnis  s.  Ketils,  B  (badly).  "  J>6rdis, 
B.  l2  Ketils  s.  logsogo  manz,  B  (badly). 

VOL.  I.  0 


i94  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[1-53:  H-7-] 

bjorg.  Bjorn  var  son  f>orsteins  Ranglatz,  ok  (5lafr,  Einarr, 
GuSrun,  ok  Steinunn,  Helga.  Born  6lafs  f>orsteinssonar l : 
Einarr,  Gu8run.  Born2  Gu6runar  ok  Eyj61fs  Hallz  sonar:  J6n  f 
MoSrufelli.  Bjorn  f>orsteinsson  atti  Ingibjorgu,  d6ttur  frorleifs 
beiskalda;  JDeirra  son,  Saebjorn.  Daetr  Gu&ninar  f>orsteinsd6ttur, 
ok  Jorundar  Gunnarssonar :  Halla,  Kolfinna,  HallfriSr,  Hallotta. 
Born  Hollu:  Flosi,  Einarr,  Gufiriin3.  Born  Kolfinnu :  J6n, 
Karr.  Born  J6ns :  f'orsteinn  f  Hvammi,  Gudnin,  Einarr.  Born 
Hall6ttu :  Styrmir,  Steinunn,  I>6ri5r 4.  Born  Steinunnar  fcorsteins- 
d6ttur :  Vilmundr,  ^orsteinn,  HafliSi.  Born  Helgu  f>orsteinsd6ttur, 
ok  Asgrfms  ^rSarsonar :  Hafli6i,  ^riSr,  Halld6ra.  M66ir  Ketils 
prestz  fcorlaks  sonar 5  var  GuSlaug,  Eyjolfs  d6ttir,  Gu6mundar  sonar 
gazi-mannz,  forsteins  sonar,  Eyj61fs  sonar  ins  halta,  Gu6mundar 
sonar6  ins  rfka,  Eyjolfs  sonar,  Einars  sonar,  AuSunnar  sonar. 
M65ir  Einars  Eyjolfs  sonar  var  ValgerSr ;  hennar  m68ir  Vilborg 
(Ssvaldz  dottir ;  hennar  m65ir  tJlfrun  Jatmundar  d6ttir  Engla- 
konungs.  M66ir  Gu61augar  var  SigrfSr7  Hallz  d6ttir,  Hrafns 
sonar  L6g[sogu]-mannz,  Ulfh^Sins  sonar  Log[sogu]-mannz,  Gun- 
nars  sonar  Log[sogu]-mannz.  En  m66ir  Sigridar  var  ValgerSr, 
torsteins  d6ttir,  Asbjarnar  sonar,  Arn6rs  sonar,  Arngeirs  sonar, 
Spak-Bo3vars  sonar,  Ondottz  sonar  kraku. 

1  Helga — sonar]  Helga  var  Olafs  d.  Jjorsteins  s.  B  (badly).  8  Biorn  (!),  B. 
8  Helga,  Gu&run,  add.  B.  *  f>yridr,  B.  5  |>orleics  sonar,  B.  8  Gudraundar 
sonar]  om.  B.  7  var  Sigri&r]  om.  B. 


1183-1185.]  ISLENDINGA  SAGA,  2.  195 

[I.  192  :  Hi.  37.] 


2.  STURLA  son  I>6rdar  Gilssonar  bjo  i  Hvammi  vel  J)rja  tigi  vetra. 
Hann  andaSisk  J>a  er  hann  haf6i  atta  vetr  ins  sjaunda  tigar.  M 
var  lokit  deilum  JDeirra  Pals  prestz  i  Reykjaholti.  Haf6i  Jon  Loptz- 
son  saetta  J)a,  ok  boSit  til  fostrs  Snorra  Sturlusyni  ;  var  hann  J)a 
fimm  vetra  er  Sturla  andadisk,  Sighvatr  JDrettan  vetra,  en  i>6r6r 
atjan  vetra ;  v6ru  J)eir  heima  ba6ir.  M  hof6u  enn  eigi  lokizk  mal 
J)au  er  J)eir  Einarr  torgilsson  deilSu  um  fe  Birnings  Steinarssonar ; 
var  hann  ]pa  i  Hvammi,  en  Gu6bjorg  ok  forleikr  son  J)eirra  bjoggu 
at  Heinabergi.  Eptir  andlat l  Sturlu  vanSi  Ari  inn  sterki  fer6ir 
sinar  i  Hvamm,  ok  gorSusk  me6  J)eim  Gu6n^ju  kaerleikar  miklir. 
Ari  bjo  at  Sta6  a  Snaefellznesi ;  hann  atti  Kolfinnu  dottur  Gizurar 
Hallzsonar.  Helga  h^t  dottir  J)eirra.  Einum  vetri  eptir  andlat 
Sturlu  anda6isk  Tumi  Kolbeinsson  i  SkagafirSi,  mikill  hof6ingi; 
hann  atti  J)a  f»6rf6i  Gizurar  dottur.  Tveim  vetrum  eptir  andlat 
Sturlu  rei6  Einarr  forgilsson  ut  til  Heinabergs  me6  sjaunda  mann, 
ok  kalla6i  j^ar  til  fjar  vi6  Gu6bjorgu ;  en  hon  synja6i  J>ess  Jwerlega. 
Eptir  J)at  ri6u  J^eir  Einarr  till  fjarins,  ok  setluSu  at  reka  brott.  M 
hljopu  konur  heiman  ok  sveinninn  fcorleikr2;  hann  var  eigi  allz 
tvitogr,  ok  litill  vexti;  annarr  hdt  Snorri,  fostri  J)eirra;  var  hann 
yngri.  Hljopu  konur  til  fjossins,  ok  vilja  elta  or  hondum  ^eim ;  en 
Gudbjorg  ok  sveinarnir  snua  at  Einari.  Tok  GuSbjorg  tveim 
hondum  f  kapuna,  ok  helt  honum  a  baki ;  en  sveinarnir  hjoggu  til 
hans  ba6ir  senn.  Kom  annat  hoggit  a  J)unn-vangann  fyrir  ofan 
eyra ;  en  annat  a  kinnina,  ok  var  ]pat  meira  as^ndum.  Eptir  J)at 
hljopu  menn  til ;  en  sveinarnir  i  brott.  tar  var  unnit  a  konu  J)eirri 
er  Valger6r  h^t,  d6ttur  Brandz  laeknis.  teir  Einarr  foru  heim,  en 
lata  eptir  fe'it.  tetta  var  um  hausti6  naer  Matheus-messu.  Einarr 
la  i  sarum,  ok  var  Helgi  prestr  Skeljungsson  at  graeSa  hann. 
Groru  fyrst  sarin.  En  fyrir  Jola-fostu  slo  verkjum  f,  ok  rifnuSu 
aptr  sarin.  Hann  andaSisk  tveim  nottum  eptir  Magnus-messu. 
M  var  Asbjorg  Ketilsd6ttir  fyrir  biii  at3  Sta6arh61i;  ok  var  biiit 
fengit  i  hendr  forsteini  GySusyni  um  vetrinn.  Ok  logSusk  J)a 
Akreyjar  f  buit.  Steinvor  Ingjaldz  d6ttir  var  J>ar  fyrir  bui.  Eptir 
averkann  vi6  Einar  foru  J)eir  f>orleikr4  ok  Snorri  ut  til  SkarSz 

1  andlag,  B.  2  forleifr,  B  (here).  3  at]  a,  B.  4  |>orleifr,  B. 

O  2 


196  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[I.J93:  in.  38-] 

ok  v6ru  par  um  n6ttina;  var  fcorleikr  orSinn  sarr  nokkut.  Um 
myrgininn  eptir  lata  peir  braedr,  synir  Snorra  Hunboga-sonar  Log- 
sogu-mannz,  Narfi  ok  f>orgils,  fylgja  peim  su6r  yfir  fjall  f  Hvamm. 
l>a  var  Ari  par  ;  ok  toku  pau  Gu3n^  vi8  peim.  V6ru  peir  stundum 
i  Hvammi,  en  hriSum  at  Sta9. 

3.  Eptir  Einar  fcorgilsson  attu  at  taka  arf  systr  hans.  I»d  hafSi 
fcorvaldr  Gizurarson  fengit  J6ru,  d6ttur  Klaengs  biskups  ok  Yng- 
vildar  torgils  d6ttur ;  peim  var  meinu3  samvista  af  kennimonnum. 
F6r  £orvaldr  litan  nokkuru  sf6arr,  ok  leyfSi  erkibiskup  at  pau 
skyldi  asamt  vera  tm  vetr  pa3an  fra.  En  at  liSnum  tiu  vetrum 
skyldi  pau  skilja,  hvart  sem  peim  vseri  J>at  J)d  blftt  e6r  strltt;  en  J>au 
unnusk  all-mikit.  Ok  J)6  jatar  hann  pessu.  Yngvildr  var  me8 
torvaldi  J)a  er  Einarr  var  veginn ;  ok  s6tti  h6n  hann  at  eptir-mali. 
^orvaldr  for  a  fund  J6ns  Loptzsonar  ok  Ieita8i  ra3a  ok  H8veizlu 
undir  hann.  Jon  svarar  sva :  '  t'at  eitt  var  vinfengi  okkat  Einars, 
at  mdr  er  fyrir  ]pa  sok  engi  vandi  a  pessu  mali.  En  J>6 ]  pykki  mdr  f 
6vaent  efni  komit,  ef  J>at  skal  eigi  retta,  er  skil-litlir  menn  drepa 
ni6"r  hof6ingja ;  ok  vil  ek  jpvi  heita  f)^r,  at  vera  at  veitandi  um  ]petta 
mal  pa  er  til  pings  kemr/  Um  varit  pa  ri8u  peir  f>orvaldr  ok 
Magnus  br68ir  hans  vestr  i  sveitir 2.  Ok  er  peir  k6mu  i  Brei6a- 
fjord,  kom  nor8an  or  Mi3fir6i  Kalfr  Snorrason  til  m6tz  vi3  pa. 
i^eir  f6ru  vestr  i  Saurbae,  ok  bjoggu  til  vigs-malit.  M  faerdu  peir 
Asbjorgu 3  nau6ga  brott  af  Sta8arh61i.  frorgils  Gunnsteinsson  tok 
pa  par  vi6  stadnum  ok  6mogum.  teir  frorvaldr  f6ru  pa  i  Hvamm, 
ok  stefndu  par  nokkurum  monnum  um  bjargir.  f'ar  var  Bo6varr 
fyrir,  ok  bau3  peim  til  dagver3ar;  pvfat  pa  var  flit  til  matar  f 
heVadi.  t'at  var  it  '  f lla  var '  kallat.  ^orvaldr  pakka3i  honum 
bo3it ;  ok  l^zk  vita  bu-risnu  hans ;  en  kvazk  p6  eigi  vilja  par  mat 
hafa.  freir  t'orvaldr  voru  atjan  saman,  ok  gengu  allir  sudr  ok 
sunnan.  f»essi  mal  f6ru  til  pings,  ok  var  Ari  [inn  sterki]  fyrir 
svorum;  en  peir  veittu  honum,  torleifr  beiskaldi  ok  Bo3varr. 
Ur3u  peir  ^orleikr  ok  Snorri  sekir;  ok  var  gent  f<6  til  farningar 
peim.  i>ar  var  saetzk  d  oil  mal  pau  er  til  voru  buin;  ok  g^kk 
^orleifr  beiskaldi  til  handsala  fyrir  Ara,  ok  greiddi  upp  f6  mikit. 
tat  sumar  bra  Ari  til  utan-fer3ar,  ok  seldi  sta6inn  f  hendr  £6r8i 
Sturlusyni,  ok  gipti  honum  Helgu  dottur  sfna.  Tok  torSr  pa  vid 
biii  ok  manna-forradi.  Gu6n^  seldi  bu  i  Hvammi  til  handa  peim 

1  J)6]  B;  1)4,  Cd.         2  sveitir]  Fjor&u,  B.          3  emend.;  Salbjorgu,  B  and  Cd. 


H86-II95-]  fSLENDINGA  SAGA,  3,  4.  197 

[I.  194,  195  :  iii.  38,  39.] 

manni  er  Oddr  dignari  hdt.  En  J)au  Ari  bae5i  re'Susk  til  skips 
vestr  f  Va3il,  ok  foru  J)ar  utan.  f>ar  foru  f>eir  ok  utan  f>orleikr  ok 
Snorri.  Ari  andaSisk  f  Noregi;  ge*kk  hann  til  me6  monnum  at 
bera  langskips-ra.  En  med  }>vf,  at  £>eir  vissu,  at  hann  var  sterkari 
en  aSrir  menn,  J)a  hlj6pu  JDeir  undan  ranni ;  en  Ari  \6t  eigi  ni9r 
falla  [at  heldr].  Eptir  J)at  t6k  hann  sott  J)a  er  hann  anda6isk  af. 
Eptir  J>at  f6r  Gu5ny  til  fslandz,  ok  tok  vi6  biii  sinu  f  Hvammi. 
£6r3r  Sturluson  tok  arf  eptir  Ara,  ok  J)au  Helga  d6ttir  hans. 
I>6r3r  bar  eigi  au3nu  til,  at  fella  sva  mikla  ast  vi6  Helgu l  sem  vera 
atti ;  ok  kom  J>vi 2  sva,  at  skilnaSr  Jjeirra  var  gorr.  En  {>6r9r  t6k  J)£ 
til  sfn  Hrodn^ju  ^orSar  dottur,  er  atti 3  Bersi  inn  au5gi  Vermundar- 
son ;  ok  h^lzk  £>eirra  vinatta  lengi. 

4.  f>at  var  sex  vetrum4  eptir  andlat  Einars  fcorgilssonar,  er 
Sighvatr  Sturluson  gorSi  bii  a  Sta5arh61i  ok  Oddr  dignari  med 
h6num.  Sighvatr  nam  |)ar  eigi  yn6i ;  for  hann  ut  til  Sta9ar,  J>viat 
J)a  var  sva  astiiSlegt 5  me3  J)eim  brseSrum,  at  naer  J)6ttisk  hvarrgi 
mega  af  oSrum  sja.  f>ann  vetr  vagu  J)eir  ^orgrimr  Ingimundarson 
ok  Bassi6  (5spaksson,  J6n  Bjarnason  inn  66a  d  Sta3arh61i  eptir 
messu  f  stofu  inni.  fceir  v6ru  systra-synir,  Jon  inn  66i  ok  Bjorn 
Sturluson,  ok  vinir  g63ir.  M  s6td  Bjorn  f'orS  br69ur  sfnn  at  eptir- 
mdli  um  vig  Jons,  freir  foru  fjorir  brae5r,  synir  Sturlu,  ok  nokkurir 
menn  a5rir  vestr  til  Saurbaejar.  I'eir  gistu  f  Hvammi  at  GuSn^jar 7, 
ok  foru  J>au  oil  samt  til  laugar  i  Saelingsdal.  M  bjo  Hallr  Arason 
a  Hoskullz-stoSum  ;  hann  var  f>ar  kominn  ok  synir  hans.  f>eir  foru- 
nautar  f>6r3ar  hofSu  J)ar  tekit  J)j6f,  ok  setluSu  at  festa  upp;  en 
Hallr  ok  synir  hans  skutu  honum  f  brott.  Vi6  J)at  var9  torSr  sva 
rei9r,  at  hann  ba3  ganga  at  J)eim.  Gu6n^  m69ir  hans  he'll  honum 
ok  fleiri  konur.  M  eggja9i  hann  brae9r  sina,  Svein  ok  Sighvat. 
f'eir  Hallr  hlaupa  a  hey-des,  ok  vorSusk  J)a3an.  ^ar  va  Amundi 
Bergsson  jpann  mann  er  ^orhallr  h^t.  En  er  P6i'fa  vissi  J)at,  J)a 
ba9  hann  J)a  Svein8  hsetta  atsokninni.  Ok  var  sva  gort.  Foru 
J)eir  J)a  vestr  til  Saurbsejar,  ok  saettusk  a  vfg  Jons,  ^ordr  baatti  ok 
J>at  vfg  er  Amundi  hafdi  vegit;  ok  settu9  J)vi  mali  ollu.  ^orSr 
Sturluson  f6kk  Gu$runar 10,  dottur  Bjarna  Bjarnasonar,  er  att  hafdi 

t  sva— Helgu]  fcvilika  ast  til  Helgu,  B.  2  J>vi]  B;  {>at,  Cd.  a  atti]  thus 

also  B ;  read  '  att  haf6i.'  *  sex  vetrum]  thus  B  ;  einn  vetr,  Cd.  (which,  consider- 
ing the  age  of  Sighvat,  can  hardly  be  right).  8  astugt,  B.  6  Bassi]  so 
also  B.  7  at  GuSnyjar]  B ;  .hja  Gu5nyjar,  Cd.  8  |pa  Svein]  om.  B.  •  settu] 
B ;  saetti  at,  Cd.  10  Gu&runar]  B  ;  Gudnyju,  Cd. 


198  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[1.196:  iii.  39.] 

f>orvar5r  inn  auSgi ;  t6k  hann  me8  henni  fe  mikit.    GorSisk  frorSr 
J)a  hofQingi.     Sighvatr  broSir  bans  var  meQ  h6num  lengstum. 

5.  At  Lundi  f  Reykjadal  bj6  £>a  sa  ma8r  er  Hamundr  hdt,  Gils- 
son;  hann  atti  KolSernu  Kleppsd6ttur  \  systur  l>orvaldz  prestz.  l>eir 
bjoggu  ba6ir  saman,  ok  var  Hamundr  J)ingma8r  fcorSar  Sturlu- 
sonar.  fcordr  rau5r  h^t  ma9r,  hann  bjo  a  Oddz-sto8um  upp  fra 
Lundi,  gildr  b6ndi.  Finnr  h&  son  hans.  f>eir  v6ru  J)ingmenn 
Kolbeins  Tumasonar,  ok  var  Finnr  longum  me9  honum.  fcor- 
steinn  bra-steinn 2  bjo  at  Reykjum  i  Reykjadal 3 ;  hans  synir  v6ru 
J)eir  GuSmundr  ok  Steinn.  l»d  f>6r8  rau8  ok  Hamund  skildi  a  um 
vi3ar-rif4  a  fjalli  uppi,  ok  mart  var8  J)eim  til  6t>yktar5.  torgils 
Skeggjason  var  frsendi  Hamundar ;  hann  bj6  f  Tungu ;  i'ordis  h^t 
dottir  hans ;  hana  leiddi  Gu8mun8r  bra-steinn 6  a  gotu  frd  tidum. 
t'orgils  hijop  eptir  J)eim.  Ok  er  hann  bar  at 7,  stakk  Gu8mundr  b'xi 
d  bak  se'r,  sva  at  hann  leit  eigi  til ;  kom  f  auga  fcorgilsi,  ok  var8 
hann  eins^nn.  fetta  mal  hlut-deil8i  Hamundr ;  ok  var3  d  saetz 8 ; 
en  Gu8mundr  var  f  vingan  vi8  ^orQ  rau8 ;  ok  voru  {)a  dylgjur 
miklar  millum  J)eirra  allra.  OndverSan  vetr  atti  Gu8mundr 
for  a  Hvitar-vollu ;  hann  ba8  Finn  forSarson  at  fara  me6  s^r. 
Gunnarr 9  Erlingsson  for  inn  J)ri8i.  t'eir  gengu  um  gar8  at  Lundi ; 
J^a  kom  inn  sau9a-ma9r  Hamundar,  er  Finnbogi  h^t ;  ok  sag3i,  at 
]:>eir  Gudmundr  J)rir  gengu  J)ar  um  garS.  fceir  Hamundr  hlj6pu 
eptir  J)eim,  ok  Hafgrimr  Kolbeinsson,  ok  fcorgils.  ^eir  Gu3mundr 
namu  sta3ar  er  J)eir  sja  eptir-forina.  teir  maettusk  fyrir  utan  gar3  ; 
ok  hlaupask  pegar  at.  Hafgrimr  hjo  a  b'xl 10  Finni  mikit  sar. 
Gu3mundr  Iag3i  til  Hafgrims  i  gegnum  buklara-b61u  ok  hondina. 
^a  hljopu  J)eir  Hamundr  ok  fcorgils  ba8ir  at  GuSmundi.  Hann 
lagdi  at  moti  f  laer  Hamundi,  ok  renndi  i  sma-J)armana ;  en  hann 
hjo  a  hond  GuSmundi,  ok  t  sundr  tva  fingr  vi3  spjot-skapti[nu]. 
Grimr  st63  hja.  M  kom  £orvar6r  ok  heima-liQ  ok  ski!3i  {)a. 
^eir  Grinir  v6ru  fluttir  til  Skar8z ;  en  Hamundr  la  lengi  i  sarum. 
Hann  sendi  mann  til  Stadar,  at  leita  ra3a  vi6  !>6r3.  Snorri  sendi 
Sighvat  br68ur  sinn  ok  Halld6r  son  Oddz  Joseps  sonar  su3r 
J)angatu;  ok  hof3u  Jjeir  um  vetrinn  mann-fleira  en  at  van3a.  Um 
varit  var  saetzk  vid  Reykja-menn.  En  averkar  Finnz  ok  Hdmundar 

1  Klaens  d.  (!),  B.              2  brattsteinn,  B.  8  Reykiardal,  B.            *  vidirif,  B. 

5  obykkio,  B.          6  bra-steinn]  Steinsson,  B.  7  bar  at]  B ;  kom  eptir  beim,  Cd. 

(repetition).           8  ok  var&  'eigi'  a  saetz,  B.  9  Grimr,  B.          10  oxlg,  B  (sic). 
11  bannig,  B. 


u96,  1197.]  ISLENDINGA  SAGA,  6.  199 

[1. 197:  iii.  4i.] 

v6ru  bunir  til  Al]pingis.  Hogni  prestr  inn  au6gi  bj6  i  Bae ;  hann 
var  teng$ar-ma6r  Lundar-Reykjar-manna l  ok  vin  i)6r6ar  Sturlu- 
sonar.  Hogni  ba6  ford  til  lids  vi6  £a  Hamund.  Ok  fyrir  {>a  sok 
fjolmennti  f>6rSr  til  Al]Mngis.  En  a  {)ingi  var  sveitar-drattr  mikill. 
Veitti  Kolbeinn  Tumason  f>6r3i  rau3 ;  en  forvaldr  Gizorarson 
veitti  Kolbeini,  ok  allir  Haukdselir  ok  Svinfellingar 2,  ok  Gu6mundr 
inn  Ityri.  En  Oddaverjar  veittu  Sturlungum,  ok  Onundr  forkels- 
son,  ok  magar  fcordar,  Einarr  bni6r 3  ok  Flosi  ok  Ogmundr  sneis, 
I>6r3r  BoSvarsson,  ok  margir  a6rir.  Jon  Loptz  son  var  at  bii5,  en 
Ssemundr  f6r  me5  flokkinum.  At  domum  var6  JDrong  mikil.  M 
slosk  J?6r3r  rauSr  a  bak  i>6r9i  Sturlusyni,  ok  hj6  me6al  her6a  honum 
me3  brei6-oxi,  sem  h6num  var  hsegst 4 ;  ok  beit  ekki,  ok  haf6i  hann 
hvarki  brynju  n^  treyju.  En  er  Sighvatr  broSir  bans  sa  hoggit,  hljop 
hann  fram  at  fcorvaldi  Gizurarsyni,  ok  hjo  til  hans;  en  Halldorr, 
fylg6ar-ma6r  hans,  hljop  fyrir  hann,  ok  hjo  Sighvatr  undan  honum 
fotinn,  ok  var  J>at  bana-sar.  Eptir  J>at  t6kusk  athlaupin.  fa  sser3u 
J)eir  fordr  Sturluson  ok  Einarr  brii5r  Finn  forSarson  til  olifis.  Fleiri 
menn  urSu  J)ar  sarir,  adr  me6al  var  gengit  sva  at  ]?eir  skil6usk. 
Magar  forSar  [Sturlusonar]  saer6u  forS  rau6  ;  en  Eyjolfr  Oddzson 
vann  a  Beini  6r  Naefrholti 5.  Ur5a-Steinn  vann  a  J6ni  lag  or  flokki 
Ssemundar.  Var3  J)a  griSum  a  komit ;  en  ongar  ur6u  ssettir  d  J)vf 
J)ingi.  En  Pall  biskup  atti  J>ar  mestan  hlut  at  skirra  vandraeSum 
JDeirra.  fessi  misseri  eptir  v6ru  dylgjur  miklar  meQ  monnum  ok 
6fri6r  a  landi.  Um  hausti9  var  veginn  Markus  a  Rau3a-sandi ;  en 
um  varit  eptir  var  brenna  Onundar  i  Langa-hlf5 6.  En  saetzk  var  a 
brennu-malit  um  sumarit  a  t>ingi ;  ok  gor6i  Jon  Loptz  son.  M 
var  ok  saetzk  a  Rau3s-mal,  ok  h^lt  forQr  botum  upp  fyrir  Sigh  vat 
broSur  sinn.  V6ru  mselt  gjold  a  frngvelli,  at  mi6ju  sumri 7.  FaercH 
af  hendi  gjoldin  Halldorr  Oddzson,  en  vi6  tok  Lei6ar-Ormr. 

6.  fat  var  it  sama,  er  Onundar-brenna  var,  gor6i  Sighvatr 
Sturluson  bu  i  HjarSarholti ;  fekk  Magnus  prestr  Gu6mundar- 
son  staQinn  i  hendr  honum.  En  hann  hafdi  a5r  handsalat  Sturlu 
foSur  hans  staSinn  eptir  sfnn  dag.  Sighvatr  haf6i  til  biis-efna 
fo6ur-arf  sfnn,  fjora  tigi  hundrada.  Hann  t6k  fyrst  Galtardals- 
tungu  ok  seldi  hana,  ok  keypti  Sta3arh61  halfan.  Si6an  seldi 
hann  Sta5arhol  til  lausa-fjar,  ok  haf6i  J>at  fg  a  voxtum  a3r  hann 

1  Lundar  manna,  B.  s  Fosfellingar  (!),  B.  9  brvr,  B,  but  briidr  below. 

4  haegaz,  B.  5  en — holti]  om.  B.  6  thus  B,  not  Longu-hlid.  7  voru — 

sumri]  om.  B. 


200  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[I.  198  :  iii.  42.] 

gor8i  buit.  I'orleifr  skeifa  ok  1?6ridr  systir  bans1  rddusk  til  bus 
me6  h6num  med  f6  sftt,  ok  v6ru  fyrir  biiinu.  En  um  sumarit 
d  ]?ingi,  J)d  er  saetzk  var  d  Rau6s-mal,  h6f  Sighvatr  bonord  sitt, 
ok  bad  Halldoru  Tuma  d6ttur;  var  ]par  fyrir  svorum  Sigurdr 
Ormsson  ok  l>6rfdr  Gizurar  d6ttir,  m6dir  hennar.  Halld6ra  var 
med  jDeim  at  Svmafelli.  Kolbeinn  Tumason,  br6dir  hennar,  ok 
adrir  agaetir  menn  fraendr  hennar 2.  f'orvaldr  Gizurarson  atti  6'ngan 
hlut  at,  J>vfat  hann  var  eingi  vin  Sturlu-sona  i  £>ann  tfma.  l>6ridr 
Gizurar  dottir  svarar  sva,  at  h6n  unni  Halld6ru  d6ttur  sinni  J3vi 
haera  en  Alfeidi,  at  h6n  mundi  hana  J>eim  einum  manni  gefa,  er 
j^at  £>aetti  fraendum  jafnadr;  en  Alfeidi  le"zk  h6n  gefa  mundu,  ef 
eigi  J3aetti  6saemilega  fyrir  henni  s^t.  En  ollum  forsja-monnum 
Halld6ru  J)6tti  JDetta  forlag  saemilegt;  ok  var  Sighvati  heitid  konunni3. 
Sturlu-sonum  J)6tti  torvelt  at  saekja  brullaup  til  Svinafellz ;  ok  var 
J)a  vi6  Ieita6,  at  koma  ni6r  annars-staSar.  ,  Magnus  prestr  Gizurar- 
son bjo  f  Tungu  upp  fra  Skalaholti;  hann  bau6  Sigurdi  mdgi 
sinum  at  hafa  inni  briiSlaupit4.  Ok  s6ttu  J^angat  hvarir-tveggju 
til;  kom  J>ar  saman  allg6tt  mann-val.  For  Halld6ra  til  bus  med 
Sighvati  i  Hjardarholt;  ok  v6ru  J)eirra  samfarar  g66ar.  Taka 
{>au  um  varit  vi5  biii  sinu,  ok  r^5u  ein  fyrir;  var3  J>eim  g6tt 
til  fjar  ok  manna-or5z.  t'orgils  prestr,  son  Snorra  log[sogu]- 
mannz,  f^kk  !>6r6i  Sturlusyni  f^rnesinga-godord 5  halft,  en  halft 
haf5i  Ari  att.  En  Sighvatr  t6k  J)d6  erf6a-go5or3  J)eirra  er  Sturla 
haf3i  att.  Sighvatr  atti  vinattu  vi9  Helgu  Gy6u  dottur;  h6n  bj6 
at  Brjans-laek.  Helga  haf9i  tekit  arf  eptir  forstein  Gy6uson;  en 
Gellir,  son  f>orsteins,  hafdi  Flatey  af  arfinum;  ok  bj6  hann  J)ar, 
ok  atti  Vigdfsi  Sturludottur.  Helga  haf6i  bufe'  fdtt,  en  lendur 
g66ar.  Sighvatr  re8  jafnan  stor-f(^  til  bus  hennar ;  en  t6k  slfkt  f 
m6t  af  londum  sem  hann  vildi;  ok  dr6sk  med  J)vf  moti  st6r-fd 
undir  Sighvat. 

7.  MaSr  h^t  Ketill7  Eyj61fsson,  en  Lj6tr  hdt  sonr  hans.  £eir 
bjoggu  a  Eyri  f  Kjos ;  var  Ketill 7  broSir  Kols  ins  au6ga  a  Mo8ru- 
vollum.  Markus  Skeggjason  bj6  t>ar  hja  J)eim;  hann  var  fraendi 
f'orSar  Bo3varssonar,  kominn  af  aett  Markiiss  Logsogu-mannz 8. 
fa  ski!5i  d  um  biisifjar  sinar ;  ok  dreittu  J>eir  feSgar  Markus  inni. 

1  bans]  i.  e.  Sighvatz.  a  hennar — hennar]  om.  B.  3  |>6ri8r — konunni]  en 
Jxi  lauz  sva  at  Sighvati  heitid  konunni,  B.  *  hann  baud — briiftlaupit]  add.  B; 

om.  Cd.  8  f>gnesinga  go5or6  (!),  B.  fl  ba]  B ;  bau,  Cd.  7  Ketill]  B ; 

{jorkell,  Cd.,  but  else  'Ketill.'         8  kominn — mannz]  om.  B. 


II97-H99-]  fSLENDINGA  SAGA,  7-9.  201 

[I.  199  :  in.  43,  44.] 

Eptir  J)at  for  hann  a  fund  I'drSar  BoQvarssonar  fraenda  sins.  Ok 
er  hann  kom  aptr,  va  hann  Ketil l  en  sserSi  Ljot.  Markiis  var 
J)ingma6r  Saemundar  Jonssonar  ok  vin.  Sighvatr  Sturluson  for  um 
vdrit  sudr  i  Kjos  me8  sjau  menn.  S6ttu  frsendr  Ketils  hann  at 
malum;  ok  bjo  hann  mal  J)essi  til  Aljnngis.  Var  um  mal  pessi 
all-tfdraett ;  ]}viat  monnum  ]x>tti  f>at  in  mesta  n^jung,  ef  nokkurir 
menn  vildi  deila  Jtingdeildum  vi6  Oddaverja  i  J)ann  tfma.  Kolbeinn 
Tumason  ok  SigurSr  Ormsson  veittu  Sighvati  at  malum  ]pessum ; 
ok  hofSu  ]peir  fjolmenni  mikit.  i'orSr  Sturluson  var  i  vinattu  vid 
Saemund,  ok  hlitti  mjok  hans  fortolum  um  J^essi  mal.  totti 
Saemundi  ok  Iftil  slaegja 2  til  Markiiss ;  ok  urQu  J)aer  sasttir  a  ping- 
inu,  at  Markuss  sk)7ldi  fara  utan  ok  koma  aldri  ut.  F^kk  Sighvatr 
af  pessum  malum  mikla  saem9 ;  ok  v6ru  Kjosverjar  jafnan  vinir 
hans  si9an. 

8.  Madr  h^t  £6idr,  ok  var  Kolla  son,  Dala-ma6r,  er  va  £6r3 
t)6rhallz  son 3  ok  Helgu  Erlendz  dottur,  br63ur  Brandz  f>6rhallz- 
sonar  fra  Fellz-enda,  er  J>eir  [foru  6r  Snoksdal  fra  leik.     Eptir  ]3at 
hlj6p  f'orSr  vestr  f  Fjor6u ;    ok  tok  vi3  honum  forvaldr  Vatz- 
fir6ingr ;  ok  var  hann  me8  honum  at  vigi  Ljotz  Sela-Eireks  sonar. 
En  um  sumarit  eptir  rei8  ]?orvaldr  til  {)ings,  ok  var  f  bii6  me6 
torvaldi  Gizurarsyni  frsenda   sinum;   ok  var  me9  honum  &6r8r 
Kollason;    hann   haf64   gengit   f  bii8    Skar8verja,   er   Austmenn 
hofSu  tjaldat.     Hann  sat  a  kistu.     t'a  kom  f  bu8ina  Brandr  f'or- 
hallzson;  ok  hjo  a  hals  IJ6r8i,  sva  at  nser  tok  af  hofu8it;   ok 
hefndi  sva  br68ur  sins.     Eptir  J>at  hljop  Brandr  f  bii3  Sighvatz 
Sturlusonar  ok  sag8i  honum  tfdendin.     Sighvatr  let  kalla  a  Pal4 
J)ingmann  sinn,  bro8ur  torSar ;   hann  var  aSili  malsins ;  ok  sastti 
Sighvatr  {)a  Brand  fyrr  en  f>orvaldr  var8  ^ess  varr;    ok   J)6ttisk 
hann  mjok  6vir6r  i  jpessi  saett.     Ok  var  lengi  fae8  a  me8  J>eim 
Sighvati. 

9.  i»au  Sighvatr  ok  Halldora  attu  son  er   Tumi  h^t.     Hann 
var  faeddr  um  sumarit,  er  J)au  hof6u  vetr 5  asamt  verit.     En  annan 
vetr  eptr  g£kk  Halld6ra  me8   barni;    ok  lauksk  seint  um  hag 
hennar.     Gu8n;f  Bb'8varsdottir  bjo  J)a  f  Hvammi,  ok  leiddi  mjok 
at  fre'ttir6  um  matt  Halld6ru.     Ok  eina  n6tt  dreym8i  hana,  at 
maSr  kaemi  6r  Hjardarholti ;  ok  jpottisk  hon  spyrja  at  maetti  Hall- 


1  Thus  Cd.  here.  2  litill  slaegr,  B.  3  er  va— {>6rhallz  son]  hann  va  |>6ra 

{>ragiarns  s.,  B.       *  Pal]  Kollason,  add.  B.       5  vetr]  einn  vetr,  B.       6  frettum,  B. 


202  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[I.  200 :  iii.  45.] 

doru.  Hann  kvad  hana  hafa  barn  faett ;  ok  kvad  vera  svein-barn. 
GuQn^  spur6i  hvat  h£t.  '  Hann  heitir  Vigsterkr/  segir  hann.  En 
um  myrgininn  eptir  kom  maSr  or  Hjar6arholti ;  ok  sag3i  at  Hall- 
dora  var  le'ttari  or6in.  Gu3n^  spurdi  hvart  J>at  var  sveinn  e3r 
maer.  Hann  kvaQ  vera  svein,  ok  heita  Sturlu. 

10.  Snorri  Sturluson  fseddisk  upp  i  Odda  me5  Joni  Loptz  syni 
meSan  hann  lifSi.     Var  Snorri  J)a  nftjan  vetra  er  Jon  andaSisk. 
Var  hann  J)a  me3  Saemundi,  fostbroQur  sfnum,  J)ar  til  er  JDeir  fcorQr 
Sturluson  ba5u  til  handa  honum  Herdfsar,  dottur  Bersa  ins  au3ga 
fra  Borg  a  M^rum.     Hann  atti  atta  hundrud  hundraSa.    En  Snorri 
var  J)a  fdlauss ;  J)vfat  m65ir  hans  hafdi  eytt  fj6rum  tigum  hundrafia 
[J)eim]  er  hann  tok  eptir  fo3ur  sinn.     Lag6i  Gu6n^  ]pa  Hvamms- 
land  til  kvanar-mundar  Snorra.    Ok  var  brullaup l  J)eirra  i  Hvammi. 
Var  maelt  at  Snorri  skyldi  eiga  bii  vi6  mo6ur  sfna.    En  J)au  Herdis 
foru  um  haustid  su9r  i  Odda,  ok  v6ru  J)ar  um  vetrinn. 

11.  Eptir  andlat  J6ns  Loptz  sonar  toku  til  deilur  |)eirra  Saemundar 
ok  Sigur6ar  Ormssonar.     £eir  deil6u  um  arf  J)ess  mannz  er  Glse9ir 
h^t;  haf9i  J6n  Loptz  son  haft  handsol  a  fjam  hans;  en  erfingjar 
v6ru  austr  i  sveit  SigurSar;  ok  t6k  hann  f«6it  undir  sik,  ok  setti 
f  ]?ann  mann  er  Kari  h6t.     V6ru  J>ar  um  deilur  a  t>ingi.     Baud 
Saemundr  a  gor3  ^orvaldz  Gizurarsonar,  er  J>a  atti  foru,  dottur 
Gu5mundar  griss,  ok  Solveigar  dottur  J6ns  Loptz  sonar,  systur 
Saemundar,  ok  J)ar  me9  Pals  biskups.     En  SigurSr  vildi  J>at  eigi ; 
J)vfat  feir  Sighvatr  Sturluson  ok  Kolbeinn  Tumason  lottu  hann 
saetta,  ok  hdtu  h6num  ollum  sfnum  styrk.     Ok  ur6u  J)essi  mal 
eigi  greidd  a  J)ingi.     En  um  vetrinn,  er  a  Iei6,  ^ann  er  Snorri 
Sturluson  hafdi  kvangask  um  sumarit  a6r,  foru  J)eir  Saemundr  me9 
J)rja  tigi  manna  austr  a  Si6u;   ok  l^t  Saemundr  drepa  Kara,  er 
hann  sat  i  fjam  J>eim  er  Glae6ir  haf5i  att.     En  um  varit  stefnir 
Snorri   Sturluson  SigurSi   til  var-jDings  at   fingskalum.      SigurSr 
sendi  snemma  um  varit  Arn6r  Tumason,  stjiipson  sinn,  a  fund 
J^eirra  Sighvatz  ok  Kolbeins  Tumasonar,  ok  ba9  J)a  koma  til  sin 
me9  allan  afla  J)ann  er  J>eir  fengi ;  J)viat  hann  ]pottisk  vita  um  mala- 
tilbiinaSinn.     Saemundr  sendi  Snorra  Sturluson  til  Borgarfjardar, 
at  kveoja  upp  J)ingmenn  sfna,  er  Jon  fa6ir  hans  haf9i  att,  baeQi 
marga  ok  g65a  baendr.     F^kk  hann  J>ar  g6tt  mann-val.     M  er 
Snorri  kom  f  Skalaholt  me3  foru-neyti  sftt,  var  Arnorr  Tumason 

1  brii&kaup,  B. 


1199,1200.]  fSLENDINGA  SAGA,  10-12.  203 

[I.  201,  202:  *iii.  i.] 

J)ar  fyrir  kominn  6r  Ii6s-b6n  fra  J)eirra  Sighvatz  ok  Kolbeins l,  ok 
J)6ttusk  eigi  fa  dregit  flokka  um  var- dag  sva  mikit  torleiSi.  fa  var 
Snorri  tvitogr,  en  Arn6rr  atjan  vetra.  SigurSr  var3  sekr  a  J)inginu. 
Ok  eptir  J)at  samna  hvarir-tveggju  Ii9i  at  n/ju;  var6  Saemundr 
miklu  fjolmennari.  SigurSr  fekk  tvau  hundruS  manna ;  en  Saemundr 
hefir  sjau  hundru3  manna.  Ferr  hann 2  upp  a  eyna  Ha  me9  sitt 
Ii5,  ok  b^sk  ]mr  fyrir.  En  vid  J>enna  va6a  ferr  til  Pall  biskup  ok 
forvaldr  Gizurarson,  ok  leita  um  saettir.  En  vi3  J)enna  afla-mun 
gordisk  Sigur3i  sa  einn  kostr  at  lata  siga  til  samj)ykkis  viQ 
Saemund.  Em  ]pa  gri3  sett ;  ok  fundusk  vi3  Fors-a  hja  Skogum. 
Ok  var6  J)ar  sii  saett,  at  Pall  biskup  skyldi  gora  a  J)ingi.  Fara 
J)eir  nu  til  {rings  hvarir-tveggju;  ok  l^kr  biskup  gordum  upp  at 
raSum  inna  beztu  manna.  Gorir  hann  eignir  allar  til  handa 
Saemundi;  en  stillir  sva  gorSum  at  hvarir-tveggju  mattu  vel  viQ 
una,  en  Saemundr  haf3i  vir3ing  af  malum  J)essum.  Kolbeini 
Iiku5u  ilia  pessar  mala-lyktir,  en  Sighvati  verr. 

12.  Ketilbjorn  Ketilsson,  ma6r  Noraenn  ok  3  fraegr,  f6r  til  Islandz 
J>a  er  landit  var  vi6a  bygt  me6  sjo.  M69ir  hans  h^t  ^Esa  Grjot- 
gar5z-dottir,  systir  Hakonar  Hla6a-jarls.  Hann  atti  Helgu,  dottur 
fdrdar  Skeggja,  Hrapps  sonar.  Ok  var  me6  honum  inn  fyrsta 
vetr  d  fslandi  fyrir  ne3an  Blaskoga-hei6i ;  ok  for  upp  i  landa- 
leitan  um  varit  eptir.  Sva  segir  Teitr.  En  jpeir  gor6u  s^r  skala 
t>ar  er  J)eir  hofau  natt-b61,  ok  kolluSu  {>at  af  J)vf  Skala-brekku. 
En  er  J)eir  voru  J>a6an  skamt  farnir,  J)a  komu  J)eir  a  ar-fs,  ok 
hjoggu  J)ar  a  vb'k,  ok  felldu  i  oxi  sfna.  Ok  kolluSu  hana  af  ]pvi 
Oxar-a.  Sii  a  var  si'3an  veitt  i  Almanna-gja,  [ok]  fellr  mi  eptir  fing- 
velli.  fa  foru  J)eir  J>ar  til  er  nu  er  kalla6r  Rey3ar-miili.  far  ur8u 
J)eim  eptir  rey8ar  {>aer  er  J)eir  fora  me6.  Ok  kolluSu  J)ar  af  ]pvi 
Rey6ar-mula.  Ketilbjorn  gorQi  bii  undir  Mosfelli;  ok  nam  J^ar 
land  um-hverfis  sva  vitt  sem  hann  vildi  att  hafa.  Fra  £>eim  Ketil- 
berni  ok  Helgu  era  Mosfellingar  komnir. 

Son  Jpeirra  Ketilbjarnar  ok  Helgu  var  Teitr,  fa6ir  Gizorar 
hvfta;  ok  faSir  Jorunnar,  m65ur  Asgrims  Elli5a-Grimssonar,  ok 
Sigfuss,  fo3ur  f  orger6ar  i  Odda,  moSur  J>eirra  Gnms  ok  Sigfuss, 
foQur  Saemundar  prestz  ins  Fr66a4.  Fleiri  voru  born  Teitz  en 

1  fra  J>eirra  Sighvatz  ok  Kolbeins]  B ;  cp.  Hak.  S.  passim ;  fra  peim  Sighvati . .  . , 
Cd.  2  hann]  i.  e.  Sigurd.  3  ok]  om.  B.  *  Cp.  Njala,  ch.  26. 


204  STURLUNGA  SAGA.     VII. 

[1.203:  *iii.  a,  3.] 

h£r  era  nefnd.  Gizurr  inn  hvfti  ,var  fa6ir  fsleifs  biskups.  Ok 
er  fra  honum  mikil  saga.  Sem  getr  f  sogu  (5lafs  Tryggva  sonar l ; 
ok  sva  fra  JDVI  er  hann  f6r  lit  hingat  med  Kristni-boS  til  fslandz, 
ok  J)eir  Hjalti  Skeggja  son  6r  {»j6rsardali 2. 

13.  fsleifr    biskup    var    vigdr    til    biskups   a   dogum   Haraldz 
Sigurdar  sonar.     En  er  J)at  sa  hofdingjar,  at  fsleifr  biskup  var 
miklu  meiri  nytja-madr,  en  adrir  kennimenn  he'r  a  landi,  J)a  seldu 
margir  h6num  sonu  sina  til  laeringar,  ok  le'tu  vi'gja  til  presta.     I>eir 
v6ru  sfSan  vigQir  til  biskupa :  Kolr  er  var  i  Vlk  austr,  ok  J6an 
inn  helgi  er  sfdan  var  at  H61um.     fsleifr  var  vfg3r  til  biskups  J>d 
er  hann  var  fimtogr.     M  var  Leo  pavi,  sa  er  inn  mundi  hefir  verit 
meS  J)vi  nafni.     En  hann  var  inn  naesta  vetr  f  Noregi3,  ok  f6r 
siSan  til  fslandz.      En  hann  andaSisk  f  Skalaholti  J)d  er  hann 
haf9i  verit  allz  biskup  f]6ra  vetr  ok  tuttugu.     Ok  £>at  var  a  Drottins 
dag,  sjau  n6ttum  eptir  Pe'trs  messu  ok  Pals,  atta  tigu[m]  vetra 
eptir  fall  Olafs  Tryggva  sonar. 

14.  Gizurr,  son  fsleifs  biskups,  var  vfgQr  til  biskups  d  dogum 
(5lafs  konungs  ins  Kyrra,  at  baen  landz-manna,  tveimr  vetrum  eptir 
J)at  er  fsleifr  biskup  andaSisk.     f»ann  var  hann  annan  a  fslandi, 
en  annan  a  Gautlandi.     En  J)at  var  nafn  hans  r&t,  at  hann  hdt 
GisroSr.     Sva   sag5i  hann  Ara  presti4.     Gizurr  biskup  var  betr 
J)okka9r  af  ollum  landz-monnum  en  a5rir  menn  a  fslandi.      Af 
astsaeld   hans,  ok  af  tolum5  J>eirra  Saemundar  prestz,  ok  umraSi 
Markuss  Logsogu-mannz  ok  fleiri  spakra  manna,  var  J^at  f  log 
tekit,  at  allir  menn  a  landi  hdr,  J)eir  er  .eigi  v6ru  fra  numnir,  tol9u 
ok  virQu  allt,  f6  sftt,  ok  s6ru  at  r^tt  virt  vseri,  hvart  sem  vaeri  i  landi 
e8r  lausum  eyri,  ok  gorSu  af  tiund  si5an.     I'at  var  med  miklum 
jarteinum,  hve  hl^5it  allt  folk  var  h6num,  er  hann  kom  jpvf  fram, 
at  f£  allt  var  virt  me3  svardogum,  J>at  er  hdr  d  landi  var,  ok  landit 
sjalft,  ok  tiund  af  gor;    ok  log  a  Iog3,  at  sva  skal  vera  meSan 
fsland  er  byggt.    Gizurr  biskup  1&  ok  leggja  log  d,  at  stoll  biskups 
]pess,  er  a  fslandi  vaeri,  skyldi  vera  f  Skalaholti ;  ok  gaf  hann  til  ]pess 
Skalaholtz-land  ok  morg  onnur  auSaefi,  baeSi  i  londum  ok  lausum 
aurum.     En  £>a  er  honum  J)6tti  sa  stadr  vel  J)"r6ask  at  au9aefum, 

1  Tryggva  sonar]  emend. ;  ins  Helga,  Cd.  and  B.  2  -dali]  thus  B ;  -dal,  Cd. 

(this  piece  is  taken  from  Ari's  Islendinga-bok,  whence  the  ancient  form  '  dali '). 
8  Noregi]  NiSarosi,  B.  *  en  Jjat  var  nafn  hans  r6tt — GisroSr]  thus  Cd. ;  B  omits 
this  passage,  which  in  the  Islendinga-bok  is  thus  miswritten, — '  en  pd  var  nafn  hans 
r<ett . . .'  8  af  astsemS  vi&  hann  ok  fortolum,  B. 


fSLENDINGA  SAGA,  13,  14.  205 

[I.  204:  *iii.4.] 

J)a  gaf  hann  meirr  en  fjorSung  biskups-doms  sins  til  at  heldr  vseri 
tveir  biskups-stolar  a  fslandi  en  einn.  En  hann  haf6i  a3r  latid 
telja  baendr  a  tslandi.  Voru  i  Austfir6inga-fj6r6ungi  sjau  hundru6  ; 
en  i  Rangaeinga-fjorcSungi  tfu  hundruQ ;  en  f  Brei6fir6inga-fj6r3ungi 
niu  hundruS;  en  i  Eyfir3inga-fj6r8ungi  tolf  hundrud.  En  J)eir 
v6ru  otalSir  er  eigi  dttu  J>ingfarar-kaupi  at  gegna.  Ulfhe'Sinn 
Gunnarsson  tok  logsogu  eptir  Markus;  ok  haf6i  niu  sumur.  M 
hafSi  Berg{)6rr  Hrafnsson  sex  sumur.  It  fyrsta  sumar  er  BergJ)6rr 
sag3i  log,  var  Gizurr  biskup  eigi  J)ing-faerr.  M  sendi  hann  or8 
til  AlJ)ingis  vinum  sinum  at  bioja  skyldi  forlak  Riinolfsson,  br68ur 
Hallz  i  Haukadal1,  at  hann  skyldi  lata  vfgjask  til  biskups.  Ok 
Jmt  gor3u  allir,  sva  sem  or3  hans  k6mu  til.  Ok  f6r  hann  litan 
J)at  sumar.  En  kom  lit  it  naesta  eptir  ;  ok  var  ]pa  vi'gSr  til  biskups. 
Gizurr  var  vfg6r  til  biskups  J3a  er  hann  var  fertogr.  Pa,  var  Gre- 
gorius  pavi,  sa  er  inn  sjaundi  hefir  verit  me6  J)vi  nafni.  En  si'6an 
var  hann  inn  naesta  vetr  i  Danmorku ;  ok  kom  um  sumarit  eptir  til 
fslandz.  En  J)a  er  hann  haf6i  verit  tuttugu  ok  fjora  vetr  biskup, 
sem  fa6ir  hans,  J)a  var  Joan  vigSr  til  biskups.  M  var  hann  fjorum 
vetrum  meirr  en  fimtogr.  En  tolf  vetrum  si6arr,  J>a  er  Gizurr 
haf6i  verit  allz  biskup  J>rja  tigi  ok  sex  vetr,  ]pa  var  £orlakr  vfg5r 
til  biskups  i  Skalaholti  at  Gizuri  biskupi  lifanda.  En  Gizurr  biskup 
anda6isk  i  Skalaholti.  A  J)vi  ari  enu  sama  andaSisk  Paschalis 
papa,  fyrr  en  Gizurr  biskup,  ok  Baldvini  Jorsala-konungr,  ok 
Arnaldr  patriarchi  i  Hierusalem 2,  ok  Philippus  Frakka-konungr 3, 
ok  Alexius  Grikkja-konungr.  tat  var  hundraS  ok  attjan  vetr4 
eptir  fall  Olafs  Tryggva  sonar ;  en  tvau  hundrud  ok  fimm  tigi,  e6r 
naer  J)vf,  eptir  J>at  er  Ingolfr  Iandnams-ma3r  kom  til  fslandz. 

fsleifr  biskup  atti  sonu  J)rja — J>eir  v6ru  allir  hofSingjar — Gizurr 
biskup,  ok  fcorvaldr.  Teitr  h^t  inn  J>ri6i ;  hann  faeddisk  upp  f 
Haukadal  me3  Halli  inum  milda.  Ek5  kom  til  hans  sjau  vetra 
gamall,  vetri  eptir  J)at  er  Gellir  torkelsson  andaSisk.  En  Hallr 
sag6i  sva  Ara  presti  inum  Fr66a,  at  hann  kvezk  muna  J)a  er  hann 
var  skirdr  J)r^-vetr.  En  ]pat  var  vetri  fyrr  enn  Kristni  vaeri  logtekin 
d  fslandi.  En  hann  gordi  bu  J)rftogr,  ok  bjo  f  Haukadal  sex  tigi 
[vetra]  ok  fjora  vetr;  en  haf3i  fjora6  vetr  ins  tlunda  tigar  er 

1  broftur— Haukadal]  add.  B.  2  Thus  f  slendinga-bok,  1.  c. ;  til  Jerusalem,  Cd. 
3  Frakka-konungr]  om.  B.  *  vetr]  vetrum,  B.  5  ek]  thus  emend.,  both  A 

and  B  having  'ok'(i),  (' z,'  B).  This  passage  is  simply  copied  out  of  the  Islend- 
inga-bok  of  Ari  (the  lost  recension  thereof).  6  fjora]  B;  sjau,  Cd. 


206  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[I.  205,  206  :   *  iii.  5,  6.] 

[hann]  andafiisk.  f'at  var  Marteins-messu,  tiu  vetrum  eptir  andlat 
fsleifs  biskups.  Eptir  Hall  bj6  f  Haukadal  Teitr  prestr,  f6stri 
bans,  sonr  fsleifs  biskups,  ok  var  mikill  merkis-ma6r.  Fra  h6num 
er  mart  manna  komit.  £at  er  Haukdaela-sett  kollu6.  Hann 
anda6isk  m.  c.  x.  ok  einum  vetri  eptir  burd  Christi,  en  fimm 
vetrum  fyrr  en  Hvamms-Sturla  veri l  faeddr.  Sonr  Teitz  var  Hallr 
prestr,  biskups-efni,  mikill  hofSingi;  hann  bj6  i  Haukadal  eptir 
foSur  sfnn  Teit.  Ok  anda5isk 2  ]pa  er  liSnir  v6ru  fra  burSi 3  vars 
Herra  Jesu  Christi  GO.  c.  L.  [vetr]. 

15.  Hallr *  Teitzson  atti  f)6ri6i,  d6ttur  l>orgeirs  i  M^ri.     Gizurr 
L6gsogu-ma3r  var  son  J>eirra;  hann  bjo  i  Haukadal  eptir  fo8ur 
sinn ;  hann  var  bae9i  vitr  ok  mal-snjallr ;  hann  var  stallari  SigurSar 
konungs  foSur  Sverris  konungs.     Hann  var  ok  inn  bezti  klerkr, 
J)eirra  er  h6r  a  landi  hefir 4  verit.    Opt  f6r  hann  af  landi  i  brott ;  ok 
var  betr  metinn  i  R6ma,  en  nokkurr  annarr  f  slenzkr  ma6r  hafSi  verit 
fyrir  hann,  af  ment  sinni  ok  framkvaem8.  Hdnum  var3  vi6a  kunnigt 
um  Su6r-londin.    Ok  J)ar  af  gorSi  hann  b6k  J)a,  er  heitir  Flos  Pere- 
grinationis.     Hann  atti  Alfei6i  dottur  forvarSz  ins  Au6ga,  Gu3- 
mundar  sonar.     Born  JDeirra  voru  J)au :  f'orvaldr,  ok  Hallr  ab6ti, 
ok  Magnus  biskup,  f'oriSr  er  atti  Tumi  Kolbeinsson,  Kolfmna 
er  atti  Ari  inn  sterki  en  sidarr  Gar5a-Snorri.     Halld6ra  var  d6ttir 
Gizurar  ok  f>6ridar  Arna  d6ttur,  er  dtti  Bersi  Halld6rsson ;  J)eirra 5 
born  v6ru  J)au  Teitr  biskups-efni  ok  ^orgerSr.     Vilborg  var  dottir 
Gizurar   ok   fcorbjargar   Hreinsd6ttur,  er   atti  Teitr   Sugandason. 
Valger6r  var  dottir  Gizurar  ok  f6rn£jar  Vigfussd6ttur,  er  ^.tti  Teitr 
Aslaksson ;  fJ6rdfs  var  enn  ddttir  Gizurar  ok  I'orn^jar ;  J)essa  atti 
f'orsteinn  J6nsson6.     Hallr  Gizurarson  atti  Herdisi  Sveinbjarnar- 
d6ttur ;  J>eirra  d6ttir  HallfriSr.     Magnus  var  son  Hallz  laungetinn  ; 
hann  atti  Steinvoru  Samsd6ttur;  Samr  var  sonr  J)eirra.     Magnus 
biskup  atti  Halld6ru  Hjaltad6ttur ;  Hjalti  ok  Gizurr  v6ru  synir  J)eirra. 
^orvaldr  Gizurarson  bj6  f  Hruna ;  hann  atti  Joru  biskups-d6ttur ; 
J>eirra  synir  v6ru  J)eir :  GuSmundr,  Klsengr,  Bjorn,  Einarr,  Teitr. 

16.  t  J)enna  tima  bj6  GuQmundr  grfss  a  fingvelli ;    hann  atti 
S61veigu,  d6ttur  J6ns  Loptz  sonar,     {'au  attu  tvaer  daetr,  er  fJ6ra 
he'tu  hvar-tveggi ;  ok  v6ru  sva  skilin  nofn  me6  J>eim,  at  onnur  var 

1  veri]  B ;  var,  Cd.          2  ok  andaSisk]  add.  B.  3  bur&i]  burS,  B.         4  hefir] 

hafa,  B.         5  beirra,  viz.  of  Bersi  and  Halldora.  6  Teitr  Sugandason — {jorsteinn 

Jonsson]  thus  B,  and  partly  V.  (perhaps  from  B).  Cod.  A,  however,  seems  to  have 
known  but  'one  '  Teit,  the  son  of  Aslac. 


n96.]  fSLENDINGA  SAGA,  15,  16.  207 

[I.  206,  207:  *iii.  6.] 

kollud  f>6ra  in  ellri  en  onnur  f>6ra  in  yngri1.  i>aer  voru  ba6ar 
inar  gorfilegstu  konur ;  ok  vel  menntar.  fcaer  J)6ttu  ]3a  kven-kostir 
vaenstir  af  6giptum  konum.  f>aer  foru  jafnan  upp  1  Almanna-gja 2, 
til  dr  j)eirra  er  J)ar  fellr,  me6  lerdpt  sin.  Ok  er  sagt  einhvern  dag, 
er  ]paer  voru  ]par  staddar  at  skemta  seV  vi5  ana,  J>£  tok  ]?6ra  in  ellri 
svd  til  orck:  'Hvat  setlar  J)ii,  systir,  hversu  lengi  J)etta  muni3 
vera,  at  eigi  verSi  menn  til  at  biSja  okkar  ?  e8r  hvat  setlar  ]pii  at 
fyrir  okkr  muni  liggja  ? '  '  f>ar  ber  ek  litla  hugsan  fyrir/  segir  in 
yngri  f^ra,  '  jDviat  ek  uni  allvel  vi6  me6an  sva  er  bui3/  '  Sva  er 
ok/  segir  in  ellri  f>6ra,  '  at  h^r  er  ssemilegt  at  vera  me6  foSur  ok 
m65ur ;  en  eigi  er  heY  gla6vaeri  e8r  sva  una5samlegt  at  vera  fyrir 
J)at/  '  Sva  er  vist/  segir  in  yngri  f)6ra ;  '  en  eigi  er  vist,  at  J)d  unir 
££  betr  er  J)essu  bregSr/  '  Nu  er  vel  J>&/  segir  in  ellri  tora ;  '  goru 
vit  okkr  he*r  af  gaman,  ok  reynum  mi  hugspeki4  okkra, — segQii 
mdr,  hvat  J)ii  mundir  kjosa  hverr  ma6r  helzt  bse6i  J)in ;  J)viat  J)at 
J)ykkjumk  ek  vita,  at  eigi  munu  vit  allan  aldr  6giptar  heima  sitja.' 
'  Onga  J)orf  setla  ek  a  {)essu,'  segir  in  yngri  f>6ra ;  '  J>vfat  allt  mun 
J)at  setla6  fyrir ;  ok  mun  J)vi  ekki  gora  hugsan  fyrir  sliku  at  bera, 
e8r  geipa  J)ar  um  nokkut/  l  Nu  er  J)at  vist/  segir  in  ellri  tora, 
'  at  JDat  er  a  kve5it  er  minna  hattar  er,  en  era  forlog  manna.  En 
J)6  vil  ek  eigi  at  si3r,  at  J)ii  segir  m^r  hvat  ]DU  hyggr  hvat  fyrir  Ip6r 
muni  Jiggja,  e8r  hvat  $u  mundir  kj6sa.'  '  Hitt  rge6  ek  /  segir  in 
yngri  f>6ra,  '  at  vit  latim  jpetta  tal  h^r  ni6r  falla ;  J)viat  "  f>egar  ferr 
or5  er  um  munn  liSr.'"  'Ekki  Jjykkir  mdr  undir/  segir  in  ellri 
f^ra,  'J)6tt  h^r  gorizk  nokkut  sogulegt  af;  ok  mun  ek  segja  Ip6r 
fyrri,  hvat  ek  vilda  mdr  kjosa,  ef  ]pu  vill  J)a  si8an  segja  me'r.'  '  IJu 
ert  fyrir  okkr/  segir  in  yngri  f>6ra ;  '  ok  skaltu  mi  J)a  fyrri  segja 
vist,  me3  J)vi  at  J)u  vill  [J)6]  at  h^r  falli  eigi  ni3r  geipan  sja.'  '  f'at 
vilda  ek/  segir  in  ellri  f*6ra,  '  at  Jon  Sigmundarson  ri6i  hingat  ok 
bae6i  min,  ok  vaera  ek  h6num  gefin.'  In  yngri  f'ora  svarar  :  « Vist 
hefir  J)u  at  ^vi  hugat,  at  lata  J)ann  eigi  undan  ganga  er  mi  J>ykkir 
beztr  karl-kostr  vera ;  ok  vildir  \>u  J)vi5  fyrr  kj6sa,  at  J)ii  satt,  at  |)a 
vanda3isk  m^r  korit.  Nii  er  miklu  torvellegra  ok  61iklegra  er 
ek  vilda  at  vaeri.  f>at  vilda  ek,  at  Jora  biskups-d6ttir  anda6isk  ; 
en  ^orvaldr  Gizurarson  foeri  hingat  ok  bae6i  min/  '  Haettum  J)essu 

1  '  en  yngri  f>6ra,'  and  '  en  ellri  f>6ra,'  B,  which  we  have  kept  throughout  the 
dialogue ;  A  has  now  and  then  '  |>6ra  en  ellri  .  .  .  f>6ra  en  yngri,'  which  is  some- 
what more  stiff.  2  upp  i  Almanna-gja]  B  and  edition ;  til  Almanna-gjar,  Cd. 
3  rrruni]  man,  B.  *  hugspaei,  B.  5  bvi]  B;  bat,  Cd. 


208  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[I.  207,  208:  *iii.  7.] 

tali/  segir  in  ellri  {'era,  'ok  getum  eigi  um.'  Si6an  gengu  J)aer 
heim. — Nu  v6ru  lidnir  J)eir  tiu  vetr  frd  jpvi1  er  Guthormr  erki- 
biskup  hafSi  leyft  J^eim  J6ru  ok  f>orvaldi  saman  at  vera ;  ok  sagSi 
hann  sva,  at  aldri  hef5i  hann  henni  meira  unnt  en  J)a ;  ok  hann 
vissi  eigi  vist  hvart  hann  fengi  af  sdr  at  skilja  viS  hana,  eptir  J)vi 
sem  hann  haf6i  heitid  erkibiskupi 2.  En  J)au  somu  misseri  and- 
a6isk  J6ra.  Ok  um  vaiit  eptir  attu  ^eir  f>orvaldr  ok  J6n  ba3ir 
orendi  vestr  til  BorgarfjarSar.  I'eir  ridu  ok  ba6ir  samt,  ok  gistu  & 
frngvelli.  Ok  um  daginn  er  {>eir  rida  vestr,  var5  J)eim  mart  talat 
til  J)eirra  Gu6mundar-daetra.  fcaer  systr  lagu  jafnan  i  einni  rekkju, 
ok  hvi!6i  in  ellri  £6ra  jafnan  viS  stokk.  Ok  er  J^eir  k6mu  vestan, 
f>orvaldr  ok  Jon,  J)a  gistu  f>eir  enn  d  f'ingvelli.  M  maelti  in  ellri 
l*6ra  til  systur  sfnnar:  'Nu  mun  ek  skipa  J>eim  f  hvflu  okkra  i 
kveld,  fcorvaldi  ok  Joni.  En3  me3  J)vf  [at]  ]peir  bi6i  okkar  nu, 
J)a  skal  ek  jpann  eiga  er  f  minni  hvilu  liggr ;  en  ]pu  J>ann  er  vid 
{)ili  *  liggr/ — ^at  vissi  h6n,  at  f'orvaldr  var  jafnan  vanr  at  hvila 5 
vi6  stokk,  ok  vildi  J)a  hvar-tveggi  hann  heldr  eiga. — '  Hvi  muntii 
eigi  J)essu  ra8a/  segir  in  yngri  I)6ra,  '  hversu  J)u  skiptir 6  hvilum  ? 
En  J)at  mun  verSa  [um]  forlog  okkur  sem  a6r  er  fyrir  setla6.' — Ok 
um  kveldit  er  J)eir  fcorvaldr  ok  Jon  komu  til  hvflu,  J>a  spur6i  J6n : 
'i'orvaldr  b6ndi,  hvart  viltii  hvila7  vi6  stokk  e6r  J)ili?'  I'orvaldr 
svarar :  '  Jafnan  em  ek  vanr  at  hvila 7  vi9  stokk ;  en  J)6  skaltu  nu 
kj6sa.'  '  fa  mun  ek  vid  stokk  hvila  nu/  segir  J6n.  Ok  sva  var. 
Ok  um  myrgininn  hof3u  J>eir  uppi  b6nor9  sfn.  Ok  f6r  J>at  fram, 
at  ^dra  in  ellri  var  gipt  J6ni  Sigmundar  syni,  en  in  yngri  l>6ra 
torvaldi. — {'essi  v6ru  born  J)eirra  f'orvaldz  Gizurar  sonar  ok  f>6ru 
innar  yngri :  Halldora  var  ellzt  barna  {)eirra,  J>a  Gizurr 8,  J>a 
Kolfinna.  Halldoru  f'orvaldz  dottur  atti  Ketill  prestr  I'orlaksson 
Logsogu-ma6r. 

17.  9  Einum  vetri  eptir  deilur  JDeirra  Ssemundar  J6nssonar  ok 
SigurQar  Ormssonar,  andaSisk  Brandr  biskup  at  Holum.  En  ]pa  r^6 
Kolbeinn  Tumason  einn  ollu  fyrir  nor6an  land.  Hann  kaus  vi5  rad 
vina  sfnna  Gudmund  prest  enn  g69a  Arason  til  biskups,  er  J)a  var 
prestr  a  Vidim^ri  me9  Kolbeini.  fcau  v6ru  brae9ra-born,  Gyri6 
fcorvardz  d6ttir,  kona  Kolbeins,  ok  Gudmundr  prestr  inn  godi.  Var 

1  fra  J)vi]  om.  B.  2  ok  hann — biskupi]  om.  B.  8  en]  ok,  B.  *  vid  J>ili] 
i  J)inni,  B.  5  hvila]  B  ;  liggja,  Cd.  6  skiptir]  skipar,  B.  7  hvila]  B ; 

liggja,  Cd.         8  jarl,  add.  B.         9  Here  is  a  large  initial  letter  in  Cd. 


1 201-1203.]  fSLENDINGA  SAGA,  17-20.  209 

[I.  222,  223:    *iii.  l8,  IQ.] 

hann  ma9r  vinsaell  ok  hogvaerr ;  ok  v6ru  J>au  or6tok  margra  manna, 
at  Kolbeinn  vildi  JDVI  GuoTnund  til  biskups  kjosa,  at  hann  JDOttisk 
J)a  ra3a  bae3i  leik-monnum  ok  kenni-monnum  fyrir  norSan  land. 

18.  £ann  vetr  er  Gu6mundr  biskups-efni  var  fyrir  kenni-monnum 
at  Holum,  sendi  Kolbeinn  or3  SigurSi  magi  sinum  ok  fcorifti  m66ur 
sfnni,  jafn-fram  sem  biskups-efni  sendir  sina  menn  austr  til  Svina- 
fellz.      Ba6  hann  J)au  ok  til  at  ra8ask  me9  biskups-efni  til  fjar- 
forraSa  ok  sta3ar.     Hann  sagdi  J)eirra  saem3ir  mundu  miklu  meiri 
fyrir  nordan  land  en  austr  ]par.     Seldu  J)au  J)a  Svinafellz-land  ok 
manna-forrad  Joni  Sigmundar  syni,  br63ur-syni  SigurSar.     Hann 
atti  fcoru  ina  ellri,  dottur  GuSmundar  griss  ok  Solveigar  Jons  dottur, 
ok  voru  J>eirra  born :  Ormr,  ok  Solveig  er  atti  Skeggi  i  Skogum,  ok 
Steinunn  er  atti  Ogmundr  Helgason.     f>au  Jon  bjoggu  a  ValJ)jofs- 
sta9,  ok  seldu  J>au  J)at  land  Teiti  Oddz  syni,  Gizurar  sonar ;  hann  atti 
Helgu  f>orvar6z  dottur,  brae6rung l  GuSmundar  biskups.     Ok  J)a  er 
J6n  rei6  brott  af  ValJ)jofssta6  ok  su6r  a  Oxar-hei6i 2,  sn^r  hann  aptr 
hestinum  ok  maelti :  '  Her  skiljumsk  ek  mi  vi6  Fljotzdals-he'ra6  ;  ok 
a  ek  hdr  mi  ekki  eptir/      ^a  svarar  frdra  kona  hans  :  '  i^u  att  eptir, 
en  ek  a"  ekki  eptir.'     Ok  {)etta  spamaeli 3  birtisk  me3  J>vi 4,  at  sveinn 
sa  var  kenndr  Joni,  er  torarinn  he't  i  Fljotzdals-hera5i.    Hann  var9 
sidan  mikill  ma9r  [fyrir  s^r],  sem  enn  mun  fra  sagt  verSa.     fetta 
sama  sumar,  er  kaup  J)essi  v6ru,  r^6usk  J)au  Sigur6r  ok  Pori&r  til 
H61a,  ok  voru  J>ar  tva  vetr.     M  bu6u  J>au  til  fostrs  Tuma,  syni 
Sighvatz. 

19.  l*a  er  GuQmundr  var  vfgSr  til  biskups,  ok  hann  haf6i  verit 
einn  vetr  f  Noregi,  for  hann  til  fslandz,  ok  heim  til  stols  sins. 
Voru  J>eir  ]par  SigurSr,  ba3ir,  um  vetrinn  eptir.     Um  varit  eptir  ba3 
GuSmundr  biskup  Sigur9,  at  hann  skyldi  radask  nor3r  til  Munka- 
fcverar;  ok  hressa  sta6inn,  er  mjok  var  af  s^r  kominn  at  husum. 
Ormr,  fa6ir  SigurSar,  var  systur-son  Bjarnar  biskups,  er  stadinn 
haf6i  sett  at5  tvera;    ok  andadisk  Ormr  par  munkr;    ok  hafdi 
Sigur3r  pvf  elsku  mikla  a  sta6num ;  ok  f6r  til  vi3  basn  biskups  ok 
Orms  ab6ta  fraenda  sins ;  ok  snori  hann  alei6is  sta6num  at  hiisum 
ok  ganganda  fe. 

20.  Bersi  prestr  inn  au8gi  andaSisk  a  J)vi  ari  sem  Brandr  biskup. 
H  var  lidit  fra  bur6i  Krists,  t61f  hundru6  ok  einn  vetr  .     T6k 

1  braedrungu,  B.  2  Eyrar  heiSi,  Cd.  and  B  (for  Eyxar).  3  J>etta  spamaeli] 

B  ;  ok,  Cd.  *  nokkurum  vetrum  sidarr,  add.  B.  .  5  at]  a,  B.  6  t>a  var 

HSit— vetr]  add.  V. ;  om.  B  and  Cd. 

VOL.  I.  P 


210  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[I.  224:  *iii.  20.] 

Snorri  Sturluson  arf  eptir  hann ;  re*zk  hann  {>d  til  bus  til  Borgar, 
ok  bj6  J)ar  nokkura  vetr.  f>d  bj6  I^rSr  BoQvarsson,  m63ur-br66ir 
bans,  i  GorSum,  ok  atti  hann  J)ingmenn  um  Akranes,  ok  marga 
upp  um  h£ra8.  H6num  J)6tti  f*6r8r  Sturluson,  systur-son  sinn,  gora 
t>a  skuld-seigja l  J)a  er  h6num  v6ru  nsest ;  gaf  hann  J)d  Snorra  halft 
Lundarmanna-go3or3 2,  ok  skyldi  hann  halda  Jtingmenn  fyrir  f>6rdi 
ok  63rum  J)eim  er  a  leitaSi.  En  er  Snorri  haf6i  tekit  vi6  {>ing- 
monnum,  J>a  J>6tti  I>6r9i  BoSvarssyni  hann  meirr  leita  d  vini  sfna 
en  a$r  haf6i  f>6rSr  br63ir  hans  d  Ieita5. 

M  er  Snorri  Sturluson  bj6  at  Borg,  kom  skip  i  Hvfta,  Orkneyja- 

far,  ok  var  st/ri-ma3r  t»orkell  rostungr,  son  Kolbeins  karls,  broSur 3 

Bjarna  biskups.     Hann  for  til  Borgar  um  vetrinn,  ok  lagSisk  Htt  d 

me3  J)eim  Snorra.     L£t  Snorri  taka  mjol  fyrir  honum  um  vetrinn, 

ok  Idzk  vilja  sjalfr  ra5a  lagi  a ;  en  ^orkell  vildi  ra3a  hve  hann  seldi 

varning  sfnn.     V6ru  mjolin  tekin  or  uti-buri ;  en  forkell  st66  ok 

sa  d,  ok  \6t  sem  hann  vissi  eigi.     En  sd  madr  h^t  GuSmundr  er 

mest  g£kk  at ;  ok  var  djakn  at  Borg,  ok  atti  bu  i  {^ingnesi,  ok  J)eir 

tveir  brae8r,  ok  GuSmundr  inn  ungi  er  sf6an  dtti  Halld6ru  dottur 

Snorra  Ofeigs-sonar  *.     Sveinn  Sturluson  la  J)d  f  bana-s6tt  sfnni,  er 

mjolin  v6ru  tekin,  ok  t6k  flla  [a]  er  h6num  var  sagt ;  kvad  eigi 

mundu  tekin,  ef  hann  vaeri  a  fotum ;  ok  kva8  Snorra 5  eigi  mundu 

at  ssem8  ver6a  J)essa  upptekju.     En  um  sumarit  eptir,  er  Orkney- 

ingar  voru  bunir  til  hafs,  vann  i>orkell  a  GuSmundi  djakn,  ok  saer8i 

hann   til   61ffis.     En   er    Snorri   spurdi   J)etta,   sendi   hann   mann 

braeSmm  sfnum,  ^orSi  ok  Sighvati ;  ok  koma  J)eir  til  Borgar  ba6ir. 

Eggja5i   Snorri  J)d,  at  })eir  skyldi  leggja  at  kaupmonnum.     Var 

Sighvatr  audvelldr  f  ]pvi,  en  Porftr  latti  heldr.     En  J)6  sendu  J>eir 

upp  f  Hvfta  er  Rosmhvelingar 6  attu  J>ar   ferjur   tvaer;    ok  fleiri 

dr6gu  J^eir  skip  at  s^r ;  ok  somnuSu  Ii6i.     En  kaupmenn  v6ru  ut 

vi5  Selja-eyri 7,  ok  hof9u  hvert  fat  a  skipi ;  ok  Iog6u  ut  a 8  alinn,  ok 

lagu  J)ar  um  strengi.     Sturlu-synir  I6g5u  at  ferjunum,   ok  vildu 

hoggva  strengina ;  en  kaupmenn  hof6u  reyrt  jarn  vi9  strengina,  ok 

vorSusk  drengilega  me6  skotum  ok  grjoti;  ok  fengu  Sturlu-synir 

ekki  at  gort ;  ok  ur3u  vi6  J>at  fra  at  sniia.     En  })eir  I'orkell  sigl6u 

a  haf,  ok  ur8u  aptr-reka  um  haustid  d  Eyrar 9.     En  J)d  er  J>eir  ur6u 

1  gora  {>a  skuld-seigja]  leggja  Jjingmenn  undir  sik,  B.  2  Landmanna-go&or9  (1), 
B.  3  bro&ur]  emend. ;  brodir,  B  and  Cd.  *  er  siSan — sonar]  om.  B.  8  Snorra] 
add.  B.  6  Rosmelingar,  B  and  Cd.  7  Seleyri,  B.  8  d]  i,  B.  9  Eyrar] 
B ;  Eyrum,  Cd. 


1202-1205.]  fSLENDINGA  SAGA,  21.  21 1 

[I.  225:  *iii.  20.] 

landfastir,  reid  f>orkell  fra  skipi  su6r l  i  Odda,  ok  het  a  Saemund  til 
vidtoku ;  ok  t6k  hann  vi8  f>orkatli  ok  mest  fyrir  vinattu-sakir  vi8 
Bjarna  biskup,  fo6ur-br66ur-  hans.  Snorri  sendi  flugu-menn  J)rja 
saman.  Ok  komu  J>eir  ongu  fram.  For  fcorkell  utan  sumarit 
eptir. 

21.  i>a  er  Snorri  bjo  at  Borg,  bjo  Magnus  prestr  f  Reykjaholti. 
Hann  atti  HallfricH,  dottur  f>orgils  prestz  fra  Sta6.  Brandr  prestr  ok 
Ari  prestr  v6ru  synir  J)eirra.  Magnus  prestr  var  son  Pals  prestz  Solva- 
sonar,  ok  var  Pall2  ekki  skilgetinn.  l»vi  jpottisk  fcorSr  Bo6vars  son  ok 
Helgu  frordar  dottur  6r  Reykjaholti  vera  nsest  erf6um  um  staSar- 
forraQ  i  Reykjaholti ;  en  tveir  a9rir  voru  jafnt  komnir  til  sem  fcorcfr. 
En  Magnusi  presti  eyddusk  f£ ;  en  hann  tok  at  eldask ;  en  synir 
hans  jxktusk  eigi  faerir  til  sta6ar-forra9a.  Snorri  Sturluson  felldi 
mikinn  hug  til  staQarins,  ok  f(6kk3  heimil6ir  af  £6r6i  ok  oSrum 
J>eim  er  erf5um  v6ru  naestir  a  staSnum.  Sf6an  atti  hann  vi6 
Magnus  prest,  at  hann  gaefi  upp  staSinn.  Ok  som5u  peir  me5  J>vf 
moti 4,  at  Snorri  skyldi  taka  vi6  staSnum  ok  vid  J)eim  hj6num,  ok 
koma  sonum  JDeirra  til  J)roska  J)ess  sem  auQit  yr6i. 

Ma6r  h6t  Egill  Halldorsson ;  hann  var  af  M^ra-manna  Iangfe9- 
gum 5 ;  hann  var  heima-ma6r  Snorra.  f'a  er  hann  var  i  J>essum 
ra8a-brotum,  dreym5i  Egil :  at  Egill  Skalla-Grfmsson  kaemi  at 
honum,  ok  var  mjok  ofr^nlegr.  Hann  maelti :  '  ^Etlar  Snorri, 
frsendi  varr,  i  brott  he'ckn  nu?'  '  &at  er  maelt6/  segir  Egill. 
'  Brott  aetlar  hann/  segir  draum-ma6rinn,  '  ok  gorir  hann  J)at  ilia, 
J)viat  litt  hafa  menn  setiS  yfir  hlut  varum  Mf  ra-manna,  J)a  er  oss 
timgaQisk;  ok  J>urfti  hann  eigi  of-sjonum  yfir  J)essu  landi  at  sja. 
En  J>6  er  sva  sem  ek  segi  JDeV,  at : — 

Seggr  sparir  sver&i  at  hoggva,  snjo-hvitt  er  b!66  lita 7 ; 
Skseru-old  getum8  skyra ;    skarpr  brandr  fekk  m6r9  landa. 

Ok  sneVi  J)a  i  brott.     En  Egill  vakna6i. 

Pau  Herdis  ok  Snorri  attu  tvau  born  J)au  er  6r  barnaesku  kom~ 
usk:  Hallbera  var  ellzt  barna  Snorra;  J)a  Jon,  hann  var  fjorum 
vetrum  yngri  en  Sturla  Sighvatzson.  Hann  var  Iftill  i  barnaesku ; 

1  su3r]  austr,  B.  2  var  Pall]  om.  B  ;  making  '  eigi  sk.'  to  refer  to  '  Magnus,' 

but  erroneously ;  see  Sturlu  Saga,  ch.  30,  where  it  is  stated  that  Magnus  was  born 
in  wedlock.  s  fekk]  B ;  fser,  Cd.  *  med  pvi  moti]  B  (and  edition)  ;  me5 

scr,  Cd.  6  Halldorsson — fe6gum]  om.  B.         °  maelt]  salt,  B.         7  snj(3-hvitt  er 

b!68  lita]  B;  snjohvit  a  bloS  lita,  Cd.  8  getum]  B  and  Cd.  (read  gatum?). 

9  mcr]  bar,  B. 

P  2 


2i2  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[I.  226:  *iii.  2i,  22.] 

J)vf  var  hann  murtr  kalladr.  Snorri  Sturluson  f6r  biii  sinu  til 
Reykjaholtz  eptir  samning  {>eirra  Magnuss  prestz.  Gor&sk  hann 
&L  hofdingi  mikill ;  J>vfat  eigi  skorti  f6  at  '.  Var  hann  inn  mesti  fjar- 
gaezlu-mafir;  fjollyndr,  ok  dtti  born  vi8  fleirum  konum  en  Herdfsi. 
Son  dtti  hann  er  Creekja  h^t ;  I>6rffl  d6ttir  Hallz  Oraekjusonar  var 
m66ir  hans.  Hann  atti  ok  born  vid  Gufirunu,  d6ttur  Hreins  Her- 
mundarsonar,  ok  komsk  Ingibjorg  ein  6r  barnaesku  J)eirra  barna. 
*>6rdis  var  [enn]  d6ttir  Snorra ;  Oddn^  var  hennar  m66ir. 

22.  Saemundr  {)6tti  gofgastr  ma6r  a  f  slandi  f  J)enna  tfma.    Hann 
hafSi  f  Odda  rausnar-bu  mikit ;  en  atti  morg  bii  onnur.     Eigi  var 
Saemundr  eigin-kvaendr ;  ok  foru  or8  milli  J>eirra  Haraldz  [jarls] 
IMaddadarsonar  at  hann  mundi  gipta  h6num  Langlif  d6ttur  sfna ; 
ok   var   [f>at]   f  milli,  at  Saemundr  vildi  eigi  saekja  briidlaup2  1 
Orkneyjar,  en  jarlinn  vildi  eigi  senda  hana  lit  hingat.     fcau  v6ru 
ellzt  barna  Saemundar:    Margre't  er  atti  Kolbeinn  kalda-ljos,  ok 
Pall;    v6ru   J)au   systur-born3   fcorgrfms   alikarls.      Saemundr   atti 
d6ttur  er  Solveig  h^t ;  ok  var  Valgerdr,  dottir  J6ns  Lo6mundarsonar, 
m66ir  hennar ;  h6n  var6veitti  bii  a  Keldum ;  var  J)ar  ok  it  mesta 
rausnar-bu.     Vilhjalmr,  ok  Haraldr,  Andreas,  ok  Philippus,  v6ru 
synir  Saemundar ;  Yngvildr  Eindri6ad6ttir  var  m6dir  J)eirra.     Half- 
dan,  ok  Bjorn,  ok  Helga,  v6ru  sdr  um  m63ur ;  fcorbjorg  var  Jjeirra 
m6dir.     Oil  v6ru  born  hans  fri3  ok  vel  mennt. 

Ormr  J6nsson  bj6  a  Brei3a-b61sta3  i  Flj6tzhli3,  br63ir  Saem- 
undar; hann  var  spekingr  mikill  at  viti  ok  it  mesta  gofugmenni. 
Hann  hafdi  fyrst  {)a  frillu  er  i>6ra  h^t  Eireksd6ttir,  systir  Kolskeggs 
ins  audga  f  Dal 4.  J6n  h^t  son  t>eirra,  ok  Hallveig  dottir.  Ormr 
var  vellau6igr  at  f^ ;  ^viat  hann  haf3i  af  te  Kolskeggs  slikt  er  hann 
vildi ;  t>vfat  fdra  var  arfi  Kolskeggs,  en  born  hennar  eptir  hana. 
Borghildr  var  enn  frilla  Orms ;  ok  v6ru  synir  j^eirra :  SigurSr  ok 
Andreas ;  ok  margar  daetr,  er  enn  mun  getiQ  ver3a  sumra. 

f  Skardi  inu  Vestra  bj6  Loptr,  son  Pals  biskups,  inn  fri6asti-ma6r, 
ok  {)6tti  vaenn  til  hofdingja.  Ketill  var  yngri  sona  biskups,  ok  inn 
vinsaelli.  Svd  sag6i  !>orvaldr  Gizorarson,  at  sonum  biskups  vseri 
61fkt  farit,  kvafi  Ketil  vilja  monnum  hvatvetna  g<5tt,  en  Lopt  kvad 
hann  maela  til  manna  hvatvetna  g6tt 6. 

23.  Sighvatr  Sturluson  bj6  f  Hjar6ar-holti  nokkura  vetr.     Sf6an 

1  at]  om.  B.  »  briiflkaup,  B.  »  systur-born]  B,  Res. ;  systra  born,  Cd. 

•  Dal]  Dali,  B,  Res.         »  SVa  sag6i-g6tt]  om.  B. 


I2o.?-i2o7.]  fSLENDINGA  SAGA,  22-25.  213 

[I.  227,  II.  i:  *iii.  22,  iv.  I.] 

keypti  hann  Sau8afell,  ok  f6r  J)angat  Nautfellis-vetr,  ok  bjo  ]?ar  \ 
Hann  gor5isk  mikill  hof6ingi  ok  vinssell  vi6  sina  menn.  Me6r 
f>eim  Kolbeini  Tumasyni  var  in  mesta  vinatta  me6  tengSum. 
Kolbeinn  red  J)a  mestu  fyrir  nor6an  land,  ok  hafoH  oil  go6or5  fyrir 
vestan  Oxnadals-heiSi  til  motz  vi6  Avellinga-go8or3  2 ;  en  f>orsteinn 
Ivarsson  gaf  Snorra  Sturlusyni  Avellinga-go6or6,  JDat  er  hann  atti. 
En  Mel-menn  attu  sfnn  hluta  go3or9z.  Fyrir  norSan  Oxnadals- 
hei6i  attu  J)eir  go9or9,  Ogmundr  sneis,  ok  Hallr  Kleppjarnsson. 
forvaldr  son  GuSmundar  ins  D^ra  f^kk  SigurQi  Ormssyni  J)au 
goSor3  er  hann  haf6i  att.  SigurSr  gaf  £au  go3or6  Tuma,  syni 
Sighvatz ;  ok  komzk  Sighvatr 3  sva  at  J)eim  sf6an. 

24.  4  ^a  er  Gu9mundr  biskup  kom  lit,  ok  hann  t6k  forra6  kenni- 
manna  ok  stjorn  Kristni  fyrir  norSan  land,  ur6u  margar  greinir 
me9  JDeim  Kolbeini   Tumasyni,   J)ser   er   sfnn   veg   J)6tti  hvarum 
f>eirra  ;  ok  var9  meQ  J)eim  mikit  sundr-f>ykki.     Var  biskup  minni 
leidinga-maSr  ok  allt  ra9gjarnari    en    sva    sem  Kolbeinn  aetla6i. 
Sigur9r  Ormsson  var  skamma  hri5  at  fcvera  a9r  GuSmundr  biskup 
skipa3i  honum  staSinn  at  Modruvollum.     Var  J>a  skipulega  me8 
J)eim  i  fyrstu,  en  greindisk5  bratt.     Tumi  Sighvatzson  var  jafnan 
me9  Sigur6i  ok  daetr  Arnors  Tumasonar  tvasr. 

25.  Me9r  J)vi  upphafi  reis  deila  me3  [J)eim]  GuSmundi  biskupi 
ok  Kolbeini  Tumasyni,  ok  hans  venzla-monnum  : — 

Asbjorn  hdt  prestr,  sa  er  Kolbeinn  haf6i  fyrir  sokum  um  fornt 
f^mal ;  ok  kolluSu  sumir  menn  ]pa  fjar-heimtu  eigi  rdttilega.  Nu 
saekir  prestr  biskup  at  sinu  mali ;  en  biskup  {)6ttisk  eiga  d6m 6  a 
prestinum,  ok  kallaSi  hann  frjalsan  fyrir  Kolbeini.  Nu  saekir 
Kolbeinn  prestinn  til  dauSa  ok7  litlegSar;  J>vfat  J)at  var  J>a  eigi 
fyrir-bo6it,  ef  J)eir  fyrir-naemdisk 8  r^tt  at  gora.  En  er  J)eir  vaeltu 
um  dominn  d  AlJ)ingi ;  ]pa  g^kk  biskup  til  doms  me9  staf  ok  stolu, 
ok  fyrir-bau9  J)eim  at  daema  prestinn.  En  JDeir  daamSu  eigi  at  sffir. 
En  annan  dag  eptir  fyrir-bau9  biskup  Kolbeini,  ok  ollum  J)eim  er  f 
{>essum  domi  hafa  verit,  ok  f>ar  hof6u  ei9a  unnit,  e9r  vaetti  borit,  alia 

1  ok  for — J>ar]  om.  B ;  naut  fellis-var  it  mikla,  Res.  2  Eyvellinga-go8or&,  B, 

in  both  places ;  in  Res.  here  is  a  homoteleuton — fire  vestan  Oxnadals  heidi  til  motz 
vi6  M65ruvellinga  go&orS  (sic)  ;  Mela  menn  ...  3  Sighvatr]  add.  B,  Res. 

*  There  is  no  distinction  or  division  here  either  in  B  or  in  Cd.  (The  paper  tran- 
scripts of  the  B  class,  however,  begin  here  a  new  book  or  '  battr,'  the  fourth  out  of 
ten.)  5  greindisk]  thus  Cd. ;  grxndiz,  B.  6  dom]  Cd.,  Res. ;  mal,  B.  7  ok] 
add.  B.  8  -naemdisk]  -nacmiz,  B. 


2i4  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  3:  iv.  2.] 

Guds  {yjonustu.  En  eptir  f>etta  tekr  biskup  prest  til  sfn ;  en  kona 
prestzins  gaf  Kolbeini  fd  til  at  bii  J>eirra  vaeri  f  fridi.  Um  haustid 
eptir  veitir  Kolbeinn  biskupi  heim-s6kn,  ok  stefnir  huskorlum  bans 
sk6ggangs-stefnu  um  samneyti  vid  prestinn.  Vard  vi5  J)etta  biskup 
sva  styggr,  at  hann  bannfaerir  Kolbein.  Nu  koma  til  vinir  J>eirra 
ok  vilja  saetta  f>a.  Ok  ver3a  saettir  me6  £>vi  moti,  at  Kolbeinn  festi 
biskupi  eindaemi,  baeSi  til  skripta  ok  fe'gjalda ;  en  baendr  festu 
Kolbeini,  at  halda  upp  fe'-gjoldum  slikum  sem  biskup  vildi  gort  hafa. 
Um  sumarit  eptir  a  J)ingi  gordi  biskup  gorQ  J)essa  vi6  ra&  Pals 
biskups  ok  Saemundar  6r  Odda,  t61f  hundrud  vadmala  a  hendr 
Kolbeini.  £at  t6  galzk  halft,  en  halft  eigi ;  Jwiat  Kolbeinn  vildi,  at 
biskup  heimti  at  b6ndum  JDeim  er  fest  hof6u  gjaldit;  en  biskup 
vildi  heimta  at  sjalfum  Kolbeini  er  til  festu  gdkk  vi6  hann  \ 

fetta  sumar  it  sama  haf6i  Gudmundr  biskup  i  stormaelum  tvd 
hof6ingja,  SigurS  Ormsson  ok  Hall  Kleppjarnsson,  fyrir  J)at  er  J)eir 
hoffiu  tekit  mann  6r  munka-klaustri  til  meidinga  ok  lima-latz.  f'eir 
hofdu  kiigat  mikit  f<6  af  einum  bonda,  ok  kolluSu  J)at  hofu9-mund 
bans,  ok  hofSu  J>at  f6  allt.  Hallr  saettisk  vi6  prest,  ok  vildi  eigi 
biskups-d6m  d  {)essu  mali.  Ok  voru  J)eir  nii  f  stormaelum.  Kol- 
beinn varask  fyrst  samneyti  vi6  {>a.  En  J)6  kom  sva,  at  hann, 
ok  611  al{^3a,  sam-neytti  vi6  J)d 2 ;  ok  sva  bonnuSu  J)eir  kaup  611 
til  stadarins  ok  solur.  En  J)essi  mal  lukusk  sva,  at  um  haustid 
Mauritius-messu 3  saettusk  J)eir  SigurSr  vid  biskup,  ok  logdu  sftt 
mal  allt  a  biskups  d6m.  Kolbeinn  sitr  hja  J)essi  saett ;  Jw'at  hann 
vildi  eigi  fd  gjalda;  en  biskup  vildi  J)vflika  satt  af  h6num  sem 
hinum.  Nu  kallar  biskup  Kolbein  i  banni  af  samneyti  vi3  J)a 
Sigurd;  en  Kolbeinn  ok  oil  alj>^8a  metr  })at  einskis.  En  um 
vetrinn  fyrir  J61,  J>a  bannfaerir  biskup  Kolbein,  af  J)eim  tveimr4 
sokum,  er  hann  hafSi  sam-neytt  bannsettum  monnum,  ok  er  hann 
he'lt  J)vi  f^  halfu,  er  biskup  hafdi  gort  a  hendr  h6num.  Ok  um 
varit  eptir  Paska,  veitir  Kolbeinn  a6ra  heimreiS  a  stadinn  med 
atta  tigi  manna,  ok  stefnir  til  Hegraness-J>ings  sk6ggangs-stefnu, 
heima-monnum  biskups,  prestum  ok  djaknum  ok  leikmonnum,  ok 
flestum  fyrir  litlar  sakir.  Biskup  ok  hans  menn  v6ru  a  husum 
uppi,  ok  var  hann  skr^ddr;  ok  las  hann  bannsetning  a  Noraena 
tungu,  sva  at  {>eir  skyldi  skilja.  Ok  ef  Kolbeinn  vaeri  {>a  verr  stilltr 

1  er  til  hansala  gekk  vid  hann  sjalfan,  B.  2  vi9  J>a]  l>eim,  B.  3  Mauritius- 
messu]  B,  Res. ;  Marteins-messu,  Cd.  4  tveinum  (!),  B. 


i2o7,  "OS.]  fSLENDINGA  SAGA,  25.  215 

[II.3,4:iv.2.] 

i  Ipvi  sinni,  J>a  hefdi  £>ar  bardagi  or6it.  Kolbeinn  ferr  J>d  i  brott  ok 
kva6  vfsu : — 

Bals  kvedr  hlynr  at  H61um,  hvern  mann  vera  i  banni, 
Gylfa-la8s,  bann  er  greiSir,  ge8-rakkr,  fyrir  m6r  nakkvat: 
Trautt  kann  hof  sa  er  hattar  hodd-lestir  vel  flestu 
(me8r  eru  af  bvi  a&rir  osselir)  stor-msela. 

Ok  enn  {>essa : — 

Bannar  biskup  monnum  (berr  stri6  af  bvi  vi8a 
Iy8a-kind  a  Ia5i  longum)  kirkju-gongur : 
Geystr  mun  gegn  at  flestu  Gudmundr  fara  um  stundir; 
trautt  ma  ek  enn  fyr  annan  enda  sja  hvar  lendir. 

Um  varit  dregr  Kolbeinn  116  saman  um  oil  heroS1  til  var-]pings. 
H  kom  sunnan  torvaldr  Gizurarson ;  ok  hof6u  J)eir  mal  fram  a 
hendr  monnum  biskups.  En 2  GuSmundr  biskup  kalla6i  torvald 3 
undir-rot  allz  6fri6ar  er  Kolbeinn  gordi  honum  ok  bans  monnum. 
En  Jmu  v6ru  or6  d,  at  J)eir  mundi  fara  af  J)inginu  at  biskupi  med 
ollum  flokkum  J)essum,  ok  taka  menn  J)a  er  jpeir  hof3u  sotta 4.  M 
foru  til  vinir  J)eirra  ok  leituSu  um  ssettir.  Ok  urSu  ssettir  me5  J)vi 
moti,  at  oil  mal  skyldi  vera  undir  erkibiskupi.  Gafu  J>eir  Kolbeinn 
]pa  upp  sek6ir  allar,  en  biskup  tok  J)a  alia  menn  or  banni.  Biskup 
hafdi  jafnan  menn  Kolbeins  fyrir  sokum  um  ymsa  hluti,  tfunda-mal 
e9r  kirkju-fjarhald,  ok  vidtoku  vi6  fatseka  fraendr  sina.  Bsendr 
t6ku  Ipvi  J)unglega;  ok  virSu,  sem  ongir  maetti  vera  f  friSi  fyrir 
biskupi. 

Nii  berr  sva  til,  at  klerkr  einn  sa  er  Skaeringr  hdt,  acolutus  at 
vigslu  ok  osiSvandr  at  vapna-bur6i  ok  kl3e6na6i.  Hann  var  ein- 
hendr, — J)enna  hof6u  Austmenn  handhoggit  at  Gasum  J)a  er  Gu6- 
mundr  inn  D^ri  mselti  eptir  hann :  fressi  gat  barn  vi3  konu ;  en 
brae6r  konunnar  s6ttu  Kolbein  at  {)essu  mali.  Klerkrinn  s6tti 
biskup  at  smu  mali ;  en  Kolbeinn  kallar  eptir,  ok  vill  eigi  biskups 
dom.  Biskup  b^9r  at  gjalda  sex  hundruS  fyrir  malit,  ok  kallar  ]pat 
meirr  en  tva  log-re'ttu 5.  En  Kolbeinn  neitar  J>vf,  ok  kva5  eigi  tj6a 
at  saettask  vi6  biskup ;  kalladi  hann  rjiifa  hverja  saett.  Laetr  Kol- 
beinn saekja  klerkinn  til  sekSar;  en  biskup  for-bo6ar  Kolbein  ok 
alia  J)a  er  at  domi  hof6u  verit.  En  halfum  mana6i  si6arr  ha6u 6 

1  um  oil  h£r68]  add.  B,  Res.  2  en]  er,  whom  (viz.  Thorvald),  B  (better). 

3  f>orvald]  add.  by  conjecture  ;  Res.  om.  the  whole  passage,  en — monnum.  *  sotta] 
Cd.,  Res. ;  sekta,  B.  5  16g-r<§ttu]  thus  also  Res. ;  log-retti,  B.  6  ha6u]  haedu, 
Res. ;  hoffiu,  B. 


216  t     STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  5:  iv.  3.] 

{>eir  Kolbeinn  ok  Sigurdr  fe*rans-d6m  eptir  klerkinn,  ok  t6ku  upp 
fe*it.  En  er  biskup  spyrr  J>etta,  {>a  bannsetr  hann  J>d  bada ;  {>vfat 
h6num  var  fgit  handsalat.  Biskup  var  heima  um  Aiding! ;  en  J>eir 
Sigurdr  ok  Kolbeinn  saekja  f>ingit ;  ok  samneyta  menn  f>eim,  en 
{>eir  odrum.  f>eir  saekja  sex  heima-menn  biskups  um  bjargir  vid 
klerkinn. 

26.  Eptir  J)ingit  samnar  Kolbeinn  H6i  um  oil  herod,  ok  getlar  at 
heyja  fe>ans-d6ma  at  H61um  eptir  \>a.  er  sekir  v6ru  kalladir,  ok 
aetladi  at  taka  upp  fe  {>eirra.  Biskup  var  falidr  fyrir  a  stadnum ; 
ok  badu  menn  hann  undan  rfda;  ok  sog8u  6s^nt,  hverr  fridr 
gefinn  vaeri  monnum  bans.  Biskup  var  J)ess  traudr ;  ok  gordi  {)6 
vid  rad  vina  sinna ;  ok  f6r  nordr  i  s^slu  sma.  Hann  mat  einskis 
sekdir  manna  ]}eirra  er  Kolbeinn  s6tti ;  l^t  J)a  ganga  i  kirkjur  sem 
frjalsa  menn.  Peir  Kolbeinn  gor6u  ok  sva,  gengu  f  kirkjur,  allir 
{)eir  er  biskup  kalla6i  bann-setta.  Prestar  t6ku  J>at  upp  er  J)eir 
h^ldu  lengi  sidan,  at  samneyta  t>eim  er  biskup  bann-setti,  baeSi  f 
J)j6nustu-gord  ok  odrum  hlutum.  ^eir  sungu  ok  eigi  [at]  sidr 
messu,  at  biskup  bannadi  J)eim,  ok  bann-setti  f>a  fyrir  J)vflfka 
6hty6ni.  En  er  a  leid  sumarit,  ok  biskup  vendi  aptr,  J)a  dreif  til 
bans  mart  manna ;  var  J>ar  fyrstr  manna  Ogmundr  [sneis],  fraendi 
bans,  ok  margir  adrir  roskvir  menn  v6ru  me6  biskupi :  Vigfiiss 
kennimadr  Onundarson,  Konall  Sokkason,  ok  margir  aQrir. 
Gordisk  hann  J)a  fjolmennr  mjok ;  J)vfat  {)au  ord  v6ru  6vina  hans, 
ef  hann  faeri  d  stafiinn  me3  sekja  menn,  at  J)eir  mundu  drepa  J)a  er 
sekir  v6ru.  En  J>eir  Jx>r3u  eigi  vi8  hann  at  skiljask,  er  s^r  vissu 
ekki  annat  traust.  M  er  t>eir  biskup  f6ru  nor3an  um  Eyjafjord, 
hlj6pu  nokkurir  ospekSar-menn  6r  flokki  biskups  til  Gasa  ok  raentu 
utlenda  menn  J>a  er  biskup  kallaSi  f  banni  af  samneyti  vi8  J)a 
Kolbein  ok  Sigurd.  En  er  J>eir  biskup  ok  Ogmundr  urSu  vid 
varir,  {)a  r^ttu  t>eir  mesta  hluta  ransins.  Sfdan  ferr  biskup  med 
flokkinn  heim  a  Mo8ruv6llu,  ok  hafdi  i  brott  skrin  ok  helga  d6ma, 
ok  baekr  nokkurar  ;  J)vfat  h6num  JxStti  6maklega  komnir  helgir 
d6mar  {>eir  er  bann-settir  menn  var3-veittu.  Arn6rr  Tumason  var 
J)ar  fyrir  med  Sigurdi,  ok  mart  manna.  Nu  H6r  biskup  brott,  en 
Sigur3r  'gorir  ord  Kolbeini.  KaUa  {>eir  mi  biskup  hefja  ran  ok 
hernad.  Nu  draga  hvarir-tveggju  flokka  saman,  SigurSr  ok  Arn6rr 
ok  Hallr  Kleppjarnsson,  en  f  odrum  stad  Kolbeinn ;  ok  setla  allir 

1  gorir]  here  begins  the  tenth  vellum  leaf  (the  upper  part,  half  a  leaf). 


i2o8.]  fSLENDINGA  SAGA,  26.  217 

[II.  6  :  iv.  3.] 

at  biskupi,  sem  ]peir  gorQu.  Biskup  kemr  heim  a  staoHnn  snemma 
kirkju-dagsins,  ok  syngr  J>ar  messu.  En  um  daginn  eptir  var 
Marfu-messa  in  sfSari,  ok  vill  biskup  {mr  gora  Jyjonustu  J)ann  dag ; 
J)viat  Mariu  er  stadrinn  helga6r.  f>ann  dag  kemr  Kolbeinn  med 
aukin  J)rju  hundru8  manna  ok  setz  um  staSinn.  Foru  J)a  menn 
milli  JDeirra  ok  leituSu  um  saettir.  Var  J>at  sva  J)vert  af  Kolbeini, 
at  hann  vildi  ekki  annat,  en  J)eir  menn,  sem  sekir  voru,  vaeri 
fengnir  f  vald  bans ;  en  biskup  vill  eigi  selja  menn  sina  undir  oxi, 
ef  J>eim  vseri  eigi  friSi  heiti3.  Ogmundr  atti  allan  hlut  i  at  skirra 
vandraeSum,  en  draga  saman  saettina,  er  hvarr-tveggi  var  bans  venzla- 
ma9r.  En  me3  J)vi  at  Kolbeinn  var  61ei6inga-samr,  ]pa  var  jpess 
Ieita6,  at  biskup  skyldi  rick  af  stadnum  me5  menn  sina  i  friQi.  En 
Kolbeinn  jata6i  JDVI  eigi.  En  J)6  toku  Ipeir  biskup  ok  Ogmundr 
J)at  ra6  ;  J)vfat  monnum  jpotti  sem  J>annig  mundi  helzt  ohsefa  vi5 
berask.  Mariu-messu-kveld  var  hringt  a  staSnum  ollum  klokkum 
til  aptan-songs;  ok  er  sva  sagt,  at  J)eir  Kolbeinn  heyrSu  eigi 
klokkna-hljod.  Nu  rf3r  biskup  af  staQnum  me6  J)rjii  hundrud 
manna.  Me9  honum  voru  J)rfr  abotar  ok  tveir  munkar ;  naer  fj6rum 
tigum  presta,  ok  mart  klerka.  f>ar  var  ok  mart  roskra  manna ;  en 
sumt  v6ru  strakar  ok  staf-karlar  ok  gongu-konur.  Nu  er  J)eir 
Kolbeinn  sja,  at  t>eir  biskup  rida  brott,  tok  til  or6a  Briisi  prestr : 
*  Kolbeinn,  £>ar  n'6r  biskup  nu  i  brott  me3  virSing  ykkra  beggja.' 
Kolbeinn  ba6  menn  taka  hesta  sina,  l£zk  eigi  J>ola  at  biskup  ri6i  i 
brott  me6  skogar-menn  bans.  Hann  ri'Sr  fyrir  a  veginn  me5 
fjogur  hundru3  manna,  ok  fylkir  Ii6i  sinu.  Biskup  vikr  J)a  af 
veginum  J,  ok  vildi  ri3a  fram  annars-staSar.  teir  Kolbeinn  snua 
J>ar  i  mot.  Ok  er  flokkarnir  maettusk,  J3a  l^str  f  bardaga.  Biskup 
sat  a  hesti  ok  me6  honum  abotar  ok  nokkurir  prestar ;  ok  kallaSi, 
at  eigi  skyldi  berjask.  At  J)vi  gafu  engir  gaum.  Bersi  Vermundar- 
son  fra  Mobergi  g^kk  fram  fast,  ok  spurdi  at  Ogmundi.  Naddr  he't 
fylg6ar-ma9r  Ogmundar ;  hann  rdzk  f  moti  Bersa ;  ok  foru  J)eirra 
skipti  sva,  at  Bersi  vegr  Nadd.  M  tok  Ogmundr  til  orcta :  '  Fast 
gengr  J)u  mi  fram,  Bersi/  '  tat  skaltii  finna/  segir  Bersi,  '  at  ek 
skal  ganga  enn  naer  J>&/  M  sn^r  Ogmundr  f  m6ti  Bersa,  ok 
hoggr  hann  bana-hb'gg.  Biskups-menn  bor6usk  alldjarflega,  Konall 
Sokkason,  Sveinn  J6nsson,  Vigfuss  kennima9r,  ok  margir  a9rir. 
En  er  bardaginn  var  sem  fastastr,  fgkk  Kolbeinn  steins-hogg  i 

1  vegnum,  B. 


2i8  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[II.7:  iv- 3-] 

ennit,  ok  tell  vid.  t>at  var  bana-sar ;  en  £6  hafdi  hann  vit  sitt,  ok 
beiddisk  prestz-fundar ;  ok  vildi  biskup  at  hann  naedi  J>vi.  Svardi 
hann  {)a  sattar-ei6 ;  ok  var  hiisladr  \  ok  d6  sf  San ;  ok  var6  eigi 
vfst  hverr  steininum2  hafdi  kastaS.  £ar  tell  med  Kolbeini  Brusi 
prestr,  f>6rdr  prestr  Einarsson,  ok  Bersi,  Bodvarr  Tannz  son, 
Eyjolfr  Halld6rsson 3,  Gliimr,  Styrbjb'rn,  Bjorn  Stein]p6rsson,  Starri 
Sveinsson.  En  af  biskupi  tell,  Naddr  i>6rarinsson,  ok  Einarr 
Clafsson.  En  annat  lid  Kolbeins  allt  ftydi  J)at  er  matti  fyrir  sarum  ; 
sumir  gengu  slyppir  a  vald  biskups  ok  svordu  honum  eida,  ok 
festu  honum  fdgjald  ok  skriptir  i  hans  dom.  Nu  sja  biskups-menn 
hvar  ferr  flokkr  J)eirra  Sigur6ar,  ok  Arn6rs,  ok  snua  J)eir  i  m6t 
J)eim ;  hof6u  nu  vapn  Kolbeins-manna.  feir  SigurQr  snua  undan 
ok  aptr;  en  biskups-menn  eptir  ok  heldr  tomlega  f  fyrstu;  J>viat 
sumir  lottu  en  sumir  fystu  eptir-rei6ar.  En  a6ra  n6tt  eptir,  J>a  er 
t>eir  SigurQr  ok  Arn6rr  ur5u  varir  vi5,  at  flokkr  biskups  var  mjok 
eptir  J3eim  kominn,  J>a  leyndusk  J>eir  SigurSr  ok  Arn6rr  fjorir 
saman  fra  flokkinum,  ok  ri5u  su5r  um  land4,  ok  voru  J)ar  um 
vetrinn  me6  fraendum  sinum  ok  magum.  En  Hallr  Kleppjarnsson 
ok  flokkrinn  gengu  til  saetta  vi3  biskup,  ok  jata  med  ei6um  hans 
d6mi,  hverr  a  sinum  malum.  Kolbeinn  haf6i  stefnt  til  motz  vid 
sik  ok  atfarar  vid  biskup  forvaldi  Gizurar-syni.  Hann  fra  fall 
Kolbeins  a  Kili,  ok  sn^r  J)a  aptr.  Hann  fann  Snorra  Grimsson, 
fraenda  })eirra  biskups  ok  Ogmundar,  vitran  mann  ok  vinsaalan, 
subdjakn  at  vfgslu.  forvaldr  Idt  taka  hann,  ok  hafdi  aetla6  mann 
til  averka  vi6  hann;  en  J)eim  var5  bilt5.  M  hljop  at  Klaengr,  son 
I'orvaldz,  messu-djakn,  ok  hoggr  hann  bana-hogg.  Nu  er  biskup 
at  st61i  sfnum  um  vetrinn,  ok  b/6r  erkibiskups  dom  a  ollum 
malum  f>essum.  Pvi  var  eigi  jatad.  Ogmundr  b^5r  J)a,  sem  jafnan 
hafdi  hann  fyrri  bodit,  sfnn  fjar-hlut  til  saetta  med  J)eim,  ok  margir 
adrir.  Biskup  leggr  mi  gjald  a  J)a  menn  er  at  h6num  hof6u  farit, 
t>rjii  hundrud  vaSmala  a  mann,'  e6r  fimm,  eQr  tiu,  sva  sem  sakbitnir 
t>6ttu  h6num  til.  A  einn  mann  lagdi  hann  tuttugu  hundrud. 
Biskup  sendir  menn  sma  at  draga  saman  f£  J>etta,  ok  treystusk  J)eir 
eigi  famennir  at  fara.  En  {>eir  er  fyrir  satu  {)ordu  eigi  annat  en 
gjalda  slikt  er  J)eir  krofdu;  en  kolludu  ran.  Nti  var  fllr  kurr  i 
b6ndum;  J)6ttusk  hafa  Idtifl  hofdingjann,  en  farit  sjatfr  sneypu; 

1  hunsladr,  B.  2  steinum,  B  (stein'num).  3  Hallzson,  Res.  *  land] 

Kjol,  B.         •  bilt]  vi6,  add.  Cd. ;  om.  Res,  B. 


i2o8,  1209.]  fSLENDINGA  SAGA,  27,  28.  219 

[II.  8,9:  iv.4,5.] 

Iati3  fraendr  sma  ok  vini  en  sumir  limu,  en  gjalda  f6  £  sogurt l  ofan. 
Kalla  J)eir  J)etta  allt  herna6  ok  ran  er  ]peir  lata.  Hinir  ylmask 2  J)vf 
meirr  er  yfir  fara  me6  flokkum ;  gefa  aSrar  sakir  hja  fram  bondum. 
feir  ganga  ok  yfir  bu  J>eirra  Arnors  ok  Sigur3ar,  ok  gora  marga 
hluti  jpa  er  biskup  bau5  ]peim  eigi,  heldr  banna6i  hann  J)at.  f>eir 
brenndu  bae  einn,  ok  unnu  a  nokkurum  monnum  J)eim  er  J)eir 
J)6ttusk  sakir  vi3  eiga,  ok  ]p6ttu  um  sitt  Iff  sitja ;  ok  einn  mann 
drapu  JDeir.  Drepinn  var  ok  prestr  einn  af  J)eim.  En  J)at  sem 
biskups-menn  gorQu  6spaklegt,  J)a  kenndu  baendr  ]pat  allt  biskupi. 
Biskup  kallar  baendr  f  sama  banni  sem  a6r  en  J)eir  saettusk ;  J)vfat 
J)eir  vildu  eigi  halda  J)at  er  J)eir  hof6u  fest  ok  svarit,  ok  vildu  allt  i 
m6ti  honum  J>at  er  |)eir  mattu,  sem  raun  gaf  a  si6an.  fceir  v6ru 
margir  er  stukku  nor6an  i  Dala 3  til  Sighvatz  Sturlusonar,  ok  kaer6u 
mal  sin  fyrir  honum. 

27.  En  vetrinn  eptir  Vi&ness-bardaga  4  faeddi  fora  GucSmundar- 
dottir,  kona  forvaldz  i  Hruna,  sveinbarn.     Tolu9u  menn  ]pa  um 
vi6   forvald,  at  hann  skyldi  lata  kalla  eptir  Kolbeini.     f>orvaldr 
svarar :  '  Eigi  mun  minn  son  verSa  jafnvel  menntr  sem  Kolbeinn. 
En  J)6  hafa  J)at  vitrir  maelt,  at  menn  skyldi  eigi  kalla  sonu  sfna  eptir 
J)eim  monnum,  er  skjott  ver6a  af  heimi  kalladir.     Mun  ek  son 
minn  lata  heita  Gizur ;  J)vfat  litt  hafa  J)eir  aukvisar 5  verit  i  Hauk- 
daela-aett  er  sva  hafa  heiti6  h^r  til.' 

28.  fenna  vetr  er  a  Iei6,  fara  menn  i  milli  hofSingja  me6  J)eim 
ra6a-gor6um,  at  J)eir  skyldi  draga  flokka  at  biskupi.     Var  J)ar  f>or- 
valdr  Gizurarson,  ok  Arn6rr  Tumason,  Jon  Sigmundarson,  Sighvatr 
ok   Snorri  Sturlu-synir,  Magnus  GuSmundarson,  forvaldr  Vatz- 
firSingr.     Sighvatr  sendi  or6  forSi  bro6ur  sfnum ;  ok  fundusk  J)eir 
f  Hitardal ;  ba6  Sighvatr  f>6r3  til  farar  me6  s^r.    i>6r3r  spur6i  hverju 
hann  skyldi  raSa,  ef  hann  faeri.     '  Hvi  muntu  eigi  ra6a  J)vi  er  J>u 
vill?'   segir  Sighvatr,  '  e3a  hve  fjolmennr  muntii  vera?'     '  Me6 
fimmta  mann/  segir  forSr.     'Hvat  skal  mdr  J)u,  heldr  en  annarr 
ma9r,  ef  J)ii  ert  sva  famennr  ? '     '  M  s^r  ]pat/  segir  i>6r6r.     Sig- 
hvatr var  ]pa  reiSr ;  ok  hljop  a  bak,  ok  skilQi  ]par  me3  J)eim.     Ok 
s[ag3i]  E6r3r  sva,  at  sidan  {>6tti  h6num  aldrigi  hafa  or6it  fraend- 
semi  jpeirra  slik  sem  a3r. 

Um  vetrinn  eptir  bardagann  i  ViSinesi  v6ru  dreymSir  draumar 

1  sogurt]  so  Res. ;  ]?at»  B.          2  ylmask]  B,  Res. ;  verSa  olmari,  Cd.          3  Dala] 
Res. ;  Dali,  B.         4  eptir— -bardaga]  Cd.,  Res. ;  eptir  J61,  B.         5  aupqvisar,  B. 


220  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[II.  10 :  iv.  6.] 

margin  I>at  dreymQi  mann  f  Skagafir6i,  at  hann  l*5ttisk  koma  f 
bus  eitt  mikit;  J3ar  satu  inni  konur  tvaer  bl68gar  ok  re^u  afram. 
H6num  {xStti  rigna  b!6di  f  Ij6rana.  Onnur  konan  kvad  :— 

Roum  '  vit  ok  roum  vit,  rignir  blo&i, 
Gu6r  ok  Gondul  fyrir  gumna-falli : 
Vit  skulum  ra&ask  i  Rapta-hlifl ; 
par  munum  b!6taSar  ok  bolvadar. 

En  f  Vestfjordum  dreymSi  mann :  at  hann  J)6ttisk  kominn  i  litla 
stofu,  ok  satu  uppi  tveir  menn  svart-klaeddir,  ok  hof6u  grar 
kollhettur 2  a  hofdi ;  ok  t6kusk  f  hendr ;  sat  a  sfnum  bekk  hvarr, 
ok  r^ru.  £eir  raku  hendrnar  sva  fast  a8  veggina,  at  J)a  reiddi  til  fallz. 
Sfdan  kvac5u  J>eir  visu  J)essa ;  ok  kvad  sftt  orS  hvarr : — 

Hoggvask  hart  seggir,  en  hallask  veggir; 
ilia  eru  v4r  settir  er  inn  koma4  hettir : 
Verk  munu  upp  innask,  pa  er  aldir  finnask5 
(enginn  er  a  somi)  a  efsta  domi. 

29.  Um  varit  eptir  Paska  draga  J)eir  sjau  hofdingjar,  er  a3r  eru 
nefndir,  flokka  saman,  ok  fara  at  biskupi.  £orvaldr  VatzfirSingr 
var  me8  J>rja  tigi  manna,  ok  gengu  J>eir  allir.  Hann  hafSi  oxi  f 
hendi,  ok  studdi  eigi  ni8r  skaptinu  er  hann  for  nor3r  e6r  nor&an. 
En  er  flokkarnir  k6mu  saman,  hofSu  J)eir  sjau  hundruS  manna,  er 
biskupi  veittu  heimsokn  a  staSinn.  Biskup  haf6i  fyrir  fatt  lid  utan 
heima-menn  sfna,  Jjviat  menn  gengu  mjok  undan  h6num,  ok  vilja 
nalega  ekki  veita  h6num.  Ogmundr  vildi  til  ok  veita  h6num,  ok 
komzk  eigi ;  J)viat  flokkr  var  gorr  i  m6ti  h6num.  Ogmundr 
komzk  undan,  en  J)eir  t6ku  skjoldu  hans  or  kirkju  ok  hesta  hans, 
sva  at  hann  gat  hvergi  farit.  £eir  Sigur6r  ok  Hallr  v6ru  fyrir  J)eini 
flokki. 

£a  er  flokkarnir  rf3a  a  staSinn,  v6ru  biskups-menn  a  husum 
uppi,  ok  hoffiu  buizk  J)ar  til  varnar.  Var  J>ar  mart  roskra  manna ; 
gengu  J>eir  hof6ingjarnir  um  baeinn,  ok  hugdu  at  hvar  au8vellegast 
vaeri  at  at  saekja.  f>6r6r  Bodvarsson  lagSi  f>at  til,  at  t>eir  skyldu 
um  kveldit  aepa  her6p,  en  ganga  eigi  at  fyrr  en  um  morgininn ;  ok 
le*zk-aetla,  at  J>a  mundi  J)unn-skipa8ra  a  husunum,  en  um  kveldit. 
J»at  f6r  sva  sem  hann  gat,  at  margir  menn  leyndusk  frd  biskupi, 
sumir  til  6vina  hans,  en  sumir  a  annan  veg  f  brot,  sva  at  fatt  var 

1  Roum  (bissyllable),  Res. ;  Rom,  B.  2  gra  kollhottu,  Res.  3  a]  B,  Res. ; 
i,  Cd.  •  grair,  add.  B ;  om.  Cd.  and  Res.  6  pau  er  aldri  finnaz,  B  and  Res. 


i2o9.]  fSLENDINGA  SAGA,  29.  221 

[II.  ii  :  iv.  6.] 

eptir  um  myrgininn.  fa  gengu  f  kirkju *  til  fri5ar  jpeir  menn  er 
s£r  £>6tti  dvsent  til  gri6a.  En  J)a  er  fatt  biskups-manna  var  eptir, 
J>a  hljopu  J>eir  a  J>a  til  bardaga.  forkell  prestr  Bergjporsson  er 
Naddr  er  kalladr,  vardisk  drengilega,  ok  fe*ll  J>ar  f  husum.  £ar 
v6ru  fleiri  menn  drepnir,  en  sumir  f  husum  inni.  Einn  drapu  J)eir 
i  kirkju-gar&num,  sva  at  blod  hraut  a  kfrkjuna.  Sex  menn  l^tusk 
JDar  af  biskups-monnum.  f>eir  Arnorr  letu  ok  sex  menn.  Si6an 
hljopu  ]?eir  i  husin  inn,  ok  brutu  upp  hurSir  ok  hirzlur,  lok  ok  lasa, 
at 2  leita  manna.  Nii  gora  jDeir  Arn6rr  biskupi  tva  kosti :  annan, 
at  hann  skyldi  taka  J>a  or  banni,  en  {)eir  mundu  gefa  grid  JDeim 
sumum  er  f  kirkju  voru ;  en  biskup  skyldi  fara  af  sta8num,  ok 
koma  J)ar  aldri  sf6an,  ella  mundu  J)eir  drepa  ]?a  alia  er  i  kirkju 
v6ru,  ok  eira  ongu  vaetta,  en  hafa  J)6  biskup  af  staSnum  svivirSlega. 
Biskup  kaus  hvarngan  kostinn ;  sagSisk  eigi  mega  leysa  J)a.  fat 
var9  vi6  baen  J)eirra  manna  er  dau6a-menn  voru  J)a,  at  biskup  vann 
J>at  til  lifs  J)eim,  at  hann  saung3  yfir  J)eim  Miserere;  ok  sagdi 
J)eim  J>6,  at  J)a  v6ru  f>eir  eigi  lausari  en  a6r.  Eptir  J>at  by6r 
Snorri  Sturluson  biskupi  til  sin  ;  ok  ferr  biskup  brott  me6  honum 
J)ann  dag.  En  er  biskup  var  i  brott,  gengu  ]?eir  Arn6rr  i  kirkju 
me6  vapnum,  ok  eggja  hina  ut,  er  inni  v6ru,  ok  J3eir  J)6ttusk  mestar 
sakir  vi6  eiga,  ella  kvo6usk  J>eir  mundu  saekja  J>a  e6r  svelta  f 
kirkjunni.  M  tok  Sveinn  Jonsson  til  or6a :  '  Gora  mun  ek  kost  a 
lit  at  ganga.'  f»eir  spur6u  hverr  sa  vaeri.  'Ef  J)^r  limit  mik  at 
hondum  ok  fotum,  a3r4  en  J)^r  hals-hoggit  mik.'  En  ]pessu  var 
honum  jdta6.  G£kk  hann  J)a  lit  ok  allir  {>eir ;  J)viat  J)eir  vildu  at 
kirkjan  saurgaSisk  eigi  af  J)eim  e6a  J>eirra  b!66i.  Allir  g^ngu 
slyppir  lit.  Var  Sveinn  £>a  limadr,  [ok  saung]  medan  Ave 
Maria.  Si5an  r^tti  hann  halsinn  undir  hoggit;  ok  var  all-mjok 
Iofu8  hans  hreysti 5.  t»ar  var  ok  hals-hogginn  Skaeringr  klerkr ;  ok 
inn  J)ri3i  sekr  ma3r.  fessir  hof6u  aSr  latizk  af  biskupi :  fcorkell 
prestr,  Leifr  forgeirsson,  Bar6r  ok  Steingrimr,  Handar-Leifr 6, 
Einarr  Hallvar6z-son,  ok  forarinn,  ok  er  nu  tal6r  sa  er  i  kirkju- 
garSi  var  drepinn.  En  af  ]peim  er  til  s6ttu  le'tusk  J>essir :  BergJ)6rr 
ok  Gizurr,  Sigmundr  svalr,  ok  Einarr  Birki-beinn,  ok  Simon  prestr. 
fceir  er  sekir  v6ru,  voru  faeroHr  i  ur9,  ok  lagu  J>ar  tva  manuSr.  En 
sina  menn,  J)a  er  J)ar  f<611u  an  i6ran  ok  lausna,  J)a  gr6fu  J)eir  at 

1  Here  ends  the  tenth  vellum  leaf.  2  at]  Res. ;  ok,  Cd.  3  song]  las,  B. 

*  aor]  add.  Res.,  B.  s  sem  Gu6  hjalpi  honum,  add.  B ;  om.  Res.  6  Hnud- 

Leifr,  Cd. 


222  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[II.  12,  13:  iv.  7.] 

kirkju,  ok  kolludusk  peir  pat  allt  Ifkja  eptir  biskupi,  er  hann  le"t 
sekja  menn  f  kirkju  ganga.  Biskup  le*t  ok  einn  mann,  pann  er 
fallit  hafdi  af  Kolbeini  idrunar-lauss,  eigi  at  kirkju  liggja1  manu5. 
Morgu  var  par  rsent  ok  stolit  pvf  er  stadrinn  atti,  ok  pat  er  menn 
attu  f  hestum  ok  herbunadi,  ok  flest  pat  er  utan  kirkju  var.  M  er 
mann-drapum  var  lokit,  t<5ku  hofdingjar  til  sfn  menn  pd  er  peim 
likadi,  ok  gafu  grid.  Gordi  pat  hverr  f  pra  o6rum.  Sighvatr  gaf 
grid  Konali  Sokkasyni,  en  Snorri  Vigfusi  kennimanni.  l>eir  v6ru 
flestir  af  inum  staerrum  monnum,  er  nokkurn  mann  t6ku  til  sfn. 
En  er  biskup  var  ridinn  af  heVaSi,  gorQu  peir  Arn6rr  alia  vega  ord 
fra  se*r,  ok  le"tu  presta  taka  alia  menn  6r  banni,  ok  tiSir  syngja,  ok 
gora  alia  pj6nostu,  bae5i  par  at  stadnum,  ok  at  ollum  kirkjum ;  ok 
sog8u  pat  biskups-leyfi.  Alia  pa  menn,  er  biskupi  hof6u  fylgt  e6r 
fullting  veitt,  ok  par  voru  eptir,  kugudu  peir  til  sjalfdaema  vi3  sik, 
svd  vfgdan  sem  6vfg6an ;  ok  leggja  f^-gjold  a  ofan :  prju  hundrud, 
e8r  fimm  hundrud,  e3r  tiu  hundru5,  e5r  tuttugu  hundru6,  e3r  prja 
tigi  hundraSa,  e6r  fj6ra  tigi  hundraSa,  e6r  sex  tigi  hundra6a. 
Ogmundr  l^t  hundraQ  hundra6a  ok  hdra6s-vist  a6r  l^tti.  F6r  hann 
pa  austr  f  Hofs-teig.  Suma  menn  gor6u  peir  utlaga  b6ta-lausa. 
Fj6rir  g65ir  menn,  prestar  tveir  ok  leikmenn  tveir,  v6ru  til  jams 
faerSir  um  pat  at  peir  hefSi  eigi  unnit  a  Kolbeini ;  ok  ur6u  peir  allir 
vel  skfrir  um  pat  mal. 

3O.  Nu  setjask  peir  Arn6rr  ok  SigurSr  yfir  stadinn  ok  alia 
sta6ar-eign,  ok  skipa  menn  til  at  taka  tfundir  biskups  ok  alia  hans 
eigu.  Um  varit  eptir  sendir  biskup  breT  sfn  til  sta6arins,  ok  bad 
laesa  kirkju,  ok  kalladi  hana  saurgada,  bae6i  af  mann-drapi  ok  grepti 
bann-settra  manna.  Var  ok  sva  gort.  fa  var  tjald  reist  litan 
kirkju-gar6z,  ok  par  messur  sungnar.  fceir  Arn6rr  ok  SigurSr  pola 
eigi,  at  kirkja  s£  tf6a-laus;  fara  til,  ok  prongva  prestum  til  at 
syngja  f  kirkju,  ok  eigi  messur  fyrst.  En  p6  nokkuru  sfdarr  var 
par  framin  oil  pj6nosta  ok  Ifk  J6r6u6. — Aumleg  ok  hormuleg 
Kristni  var  par  pa  at  sja.  Sumir  prestar  Iog6u  messu-saung  fyrir 
hrezlu  vi6  Gud ;  sumir  fromSu  fyrir  hraezlu  sakir  vi6  hofdingja ; 
sumir  at  sfnum  sjalfs-vilja.  Hofu6-kirkjan,  m66irin,  sat  f  sorg  ok 
sut,  ok  sumar  daetrnar  meQ  henni ;  en  sumar  gugnudu  eigi  yfir 
hennar  harmi,  [ok  Iif6i]  hverr  sem  lysti ;  en  enginn  por6i  um  at 
vanda,  n6  satt  at  masla2.  Gu6mundr  biskup  var  um  vetrinn  f 

1  liggja]  B,  Cd.,  Res. ;  leggja,  Cd.  2  aumleg— maela]  this  is  undoubtedly  a 

clerical  interpolation,  although  now  found  both  in  A  and  B,  as  well  as  in  Res. 


I2o9-i2[i.]  fSLENDINGA  SAGA,  30,  31.  223 

[11.13,14:  if.  8.] 

Reykjaholti  me6  Snorra.     En  um  vdrit  for  hann  nor3r  til  Hriita- 
fjardar,    ok    aetla6i    a    skipi    nor6r    til    stadarins    e8r    allt    til 
Austfjar6a.     En  er  J>eir  Arnorr  fregna   J)at,  ok   aetla  at  biskup 
muni  aetla  a  staSinn,  J)a  draga  JDeir  lid  saman,  ok  setja  menn 
fyrir  hja  hofnum  ]peim  er  liklegast  J)6tti  at  hann  mundi  lenda. 
En  Arnorr  setlar  at  snua  flokkinum  til  motz  vi6  biskup,  J>egar 
hann  fre'ttir  til  hans.     En  er  biskup  fre'ttir  Ii6-samna6inn,  vendir 
hann    aptr,  ok  ferr  til   skipa   til   SteingrimsfjarSar ;    fre'ttir   hann 
J)a  me5fer6  prestanna  ok  tida-gord,  baedi  a  staSnum  ok  annars- 
stackr.     Biskup  bann-settr  alia  J)a  presta  er  messur  hof5u  sungit 
f  oleyfi  hans,  ok  attu  allt  samneyti  viS  bann-setta  menn.     Biskup 
ferr  um  sumarit  yfir  Vest-fjorSu ;  en  um  vetrinn  var  hann  a  BreiSa- 
bolstaS  1  SteingrfmsfirSi  me5   Berg£6ri  Jonssyni.     Ok  urSu  J)ar 
margir  hlutir,  Jpeir  er  frasagnar  vseri  ver3ir,   ok  jarteignum  J)6tti 
gegna,  J)6  J)at  s6  eigi  rita6 l  i  J)essa  b6k ;  bseSi  J)at  er  biskup  atti 
vi6  flag6  J)at,  er_  J>eir  kolluSu  Sel-kollu,  ok  mart  annat.     Prestarnir 
foru  sinu  fram  um  J)jonostu-gor6ina,  hvat  sem  biskup   sag6i,  ok 
hof6u  helzt  ra6  um  sfnn  vanda  vi6  Gunnlaug  munk,  er  mestr 
klerkr  ok  go5vilja-ma9r  {)6tti  vera  J)ar  i  sveitum 2.     Um  varit  eptir 
var  fundr  Iag3r  me6  J)eim  biskupi  ok  Arnori  til  ssetta,  ok  baud 
Arnorr  marga  kosti  saemilega ;  en  JDO  vildi  hann  eigi  at  biskup  faeri 
d  stadinn,  sva  at  hann  st^rSi  fleira  en  klerkum  ok  ti3um.     Um 
sumarit  eptir  for  biskup  vestan  me 6  tuttugu  menn,   ok  kemr  i 
Eyjafjor9  a  ovart,  til  Hallz  Kleppjarnssonar ;  ok  tekr  hann  vel  vid 
biskupi ;  J)vfat  J)eir  hof6u  saezk  a9r.     Nu  fr^tta  J)eir  Arnorr  f>etta, 
ok  draga  H6  saman,  ok  sva  J)eir  Hallr  ok  biskup  i  mot ;  ok  finnask 
J)eir.     Nu  vard  sva  po  til  hagat,  at  {)eir  skil6u  ohappa-laust ;  en 
saett  var5  engin.     Vendu  J>eir  Hallr  ok  biskup  J)a  undan,  ok  vildu 
eigi  6fri6.    Ok  ferr  biskup  {>a  nor5r  i  s^slu  sina,  ok  syngr  f  tjoldum 
messur,  en  eigi  i  kirkjum,  me6an  eiga  var  hofuS-kirkjan  hreinsu5. 
31.  M  kom  lit  breT  ^ris  biskups  sva  maelanda 3 : — 
4 '  fdrir  erkibiskup  sendir  hormungar-or5  ok  heilraeSa  Arn6ri  Tu- 
ma-syni,  SigurSi  Orms-syni,  forvaldi  Gizurar-syni,  Joni  Sigmundar- 

1  rita6]  J>eir  ritnir,  B.       2  ok  hofSu — sveitum]  om.  B.      s  koma — mselandi,  B. 

*  The  Res.  (see  Bs.  i.  503)  omits  the  following  letter ;  instead  of  which  there  is  this 
brief  sentence — f»a  koma  ut  brcf  f>6ris  erkibiskups,  ok  voru  bar  a  utan-stefningar  ; 
ok  tekit  hart  a  ovinum  biskups.  Ok  kyrSusk,  etc.  This  is,  we  believe,  the  true, 
original  text,  such  as  it  came  from  the  hand  of  Sturla.  The  letter  itself  has  since 
been  inserted  by  the  compiler  of  our  present  Sturlunga  text. 


224  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[II.  15:  iv.  8.] 

syni,  Halli  Kleppjarns-syni,  Snorra  Sturlu-syni :  Sannlegt  J)ykkir  oss, 
at  byrja  breT  vart  ok  orendi  af  hormung  ok  heilrsedum  ;  J)vfat  svd 
sem  ve'r  eigum  at  fagna  ydrum  fagna6i,  sva  eigu  ve'r  at  6fagna 
ydrum  6fagnadi ;  t>vfat  s^sla  var  ok  P&r  postoli  skyldir  oss,  "Gaudete 
cum  gaudentibus  et  flete  cum  flentibus  :  "  "Fagna  peirra  fognudi  er 
fagnad  gora  Gudi,  en  grata  hina  er  vi5  hann  gremjask."  En  eptir 
Guds  ordum  sjalfs,  f>d  gremsk  sa  vid  Gud  er  vi6  bans  b'rendreka 
gremsk,  £at  er  biskupa  ok  presta.  Hann  segir  sfnum  postolum: 
"  Qui  vos  audit,  me  audit ;  qui  vos  spernit,  me  spernit: "  "  Sa  er  ydr 
hl/dir,  hann  htydir  me'r ;  en  sd  er  ydr  forsmair,  hann  forsmdir  mik." 
Sb'mu  ord  taka  til  var ;  fyrir  J)vf  at  J)eir  v6ru  vdrir  forfedr,  en  ve'r 
Jjeirra  synir,  sem  Propheta  segir :  "  Pro  patribus  nati  sun/  tibi  filii." 
H  kenning  kennu  v^r,  er  J)eir  le'tu  oss ;  ok  me8  somu  ombun,  ef 
v^r  flytjum  vel ;  me6  somum  gjoldum  ok,  ef  veV  flytjum  ilia.  Haleitr 
er  varr  vandi,  ef  ve'r  J>egjum  ok  heptum  eigi  glaepi ;  J)viat  ef  J)at 
goru  vdr,  J)a  er  t^nd  salin  ins  synduga ;  en  Gu6  heimtir  hana  af  oss ; 
ok  er  611kr  kostr,  at  falla  f  nokkura  grimd  vid  mennina,  hvegi  mattkir 
er  JDeir  eru  e5r  grimmir,  heldr  en  gremjask  vi3  Gu6.  En  he'San 
spyrsk  hormulegr  grimmleikr  ok  fatidr,  Gu6i  ok  ollum  Gu6s  logum 
gagnstae61egr,  er  GuSmundi  biskupi  er  veittr,  ef  sva  er  voxtr  a,  er 
margir  segja,  at  61aer3ir  menn  hafi  hann  fyrir-daemdan,  J)ar  sem 
einginn  ma5r  a  d6m  a  h6num  nema  pafinn  ok  v^r  af  pafa  hendi ; 
ok  hann  mi  settr  af  sfnu  biskups-riki ;  haett  af  morgum  salum  til 
dbyrgSa ;  menn  af  honum  drepnir,  ok  nokkurr  prestr  i  J)eirra  tolu. 
En  J)enna  vanda  a  eingi  at  leysa  nema  pafi  sjalfr,  aSrir  ok  f  m6ti 
teknir.  Nu  er  J^annig  komit,  at  £essi  mein  ver3a  aldri  med  orQ- 
sendingum  slokt;  v^r  hofum  J)at  freistaS,  en  yfir-baetr  hafa  frest- 
ask,  ok  veldr  J)vi  vansi  sumra,  ofskap  ok  J)ralyndi  J)eirra  er  i  ollu 
t>ralyndask.  En  J>a  er  v^r  leitum  vid  at  rannsaka,  hvaSan  Jpessar 
sakir  rfsa,  e8r  hverir  me9  kappi  leita  til,  heldr  at  naera  J)essi  mal 
en  slokva,  J>a  visa  sumir  sokum  f  einn  sta6,  sumir  i  annan;  ok 
sjam  vdr  fyrir  f>at  eigi  annat  heilt  f  J>essu  mali,  en  biskup  saeki  d 
fund  vdrn,  ok  l>eir  med  h6num,  er  h^r  eru  d  nefndir.  f>at  bodum 
v^r  yfir  til  f  hl^dni,  Gudi  til  £akka,  Heilagri  Kristni  til  frelsis, 
syndum  ydrum  til  lausnar,  en  ollum  landz-tyd  til  fiurftar:  at  JD^F 
saekit  d  sumri  d  fund  vdrn  ;  en  ve'r  skulum  alia  stund  d  leggja,  at  6ssett 
falli,  sdtt  rfsi,  sdlin  hjalpist,  ok  langr  fridr  standi  f  t)essu  landi.  Til 
langra  meina  mun  standa,  eptir  f>vf  [er]  Gud  kennir  oss,  ef  jaetta  rad 
er  fyrir-litid.  En  J)er,  Arn6rr,  ok  J>eim  odrum  er  \>u  hefir  yfir  Guds 


i2iT,  i2i2.]  fSLENDINGA  SAGA,  32,  33.  225 

[II.  1 6, 17:  iv.  9.] 

eigu  ok  biskups-stol  settu.  M  bj63u  v£r  J)eim  af  GuSs  halfu 
fastlega  i  hl/ctai,  at  £>£r  fait  honum  af  stadarins  f6  sva  mikit,  at 
hann  megi  saemilega  utan  fara ;  ok  hvarki  kenni  hann  neisu  i  litan- 
for  n6  aptr-hvarfi.  En  ef  J^r  afraekist  petta  vart  bod,  pa  vitiQ  pat 
vfst  at  y5arr  vandi  eyksk  margfallega.' 

32.  Nii  kyr3usk  peir  Arnorr  vi6  bre'fin.     En  biskup  for  til  H61a 
um  haustid ;  ok  sat  par  i  fri6i  um  vetrinn  enn  at  kalla ;  ok  eigask 
peir  Arnorr  eigi  vi6  pann  vetr.     M  ganga  margir  menn  til  saetta 
vi3  biskup.     f>ann  vetr  er  Gu9mundr  biskup  var  i  SteingrimsfirSi, 
anda6isk  Pall  biskup,  iii  kal.  Decembris ;  en  kosinn  var  til  biskups 
Teitr  Bessason,  systur-son  f>orvaldz  Gizurarsonar ;  ok  for  £orvaldr 
litan  med  honum.     Teitr  andaSisk  i  Noregi,  ok  var6  eigi  biskup. 
M  anda6isk  GuSmundr  inn  D^ri  ok  Jon  Sigmundarson. 

33.  I  J>enna  tima  bjo  Kalfr  Guthormsson  a  Grund  i  EyjafirSi ; 
hann  atti  Osku1  forvarSz  dottur  ens  au5ga.     Guthormr  h^t  son 
J)eirra  en  Jorunn  dottir.      Kalfr  J)6tti  ]pa  beztr  bondi  i  Eyjafir6i» 
M  bjo  at  Hrafnagili  Hallr  Kleppjarnsson ;    hann   atti  Ingibjorgu 
dottur  GuSmundar  ins  Dyra.      Einarr  ok   Kleppjarn  voru  synir 
J)eirra.     Me9  {)eim  Halli  ok  Kalfi  var  6J)okki  mikill,  ok  var6  J)eim 
mart  til ;  haf6i  Hallr  J)d  manna-forra9  mest  i  EyjafirSi.    i>6tti  Kalfr 
ekki  trur,  at  leita  eigi2  a  J)ingmenn  sina.      fceir  deil6u  ok  um 
hval-mal  nokkut;  ok  faar$u  J)at  til  Al]pingis;  ok  var  hvarr-tveggi 
inn  mesti  flutnings-ma3r  sins  mals.     fdtti  J)at  se  sannara,  er  sa 
tala9i  er  pa  flutti  sitt  orendi.     En  J)6  fengu  peir  eigi  samit ;  pvfat 
peim  vard  mart  til.     Hrafngilingar  ortu  mart  um  Kalf,  ok  gor6u 
um  hann  spott  mikit.     f'etta  var  kvedit : — 

Vetrungs  faedisk  efnit  eitt ;    ollum  er  J>at  monnum  leitt ; 
tvennar 3  liggja  til  J>ess  baetr ;    tveir  einir  'ru  undir  faetr : 
Hollzti  hefir  J>at  lengi  lifat ;    lati  menn  £at  hondum  prifat! 
eigi  er  J>at  sem  annarr  smali,  enginn  skap&r  fyrir  arsinn  *  hali. 

Ok  enn  J)etta  : — 

Reid'k  fyrir  dyrr  ok  du5a'k  dyn  ha-skutil  brynju 
(eldr  16k5  yggs  und  skildi)  oskjalfandi  Kalfi: 
Maelt  vara  gott  b4  er  gjoltu6  Grundar-menn  sem  hundar 
(byss  var  i  braelum  Kusla7  beim)  i  virki  heima. 

Ok  enn  var  petta  kve6it : — 

Hefir  um  hrepp  inn  efra  (hann  er  gorr  at  brotz-manni, 
t>at  er  kotmanna  kynni)  Kalfr  mat-gjafir  halfar. 

1  -ffisu  (!),  B.       2  eigi]  om.  B  and  Res.       3  tvenar,  B.       *  ar5zinn,  B.       5 14k]  B, 
Res. ;  liggr,  Cd.      6  Thus  also  Res. ;  vi5  gylltv  (!),  B.      7  kusla]  B,  Res. ;  kussa,  Cd. 
VOL.  I.  Q 


226  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  18  :  iv.  io.] 

34.  f  penna  tfma  bdfiu  peir  Arn6rr  Tumason  ok  Sigur&r  Ormsson 
Sighvat  Sturluson,  at  hann  skyldi  raSask  pangat  nor8r  f  sveitir. 
Vildi  Sigurflr,  at  Sighvatr  taeki  vi8  godorQum  peim,  er  hann  hafSi 
gefit  Tuma  Sighvatz-syni,  syni  bans ;  en  Arn6rr  haf6i  pa  tyst  utan- 
ferd  sfnni  af  malum  peirra  biskups.  SigurSr  bjo  pa  a  MoSruvollum 
f  Horgardal;  ok  v6ru  pau  Sighvatr  ok  Halld6ra  par  jafnan  at 
kynnis-s6kn.  Ok  eitt  sinn  er  Sighvatr  var  a  MoSruvollum,  kom 
Kalfr  Guttormsson  at  finna  hann,  ok  kaer6i  fyrir  h6num  missaetti 
peirra  Hallz.  En  Sighvatr  1&  seV  fatt  um  finnask ;  \6zk  eigi  vilja 
fysa  Kalf  vandrae3a,  en  le'zk  vin  hans  skyldu  vera  ok  varSveizlu- 
madr,  hvatfki]  er  h6num  kynni  til  handa  at  bera.  Ok  mseltusk 
peir  vel  vi3  at  skilnadi.  {'at  var3  prim  vetrum1  eptir  bardagann 
d  Holum  a  J61a-fostu,  er  Kalfr  vard  J>ess  viss,  at  Hallr  Kleppjarns- 
son  dtti  Iei5  til  Munka-fverar.  tangat  f6r  ok  um  daginn  J6n 
Eyj61fsson,  er  atti  ValgerSi  systur  Kalfs ;  hann  bj6  f  Mb'Srufelli ;  ok 
er  J>at  sumra  manna  sogn,  at  pat  vseri  ra6  peirra  Kalfs  beggja. 
Kalfr  f6r  si'6arr  um  daginn,  ok  me5  honum  Styrbjorn  klokku-nef, 
m65ur-br66ir  hans,  er  bjo  f  Gnupu-felli,  ok  peir  tveir  Steingrims- 
synir,  Eldjarn  prestr  ok  ^orgeirr.  l>eir  v6ru  d6ttur-synir  Tuma 
Kolbeinssonar 2.  En  er  peir  k6mu  til  Kerar,  gengu  peir  Hallr 
Kleppjarnsson  tveir  ne6an  a  vollinn.  Sneri  peir  Kalfr  pegar  f 
m6ti  peim,  ok  saettu  averkum  vi6  Hall;  en  hann  horfa6i  undan, 
ok  var6i  sik.  Menn  v6ru  uti  d  ba3num ;  ok  taladi  Austma6r  einn 
um,  hvart  menn  ber6isk  a  vellinum  ni6ri.  J6n  Eyj61fsson  svarar : 
'  Skylmask  menn  par/  segir  hann.  Ok  var6  J>vf  eigi  til  hlaupit,  er 
hann  t6k  pann  veg  a.  f>eir  Kalfr  unnu  allir  d  Halli,  ok  l^t  hann 
par  Iff  sftt.  Sneru  peir  Kalfr  pa  f  brott ;  ok  f6r  hann  heim  a" 
Grund  um  kveldit.  En  heima-menn  d  tverd  bjoggu  um  lik  Hallz. 
Kalfr  stefnir  at  sdr  vinum  sinum  ok  fraendum ;  ok  haf6i  fjolmennt 
d  Grund ;  ok  Iei8  sva  fram  til  J61a.  Synir  Hallz  v6ru  ungir,  ok  var 
Klaengr  br68ir  hans  vfgsakar-adili.  ^d  er  vfg  Hallz  spur5isk  vestr 
f  Dali  til  Saufia-fellz,  segja  menn  at  Sighvatr  Sturluson  kvaedi  vfsu 
pessa : — 

Nu  spurSu  v£r  "horftan  (ndir  hrafn  at  J>vi  tafni ; 
heipt  hefir  herr  fyrir  giptu)  Hall  Kleppjarns  son  fallinn : 
f>ar  er  Eyfirftings  orSit  all-mart  ins  for-snjalla 
(gunn-m&va8  hne  grennir  ge6-hraustr)  lokit  trausti. 

1  prim  vetrum]  emend.,  see  Bs.  i.  504,  foot-note  (viz.  from  the  spring,  1 209, 
till  December,  1212);  •  v.  vetrum,'  B,  Res.;  um  vetrinn,  Cd.  2  dztra  ss.  Kolb. 

Tuma  s.,  B  (badly).         »  miva]  Res. ;  mana,  Cd. 


i2i2,  i2i3.]  fSLENDINGA  SAGA,  34-36.  227 

[II.  19,  20:  iv.  io,  II.] 

f>at  var  J61a-dag  inn  fyrsta,  at  Kalfr  spurdi,  at  Klsengr  Kleppjarns- 
son  vaeri  kominn  a  Espihol  me3  flokk  mikinn,  ok  ge*kk  ]par  til 
matar.  Kalfr  sendi  £a  menn  upp  til  Mo6rufellz,  ok  vi5ara  a  baei, 
at  stefna  monnum  at  seV.  Guthormr  Jonsson  hljop  jpegar  ofan  til 
Grundar  er  or6sendingin  kom ;  ok  v6ru  ]?eir  Klaengr  ]pa  kommir  a 
baeinn.  Guthormr  hljop  at  virkinu  ok  langt  upp  i  vegginn,  sva  at 
hann  naSi  oxinni  upp  a  virkit;  ok  las  sik  sva  upp.  f>eir  Kalfr 
v6ru  fyrir  f  virkinu,  ok  bjoggusk  til  varnar,  bae3i  konur  ok  karlar. 
f>eir  Klaengr  s6ttu  at,  ok  hof6u  a  o3ru  hundraSi  manna.  Fengu 
J>eir  Kalfr  litt  vorn  vi3  komit  fyrir  lifis-fjolfia  [sakir],  ok  stukku  6r 
virkinu  ok  inn  i  husin.  UrSu  nokkurir  menn  sdrir  af  Kalfi ;  einn 
hljop  i  kirkju,  ok  var  sa  saer5r  af  Klaengs -monnum  innar  vi5  rei6u- 
stol.  Menn  attu  J>a  hlut  f  at  jpeir  skyldu  ssettask;  ok  htyddisk1 
Klaengr  a  J)at.  Kom  jpeir  eigi  o6ru  vi6,  enn  Kalfr  seldi  sjalfdaemi 
fyrir  vig  Hallz.  Ok  skildu  J>eir  vi3  J)at.  Klaengr  gor5i  gor6  Jpessa 
um  varit,  tvau  hundruS  hundraSa  fyrir  vigit.  Kalfr  skyldi  vera 
utan  J^rja  vetr,  ok  he'racSs-sekr  or  EyjafirSi.  I>etta  f^  allt  gait  Kalfr, 
sem  gort  var ;  ok  f6r  utan,  ok  g£kk  su9r,  ok  t6k  lausn  allra  sinna 
mala ;  h^lt  ok  alia  saett  vel. 

35.  Nu  um  sumarit  eptir  vig  Hallz  biiask  ]peir  til  utan-fer8ar 
Gu5mundr  biskup  ok  Arn6rr  Tumason.     La  biskup  til  hafs  sex 
vikur,  ok  sig!5i  ut  tveim  sinnum  ok  varQ  aptr-reka,  ok  var  borinii 
sjiikr  af  skipi.      En  tveir  menn  foru  utan  af  J)eim  er  erkibiskup 
hafSi  utan  boQat  me6  biskupi.     Arn6rr  f6r  utan  um  sumarit  af 
J>eim  sex  er  me5  honum  v6ru  nefndir.     M  f6r  ok  utan  forvaldr 
Gizurarson  ok  Teitr  biskups-efni.     En  Gudmundr  biskup  f6r  utan 
vetri  sfdarr ;  ok  var  inn  fyrsta  vetr  f  Vik  austr ;  ok  lengst  var  hann 
me5r  Nichulasi  biskupi. 

36.  Vetr  J)ann  er  Hallr  Kleppjarnsson  var  veginn  a  J61a-fostu, 
1&  f'orvaldr  Snorrason  drepa  Hrafn  Sveinbjarnarson  a  Eyri  f  Arnar- 
fir6i  a  Langa-fostu ;   sem  segir  i  sb'gu  J)eirra  {'orvaldz  ok  Hrafns. 
feir  raentu  ok  ]?ar  morgu  ok  g66u  i  fe'-munum  a9r  t>eir  f6ru  i  brott. 
Tveir  gripir  v6ru  J>eir  J)ar,  er  Gu6mundr  biskup  haf3i  gefit  Hrafni, 
er  fra  er  sagt ;  ]pat  var  s61ar-steinn  ok  kven-kyrtill  med  hloQum 
bla-bruna6r.     En  er  J)eir  aetluSu  hann  a  brott  a  taka,  J)a  s^ndisk 
J)eim  sem  J)at  vaeri  svartr  fatz-toturr;  ok  kostu6u  eptir;  en  s61ar- 
steininn  hof3u  J)eir  til  sjovar.     M  s^ndisk  J>eim  hann  sem  annarr 


1  hlyddi,  B  and  Res. 
Q  2 


228  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[II.  36,  37  :  iv.  19-] 

fjoru-steinn  ok  kostudu  ni6r.     Ok  er  J)eir  v6ru  d  brott  farnir  \>i 
fannsk  s61ar-steinninn  *. 

37.  f  t>enna  tfma  r&k  Sighvatr  Sturluson  nor3r  til  Eyjafjardar,  ok 
var  inn  fyrsta  vetr  a  Modruvollum  f  Horgardal  me6  Sigur6i  Orms- 
syni 2 ;  annan  vetr  atti  hann  i  bui  vi6  hann.  Eptir  J>at  keypti  hann 
Grundar-land  i  Eyjafirdi,  meS  J>vf  m6ti,  at  Runolfr  prestr,  sem 
sfdan  var  vigdr  til  abota,  g6kk  i  borgun  fyrir 3  Kalf  Guthormsson, 
ok  gait  fyrir  landit.  En  Sighvatr  handsalaSi  h6num  Saudafell  i 
ved  at  m6ti ;  ok  f6r  hann  pangat  at  bua 4.  En  Sighvatr  gordi  ]pa 
bu  a  Grund,  ok  bj6  J>ar  til  elli.  Kalfr  Guthormsson  keypti  Mikla- 
bae  f  Skagafirdi,  ok  bj6  £>ar  medan  hann  Kf3i.  f  J)enna  tfma  v6ru 
i  Eyjafirdi  margir  stor-baendr,  ok  ^f^usk  t>eir  heldr  vi6  Sighvati. 
£6tti  J)eim  hann  eiga  J)ar  hvarki  erf6ir  nd  63ul  i  he'raSi.  M  bj6 
J6n5  Orn61fsson  a  Modruvollum;  en  f'orvarSr,  br66ir  hans,  f  Mikla- 
gar5i.  Hann  dtti  sverd  J>at  er  Brynju-bitr  var  kallaQr;  J)at  hafSi 
Sigurdr  Grikkr  6r  MiklagarSi,  en  Sveinn  Jonsson  sveitar-bot  hafSi 
t>at  f  Vfdinesi,  ok  hjo  st6rt  me9.  Synir  Sighvatz,  Tumi  ok  Sturla, 
folu3u  sverdit,  ok  na6u  eigi  at  kaupa;  en  t'orvarQr  dr6sk  a,  at  Ija 
Sturlu  sver6it;  ok  f6rsk  J)at  fyrir.  ^a  var  Sturla  sjautjan6  vetra 
gamall  er  hann  rei5  upp  i  MiklagarS ;  ok  tveir  Eyfirzkir  menn  k6mu 
f  for  hans.  f>eir  ri6u  at  durum,  ok  g£kk  Sturla  inn,  en  hinir  satu 
a  baki  uti.  Sturla  g£kk  til  riims  b6nda,  ok  t<5k  sverSit,  ok  g^kk 
i  and-dyri,  ok  aetladi  at  sja  ok  bregQa.  l»d  kom  prestr  til,  ok  J)reif 
sverdit,  ok  vildi  eigi  breg5a  lata,  kalladi  hann  J)a  a  heima^menn. 
Kom  J)a  at  I'orvardr  b6ndi,  ok  ba6  hann  eigi  taka  sverdit.  Sturla 
ba6  hann  Ija  s^r.  forvardr  kva6  hann  eigi  sva  me6  fara,  at  J>ess 
vaeri  vdn ;  ok  kva6  hann  me6  ongu  m6ti  skyldu  fa  J)at.  Drifu  J)a 
at  heima-menn,  konur  ok  karlar,  ok  vildu  allir  a  sverdinu  halda. 
Reidir  {)a  J)rongina7  ut  6r  durunum;  var  J>a  snarat  af  h6num 
sverdit.  Sturla  haf6i  oxina  Sve6ju  f  handar-krika ;  t6k  hann  J>a  til 
hennar  ok  reiddi  upp,  ok  rdd  til  torvarSz.  Hann  ga6i  eigi  hvart 
fram  vissi  oxarinnar ;  ok  kom  hamarrinn  f  hofud  d  forvardi ;  ok 
sprakk  mjok  fyrir,  en  haussinn  rifnadi.  F^ll  !>orvarSr  i  6vit,  ok  la 

1  This  chapter  is  taken  from  Res. ;  whereas  A  and  B  here  insert  the  Saga  itself, 
and  accordingly  omit  this  chapter,  which,  we  think,  represents  the  original  text  of 
the  Islendinga  Saga  as  it  came  from  Sturla's  hand.  2  me&  Sigurdi  magi 

Halldoro  Orms.  d.  (!),  B.  3  skuldina  fyrir,  B,  Res. ;  i  borgun  vid,  Cd.  *  en 

Sighvatr  handsaladi— bua]  add.  Res. ;  om.  A,  B  ;  «  hann  '  probably  refers  to  Runolf. 
5  Jon]  B ;  Halld<Srr,  Cd.         «  xviii,  B.         7  bvagona,  B. 


I2i4-i2i6.]  fSLENDINGA  SAGA,  37,  38.  229 

[II.  38  :  iv.  20.] 

lengi  sem  dauSr  vseri.  StyrmSu  heima-menn  yfir  h6num;  en 
Sturla  rei5  brott  ok  heim  a  Grund  ok  forunautar  bans.  Sighvatr 
spurSi  tfdenda  er  hann  kom  heim.  Sturla  kvazk  eingin  segja. 
Foru-nautar  bans  sog3u  Sighvati  f  hljoSi  hvat  titt  var.  En  er  hann 
vissi  hvat  tiSenda  var,  spurSi  hann  Sturlu  hvart  fat  vseri  satt,  at 
hann  hefSi  vegit  e6r  sserSan  inn  bezta  bonda  i  EyjafirQi.  Sturla 
Idzk  aetla  at  fvf  mundi  verr,  at  hann  mundi  eigi  daudr.  Si'5an  t6k 
Sighvatr  a  inum  mestum  hrakningum  vid  Sturlu,  ok  he't  hann1 
brott.  Sf6an  atti  Tumi  hlut  i;  ok  sag5i,  at  feir  skyldi  sva  fleiri 
fara,  at  J)eir  vaeri  bar6ir;  sag6i  reynt,  at  baendr  matti  eigi  me5  go8u 
tryggja.  Snemma  um  morgininn  var  Sturla  a  fotum,  ok  g£kk  eptir 
golfi.  Sighvatr  spur6i  hverr  far  faeri.  Sturla  nefndi  sik.  Sighvatr 
ba9  hann  ganga  i  lokrekkju  til  sin.  En  er  hann  kom  ]par,  tok 
Sighvatr  til  or5a :  '  Ekki  J^ykkir  mer  J)etta  sva  flla  sem  ek  last ; 
mun  ek  mi  klappa  um  eptir ;  en  J)U  lat  sem  J>u  vitir  ekki.'  Si6an 
sendi  hann  eptir  f>orvar6i  i  Saurbae;  ok  f£kk  hann  saetta  J)a,  ok 
v6ru  gorvir  Iprir  tigir  hundraSa.  Kom  J)at  f6  seint  fram. 

38.  £essu  naest,  e6r  litlu  fyrr,  voru  skserur  J)eirra  vestr  f  sveitum, 
Mi6fir6inga  ok  VfSdsela.  M  bjo  at  Brei6a-bolsta8  f  Vatzdal 
Eyjolfr  Karsson,  son  Kars  munks  ok  Arnleifar,  d6ttur  J6ns 
HunroSar  sonar2;  hann  var  mikill  rnaQr  vexti  ok  allra  manna 
knastr  ok  vaskastr  um  alia  ath6fn  sina.  Tva  brae6r  atti  hann 
sam-moeSra,  Jon  ok  Eyjolf ;  voru  J)eir  Cfeigs-synir.  M  bj6  f'ordr, 
m66ur-bro6ir  J)eirra,  at  Asgeirs-a;  en  fllugi  BergJ)6rsson  at  fcorkels- 
hvali ;  {'orsteinn  Hjalmsson  a  Brei9a-bolsta6  i  Vestrhopi,  fraendi 
J)eirra ;  ok  i  hverju  hiisi  voru  J)ar  HunroSlingar  f  ]pann  tfma.  En 
a  Mel  i  MidfirSi  bjo  t'orgils 3  Kalfsson ;  hann  atti  ^runni  dottur 
Magnuss,  sonar  Olafs  ok  Gu6runar,  mo6ur-systur  Sturlu-sona. 
tar  a  Mel  v6ru  braeSr  fdrunnar :  Clafr,  ok  Ko6ran,  ok  Egill,  miklir 
menn  ok  sterkir.  Gils  BergJ)6rsson  bjo  at  Reykjum ;  bans  synir 
v6ru  J>eir  :  Kalfr,  GuSmundr,  Steingrfmr,  Eirekr,  tJlfh^Sinn ;  daetr 
bans :  ^rhildr  mo6ir  GuSriinar  frillu  Bjarnar  Saemundarsonar, 
ok  Vigdis  frilla  Sturlu  Sighvatzsonar.  frorbjorn  Bergsson  bj6  at 
6si,  fa5ir  Teitz  ok  Margretar.  Mart  var  J)a  roskra  manna  f 
Mi8fir8i.  f'orhildr  Gilsd6ttir  var  fa  ekkja;  ok  var  ]>a  maelt,  at 
Eyjolfr  Karsson  slaegi  a  nokkut  marglaeti  vi8  hana;  en  braedrum 

1  hann]  emend. ;  honum,  Cd. ;  h^t  hann  honum  brott  for,  B ;  see  Diet.  (s.  v.  heita 
A.  I.  a).  a  HunraSar,  B.  3  |>orgisl,  B. 


23o  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  39,  40 :  iv.  20.] 

hennar  Ifkafii  fat  flla;  ok  var  6J>ykt  mikil  milli  sveitanna.  Sd 
maftr  var  f  Mi6fir6i  er  Tannr  h&,  son  Bjarna  Kalfssonar;  hann 
var  ord-fllr;  hann  orti,  ok  var  nfS-skar;  eingi  var  hann  saettir 
manna  >.  Vfsa  Jjessi  kom  upp  f  Mi6fir6i,  er  kveSin  var  til  Gils- 
sona  * : — 

Upp  hafa  eigi  heppnir  u!l-stakks  boSar  vaxit 
fimm  *  ok  fullir  vamma  flein-vedrs  &.  bae  einum : 
6lusk  erki-dolar*  (allr  fylgir  bvi  galli) 
opt  er  a  gumna  giptu  .  .  . 5. 

Fyrir  {>essa  vfsu  vagu  Gils-synir 6  mann.  Eptir  {>etta  h6fsk  af  n/ju 
6fognu6r  ok  or5a-sveimr 7.  M  h6fu  Viddaelir  ]pat  spott,  at  J)eir 
kolluSusk  gora  men  6r  MiSfirSingum,  ok  var  fcorbjorn  Bergsson 
hryggrinn  f  merinni,  en  Gisl  br66ir  hans  gregrin8;  en  synir 
Gils9  faetrnir,  6lafr  Magmisson  laerit,  en  Tannr  Bjarnason  arsinn; 
hann  sogdu  f>eir  drita  a  alia,  J)d  er  vi6  hann  attu,  af  hr6pi  sinu. 
En  af  {>essum  orda-sveim,  ok  morgum  o3rum,  er  a  me8al  f6r, 
gorfiisk  svd  mikill  fjandskapr,  at  eigi  var  ohaett  me6  t>eim.  En 
Snorri  Sturluson  atti  fiesta  J)ingmenn  i  hvarra-tveggju  h^raSi,  ok 
J)6tti  monnum  til  hans  koma,  at  saetta  {>a.  ReiQ  Snorri  J)a  til, 
ok  {>eir  fdir  saman ;  gorQi  hann  J)a  or9  til  Vf8idals,  ok  stefndi 
J>eim  ollum  f  Midfjord  a  Mel,  Eyj61fi  Karssyni,  f>orsteini  Hjalms- 
syni,  ^rdi  ok  Berg{><5ri.  teir  ri8u  til  Mi8fjar8ar,  ok  v6ru  naer 
sjau  tigir  manna.  Mi5fir8ingar  k6mu  til  Mels,  ok  hofdu  J)eir 
fjolmennt.  Leitadi  Snorri  um  saettir  vi6  t>d;  en  J)eir  t6ku  J)vf 
seinlega.  En  J>a  er  {)eir  Vfddaelir  k6mu  ok  stigu  af  hestum  slnum, 
gengu  J)eir  heim  d  vollinn.  M  hlaupa  Mi8fir8ingar  a  m6ti  J>eim, 
ok  slaer  {)ar  t»egar  f  bardaga ;  ok  v6ru  hvdrir-tveggju  all-dkaiir. 
Snorri  h^t  d  J)d,  at  J>eir  skyldi  eigi  berjask.  Einginn  hir8i  hvat 
[er]  hann  sagQi.  !>d  g^kk  I>orlj6tr  frd  Breta-laek  til  Snorra,  ok 
bad  hann  milli  ganga.  Snorri  kvazk  eigi  hafa  Ii3  til  J)ess,  viQ 
heimsku  ^eirra  ok  dkafa.  fcorlj^tr  veitti  Snorra  horS  or9.  En 
sffian  hlj6p  £orlj6tr  til  hrossanna,  ok  leysti,  ok  rak  d  millum  t>eirra  \ 
ok  h^ldu  Vifidaelir  undan  ok  ofan  eptir  vellinum,  ok  svd  fyrir 
melinn  [ofan].  fceir  nd6u  hestum  sfnum,  ok  ri8u  yfir  d 10.  f  bar- 
daganum  f^ll  torbjorn  Bergsson.  Berg{)6rr  h^t  sa  er  hann  vd. 

1  manna-sacttir,  B.          2  Gisls  s$.,  B.  3  finz  ^  B          4  erki-d61ar]  conject.  ; 

ecci  dala,  B  ;  vioi  til  dala,  Cd. ;  eiki  d61ar,  edition.  »  Blank  for  the  last  half  line 
m  both  A  and  B.  •  Gisli  ss.,  B.  '  orSa-sukk,  B.  8  en— gregrin]  B ; 

greftgi,  Cd.         •  Gisls,  B.         »  a]  ^>na,  B. 


c.  1214, 1215.]          fSLENDINGA  SAGA,  38.  231 

[II.  41:  iv.  20.] 

Sva  sog5u  ViSdaelir  at  merrin  eysi l,  J)viat  hryggrinn  vaeri  sundr 
•i  henni.  fllugi  BergJ)6rsson  1&  f6t  sinn.  Sarir  ur5u  menn  af 
hvarum-tveggjum 2.  far  kalla  Mi5fir9ingar  ^orsteins-stig  er  hann 
hlj6p  fyrir  melinn,  en  Gir8inefs-gotu  J)ar  er  f>6r8r  hlj6p  ofan. 
MiSfirSingar  eggja  Snorra  til  eptir-reiSar ;  ok  veitti  Teitr  h6num 
it  mesta  amaeli,  er  hann  vildi  eigi  auka  vandrae6i  JDeirra.  Eptir 
})etta  v6ru  dylgjur  miklar  millum  sveitanna,  en  atfara-laust  ]pa5an 
fra.  Ma5r  h^t  I>6rarinn,  er  bjo  f  Snoksdal,  son  Grims  Eldjarns 
sonar,  go3r  bondi ;  hann  atti  Steinunni  dottur  Brandz  fra  Fjallz- 
enda3.  fcorarinn  var  vin  ok  fraendi  Gilsunga4,  ok  gaf  Jpeim  til 
setunnar  mat  mikinn,  ok  \68i  J^eim  vapna,  ok  gor5i  sik  beran 
i  licWeizlu  vi6  fraendr  sfna.  Snorri  fdkk  saetta  Mi6fir6inga  ok 
VfSdaeli ;  ok  gor6i  um  sakar  allar  J>aer  er  gorzk  hof3u  a  Mel,  ok 
me6al  J>eirra  v6ru,  baeSi  um  vfg  ok  averka.  En  eptir  J>at  rdzk 
Eyjolfr  Karsson  vestr  f  Fjor6u,  ok  f(^kk  Herdfsar,  dottur  Hrafns 
Sveinbjarnar  sonar.  Henni  fylg6i  heiman  land  at  Stokkum  a 
Rau6a-sandi. 

M  er  Eyj61fr  var  a  Eyri  me9  magum  sinum,  fystisk  hann  at 
fara  nor9r  f  Vf9idal  at  orendum  sinum.  Hann  hafSi.  sveit  manna. 
Sveinbjorn  Hrafnsson,  magr  hans,  var  me8  honum.  feir  foru 
norSan  Haukadals-skar9,  ok  dvolSusk  fyrir  ne8an  gar6  f  Snoksdal. 
M  sendir  Eyj61fr  heim  eptir  Gelli  presti  Hoskullz  syni  er  i>ar 
saung.  Eyjolfr  kalla9i  a  tal  vi9  sik  fcorberg  fylg5ar-mann  sinn, 
ok  tala5i  vi3  hann  einmaeli.  Si5an  ba3  hann  £>a  fara  heim,  ok 
krefja  ^rarinn  bonda  hrossa  ut  a  H61mlatr.  feir  setluSu  at  fara 
lit  a  Eyri,  ok  ]pa8an  vestr  a  skipum.  Sveinbjorn  Hrafnsson  f6r 
me6  honum,  ok  Ogmundr,  Nor6lenzkr  ma6r,  ok  enn  var  inn 
fj6r3i.  Ok  er  Jpeir  koma,  kalla  J)eir  ut  f>6rarinn  b6nda.  Hann 
g^kk  ut,  ok  Helgi  djakn  son  Einars  Bjarnarsonar 5  fra  Kvenna- 
brekku.  torbergr  ba3  ^drarinn  hestanna;  en  hann  sag64  vera 
uppi  d  halsi.  f'orbergr  hlj6p  af  baki,  ok  bad  hann  visa  se*r  til 
hestanna.  fcdrarinn  gdkk  fyrir  veginn,  ok  haf3i  oxi  f  hendi ;  hann 
rdtti  oxina  til  hestanna.  frorbergr  hj6  a  hondina,  ok  af  fyrir 
framan  olbogann ;  hlj6p  oxin  a  narann  fyrir  ofan  mja6mar-hofu6, 
ok  J>ar  a  hoi.  fa  hljop  djakn  til,  ok  vildi  veita  bonda ;  hann 
haf5i  sver3  ok  buklara.  Gudmundr  Nordlendingr  lagQi  til  hans; 


1  eysi]  B  ;  josi,  Cd.  2  sarir  ur6u  hsvrir  teggjo  nokkorir  menn,  B.          3  Fellz 

enda,  B.         *  Gislunga,  B.          5  Bjarna  s.,  B. 


232  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  42  :  iv.  20.] 

kom  {»t  f  buklarann,  ok  renndi  f  brj6sti8  fyrir  ofan  geir-vortur. 
Snoru  J>eir  J)d  inn.  En  J>eir  torbergr  ridu  ofan  til  J>eirra  Eyj61fs ; 
ok  sogfiu  presti,  at  b6nda  {>aetti  mal  at  hann  kaemi  heim.  Ri9u 
}>eir  Eyj61fr  f  brott.  En  J>eir  J>6rarinn  hofSu  prestz-fund,  ok  ond- 
u5usk  bddir  senn  urn  daginn ;  ok  lifdi  f>6rarinn  lengr.  Steinunn, 
kona  f>6rarins,  s6tti  f>6r8  Sturluson  at  eptir-malum  urn  vfg  f>6rarins, 
ok  fal  h6num  d  hendi  alia  forsjd  fyrir  seV ;  {>viat  Sighvatr  var  J>a 
norfir,  en  Sturla  ok  Tumi  v6ru  ungir.  Dufgus'  torleifsson  atti  bu 
at  Saudafelli,  ok  var  flla  me8  {>eim  i>6rarni.  f>6r5r  le*t  bua  mal 
t>essi  til  Al{)ingis,  ok  ur6u  J)eir  sekir  f'orbergr  ok  GuSmundr. 
Sveinbjorn  vann  eid,  at  hann  hef6i  eigi  vita6  vfgit,  en  Eyj61fr  gait 
fe  fyrir  f>at,  at  h6num  v6ru  fjorraQ  kennd.  Sighvatr  var  heldr 
and-streymr  um  eptir-malin;  J)vfat  h6num  J)6tti  verr  er 
hlut-deildi ;  ok  hann  kom  £orbergi  utan  f  Fjor3um  austr. 

fetta  var  gor6i  Eyj61fr  bu  at  Stokkum  a  RauQa-sandi.  M  var 
Gu6mundr  inn  seki  fylgSar-ma6r  hans,  ok  annarr  sekr2  madr 
NorSlenzkr.  f  Saurbse  a  RauSa-sandi  bj6  J)a  Gisli  Markiisson, 
ok  lagdisk  litt  d  me6  f>eim  Eyjolfi ;  vard  J>eim  mart  til  i  bygQar- 
lagi  um  fjdr-beitir  ok  annat.  Gfsla  J>6tti  fylg6ar-menn  Eyj61fs 
glepja  konur  J>aer  er  h6num  gazk  at,  ok  gordisk  me6  J>eim  inn 
mesti  fjandskapr.  tat  var  a  J61um  er  Stakka-menn  k6mu  til  ti6a. 
^d  var  Gfsla  sagt,  at  J)eir  v6ru  i  kirkju.  f>4  sendi  hann  at  laesa 
kirkjunni ;  var  Eyj61fr  J)ar,  en  Gu6mundr  var  i  skotinu ;  hann 
dtti  eigi  kirkju-gengt.  Gisli  ok  hans  menn  hlaupa  til  vapna  ok 
til  kirkjunnar,  ok  ba8  Eyj61fr  gri6a ;  en  jpess  var  varna6.  Gu8- 
mundr  ge*kk  6r  skotinu,  ok  faer8i  Gisla  hofud  sitt;  en  Gisli  l^zk 
J)iggja  mundu,  ok  kvaddi  til  heima-mann  sinn,  J)ann  er  GuSmundr 
hafdi  d6r  ilia  leikit  ok  glapt  konu  fyrir,  at  hann  skyldi  drepa  hann. 
Leiddu  f>eir  hann  J)d  upp  um  gar5,  ok  var  hann  J>ar  drepinn. 
Eyj61fr  komsk  ut  um  gler-glugg  austr  6r  kirkjunni,  ok  hlj6p  lit  til 
Stokka  i  kastala  er  hann  dtti  J)ar.  £eir  Gisli  f6ru  lit  £angat,  ok 
s6ttu  hann  i  kastalann,  f>ar  var  nauta-ma6r  hans  hjd  h6num, 
er  torsteinn  stamr3  h^t,  ok  f>6rbj6rg4  griSkona  hans.  Eyjolfr 
varfiisk  alldrengiliga,  en  torsteinn  spurdi  hvart  hann  skyldi  eigi 
gefa  nautum.  Eyj61fr  ba6  hann  fara  ef 6  hann  vildi,  ok  tok  hann 
J)at  orlof.  f>ar  um  var  J^essi  visa  kve6in : — 

1  Dufgui]  i.e.  Dufjfos,  a  Gaelic  name;  Dugfus  (an  Icelandized  form),  B,  here  and 
elsewhere.  »  ok  annarr  Uxi  Norftlenzkr  maSr,  B ;  ok  Tanni  inn  vzni  Nor9- 

lenzkr  maor,  Br.        •  itami,  B.         *  f>orlaug,  B.         8  hvert  er,  B. 


c,  1215.].  fSLENDINGA  SAGA,  39.  233 

[11.43:  iv.  21.] 

Sendir  rann  af  Sandi  sund-hreins  fra  bor  fleina 
hraeddr,  sva  at  hjarta8  loddi  happlaust  vi5  pjo-knappa1: 
Framar  kva6u  par  fura  fley-vangs  nautum 2  ganga 
(sokn  var  horS  er  ek  heyrda  hrein)  lata  f>orsteini3. 

Eyjolfr  var5  eigi  sottr,  ok  hurfu  J)eir  Gisli  fra.  Grid  fengu  menn 
Eyj61fs  J)eir  er  i  kirkju  voru.  Eptir  ]petta  for  Eyjolfr  norSr  a  Eyri 
til  maga  sfnna,  ok  voru  J)a  dylgjur  miklar  millum  J)eirra.  Var  J)a 
leitaS  urn  saettir  milli  J)eirra;  ok  var  J)a  Iag3r  saettar-fundr  me5 
J>eim  um  varit  i  TalknafirSi,  ok  v6ru  grid  sett,  J>ar  til  er  hvarir- 
[tveggju]  kaemi  heim.  En  J>eir  ur3u  eigi  sattir.  Hljopu  J>eir  Gisli 
upp  ok  foru  heim ;  en  J)eir  Eyjolfr  f6ru  eptir  J)eim  lit  a  Sand.  Ok 
er  Jpeir  k6mu  i  Saurbae,  hof6u  j^eir  Gisli  biiisk  um  a  husum  uppi, 
ok  gort  s^r  ]par  gott  vigi  me8  vi6um.  Fengu  J)eir  Eyjolfr  Iftt 
atsokn  vi3  komit,  ok  settusk  ^eir  um  virkit.  Komu  menn  J>a, 
ok  Ieitu6u  um  saettir  me9  J)eim.  I'eim  Eyjolfr  hof3u  mat-fatt, 
ok  f6ru  til  fjoss,  ok  aetludu  at  taka  naut  nokkur.  Gdkk  J6n 
(5feigsson,  brodir  Eyjolfs,  fyrst  i  fjosit;  J>ar  var  fyrir  nauta-maQr 
Gfsla,  ok  st63  i  uxa-basi ;  hann  hj6  i  mot  Joni,  ok  kom  a  kinnina 
ok  rauf  a  hvaptinum,  ok  or  jaxlana  tva ;  f^ll  hann  lit  i  fang  sinum 
monnum;  en  nauta-ma6r  hljop  innarr  1  f]6sit,  ok  lit  i  hlodu- 
vindauga  ok  sva  upp  i  virki.  Ok  er  J^at  mal  manna,  at  j^eir  hafi 
61ikast  borit  sik,  nauta-menn  ]?eirra  Gfsla  ok  Eyjolfs.  Eptir  J>at 
fdkk  Stein61fr  prestr  saetta  J)a ;  skyldi  Snorri  Sturluson  gora  um 
malin  ok  averka  Jons.  En  eptir  saett  J)eirra  r^zk  Eyj61fr  brott 
af  Rau6a-sandi,  ok  kaupir  Flatey  a  Brei3afir3i,  ok  ferr  J)angat 
at  biia.  Ok  [kom  J)ar]  til  hans  Aron  Hjorleifs  son  ok  SigriSar 
HafJ)6ris  dottur,  Arons  sonar,  BarSar  sonar  ins  Svarta.  Herdis, 
kona  Eyjolfs,  var  Hrafns  dottir,  Sveinbjarnar  sonar,  Bar5ar  sonar 
ins  Svarta.  Aron  hafSi  vaxit  upp  at  f6stri  me6  agaetum  manni, 
forlaki  Ketilssyni  f  Hitardal.  Voru  J>eir  Sturla  Sighvatzson  fost- 
braeSr,  ]par  til  er  Sturla  f6r  brott  6r  Hitardal  fimtan  vetra  gamall 
til  fo6ur  sfns,  en  Aron 4  f  Flatey  til  Eyj61fs.  Komu  J)a  f  greinir 
me8  J>eim  nokkurar  a6r  J>eir  skil5u.  feir  Aron  voru  braeQr  ok 
<3lafr  er  si5an  var  ab6ti  at  Helga-felli. 

39.  Naer  JDCSSU  var  f>at  tiSenda  eitt  sumar  a  J)ingi,  at  bii3ir 
JDeirra  Snorra  Sturlusonar  st63u  it  naesta   ok  Allsherjar-bii5,  er 

1  pionappa,  B.         2  nidorun,  B.         s  {>orsteina,  B.          *  B  spells  Aaron  here  and 
often  with  a  long  vowel,  like  most  foreign  names. 


234  STURLUNGA  SAGA.     VII.        .  [A.  D. 

[11.44:  iv.  21.] 

Magnus  G6611  dtti,  son  Gu5mundar  grfss  ok  Solveigar,  d6ttur 
J6ns  Loptz  sonar,  ok  tjaldadi 2.  t>eir  v6ra  fylgfiar-menn  Snorra, 
Valgarfir  Styrmisson  ok  Herburt,  hann  var  Su8r-ma8r,  ok  kunni 
allra  manna  bezt  vi8  buklara.  l>eir  gengu  me8  nokkura  menn  til 
bu8ar  Magniiss,  ok  hjoggu  kylfur  6r  vidkesti,  sem  J)d  var  tftt  at 
bera  til  d6ma ;  en  sa  hdt  Erlendr  bakrauf,  Hjaltr  einn,  er  f>ar  var 
heitu-maoT,  ok  geymSi  viSarins.  Hann  hljop  til,  ok  vildi  eigi  lata 
draga  vidinn.  fcd  var  sagt  Magnusi,  at  J)eir  hdldusk  a  uti,  ok  J)ar 
var  hlaupa-for.  Bad  hann  sfna  menn  ut  fara,  ok  hlj6p  lit  fyrstr. 
En  er  hann  kom  ut,  hafdi  Herburt  brugdit  sverSi,  ok  vildi  hoggva 
Hjaltinn.  Magnus  t6k  sverSit  berum  hondum,  ok  sto8va5i  hoggit ; 
hann  skeindisk  mjok  a  hondunum.  M  var  sagt  Saemundi,  at  unnit 
var  4  Magnusi.  En  Saemundr  l^t  t6mlega  vi8,  a8r  Pall  son  hans 
spurdi,  hvart  hann  mundi  sitja 3,  J)6tt  Magnus  systur-son  hans  vseri 
drepinn  uti.  M  ba8  Saemundr  alia  menn  taka  herklae8i  sfn.  Nii 
var  ok  sagt  Snorra,  at  menn  hans  v6ru  bar$ir  uti.  Ok  hlj6pu  allir 
til  vapna,  ok  ut  f  bu8ar-sundit,  ok  fylktu  *  J>ar.  Snorri  sendi  or8 
braefirum  sfnum,  £6r8i  ok  Sighvati.  K6mu  J)eir  ok  ba8ir  me8  alia 
sfna  menn ;  ok  f>6tti  Sighvati  Snorri  eigi  vel  haldit  hafa  sto8unni 
a6r  hann  kom  til.  Dreif  nu  til  allr  J)ingheimrinn,  ok  veitir  hverr 
sfnum  vin.  V6ru  hvdrir-tveggju  mjok  fjolmennir;  en  J)6  var 
Saemundr  miklu  afla-mestr.  i>orvaldr  Gizurarson  r6ft  til  meSal- 
gongu,  ok  margir  menn  me9  h6num.  En  J)eir  Pall  Saemundarson, 
ok  Loptr  biskups-son  eggjudu  mest  atgongu;  en  forvaldr  fdkk 
komit  d  gridum  um  nokkurra  natta  sakir.  Senda  J)a  allir  hofSingjar 
heim  eptir  Ii8i.  Pdrfa  Sturluson  sendi  ^orQ  Kolbeinsson5  eptir 
Bodvari  syni  sfnum.  Ri8u  J>eir  Fostudaginn  af  frngvelli  lit  til 
Sta8ar ;  en  Bo5varr  kom  •  at  n6ni  d  Laugardaginn  a  Eyjar-sanda 6 
me8  halft  annat  hundrad  manna.  Kom  J^a  orSsending  f  m6ti 
h6num,  at  Jjeir  vaeri  sattir.  En  J>aer  ur8u  mdla-lyktir,  at  Saemundr 
skyldi  gora  fd  slfkt  er  h6num  Ifka8i;  allar  sek8ir  frd  skil8ar. 
Baendr  gengu  til  handsala  fyrir  Snorra  af  Akranesi.  M  er  Saem- 
undr kom  f  bii8  sfna,  tala8i  einn  hans  ma8r,  at  f>a  faeri  sem  optast, 
at  Saemundr  hef8i  einn  vir8ing  af  malum  J>essum.  Saemundr 
svarar:  'Hvat  tj6ir7  slfkt  at  maela?  draga  brae8r  J)essir  sik  svd 

/  G6»i]  or  Go8i,  i.  e.  Allsherjar-go5i  (?).  2  tjaldafti]  om.  B ;  we  have  here 

inserted  '  ok,'  or  else  one  of  the  two  verbs  •  atti '  or  '  tjaldaoi '  is  superfluous— or 
should  '  dtti'  be  omitted  ?  »  sitja  kyrr,  B.  4  fylkti,  B.  8  Kolbjarnar  son,  B. 
«  Thus  also  B  (=the  present  Longu-fjorur ?).  7  tj6ir]  B;  tjair,  Cd. 


c.  1215,  1216.]  ISLENDINGA  SAGA,  39.  235 

[II.  45:  iv.  21.] 

fram,  at  naer  ongir  menn  halda  sik  til  fullz  vi6  jpa.'     Eptir  jpetta 
f6ru  menn  af  Jpingi,  ok  likaSi  Snorra  heldr  Iftt. 

Jorunn  in  au5ga  h^t  kona,  hon  bjo  a  Gufunesi.  Atli  he't  sa 
ma3r  er  a  bui 1  var  me6  henni.  f>eir  v6ru  J)rir 2  brae6r,  Svartr  ok 
Eirekr,  synir  Eyj61fs  6blau6s  sonar,  f  f»enna  tfma  andaSisk 
Jorunn;  h6n  atti  ongan  erfingja  J)ann  er  skil  vaeri  at;  en  h6n 
var  i  {)ingi  me3  Magmisi,  ok  aetlaQi  hann  se*r  f6  hennar ;  en  skipta 
erfingjum  af  slfkt  er  h6num  Iika3i.  Hann  haf6i  um  haustid  af 
Gufunesi  mjol,  slatr  ok  fd,  sem  honum  Iika3i3.  En  er  Snorri 
spur3i  ]petta,  sendi  hann  su9r  a  Nes  Starkad  Snorrason.  En  er 
hann  kom  sunnan,  hafSi  hann  me3  seV  mann  J)ann  er  Ko6ran 
h^t,  strak  einn ;  J)ann  kallaSi  Snorri  erfingja  Jorunnar,  ok  tok  hann 
J)at  fdmal  af  KoSrani.  En  um  varit  um  stefnu-daga  for  Snorri 
suSr  a  Seltjarnar-nes,  ok  haf6i  ferjur  tvser  af  Akranesi,  ok  fjora 
tigi  manna  a  hvarri.  f'eir  l^tu  fa  eina  menn  sja  er  J)eir  foru  su6r 
at  Nesinu ;  ok  komu  {)eir  mjok  a  6vart  Magmisi ;  ok  stefndi  Snorri 
Magnusi  sk6ggangs-sok 4  til  {'verar-^ings.  Magnus  kallaSisk  J)ar 
iitan-J)ings-ma5r ;  en  Snorri  bad  hann  J)ar  vorn  fram  faera.  Eptir 
J>at  for  Snorri  heim.  Hann  haf6i  mal  fram  a  t'verar-^ingi,  ok 
var5  Magnus  J)ar  sekr  skogar-ma6r.  Eptir  jpetta  fjolmenna  hvarir- 
tveggju  til  AlJDingis.  Snorri  \6t  gora  bu5  J)a  upp  fra  Logr^ttu 5,  er 
hann  kalla6i  Gr^tu6.  Snorri  rei5  upp  me6  sex  hundrud  manna, 
ok  v6ru  atta  tigir  manna 7  f  H6i  hans  alskjalda5ir.  Brae6r  hans  v6ru 
J>ar  ba3ir,  ok  hofdu  mikit  Ii3  allir.  V6ru  J>eir  fyrir  vestan  a8. 
Dylgjur  miklar  voru  um  ]pingit.  Magnus  biskup  f6kk  saetta  ]pa. 
Ok  hann  leysti  landit  a  Gufunesi  til  handa  Atla,  ok  Iag3i  {)a  mjol- 
skuld  a  landit.  Snorri  haf5i  vir3ing  af  malum  J)essum.  Ok  f 
t>essum  malum  g^kk  mest  virSing  hans  vi6  h^r  a  landi.  Hann 
gorSisk  skald  g6tt.  Var  hann  ok  hagr  a  allt  f>at  er  hann  tok 
hondum  til,  ok  hafSi  inar  beztu  forsagnir  a  ollu  J)vf  er  gora  skyldi. 
Hann  orti  kvaedi  um  Hakon  jarl  Galinn ;  ok  sendi  jarlinn  gjafir 
ut 9  d  m6t :  sver9,  ok  skjold,  ok  brynju.  ^ar  um  kva3  Mani  J)etta : — 

6rr  hefir  sendar  Snorra  siklingr  gjafir  hingat10; 
unni  afreks-manni  jarl  gorsima  snarla : 

1  at  bui,  B.  2  f>rir]  add.  B ;  it  should  perhaps  be — peir  v6ru  brir  brae5r  '  ok  ' 

Svartr  ok  Eirekr,  viz.  Atli,  Svart,  and  Eyjolf  being  all  three  brothers.  3  hann 

haf8i— likaSi]  om.  B,  a  homoteleuton.  *  sok]  stefnu,  B.  5  Logbergi,  B. 

6  Grylu  (!),  B.  7  manna]  Austmanna,  B  (better?).          8  a]  d(5,  B  (i.  e.  Oxar-a). 

9  lit]  add.  B.        10  miklar,  B. 


236  STURLUNGA  SAGA,     VII.  [A.D. 

[11.46,47:    iv.   22.] 

Gaeoingr  hlaut,  sem  gatum,  gjof1  af  tignum  jofri 

(bat*  fe"kk  skald)  me3  skildi  (skynjad,)  sverS  ok  brynju. 

Jarlinn  ritadi  til  Snorra,  at  hann  skyldi  utan  fara ;  ok  tezk  til  bans 
[mundu 3]  gora  miklar  saemSir.  Ok  var  £at  mjok  f  skap 4  Snorra. 
En  jarlinn  anda3isk  i  J)ann  tima,  ok  bra  jpat  for  bans  um  nokkurra 
vetra  sakir.  En  })6  hafdi  hann  raQit  for  sma  J>egar  tfmi  vaeri  til. 

40.  f  {>enna  tfma  f6r  utan  Pall  Saemundarson.  Ok  er  hann 
kom  til  Bjorgynjar,  gordu  Bjorgynjar-menn  at  h6num  spott  mikit; 
ok  sogQu,  at  hann  mundi  aetla  at  ver9a  konungr  e6r  jarl  yfir 
Noregi.  Sumir  le*tu  sem  heitask  skyldi  vid  hann;  ok  kolluSu 
6ra6,  at  bf6a  J)ess  er  hann  efldi  6fri3ar-flokk  nokkur5.  En  vi6 
skoll  J)4 6  er  Pali  J)6tti  gor  at  s^r,  r^Q  hann  sik  f  byr6ing  er  setlaQi 
norSr  til  I5r6ndheims  a  fund  Inga  konungs.  ^eir  sigldu  sjau 
byrSingum  fyrir  Sta9.  Aslakr  Hauksson  var  a  Eyri  er  mest  var 
fyrir  J)eim 7.  ^essir  byrSingar  t^ndusk  allir,  ok  hvert  mannz-barn. 
L&  J>ar  Pall  lif  sltt.  En  er  J>etta  spurSi  Saemundr  fa5ir  hans,  var9 
hann  rei6r  mjok ;  ok  t6k  J)at 8  upp,  at  Pall  hef3i  latisk  af  voldum 
Bjorgynjar-manna.  Samna6i  at  s^r  Ii6i  miklu,  ok  for  lit  a  Eyrar, 
ok  bar  J>essar  sakir  a  Bjorgynjar-menn.  Nu  var  J>ar  einginn  kostr 
annarr,  en  Austmenn  skyldi  festa  h6num  gjold  sva  mikil,  sem  hann 
vildi  a  J)a  leggja.  Attu  J)ar  margir  menn  hlut  f,  at  svefja  Saemund, 
ok  Ormr  br65ir  hans  mestan ;  ok  h6num  f6r  bezt  af  ollum  Odda- 
verjum;  en  ekki  sto3a6i.  T6k  Saemundr  ]par  upp  J>rju  hundrud 
hundraSa  fyrir  kaupmonnum. 

f  Vestmanna-eyjar  kom  knorr  mikill,  ok  haf6i  verit  Graenlandz- 
far;  v6ru  J)eir  styrimenn,  Grimarr9  ok  Sorli;  hann  var  6r  HarQangri ; 
lagSi  Saemundr  a  J>a  gjold  sem  adra.  Sorli  var  um  vetrinn  me6  Ormi  ; 
ok  {)6tti  J>eim  Grfmari 9  all-flit  f^-lat  sftt.  F6r  Grimarr  um  varit  f 
Odda,  ok  J>eir  eigi  all-fair  Austmenninir ;  ok  l&u  all-tortryggilega 10 ; 
hof6u  menn  J>at  fyrir  satt,  at  J>eir  hef9i  aetla5  at  ra6a  a  Saemund,  ef 
J)eir  t>aettisk  afla  til  hafa ;  en  J>ar  var  mart  manna  fyrir.  f llir  v6ru 
J>eir  vi6skiptis  vid  landz-menn.  Ormr  keypti  vi6  at  J)eim  til  Jrnks 
d  kirkju  sfna ;  ok  var  eigi  a  land  fluttr.  Magniis  biskup  Gizurar- 

1  gofogr,  B.  a  l>at]  B ;  t>ar,  Cd.  8  mundu]  add.  by  emend.  *  i  skapi,  B 
(better).  «  nokkurn,  B.  6  bd]  B;  bau,  Cd.  (skoll  is  fern.) ;  see  Diet.,  to 

the  references  of  which  add— med  skoll  mikilli  ok  skemS,  Vite  Patrum.  7  Thus 
Cd. ;  var  b&  &  Eyrum,  edition  ;  Asl.  H.  s.  var  a  einu  fyrir  ma5r,  B.  8  bat]  sva, 

9  Grimarr,  Grimari]  thus  B  and  Hak.  S.  ch.  55  ;  Grimr,  Cd.  10  B ;  allt 

torrryggilega,  Cd. 


I2i6-i2i8.]  fSLENDINGA  SAGA,  40.  237 

[11.47,  48:  iv.  22.] 

son  kom  lit  tveim  vetrum1  a6r.  En  um  sumarit  er  J)eir  Grimarr 
bjoggusk  litan,  for  Ormr  Jonsson  lit  i  Eyjar,  ok  aetlaSi  at  saekja  vi6 
J)ann,  er  hann  haf6i  keypt.  En  er  hann  kom  lit,  spurSi  hann 
Sorla,  hvart  hann  vildi  Ija  honum  bat 2.  En  hann  tezk  Ija  mundu, 
ef  J)yrfti.  Ok  um  daginn,  er  Ormr  setla6i  at  buask,  hljop  Grimarr  at 
honum,  ok  hjo  hann  bana-hogg.  M  snoru  jpeir  at  J6ni  syni  hans ; 
ok  sogSu,  at  si  skyldi  skemst  grata3  eptir  sinn  foSur,  ok  vogu 
hann  ba6ir ;  ok  voru  Jpeir  messu-djaknar  at  vfgslu.  Skeggi  prestr 
laust  til  f vars  Sorlasonar,  ok  hljop  sidan  upp  a  rapta-bolung 4,  ok 
var6isk  J>a5an.  fvarr  Sorlason  va  hann.  torleifr  or  Kollabse  \6zk 
ok  ]?ar ;  hann  var  djakn,  ok  atti  Gy6u  dottur  EinriSa  prestz  Stein- 
grfms-sonar.  Eptir  ]petta  \6tu  Austmenn  eingi  skip  or  Eyjunum 
ganga  a  land  ganga,  a9r  J)eir  sigl6u  a  haf.  f>etta  f>6ttu  mikil 
tidendi  ok  ill  ]?a  er  spurSusk.  For  Saemundi  {>at  drengilega,  at 
hann  gaf  allan  arf  bornum  Orms  6skilgetnum.  f'a  haf6i  Bjorn, 
son  fcorvaldz  Gizurarsonar,  fengit  Hallveigar,  dottur  Orms.  Bjoggu 
J>au  a  Stokkseyri,  ok  attu  son  er  Klaengr  hdt.  En  um  varit  eptir 
vfg  Orms,  r^zk  Bjorn  a  BreiSa-bolstad,  ok  tok  vid  biii  J)vf  er  Ormr 
hafSi  att,  ok  Dalverja-go6or6i 5.  Haf6i  hann  vald  yfir  f^  Kolskeggs, 
ok  st6r-f^  er  Ormr  haf6i  att ;  gor6isk  hann  rausnar-ma6r  f  biii,  ok 
J)6tti  vaenn  til  hofSingja.  Var  hann  akafa-ma6r  f  skapi.  Rei6 
hann  nor6r  til  MiQfjarSar  til  J)eirra  Kalfs-sona,  fraenda  hans.  ^aSan 
f6r  hann  til  Bjargs,  ok  dro  J>ar  Austmann  or  kirkju,  ok  l^t  drepa. 
Sa  var  honum  sag5r  fraendi  Sorla.  Borghildr,  er  verit  haf6i  fridla 
Orms,  hafdi  Valla-land,  ok  mikit  fe  annat ;  hon  gor5i  heiman  dottur 
Orms ;  en  synir  [hans]  hof6u  sumt.  Gu5riin  h^t  dottir  Orms ;  hon 
var  ein  seV  um  m66ur ;  h6n  var  gipt  Holmsteini  Grfmssyni ;  J)eirra 
son  var  Grfmr  prestr.  Saemundr  var  vel  til  allra  barna  Orms. 

Sumar  J)at  er  Ormr  var  veginn,  re'zk  Snorri  Sturluson  til  litan- 
fer6ar ;  handsalar  hann  ]pa  fordi  bro6ur  sinum  f6  sftt  allt  til  var8- 
veizlu;  en  fyrir  biiit  f  Reykjaholti  setti  hann  Gu3n^ju,  m65ur 
sfna;  h6n  haf5i  verit  a5r  fyrir  biii  I>6r3ar  sonar  sins  at  StaS  e5r 
d  Eyri.  tat  sumar  a3r  en  Snorri  for  litan,  gipti  hann  Hallberu 
d6ttur  sina  Arna,  syni  Magmiss  Amundasonar;  var  briiQkaup 
t>eirra  i  Reykjaholti.  Haf64  hann  Brautar-holt  til  f&ags  vi3  hana 6, 
ok  mikit  f6  annat.  Voru  {)au  i  Reykjaholti  lengstum  ]pau  misseri. 

1  vetrum]  nottum  (!),  B.  2  batinn,  B,  i.  e.  the  ship's  boat.  3  eiga  at  grata, 
B.  *  bolung]  B  ;  budlung,  Cd.  (the  modern  form).  5  go&orS,  B.  6  hann 
— hana]  thus  also  B  (not  h6n — hann). 


238  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[II.  49  :  iv.  23.] 

En  ekki  n/tti  af  henni  um  samvistir ',  ef  J>au  v6ru  eigi  JDar.  Snorri 
spurQi  eigi  vfg  Orms  fyrr  en  hann  kom  f  Noreg, — en  hann  f6r  iitan 
i  Hvfta— ok  lagdisk  J)ungr  ordr6mr  a  um  mal  Oddaverja,  um  fjar- 
upptektir  J)aer  er  verit  hofSu  a  Eyrum.  Um  vfg  Orms  var  J)unglega 
svarat  J)eim  monnum  er  {)ar  beiddu  b6ta  fyrir.  fa  er  Snorri  kom 
iitan,  v6ru  orfinir  hofdingjar  i  Noregi,  Hakon  konungr  ok  Skiili 
jarl.  T6k  jarlinn  forkunnar-vel  vi6  Snorra ;  ok  f6r  hann  til  jarls. 
En  J)eir  menn  er  iitan  hof5u  farit  me6  h6num,  re'Susk  til  Su6r- 
ferdar,  Ingimundr  J6nsson,  ok  Ami  prestr  Brandz  son  Gunnhvatz 
sonar.  Snorri  var  um  vetrinn  me9  jarlinum.  En  [um]  sumarit 
eptir  f6r  hann  austr  til  Gautlandz  a  fund  Askels  Logmannz,  ok  frii 
Christinar  er  att  hafdi  Hakon  jarl  galinn.  Snorri  hafoH  ort  um 2 
hana  kvae5i  £>at  er  Andvaka  heitir,  fyrir  Hakon  jarl,  at  bsen  hans ; 
ok  tok  hon  allvel  vi6  Snorra,  ok  veitti  honum  margar  saemilegar 
gjafir.  Hon  gaf  h6num  merki  J)at,  er  atti3  Eirekr  Svia-konungr 
Kniitzson.  fat  hafSi  hann  {>a  er  hann  felldi  Sorkvi  konung  i 
Gestils-reini 4.  Snorri  f6r  um  haustiS  aptr  til  Skula  jarls ;  ok  var 
par  annan  vetr  i  allgodu  yfirlaeti. 

41.  fat  sumar 5  er  Snorri  for  iitan,  kom  lit  Gu5mundr  biskup, 
ok  for  til  stols  sfns ;  setti  hann  J)a  skola  at  H61um ;  ok  var  f6r9r 
upsi  meistari.  Dreif  J)a  lid  mikit  at  biskupi,  ok  horf6i  til  kostna6ar. 
Arnorr  dr6  f>a  lid  saman,  ok  kom  um  n6tt  til  Hola.  T6ku  {>eir 
biskup  i  hvflu  [sfnni],  ok  draga  hann  ofan  eptir  husum.  Hann  setr 
hendr  e6r  faetr  f  dyri-stafi  ok  {)ili,  en  t>eir  dr6gu  [hann]  J)vf  hardara, 
sva  at  vid  st6rum  meizlum  var  biiit.  feir  komu  h6num  um  morg- 
ininn  lit  <5r  hiisum ;  logdu  hann  J)a  i  vagar 6  ok  6ku  me6  hann  i  As 
til  bus  Arn6rr.  feir  raku  af  sta6num  allt  Ii6  J)at  er  biskupi  var 
hendi-langt,  sva  meistara  ok  alia  sk61a-sveina ;  en  heitask  at  brenna 
sk61ann  ok  allt  H6  {>at  er  inni  var.  fa  f6r  meistari  a  Vollu  ok 
Eyj61fr  son  Valla-Brandz ;  kenndi  hann  morgum  sveinum  um 
vetrinn.  fann  vetr  var  biskup  i  Asi,  ok  latinn 7  sem  6spek6ar-ma6r 
i  myrkva  stofu8.  Einn  J)j6nn  var  hja  h6num;  ok  aldri  var  hann 
frjals  at  ganga  at  nauQsynjum  f  brott.  Um  sumarit  eptir  bdru  t>eir 
hann  i  borum  til  Hvitar.  f  {jeirri  for  t>ol6i  hann  sva  hart,  at  he'll 
viQ  beinbrot,  at  flestra  manna  sogn 9.  Hestar  v6ru  keyrdir  undir 
h6num,  sv&  at  bararnar  hrutu  f  sundr ;  en  biskup  dragnaSi  um  grjdt 

1  samvistor,  B.  2  umb,  B.  3  dtti]  4tt  hafti,  B.  *  Getils  reyni,  B. 

8  it  sama,  add.  B.  •  vagir,  B,  Res.  7  halldinn,  B,  Res.  8  myrkia  stofu,  B ; 
myrkri  stofu,  Res.  9  at  flestra  manna  sogn]  add.  Res. ;  at  fcvi  er  menn  hugou,  B. 


i2i8.]  fSLENDINGA  SAGA,  41.  239 

[II.  50 :  iv.  23.] 

ok  m6a,  en  hafdi  af  ongum  hjalpir.  Um  sumarit  eptir  t6k  Arn6rr 
seV  far ;  ok  setla6i,  at  biskup  skyldi  fara  titan,  hvart  er  h6num 
Ifka5i  J)at  vel  e8r  ilia.  Sat  Arnorr  J)ar  um  sumarit,  ok  var  biskup 
£>ar  i  geymslu. 

fa  bjo  Eyjolfr  Karsson  f  Flatey,  sem  fyrr  er  sagt.  Honum 
fannsk  mikit  um,  er  biskup  var  i l  nokkuru  nau3-beyg5r,  ok  sendi 
su6r  svein-pilt  pann  er  h^t  Sktima  inn  litli.  Hann  var  roskr,  ok 
eigi  sva  ungr  sem  hann  var  li'till.  Hann  var  a  Hvftar-vollum  um 
sumarit,  ok  hljop  J>angat  sem  hann  var  sendr  •  var  hann  lengstum 
i  bti3  NorSlendinga  ]par  sem  biskup  var.  f  aer  voru  fyrir  vestan 
Hvita  undir  fj6361fs-holti,  J)ar  sem  nti  eru  htisa-kotin2;  v6ru  dyrr 
a  miSri  bu8,  ok  horf3u  at  holtinu ;  var  biskup  i  jpann  arm  bu3ar- 
innar,  er  vissi  at  anni;  ok  st63  hu3fati5  vi6  gaflinn ;  ok  vissi 
hof3a-fj6lin  ofan  til  Ferju-bakka.  Um  sumarit 3  eptir  Mariu-messu 
f6r  Eyjolfr  Karsson  or  Flatey  ok  su5r  til  Eyrar  til  Gu3rtinar, 
magkonu  smnar,  ok  fe'kk  s^r  J)ar  hesta ;  voru  J>eir  fimm  e3r  sex, 
ok  ri6u  su3r  um  Hei5i;  ok  sva  su8r  um  M^rar,  til  J)ess  er  {)eir 
komu  f  Eski-holt.  far  bjo  sa  ma6r  er  Gu6mundr  hdt;  hann  varQ- 
veitti  Eyjolf  J)ar  i  sauda-husi ;  ok  hann  sagSi  biskupi,  at  Eyjolfr 
var  kominn.  fat  var  eina  nott  er  laust  a  fora6s-ve6ri,  me5  regni 4 
ok  krapa-drifu.  fa  riQu  J)eir  Eyjolfr  a  Vollu,  ok  sendu  fyrir  einn 
foru-naut  sinn  til  motz  vi6  Skumu ;  ok  sagQi  hann  J)eim  hvat  tftt 
var,  at  sex  menn  vok3u  yfir  biskupi.  Ok  hrukku  J)eir  inn  i  bu3ina 5. 
Ok  J)a  er  J)eir  Eyjolfr  komu,  voru  £eir  sofna6ir 6,  ok  hrutu  mjok, 
ok  var  J)a  ve3r  all-6svast7.  Eyjolfr  spretti  tjald-skorum  at  hof6i 
biskupi,  ok  tok  af  huQir  er  tjaldat  var  [me6]  bae6i  utan  ok  innan. 
Hann  t6k  biskup  i  fang  sdr,  ok  bar  i  brott  fra  btidinni ;  ok  faerQu 
J)ar  f  klae6i  J)au  er  J)eir  hof3u  haft  f  mot  h6num,  k6r-kapu,  ok 
kyrtil  hvftan.  Ok  riSu  brott  me3  hann,  ok  tit  a  M^rar.  Ok  sog9u 
J)eir  sva,  at  J)eir  fengu  ekki  blautt  um  Valbjarnar-vollu ;  en  hrse-log 
brunnu  af  spjdtum  J)eirra,  sva  at  tysti  af.  Sktima  inn  litli  lagSisk  i 
htidfat  biskups.  Ok  sog9u  var3menn,  at  kampi 8  svaefi  lengi  um 
morgininn.  Sumir  sog6u  at  hann  mundi  vera  sjtikr  er  hann  ga5i 
eigi  tf9a  sinna.  Gengu  menn  J)a  til,  ok  Ieitu8u  orfia  vid  hann. 
Sag8i  Sktima  J)a,  at  biskup  var  a  brottu,  ok  Eyjolfr  Karsson  hef8i 

1  i]  at,  B,  Res.  2  Thus  also  Res. ;  J>ar  sem  nu  er  hiisa  berinn,  B.         3  So  also 

Res. ;  daginn,  B.  *  baeSi  hreggi  ok,  Res.          u5  buSna,  B.            6  er  tjaldat  var 

yfir,  add.  Res.  7  var  ba  ve5r  all-osvast]  thus  Res. ;  var  ba  v4tt  ve&r,  Cd. ; 

vott  vdr  (!),  B.  8  kanpi,  Res. 


24o  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  51 :  iv.  24.] 

s6ttan  hann;  kallaSi  pa  mundu  eigi  komna  skemra  en  vestr  6r 
Langa-vatzdal.  Var  pa  sagt  Arn6ri,  ok  likadi  honum  all-ilia.  En 
p6  vard  eigi  eptir-reidin ;  pviat  peir  vissu  eigi,  hvart  biskup  haf6i 
snuit  a  My-rar  ut,  edr  i  Dala 1  vestr.  Arn6rr  bra  utan-for  sinni,  ok 
f6r  til  Skagafjardar,  ok  var  par  um  vetrinn.  fceir  biskup  f6ru  f 
hridinni  vestr  d  Eyri  til  GuSninar  Sveinbjarnardottur ;  ok  gengu 
par  a  skip,  ok  f6ru  vestr  til  Flateyjar.  fceir  voru  par  Iftla  hn'6,  adr 
peir  f6ru  inn  i  Kerlingar-fjor6  ;  ok  lagu  par  f  skogum  par  til  er  peir 
spurSu  at  engin  vard  eptir-leitin  peirra  Arn6rs. 

42.  £etta  sumar  fyrir  Mariu-messu  ina  si'Sari  sendi  biskup  mann 
i  Miila  a  Skalmar-nes  til  Oddleifs  prestz,  at  hann  vildi  veita  par 
tidir  Mariu-messu,  ok  vera  par  med  nfu  menn.  En  prestr  tal6isk 
undan,  ok  sag6isk  eigi  mega  veita  hdnum  vidtoku.  Pa.  beiddisk 
biskup  at  vera  vi6  prja  menn  a6r  peir  skil6u;  en  prestr  tal6isk 
undan  eigi  at  si6r.  Sag6i  biskup,  at  hann  mundi  henda  meira 
misferli  a  peim  misserum,  en  p6tt  hann  geli  biskup  vi6  pri6ja  mann. 
En  pat  g£kk  sva,  at  annat2  sumar  um  n6ttina  fyrir  Mariu-messu 
brann  par  upp  baerinn  allr  at  koldum  kolum.  GuSmundr  biskup 
var  i  Kerlingar-fir6i  um  hri3,  ok  baetti  par  mjok  at  reimleikum 
peim,  er  menn  p6ttusk  par  eigi  mega  uti  biia  a6r.  En  siSan  varQ 
ongum  manni  at  pvi  mein.  Biskup  for  pa6an  lit  i  Flatey,  ok  var 
par  um  vetrinn  meQ  [miklu]  fjolmenni;  hafSi  Eyjolfr  all-mikinn 
kostnaS,  ok  fekk  skorulega  til.  En  um  varit  ferr  biskup  norSr  i 
sveitir,  ok  me5  h6num  Eyj61fr  Karsson,  ok  Einarr  Hrafnsson ;  par 
var  ok  Ketill  Ingjallzson,  J6n  Ofeigsson  br66ir  Eyj61fs.  feir  k6mu 
til  H61a,  ok  dvolfiusk  par  um  hri5.  SiSan  f6ru  peir  nordr  til 
Svarfa6ar-dals,  ok  setlaSi  biskup  norSr  f  s^slu  sina ;  en  Eyfir6ingar 
vildu  eigi  taka  flokk  biskups  a  bii  sin.  F6r  biskup  yfir  fjord  til 
Hofda;  f6r  si9an  t6mlega  norSr  til  Reykjadals.  far  dvalSisk 
biskup  lengi  um  sumarit.  Dreif  pa  til  hans  folk  mart.  Bergp6rr 
J6nsson  var  par  med  biskupi ;  haf6i  hann  par  naer  tiu  tigi  manna ; 
p6tti  b6ndum  pungt  undir  at  bua,  ok  polSu  um  hrid.  Ferr  biskup 
f  Mula  ok  tekr  f  varr  vid  h6num  Ii6lega ;  var  par  ssemileg  veizla, 
pesser  sja  matti,  at  engin  astsemS  var  veitt  af  fvari.  Skilja  peir 
p6  vel ;  ok  f6r  biskup  f  brott,  ok  sezk  a  EinarsstaSi  um  hri6.  Flfr 
Ogmundr  prestr  ofan  i  Miila  me6  mal-nytu  sina ;  en  Hoskuldr 
Gunnarsson,  er  bj6  a  halfu  landinu,  var  eptir ;  pviat  hann  baud 

1  Dala]  Res.  a  annat]  add.  B. 


1220.]  fSLENDINGA  SAGA,  42.  241 

[II.  52  :  iv.  24.] 

biskupi  J>at  er  hann  haf3i  til.  Litlu  sf3arr  gisti  biskup  a  Grenja5ar- 
sto5um ;  var  J)a  J)at  or3  a,  at  hann  mundi  J>a6an  f  Miila  f  annat 
sinn.  fvarr  vill  nii  vist  eigi  vi5  h6num  taka,  ok  hafSi  fjora  tigu 
manna  ok  biiit  sem  til  bardaga,  ok  skipaoH  monnum  f  sto'Sur.  En 
at  J)eim  vi6r-bumngi  rf3r  biskup  f  tiin.  Spyrja  ]?eir  Eyjolfr  hvat 
samnadr  sja  skal.  En  fvarr  segir  mi,  at  J>eir  skulu  at  keyptu 
komask  a6r  J)eir  fai  eigu  bans;  ok  segir,  at  nii  skuli  'fara  allt 
saman  karl  ok  k^r  V  En  er  biskup  heyr6i  J>etta,  ]?a  maelti  hann : 
'  Rf6u  veV,  sveinar !  ok  eigum  ekki  vi3  f  var,  Jwiat  nii  er  6hreinn 
andi  meS  honum/  Biskup  ri'Sr  yfir  til  Kinnar  ok  gistir  at  Sta6\ 
Biiendr  fara  heim,  ok  gora  or6  Sighvati  ok  Arn6ri,  at  J)eir  hrindi  af 
J)eim  6fri6i  J)essum.  teir  bregQa  vi9  skjott.  Samnar  Arnorr 
monnum  um  Dali  en  Sighvatr  um  Eyjafjord.  Manadaginn  er 
biskup  var  undir  Fjalli,  ri5r  fvarr  ofan  f  Vala-hris,  ok  me9  h6num 
Ogmundr  prestr  af  Einars-stoSum,  ok  Oddr  son  hans.  Finna  J)eir 
J)ar  a  veginum  ^orvarS  6r  Saurbse ;  ok  stiga  af  baki  ok  talask  vi6. 
M  riSr  J>ar  at  Hb'skuldr  Gunnarsson.  En  fvarr  maelti :  '  Hvf  ridr 
J)ii  hdr,  Hoskuldr  ?  Ri6  ekki  i  glett  vi6  oss ;  t>viat  6s^nt  er  hversu 
v6r  J)olum  J)dr  {>at.' — 'Ek  hl/t  at  rada  fer5um  minum,'  [segir 
Hoskuldr,]  '  en  J)dr  munut  y3r  ra3a/  f  Ipvi  hljop  at  Oddr  skei6- 
kollr,  ok  hoggr  til  Hoskullz ;  stefnir  a  fotinn.  Hoskuldr  brd  undan 
faetinum  ok  a  hest  halsinum,  ok  kom  a  si3u  hestzins.  Ok  f  J>vf 
rei6  Hoskuldr  undan ;  en  hestrinn  f&l  nidr  dau6r,  er  hann  kom  a 
vollinn  undir  Felli.  For  hann  a  fund  biskups,  en  t>eir  fvarr  heim  f 
Miila.  Si5an  ferr  biskup  a  Einars-sta6i,  ok  J>a9an  a  Helgasta3i,  ok 
33tla3i  at  vfgja  J)ar  kirkju  Jons-messu  um  haustiS,  sem  hann  gor6i. 
Eyj61fr  Karsson  rei3  f  Miila ;  ok  bau3  f vari,  at  biskup  vigdi  J>ar 
kirkju  um  daginn  eptir ;  en  fvarr  vildi  eigi ;  ok  le*zk  vigi  mundu 
verja  ef  biskup  vildi  til  koma. 

Nii  kemr  biskupi  njosn,  at  flokkar  dragask  at  ollum-megin ;  l^kr 
J)6  kirkju-vfgslu.  Sf5an  biiask  menn  til  varnar  J)ar  f  kirkju- 
gar6inum,  ok  baru  at  s^r  grjot  mart 2.  Si5an  sja  {)eir,  at  flokkrinn 
ridr 3  ofan  at  Einars-stoSum  ;  er  J)a  sveit  biskups  f  kirkju  ok  kirkju- 
gar8i,  ok  !>orlj6tr  b6ndi,  ok  SigurSr  sonr4  hans,  v6ru  sex  einir  ok 
heima-sveitin.  M  maelti  Sigurdr :  '  S^  J)^r  mi 5,  sveinar !  flokk 
l>eira  hofdingjanna,  hvar  ri6r ;  enda  skellr  J)ar  mi  lass  fyrir  burin 


1  karl  ok^ky'r]  thus  A,  B,  Res.        2  mart]  add.  Res.        8  flokkarnir  ri»a,  B,  Res. 
4  sonr]  brodir,  B,  Res.  (better).         5  s^  b4r  n(i]  Res. ;  seait,  B. 
VOL.  I.  R 


242  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.53:  iv.  24.] 

[>eira]  Reykdsela.'  Sf9an  sjd  £eir  annan  flokk  rfda  ne3an  eptir 
Vatzhlfd.  Flokkarnir  v6ru  mjok  jafn-skj6tir.  I'd  var  n6n  dags. 
Var  £d  slegit  upp  her6pi,  ok  skipat  til  atgongu.  Ge*kk  Arn6rr 
sunnan  at  med  sfna  sveit ;  en  Sighvatr  at  hlidinu,  ok  6r  tuninu. 
fvarr  norSan.  Biskup  er  f  kirkju.  Gengr  nu  hord  hri5  me8 
grj6ti  ok  logum.  Sturla  Sighvatzson  fe'kk  J>d  stein-hogg.  M 
maelti  Sighvatr:  '  Ongu  eira  {)eir  nu  biskups-menn ;  nii  berja  J)eir 
sveininn  Sturlu  sem  a3ra  menn.  E6r  hvar  ertu,  Gu3mundr  Gilsson? 
seV  J)u  hvergi  Eyjolf  Karsson  f  kirkju-gardinum ;  e3r  mantii  eigi 
bardagann  d  Mel?'  Vid  £>essa  eggjan  kniiSusk  Sighvatz  menn 
fast  til  atgongu.  F^ll  J)a  ma9r  af  biskups-monnum  l  sa  er  Gisli 
he*t.  Lftlu  siQarr  fe*kk  lag  i  augat  af  spj6ti  ma6r  Arn6rs,  sa  er 
Hamundr  h^t  torvarSzson ;  hann  andaSisk  um  morgininn.  Eptir 
f>etta  ge"kk  biskup  6r  kirkju,  ok  til  sfnna  manna;  eru  J)eir  J)d 
akafir,  ok  berjask  djarflega,  ok  einginn  einn  betr  en  Jon  Ofeigsson. 
En  vid  J)etta  leggja  J)eir  fra  at  sinni,  ok  letusk  heldr  vilja  vinna 
me3  raSum  en  mann-haska ;  vildu  ok  eigi  berjask  sva,  at  biskup 
vaeri  fyrir  f>at  1  Kfs-haska.  Setja  J)eir  menn  til,  at  engir  af  biskups- 
monnum  komisk  brott  an  £>eirra  vilja.  Sf5an  gengu  J>eir  su8r  a 
vollinn  fyrir-menninir.  SpurSi  Arnorr  Sighvat :  '  i'ykki  J)dr  eigi 
hord  lota  gengit  hafa,  magr  ? ' — '  Hor3  vfst/  segir  hann.  Arn6rr 
maelti :  '  f  sumar  hefir  m^r  verit  kvellinga-samt ;  en  er  me'r  k6mu 
or3  Reykdsela,  at  £eir  J>yrfti  Ii6s  vi3,  J>a  h6f  af  m^r  vamur  allar,  sva 
at  ek  kenni  m^r  hvergi  flit.' — '  Pat  mun  \>6i  J>ykkja  jarteign/ 
segir  Sighvatr.  Arn6rr  svarar:  '  Slfkt  kalla  ek  atbur3,  en  eigi 
jarteign.'  Sfdan  setjask  {)eir  um  kirkju-gardinn.  Ok  var  leitad 
um  saettir ;  ok  var  sem  J>at  gorSi  ekki.  Lf 3r  nu  af  n6ttin ;  var 
biskup  ok  hans  menn  f  kirkju;  en  hinir  sdtu  umhverfis.  Einn 
biskups-maSr  komsk  6r  kirkju  ok  yfir  um  d2;  sa  h^t  Eyj61fr 
hrf9ar-efni,  6spakr  ma8r;  var  hann  J)ar  tekinn  ok  bar9r;  dr6gu 
t)eir  hann  heim  half-dau3an,  ok  drapu  si3an.  Dr6ttins-morgininn 
snemma,  gor8u  J)eir  vfg-flaka3  af  roptum,  ok  bera  hann  at  lundi 
{>eim  er  st66  sunnan  a 4  garSinum ;  ok  grafa  t>ar  nii  gardinn  undir 
flakanum.  Var  J)at  mjok  jafn-skj6tt  at  hlid  var  d  gar6inum,  ok 
biskups-menn  gafusk  upp  ok  f6ru  f  kirkju.  En  fsleifr  Hallzson 
var  {>ar  kominn,  ok  hoffiu  engir  menn  hans  barizk ;— ok  bj6  {)d  at 

1  fyrir  spj6tum,  add.  Res.         a  ^,  B.        3  vig-flaka]  B,  Res. ;  fltka,  Cd.        4  d] 
at,  B  (better?). 


1220.]  fSLENDINGA  SAGA,  43.  243 

[II.  54,  55 :  iv.  25.] 

fcvera  i  Laxardal ; — f sleifr  bau3  biskupi  heim  me6  sdr.  F6r  hann 
ok  me9  h6num.  En  J)eir  er  eptir  v6ru  gengu  J)a  til  gri3a.  Gaf 
Arnorr  grid  Eyj61fi  Karssyni ;  en  Tumi  Sighvatzson  J6ni  Ofeigssyni. 
Tveir  menn  v6ru  drepnir;  h^t  annarr  l>orgeirr  Haleygr,  annarr 
frorSr  Arason.  Rei5  Sighvatr  J)a  i  brott,  en  Arnorr  nott  si3arr. 
Biskup  f6r  fra  f>vera  norSr  yfir  Reykja-heiSi,  ok  allt  a  SauSanes ; 
gor3i  J)ar  vigslur  a  Saelu-dogum.  Eptir  ]pat  for  hann  norSan1  til 
Oxarfjarckr,  ok  sva  um  Reykja-hei3i.  En  er  hann  kemr  i  Reykjar- 
dal  er  h6num  sagt,  at  EyfirSingar  muni  vi9  honum  risa.  F6r  hann 
J)a  til  Bar6ardals,  ok  upp  Kroksdal,  sva  su6r  um  Sand ;  ok  l^tti 
eigi  fyrr  en  hann  kemr  i  Odda ;  ok  tekr  Ssemundr  allvel  vi6 
biskupi;  b^6r  honum  J)ar  at  vera  meSan  hann  vill;  ok  J)iggr 
biskup  ]pat.  Er  hann  {)ar  um  vetrinn  vi3  nokkura  menn ;  en  suma 
vista3i  Saemundr  annars-staSar  ]par  i  nand. 

43.  Snorri  Sturluson  var  tva  vetr  me5  Skiila,  sem  fyrr  var  rita6. 
Gordu  J)eir  Hakon  konungr  hann  skutil-svein  sinn.  En  um  vdrit 
setlaSi  Snorri  til  f slandz.  En  J)a 2  v6ru  Noregs-menn  miklir  6vinir 
fslendinga,  ok  mestir  Oddaverja,  af  ranum  J>eim  er  verit.  hofcSu  a 
Eyrum.  Kom  {>ar  sva,  at  ]pat  var  ra6it,  at  herja  skyldi  til  fslandz 
um  sumarit ;  voru  raSin  til  skip  ok  menn  er  fyrir  skyldi  vera.  En 
til  JDessarar  ferSar  voru  flestir  inir  vitrari  menn  heldr  ofusir,  ok 
tb'lSu  margar  latar3  d.  Gu3mundr  skald  Oddzson  var  J>a  me6 
Skiila  jarli.  Hann  kva6  visu  {)essa : — 

Hvat  skal  ek  fyrir  mik  hyrjar  hregg-mildr  jofurr  leggja, 
(gram  fregn  at  J>vi  gegnan)  geir-netz,  sumar  ^>etta  ? 
Byrjar  hafs  at  herja  hyr-sveigir  mer  eigi 
(sars  vi8r  jarl)  a  orar  aett-leif6ir  (svan  reif&an). 

Snorri  latti  mjok  ferSarinnar.  Ok  kallaSi  J)at  ra9,  at  gora  s^r  at 
vinum  ina  beztu  menn  a  1  slandi ;  ok  kallaSisk4  skjott  sva  mega  koma 
sinum  or3um,  at  monnum  mundi  s/nask  at  smiask  til  hty3ni  vi6 
Noregs-hofSingja.  Hann  sag6i  ok  sva,  at  J)a  v6ru  eigi  a6rir  meiri 
menn  d  landinu  en  brae3r  hans,  J)a  er  Saemund  Iei6 ;  en  kalla5i  J)a 
mjok  sinum  ra3um  hlita5,  t>d  er  hann  ksemi  til.  fEn  vi3  slikar 
fortolur  sl3eva6isk6  skap  jarlsins;  ok  gaf  hann  {)at  ra6  til,  at 
fslendingar  skyldi  bi6ja  Hakon  konung,  at  hann  bse5i  fyrir  J)eim, 

1  nor&an]  Res. ;  nor6r,  A,  B.  2  J)a]  emend. ;  J)6,  B  and  Cd.  3  latar]  so 

also  B.  4  kalla&isk]  thus  ;  kallaoiz,  B ;  kallaoi,  Cd. ;  both  the  context  and  the 

grammar  require  the  reflexive ;  cp.  Hak.  S.  ch.  55.  5  eptir  sinum  or9um  vikja, 

B.         6  B ;  sljofgaoist,  Cd. 

R  2 


244  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.56:  iv.  25.] 

at  eigi  yrfli  herforin.  Konungrinn  var  t>d  ungr;  en  Dagfinnr 
Logmadr,  er  l>d  var  radgjafi  bans,  var  inn  mesti  vin  fslendinga. 
Ok  var  £>d  £>at  raQ  af  gort,  at  konungr  r^d,  at  eigi  vard  herforin. 
En  {>eir  Hakon  konungr  ok  Skuli  jarl  gorSu  Snorra  lendan  mann 
sfnn.  V6ru  J)at  mest  rad  £>eirra  Snorra  ok  jarlsins.  En1  Snorri 
skyldi  leita  vid  fslendinga,  at  J>eir  snorisk  til  htydni  vid  Noregs- 
hofdingja.  Snorri  skyldi  ok  senda  litan  J6n  son  sfnn ;  ok  skyldi 
hann  vera  f  gislingu  med  jarlinum,  ok  f>at 2  endisk  sem  mselt  var. 
Snorri  vard  heldr  sfd-biiinn,  ok  f<6kk  harda  liti-vist ;  1&  tr£  sitt  fyrir 
%Austfj6rdum,  ok  t6k  Vestmanna-eyjar.  Jarlinn  hafdi  gefit  h6num 
skip  J)at,  er  hann  hafdi  lit,  ok  fimtan  st6r-gjafar.  Snorri  hafdi  ort 
um  jarlinn  tvau  kvaedi  al-hend ;  voru  klofa-stef  f  drapunni : — 

Har8-mulaftr  var  Skiili. 
Rambliks  framar  miklu. 
Gnap-hjarls  skapadr  jarla. 

En  er  Snorri  kom  f  Vestmanna-eyjar,  lp£  spur8isk  bratt  inn  d  land 
utkvama  bans,  ok  sva  med  hverjum  saemSum  hann  var  lit  kominn. 
Yfdusk  Sunnlendingar  J)a  mjok  vi9  h6num  ok  mest  teng6a-menn 
Orms  J6nssonar.  fJ6tti  Jjeim  sem  hann  mundi  settr  til  J)ess  af 
Noregs-monnum  at  standa  i  m6ti,  sva  at  J)eir  maetti  ongum  eptir- 
malum  fram  koma  um  vfg  Orms.  Var  mest  fyrir  J)vf  Bjorn 
torvaldzson,  er  ]D£  bj6  a  Brei6a-b61sta6,  ok  J>6tti  vaenn  til  mikils 
hof6ingja.  Sunnlendingar  dr6gu  spott  mikit  at  kvaedum  J>eim  er 
Snorri  hafSi  ort  um  jarlinn ;  ok  snoru  afleiSis.  ^roddr  i  Selvdgi 
keypti  geldingi  at  manni  at  f>etta  kvae3i : — 

Oss  lizk  illr  at  kyssa  jarl  sd  er  rae8r  fyr  hjarli ; 
vorr  er  hvoss  a  harra;    har8-miilaar 3  er  Skiili: 
Hefir  fyrir  horska  jofra  hrae-gamms  komit  saevar 
(pj6d  finnr  lost  4  Ijodum)  leir  alldrigi  meira*. 

Snorri  gisti  i  Skalaholti  er  hann  f6r  frd  skipi,  ok  {)eir  t61f  saman ; 
hoffiu  meirr  en  tylpt  skjalda,  ok  alia  mjok  vandada,  ok  l^tu  all- 
draemt 5  yfir  s^r.  f>a  kom  J)ar  Bjorn  f>orvaldzson  me5  fylg9ar-menn 
sfna,  ok  v6ru  all-gemsmiklir,  Steingrfmr  Skinn-gr^lu-son 6  ok  aQrir 
peir  er  v6ru  me6  h6num.  Ok  kom  svd  at  Bjorn  gdkk  f  berhogg 
vi6  Snorra,  ok  spurfii  hvdrt  hann  setlaSi  at  standa  fyrir  ssemQum 

»  en]  so  also  B  (-at).  «  ok  pat]  B  (  =  at  pat  endizt).  •  -miilaSr]  B ; 

-mula,  Cd. ;  see  the  verse  above.  «  leir,  meira]  B ;  leir,  meiri,  Cd.  6  all- 

drzmt]  thus  Cd.,  all-drsemt  or  all-dreymt,  i.  e.  triumphantly,  in  high  spirits  (like 
dream  in  A.  S.) ;  all-vaent,  B.         •  Skinn-gr^lu-son]  B ;  Skinngreifuson,  Cd. 


i22o,i22i.]  fSLENDINGA  SAGA,  44.  245 

[II.  57  :  iv.  26.] 

J>eirra  um  eptir-mal  Orms.  En  Snorri  dulSi  {>ess.  Bjorn  \6t  se*r 
£at  eigi  skiljask,  ok  he'll  }>ar  vi8  heitan.  Magmis  biskup  atti  hlut 
at  me5  J>eim ;  en  J)6  skilSu  £>eir  heldr  stuttlega.  Snorri  f6r  heim  f 
Reykjaholt ;  ok  var  ]?ar  um  vetrinn  eptir. 

44.  fenna  vetr  var  GuSmundr  biskup  f  Odda  me8  Saemundi 
eptir  bardaga  a  Helga-sto8um.  fenna  vetr  spratt  upp  fjandskapr 
mikill  me6  {>eim  Birni  forvaldz-syni  ok  Lopti  biskups-syni.  Var9 
t>eim  mart  til.  Skil3i  J>a  fyrst  a  um  sk6ga,  Kolskegg  inn  auSga 
ok  Lopt l.  Kolskeggr  dtti  bii  a  Leiru-bakka,  ok  lagu  saman  sk6gar 
J>eirra  Loptz ;  ok  ]p6tti  Lopti  huskarlar  Kolskeggs  hafa  h6ggit  sk6g 
sinn ;  ok  beiddi  {>ar  b6ta  fyrir.  En  Bjorn  forvaldzson  vildi  3ngu 
bseta  lata,  ok  talSi  Lopt  ljuga  allt  til  um  sk6ga-merki.  Ok  h^r 
me8  faer8u  BreiSbaelingar  Lopt  f  flimtan,  ok  gor3u  um  hann  danza 
marga,  ok  margs-konar  spott  annat.  Ssettar-fundr  var  settr  me8 
J>eim  i  Arnesi ;  skyldu  J)eir  gora,  f'orvaldr  Gizurarson  ok  Saemundr 
J6nsson.  En  er  Loptr  innti  sftt  mal,  sag8i  hann  at  Pall  biskup 
fa8ir  hans  sag8i  J>au  sk6ga-mork  sem  hann.  Kolskeggr  svarar: 
'  Engi  J)6tti  fa8ir  J)inn  jafnaSar-ma5r  i  fyrstu,  ok  heldr  fylginn  sfnu 
mali,  ]?6tt  hann  yr8i  mi  g66r  ma6r  er  hann  var8  biskup.'  Loptr 
hlj6p  J)a  upp  ok  maelti :  '  Heyr  J)ar  til  I.  jpii  raz-ragr  ma8r,  mundir 
bregSa  fo8ur  mfnum  rangindum !  Skal  mi  aldri  ssettask/  Saemundr 
svarar:  'Ekki,  ekki2!'  forvaldr  t6k  J)a  til  orda:  'Eigi  mun  mi 
eitt  vi3  J)urfa  ef  duga  skal.'  Sendu  J)eir  J)a  eptir  Lopti,  ok  ba3u 
hann  halda  saettir  J)aer  er  handseldar  v6ru.  Loptr  vildi  eigi,  nema 
i'orvaldr  ynni  eid  at  gorQ  J)eirra.  feir  gorSu  skoga  til  handa  Kol- 
skeggi.  Ba8  Saemundr  Lopt  gefa  upp  ei6inn  f'orvaldi.  En  hann 
vildi  J>at  vfst  eigi.  frorvaldr  vann  ei5.  Ok  skilSu  {)eir  vi8  J)at,  at 
Ifkadi  hvarum-tveggja  verr  en  a3r.  fat  var  ok  mikil  r6t  undir 
fjandskap  J>eirra  Loptz  ok  Bjarnar,  at  Oddaverjum  J)6tti  ]?ungt  at 
Haukdaelir  haefisk  J)ar  til  rikis  fyrir  austan  Ar.  V6ru  mjok  f  J>essu 
me3  Lopti  synir  Saemundar,  Haraldr  ok  Vilhjalmr,  er  t>a  v6ru  mest 
a  faetr3  komnir. — fat  var  hattr  Saemundar,  at  hann  hafSi  hvern  vetr 
veizlu-dag  Nichulas-messu,  ok  bau8  til  ollu  st6rmenni  J)ar  i  sveit. 
Saemundr  sat  jafnan  a  miSjan  lang-bekk 4,  en  skipaSi  Lopti  fraenda 
slnum  it  naesta  s^r  litar  f  fra,  en  Bjorn  sat  i  ondugi  63rum-megin 5 
gegnt  Saemundi.  far  var  drukkit  fast,  ok  talat  mart  vi8  drykkinn. 

1  Kolsceggs  ins  au5ga  ok  Loptz,  B,  omitting  the  following  passage.  2  ekki, 

ekki]  thus  also  B.  3  faetr]  legg,  B.  4  lang-bekk]  bekk,  B.  *  a  annan 

bekk  i  ondvegi,  B. 


246  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  58 :  iv.  26.] 

S16  J)d  f  orfia-hendingar l  me9  £eim  Lopti  ok  Birni,  ok  vinum 
bans.  Var  mest  fyrir  J)vf  Steingn'mr  fsfir5ingr.  F6r  J)a  upp2 
sumr  kvedskaprinn,  ok  skilSu  J>eir  me3  fnum  mesta  fjandskap. 
Ok  hdr  eptir  sendi  Loptr  menn  til  Snorra  ok  kaerdi  sitt  mal  fyrir 
h6num ;  ok  er 3  f>at  sumra  mal,  at  Snorri  letti  h'tt  Lopt  uppreistar  i 
m<5ti  Birni.  Um  varit  eptir  Far-daga  sendi  Snorri  Valgar6  Styrmis- 
son  fylg8ar-mann  smn  su3r  til  Loptz,  ok  dvalSisk  hann  JDar  um 
hrfd.  M  sendi  Loptr  mann  a  Brei8a-b61sta8  at  segja  Birni,  at 
hann  mundi  f>ar  koma  f  annarri  viku ;  ok  ba6  hann  sva  vi6  biiask, 
at  hann  aetladi  at  |)a  skyldi  endir  ver6a  a  deilum  J)eirra.  Eptir 
f>etta  hof5u  hvarir-tveggju  [mikinn]  vi6buna3  um  vapn  ok  her- 
klae3i.  Einarr  Gislason  var  4  Brei6a-b61sta6,  ok  bj6  vapn  J)eirra 
Bjarnar  nokkurar  naetr;  hann  var  vin  Loptz,  ok  sagSizk4  hann 
mundu  f>ar  koma  me6  Lopti  at  akvednum  tfma,  ok  vera  {)eim  J>at 
6J)arfr  sem  hann  maelti. 

Ok  mi  er  at  dr6  stefnu-dagi,  somnuSu  hvarir-tveggju  Ii5i; 
v6ru  med  Lopti  J>rfr  synir  Ssemundar :  Haraldr,  Vilhjalmr,  ok 
Andreas ;  J>rfr  synir  forsteins  Jonssonar :  .  Andreas,  Amundi, 
Gunnarr.  f>ar  var  ok  Gu6laugr  af  frngvelli,  son  Eyj61fs  J6ns- 
sonar,  br63ur  Keldna-ValgerSar,  ok  Ingibjorn  br66ir  hans,  ok 
Finnr  torgeirsson  fraendi  hans.  Gu61augr  var  mest  fyrir  me6 
Lopti  af  ollum  monnum  hans ;  en  hann  haf6i  J)6  it  bezta  mann-val, 
ok  eigi  faera  en  tfu  tigi  manna.  Bjorn  hafSi  sjau  tigi  manna  fyrir. 
far  var  Markiis  MarSarson  utan  fra  Gnupi,  ok  Pall  6r  Steinsholti. 
Ami  Magnusson  var  J>ar  kominn  til  gistingar.  £eir  Bjorn  hof5u 
biiisk  um  fyrir  sunnan  kirkju;  hof5u  lagt  st6r-vi5u  fra  sto6um  J>eim 
er  v6ru  vi3  hiisa-m6tin  forkirkjunnar  ok  a6al-kirkju ;  ok  a6ra  J)ar 
er  maettusk  saung-hus  ok  kirkjan,  ok  B  su6r  a  kirkju-garSinn,  ok 
skipudu  s^r  J)ar  i  milli,  ok  horfSu  sumir  austr  en  sumir  vestr.  l>a 
er  Loptr  rei6  i  tunit,  kva3  hann  £>etta  :— 

H^r  ferr  Gryla  i  gar&  ofan, 
ok  hefir  4  s^r  hala  fimmtan. 

te  hringSi  til  messu  er  £eir  k6mu  a  bseinn.  Ssemundr  6r  Odda 
var  {>ar  kominn,  ok  satu  J>eir  d  hestum;  haf3i  hann  tvau  hundruQ 
manna.  Hann  gorSi  menn  heim  til  kirkju-gar8zins ;  ok  sagSi  sva, 
at  {>eir  menn  skyldi  allir  grid  hafa  er  ganga  vildi  i  flokk  hans,  hvart 

1  Emend. ;  orda-hentingar,  Cd. ;  or&a-heimtingar,  B.         2  upp]  add.  B.         3  var, 
4  B ;  sagSi  Birni  hann,  Cd.         »  ok]  add.  B. 


i22i.]  fSLENDINGA  SAGA,  44.  247 

[II.  59,  60 :  iv.  26.] 

er  J>eir  vildi  til  JDCSS  taka  fyrr  e6r  si5arr.  Hann  Idt  ok  bj65a  Arna 
grid  einslega.  En  hann  lezk  me5  Birni  hafa  mat  eti3  um  kveldit, 
ok  sagSisk  J)ar  vera  mundu  um  daginn.  Loptr  spuroH  ok,  a9r  J)eir 
veittu  atgongu,  hvart  J)ar  vseri  nokkurir  vinir  eSa  tengSa-menn 
Orms  Svfnfellings  e6r  Snorra  Sturlusonar;  sag5isk  J)eim  vilja 
6'llum  grid  gefa.  M  svarar  Ami  6rei8a :  *  He*r  kenni  ek  mitt  mark 
a  £essu;  en  J>6  mun  ek  eigi  vi8  Bjorn  skiljask  at  sinni.'  Bjorn 
svarar,  kva3  enn  eigi  vist  hvarr  fyrir  griSum  aatti  at  ra5a  J)ann  dag. 
Slaer  mi  i  bardaga,  ok  gengr  allhor9  hri5  af  hvarum-tveggjum ;  ok 
v6ru  inir  akofustu  lengi.  Loptr  g£kk  vestan  at  J)eim,  en  Gu5- 
laugr  austan l,  ok  var  J>ar  Bjorn  fyrir,  Hann  var  i  panzara  digrum, 
ok  barftisk  all-djarflega.  fceir  hof5u  bork  at  s6r  grjot,  ok  baru 2  a 
{)a.  Loptr  ba3  sfna  menn  eigi  kasta  f  moti,  ok  bi6a  t>ess  er  grjotiS 
eyddisk3  J)eim.  MaSr  l^zk  af  Lopti  snemma  fundarins.  Bjorn  var 
mjok  m66r  af  vorninni ;  ok  mselti  vi6  Arna  6rei6u,  at  hann  skyldi 
verja  dyggilega  rum  beggja  J)eirra  me8an  hann  gengi  upp  at 
kirkjunni  at  hvila  sik.  Allir  Ieitu3u  fjeir  heldr  a  Arna  um  vornina, 
en  Steingrimr  mest.  Bjorn  spretti  fra  sdr  panzarann,  er  honum 
var  erfitt4  or5it.  Sa  J)eir  J)at  Gu61augr,  at  hann  var  berr  um 
halsinn.  Hljop  Gu81augr  J)a  fram,  ok  lagSi  til  Bjarnar  meQ  spjoti 
J)vi  er  J)eir  kb'llu6u  Grasi3u,  ok  sog6u  att  hafa  Gisla  Siirsson. 
Lagit  kom  i  ostinn.  Ok  sneri  hann  mi  at  kirkjunni,  ok  settisk 
ni3r.  GuSlaugr  ge*kk  til  Loptz,  ok  sag6i  h6num,  at  Bjorn  var  sarr 
or6inn.  Loptr  spur6i  hverr  J)vi  volli5.  '  Vit  Grasf3a,'  segir  hann. 
'  Hv^  mjok  mun  hann  sarr  ?'  kva9  Loptr.  Gu5laugr  s/ndi  h6num 
J>a  spjotiS ;  ok  var  feitin  ofarlega  a  ijo8rinni.  f6ttusk  J)eir  J)a  vita, 
at  J>at  mundi  vera  bana-sar.  Var  J)a  Loptr  spurSr  hvart  t>eir  skyldi 
saekja  lengr.  Loptr  svarar  J)d :  f  Enn  er  eptir  Steingrims-lota.' 
Var  J)a  veitt  all-hor5  ats6kn.  En  Steingrimr  var5isk  alldrengilega, 
ok  f^ll  J)ar.  Eptir  J)at  hlj6pu  all-margir  menn  6r  kirkju-gar6inurn 
til  grida  i  flokk  Saemundar,  ok  J)eir  Markiis  ok  Pall  i  fyrra  lagi. 
f>at  veitti  J)eim  Bjarnar-monnum  Jpyngst,  at  {>eir  toku  grjoti3  J)at  i 
millum  her8a  ser,  er  bokunum 6  horfSu  vi5,  er  hinir  fengu  eigi  niSr 
drepit  me5  hlifum  er  m6ti  J>eim  Lopti  horf3u.  H^Sinn  prestr  l^zk 
J)ar  me8  Birni,  ok  allz  sjau  menn.  Arni  6rei5a  Iag6i  lik  Bjarnar  lit 
a  kirkju-gar6,  ok  ba3  Saemund  J>ar  taka  vi9  magi  sinum,  '  Ok  er 
mi  verr  en  fyrr/  Kolskeggr  au5gi  var  ]par  me6  Birni.  Ok  er  hann 

1  B  reverse,  Loptr  austan  .  .  .  Gu&laugr  vestan.  3  lit,  add.  B.          3  eyddisk] 

fcyrri,  B.         «  erfitt]  heitt,  B.         5  olli,  B.         6  B ;  bokin,  Cd. 


248  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  60,  61 :  iv.  26.] 

hlj6p  til  gri5a  f  flokk  Ssemundar,  sletti  Andreas  i>orsteinsson  beru 
sver9i  flotu  urn  herdar  h6num,  ok  spur5i  hve  (tyr  {>a  skyldi  matar- 
vaett.  'Halda  lagi/  segir  Kolskeggr.  Ollum  monnum  v6ru  J>a 
grid  gefin.  Loptr  gdkk  J>a  til  Saemundar,  ok  spurSi  hvert  H3  hann 
vildi  |>eim  veita.  Saemundr  spurSi  hvers  £eir  beiddu.  f>eir  sogSu ; 
at  {>ess  beiddu  {>eir,  at  hann  faeri  heim  f  Odda  ok  hefSi  £ar  setu ; 
en  f>eir  l&usk  munda  hafa  a6ra  i  SkarSi,  ok  bfSa  {>ings  sva;  en 
fjolmenna  sfdan  til  {>ings,  ok  vita  hvarir  J)d  yr8i  afla-meiri. 
Saemundr  var6  eigi  buinn  til  J>essa ;  ok  kva8  s^r  eigi  sama  at  deila 
vi6  forvald  mag  smn.  En  J)eir  Loptr  veittu  h6num  st6rar  atolur 
d6r  J)eir  skil6u.  Rei6  Loptr  J>a  heim  me6  sveit  sfna.  Tidendin 
fljiiga  J>egar  um  n6tt  lit  yfir  a.  Ok  er  i'orvaldr  spur6i  i  Hruna, 
reid  hann  J)egar  i  Skalaholt  ok  bj6sk  J)ar  til  varnar,  JDviat  monnum 
J)6tti  J)a  sem  Loptr  mundi  ekki  6gort  lata;  en  Saemundr  mundi 
veita  h6num  med  allan  sinn  aria.  Fundrinn  a  Brei6a-b61sta8  var 
B6t61fs  messu.  En  Loptr  rei8  fyrir  JMngit  vestr  til  BorgarfjarSar, 
ok  gisti  f  Stafaholti.  Var  Snorri  J)ar  J)a  kominn  biii  sinu;  JDviat 
hann  vildi  eigi  sitja  f  Reykja-holti,  ef  hann  aetti  6fri8  vi6  Sunn- 
lendinga.  Snorri  t6k  allvel  vi6  Lopti,  ok  hdt  h6num  sinu  Ii6i 
d  t>ingi,  ef  Saemundr,  e6r  nokkurir  a5rir  hofdingjar,  vildu  veita 
h6num.  Rei6  Loptr  J)a  lit  a  Kolbeinsstadi  at  finna  forlak  m63ur- 
br63ur  sfnn,  ok  Ketil  son  hans,  er  J>a  bj6  i  Hitardal,  ok  atti  Hall- 
d6ru,  d6ttur  I>orvaldz  Gizurar  sonar.  SlaevuSu  J>aer  maegSir  mjok 
lidveizlu  J>eirra  fedga  vid  Lopt.  Oddr  Sveinbjarnarson,  ok  fleiri 
J)ingmenn  Saemundar,  f6ru  sudr  um  heiQi  til  fundar  vid  hann ;  ok 
aetluSu,  at  hann  mundi  veita  Lopti.  Loptr  rei&  ok  su6r  um  f>ingit, 
ok  var  Saemundr  eigi  a  J)ingi,  en  {>orvaldr  var  J)ar  all-fjolmennr. 
Treysti  Loptr  J)d  eigi  d  j^ing-reidina,  ok  f6r  sudr  d  Eyja-sand  ok 
[sva]  lit  f  Vestmanna-eyjar,  ok  var  ]par  um  hriQ.  ^orvaldr  maeltisk 
mjok  einn  vi8  J>ar  d  J>inginu ;  J)vfat  engir  menn  gengu  i  berhogg 
vi8  hann  um  liSveizlu  yi,5  Lopf.  Gizurr  frorvaldzson  var  J)a  t61f 
vetra  gamall ;  hann  s6tti  Lopt  til  sekSar.  Fleiri  v6ru  t>ar  s6ttir  er 
mest  slaegja l  £>6tti  til.  En  er  t>orvaldr  spurdi,  at  Loptr  er  farinn  i 
Eyjar  lit,  J)6tti  torvaldi  sem  hann  mundi  {>a6an  veita  ahlaup  nokkur 
J)d  er  h6num  J)aetti  timi  til;  var  J>vi  ok  eigi  triiat  at  Saemundr 
mundi  eigi  veita  h6num  f  J>raut.  f^orvaldr  t6k  J)at  rd5  eptir  J)ingit, 
at  hann  dr6  lid  saman,  ok  sendi  or8  vinum  sfnum  ok  tengda- 
monnum;  ok  aetladi  at  draga  skip  saman  ok  fara  i  Eyjar  lit  at 

1  meiri  slzgr,  B. 


i22i.]  fSLENDINGA  SAGA,  45.  249 

[II.  61,  62  :  iv.  27.] 

Lopti.  Kom  Arn6rr  Tumason  til  lifts  vi6  hann.  Sighvatr  sendi 
til  lids  frorvaldi  sonu  sina;  var  Tumi  fyrir  Eyfirdingum;  hafdi 
hann  mikla  sveit,  ok  voru  J>eir  all-6spakir  er  jpeir  komu  sudr  um 
land.  En  Sturla  var  fyrir  Dala-monnum.  Hann  hafdi  J>at  var 
tekit  vi6  biii  at  Saudafelli.  Reid  Sighvatr  til  Borgarfjardar  med 
h6num;  ok  bad  hann  sva  segja  f>orvaldi,  at  hann  mun  finna 
Snorra,  ok  letja  hann  at  fara  til  lids  vid  Lopt,  sem  adr  var  ord 
a ;  en  ef  hann  fengi  eigi  latt  hann  [sagdi  hann]  J>a  bad  a  fara 
mundu.  Snorri  var  all-mjok  snuinn  a  lidveizlu  vid  Lopt ;  Jwiat  ilia 
hafdi  verit  med  J>eim  Birni.  Likadi  h6num  ok  ilia  spott  J>at  er 
Sunnlendingar  hofdu  gort  at  kvaedum  hans.  Voru  J)a  kvednar  i 
Stafaholti  visur  nokkurar.  i>essi  var  ein: — 

Bjorn  fra  ek  bryndu  jarni  (bragS  gott  var  bat)  lag&an 
(gordi  Gu&laugr  fyrSum  geysi-hark)  i  barka : 
Au&kyfingr  let  aevi  6bli6r  fyrir  Grasi6u ; 
hvoss  var  hon  heldr  at  kyssa;  har6-miila8r  var  Skiili. 

Snorri  var  heldr  ofr^nn l  er  Sighvatr  kom  i  Stafaholt ;  en  samdisk 
J)6  vel  med  ]peim  brsedrum ;  ok  skildu  vid  ]pat,  at  lokit  var  lidveizlu 
Snorra  vid  Lopt.  En  er  Sighvatr  kom  vestr  1  Dala 2,  spurdu  vinir 
hans  hvern  veg  farit  hafdi  med  J>eim  braedmm.  En  Sighvatr  sagdi : 
at  Snorri  hefdi  oxi  reidda  um  oxl,  sva  hvassa,  at  hann  setladi  at 
hvet-vetna 3  mundi  bita,  J)a  er  jpeir  fundusk ;  '  Sidan  tok  ek  hein  6r 
pussi  minum,  ok  reid  ek  i  eggina,  sva  at  oxin  var  sva  slae,  at  h!6 
m6ti  me'r  adr  vit  skildum/  M  er  Saemundr  spurdi  lids-dratt 
f'orvaldz,  reid  hann  heiman  6r  Odda;  ok  vissu  fair  menn  hvar 
hann  var;  ok  hafdi  hann  af  ]?vf  all-J)ungt  ord,  er  hann  vard  at 
ongu  lidi  fraendum  sinum.  {"a  var  {>etta  kvedit : — 

Loptr  er  i  Eyjum,  bitr  lunda-bein ; 
Saemundr  er  a  hei&um,  *  etr  berin  ein. 

45.  M  er  Loptr  spurdi  lids-dratt  f'orvaldz,  ok  J)at  at  hann 
setladi  lit  i  Eyjar,  J)6ttisk  hann  J)ar  kominn  f  botn-holu5.  For 
hann  {>a  inn  a  land,  ok  reid  austr  undir  Eyja-fjoll;  fyrst  1  Holt 
til  Hallgerdar  magkonu  sfnnar.  En  er  I'orvaldr  spurdi  til  Loptz, 
helt  hann  flokkinum  austr  undir  Fjoll ;  ok  bjoggu  J>eir  J)ar  heldr 
6fridlega,  ok  i  Holti  mest.  Loptr  var  ]pa  ridinn  austr  undan.  V6ru 
{>a  sendir  menn  eptir  h6num  med  ssettar-bodum.  Loptr  var  fuss 
til  ssetta,  J)egar  hann  vissi  at  kostr  var.  V6ru  f>a  grid  sett,  ok 

1  (Seyrinn,  Cd. ;  ufynn  (I),  B.  a  Dala]  B.  3  hvet-vetna]  B.  «  z  (i.  e.  ok), 
add.  B.  5  brunnholu,  B. 


25o  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.63:  iv.  27.] 

fundr  lagoT  vi6  Fors-a"  ut  fii  Sk6gum,  J>ar  beint  sem  £eir  hof9u 
fundisk,  Saemundr  ok  Sigurdr  Ormsson.  Saemundr  var  f  Sk6gum, 
ok  vildi  eigi  nser  koma.  Ormr  Svmfellingr  var  me&  J)rja  tigi 
manna.  Hann  gengr  mest  millum,  ok  f6r  vel  me8  seV.  En  t>eir 
maeltu  mest  f  m6ti,  at  saettask  skyldi  manndrapa-laust,  Tumi 
Sighvatzson,  ok  Arn6rr  Tumason.  En  er  urn  ssett  var  talad, 
fannsk  J>at  a",  at  fcorvaldr  var  sdtt-vandr.  SagQi  hann  J>at,  at 
h6num  J)aetti  {)aer  sonar-baetr  vestar,  ef  hann  yrdi  oxi  at  eyda 
6vinum  smum a ;  en  til  J)ess  tezk  hann  eigi  spara  J>a,  at  £>eir  ynni 
honum  fdbota  ok  mann-sek3a  slikra  sem  h6num  Iika5i.  Urdu 
J)ar  J>aer  mala-lyktir,  at  fcorvaldr  skyldi  hafa  sjalfdaemi;  en  menn 
allir  lifs  grid  ok  lima.  Loptr  skil6i  undan  f  fyrstu  go8or3  sftt 
ok  sta6festu,  ok  lengr  en  J>rja  vetr  utan  at  vera.  En  f'orvaldr 
skora5i  J)at  i  m6t,  at  Loptr  skyldi  J)egar  ganga  a  vald  J)eirra,  ok 
Haraldr  sonr  Saemundar ;  Gu6laugr,  Ingibjorn,  Amundi,  Andreas 
fcorsteins-synir.  Arn6rr  t6k  vi8  f>eim  ollum;  en  Lopti  J)6tti  £>at 
all-J)ungt.  En  J)6  var6  sva  at  dregit,  at  {)vf  vard  J)a  ollu  at  jata 
sem  f>orvaldr  vildi.  Arn6rr  Tumason  Iag6i  J)at  til,  at  Loptr  skyldi 
standa  i  J)eim  sporum,  J)a  er  handsol  faeri  fram,  sem  Sigur3r  magr 
hans  st66,  J>a  er  J)eir  Iog3u  J)ar  virSing  sina  fyrir  Oddaverjum. 
Eptir  |Dat  f6ru  handsol  fram.  Sfdan  v6ru  flokkar  skil6ir;  ok  lagSisk 
sa  or3r6mr  d,  at  eingi  flokkr  hef6i  verit  jafn-ospakr  sem  sa  er 
fylgSi  Tuma  Sighvatzsyni,  ok  sva  sjalfr  hann;  en  eingi  flokkr 
J)6tti  betr  si3a5r  en  sa  er  Sturla  haf3i.  Lag6i  hann  ok  allt  vel 
ok  gegnilega  til  J)essa  mals,  ok  fe'kk  af  J)vf  mikla  vinsaeld  suSr 
J>ar.  Ok  hefir  f>at  maslt  verit  sf3an,  at  hann  hygdi  t>a  til  magsem6a 
£>eirra  er  sf6an  k6mu  fram  vi8  Oddaverja.  f  {>essi  for  sa  Sturla 
Solveigu,  ok  talaSi  fait  vi6  hana  e6r  ekki.  £orvaldr  gor6i  gor6ir 
t>essar  eptir  inum  staerstum  gor6um  er  verit  hofSu  h^r  a  landi. 

Sumar  J)etta  f6ru  J>eir  utan :  Loptr  Palsson  ok  Haraldr  Saemundar- 
son ;  GuSlaugr,  ok  Ingibjorn  br66ir  hans.  F6r  Loptr  me6  Arn6ri 
Tumasyni.  Hann  braut  f6t  sfnn  um  sumarit ;  ok  J>a  er  festr  var, 
t>6tti  h6num  flla  af  s6r  horfa ;  tet  hann  ty  brj6ta  annat  sinn,  ok 
sagSi  sjdlfr  fyrir  hve  binda  skyldi;  festi  J)d  vel;  ok  vard  hann 
Iftt  haltr.  Arn6rr  Tumason  skipa6i  manna-forrad  sftt  f  Skagafir6i 
fdrarni  syni  J6ns  Sigmundar  sonar;  hann  var  settr  nidr  a  Vidi- 
m^ri,  ok  skyldi  gaeta  h^ra6s  fyrir  monnum  GuSmundar  biskups, 

1  Thus  B ;  ef  h.  y.  riSa  6.  sinum,  Cd. 


i22i.]  fSLENDINGA  SAGA,  46,  47.  251 

[II.  64 :  iv.  28,  29.] 

ef  J)eir  kaemi  til.  En  GuSmundr  biskup  hafoH  verit  i  Odda  um 
vetrinn,  sem  fyrr  var  rita3  ;  en  um  sumarit  for  hann  vestr  til 
BorgarfjarSar.  For  hann  ]?ar  yfir  um  haustiS,  er  mjok  var  a  Ii8it. 
Fylg6i  forSr  Sturluson  honum  nor3r  til  SkagafjarSar  ok  heim 
a  staSinn.  Settisk  biskup  f)ar.  HeraQs-menn  vildu  J)a  enn  sem 
fyrr  tit-laga  hann  af  sinu  gozi. 

46.  Sumar  J)etta,  er  J)a  var  fra  sagt,  sendi  Snorri  Sturluson  utan 
J6n  son  sfnn ;  for  me3  h6num  Ami  6rei3a,  magr  hans.     Komu 
£>eir  a  fund  Sktila  jarls ;  tok  hann  allvel  vi6  Joni ;  en  Ami  f6r  til 
Hakonar  konungs ;  Jw'at  konungrinn  var  inn  mesti  vin  hans.     M 
er  Loptr  biskups-son  kom  titan,  for  hann  til  Hakonar  konungs, 
ok  Haraldr  Saemundarson.     Hakon  konungr  sat  i  Bjorgyn.     l>at 
var  einn  dag  er  konungr  g£kk  til  borSz  ;  st69  hann  fyrir  bordinu 
ok  t6k  laugar  ok  J)eir  menn  er  {)ar  motuSusk.     Sa  ma9r  hljop 
f  stofuna  er  h^t  Eirekr  ungi ;  braeSr  hans  hof6u  verit  a  Eyrum  J)a 
er   Saemundr  t6k  upp  f6  fyrir   kaupmonnum.     Eirekr  haf5i  6'xi 
1  hendi,  ok  setti  a  hals  Haraldi  Saemundar-syni,  sva  at  hann  fdll 
fyrir  faetr  konungi.     Eirekr  tok  tit  or  stofunni;  en  konungr  ba6 
menn  hlaupa  eptir  honum ;  ok  hvar  sem  hann  yrSi  fanginn,  J>a  ba5 
hann  drepa  hann.     Eirekr  komst  6r  bsenum,  ok  var9  tekinn  mjok 
langt  tit1  fra  Mylnu-dal,  ok  var  J)egar  drepinn;  en  Haraldr  var 
mjok   sarr   ok   var6   grseddr.     Gu9laugr   for   af  landi   brott,   ok 
andaSisk  a  SuSrvegum.     t'enna  sama  vetr  tok  Arn6rr  Tumason 
sott ;  ok  anda5isk  a  Jolum.   En  Asdis  kona  hans  var  ]par  i  Noregi, 
ok   born   hans   tvau,  Kolbeinn  ok   Arnbjorg ;   var  Kolbeinn  J>a 
jprettan  vetra  en  h6n  sex  vetra.     At   Arnori    J)6tti   mikill   skaSi 
vinum  hans.     Var  J>at  or3  d,  at  hann  hefdi  verit  inn  bezti  drengr 
ok  mikill  einar9ar-ma5r. 

47.  Gu5mundr  biskup   sat   heima   at  H61um   sf3an  er  ^orSr 
Sturluson  f6r  heim ;  dreif  ]pa  heim  mart  manna,  ok  g^kk  J>a  upp 
allt  sumar-btiit.     Var  J)a  mikit  or5  a  af  b6ndum  at  til  au8nar  J^otti 
horfa.     En  baendr  J)6ttusk  eigi  hafa  forvistu  mikla ;  J)viat  t'drarinn 
var  ungr  J)a,  ok  eigi  reyndr  at  hofdingskap  e6r  h^raSs-stjorn.     En 
f  EyjafirSi  var  J)at  tftt,  at  Tumi  Sighvatzson  kserdi  J>at  fyrir  Sighvati 
foQur  sinum,  at  hann  vildi  lata  s^r  bti  fa  ok  manna-forra3  sumt 
e8r  allt  J)at  er  Sighvatr  atti  ok  Sigur8r  gaf  h6num ;  sagSisk  eigi 
verr  til  mannz  kominn  en  Sturla  br66ir  hans,  er  £a  hafQi  tekit 

1vA]  B;  utan,  Cd. 


252  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[I1.65:  iv.  29.] 

bii  at  SauSafelli  f  Dolum  ok  manna-forrdS.  En  Sighvatr  vildi 
eigi  J)verra  kost  sfnn  norfir  J>ar.  Rei6  Tumi  {>a  vestr  til  Skaga- 
fjarSar,  ok  dtti  fund  vid  baendr;  ok  kaerSi  J)at  fyrir  J)eim,  at 
biskups-menn  mundu  gora  6na5ir  J)4  er  fong  taeki1  J>verra  a 
stadnum;  en  kalladi  J>d  hafa  fyrir-mann  6reyndan  ok  ungan. 
B6ndum  f&lzk  J>at  vel  i  eyru 2  er  hann  segir.  Ok  ver8r  £at  tiltaeki 
J>eirra,  at  J>eir  gora  or6  biskupi ;  ok  segja,  at  J>eir  vilja  eigi  fjar- 
au8n  d  stadnum ;  ok  l&usk  til  mundu  fara  at  ry5ja  flokki 3  bans 
brott  med  6fridi,  ef  hann  vildi  eigi  sjalfr  af  se*r  ry6ja.  En  er  biskup 
heyrSi  J>etta;  ok  vissi,  at  NorSlendingar  v6ru  h6num  61jiigheitir 
J)d  er  {)eir  h^tu  *  fllu :  ty  t6k  hann  J)at  ra5,  at  fara  i  utleg6  heldr 
en  selja  menn  sfna  f  dauSa,  ok  undir  vapn  sfnna  6vina.  F6r 
biskup  t>d  i  brott  af  st61i  sfnum,  ok  f  Malmey,  at  J61a-fostu.  i»ar 
var  J)a  mart  roskra  manna  med  honum :  Einarr  skemmingr,  P^tr 
BarSarson,  Eyjolfr  Karsson,  Ketill  Ingjaldsson,  Aron  Hjorleifsson, 
ok  margir  a8rir.  Tumi  sezk  mi  a  staSinn  me6  sveit  sfna,  sem 
hann  vaeri  hans  fo6ur-leif8.  Hafa  J)a  hvarir-tveggju  var8hold 
sterk,  ok  nj6snir  truar.  Ok  Ii8r  sva  fram  um  J61,  ok  allt  til 
Kyndil-messu.  En  Blasius-messu  var  ver6r  J)ykk-mikit 5.  M  fara 
J>eir  6r  eyjunni  J)rir  tigir  manna ;  ok  v6ru  allir  inir  roskvari  menn, 
nema  Pe'tr  BarSarson ;  hann  vildi  eigi  fara  at  Tuma  fraenda  sinum. 
Biskup  ba6  ok  JDCSS,  at  J>eir  skyldi  ekki  gora  Tuma;  en  faera 
biskupi  ef  J)eim  Iika8i.  Biskup  l^zk  ok  aetla,  at  eigi  mundi  J)a 
nj6snir  ganga  fyrir  J>eim.  f>eir  f6ru  d  tveim  skipum;  ok  k6mu 
til  H61a  um  n6ttina ;  ok  mjok  6vart,  jjviat  Tuma-menn  sog8u,  at 
Iand-nyr6ingr  skyldi  vor3  halda.  teir  vissu  at  Tumi  svaf  f  biskups- 
buri.  Bam  t>eir  at  eld  sunnan  at  brjost-J)ilinu,  en  rjiifa  norSan ; 
ok  ba&u  J)ar  alia  menn  til  ganga,  er  grid6  vildu,  d  vald  J>eirra, 
ok  £at  J)3etti  radlegra  en  brenna  inni.  Var  J)at  ra3  JDeirra  Tuma 
at  ganga  ut,  ok  lata  eigi  brenna  staSinn.  Eru  J)ar  allir  upp  dregnir 
J>eir  er  inni  v6ru.  I>eir  velktu  Tuma  lengi;  j^vfat  sumir  maeltu 
hann  undan.  GorSi  h6num  J>a  kallt  mjok;  ok  raeddi,  at  J>eir 
skyldi  eigi  kvelja  hann;  sagdi  vera  mega,  at  nokkurir  maelti,  at 
hann  skylfi  af  hraezlu.  LofuSu  J>a  margir  hreysti  hans,  ok  maeltu 
hann  undan.  Einarr  skemmingr  kva6  hann  sva  hafa  go8or6um 
skipt  fyrir  sunnan  heidi,  at  hann  skyldi  eigi  lifa.  Ok  hann  va 

1  teki]   Res.;    mundu,  Cd.  (repetition).  a  eyru]   so  also   B  (not   eyrum). 

1  folki,  Res.       «  hettu,  B.       s  pykk-mikit]  pykk  ok  myrk,  B.       •  grio]  add.  B. 


1221,1222.]  fSLENDlNGA  SAGA,  48.  253 

[11.66,6;:  iv.  30.]] 

at  h6num;  JDvfat  eigi  ur3u  adrir  til.  £ar  v6ru  ok  drepnir  tveir 
menn  adrir,  forgeirr  Steingrfmsson,  ok  Berg^)6rr  Oddason.  Tv4 
f6t-hjoggu  J)eir,  J6n  f>6r3arson  ok  Halldor  Klasason;  en  o3rum 
v6ru  grid  gefin.  Eptir  J>etta  foru  biskups-menn  brott.  En  heima- 
menn  stok5u  eldinn.  Fylg3ar-menn  Tuma  slask  saman,  ok  fara 
eptir  biskups-monnum ;  en  J)eir  undan  sem  har3ast,  ok  sa  hvarir 
a3ra;  ok  var  i  hendingum  me6  J>eim  a3r  {)eir  kaemisk  a  skipin. 
Einn  vard  seinni,  ok  var  sa  drepinn  tveim  n6ttum  siSarr ;  ok  he*t 
J6n.  Annarr  d6  af  kul3a,  er  £6rarinn  h^t.  £eir  Einarr  komu  til 
eyjarinnar ;  ok  le*t  biskup  flla  yfir  J>eirra  for,  er  J)eir  hofdu  drepit 
Tuma ;  en  faert  eigi  honum.  £eir  kv68u  J)ar  sagt  allt  um.  Biskup 
sitr  i  Malmey  um  fram  Paska  *.  l*ar  andaSisk  Einarr  skemmingr 
af  nef-dreyra.  En  eptir  Paska  f6r  biskup  nor3r  til  Grfmseyjar. 

48.  Sighvatr  Sturluson  haf8i  nokkut2  ofundar-samt  setr  fyrst 
er  hann  kom  i  EyjafjorS ;  en  flestum  bondum  likadi  {>vf  betr  til 
hans  sem  hann  hafSi  verit  lengr.  f  J>enna  tfma  bj6  Ingibjorg, 
d6ttir  GuQmundar  ins  D^ra,  at  Hrafnagili  me9  sonum  J)eirra  Hallz ; 
en  sa  ma8r  var  at  raSum  me3  J>eim  er  Hafr  hdt ;  hann  var  br68ir 
Einars  skemmings  er  vegit  haf3i  Tuma  Sighvatzson.  £ar  var  fatt 
me6al  husa  ok  Grundar ;  J)6tti  Hrafngilingum  Sighvatr  sitja  mjok 
yfir  saem6um  J)eim  er  Hallr  haf5i  haft  meSan  hann  lifdi.  En  J)eir 
menn,  er  eigi  voru  vinir  Sighvatz,  mseltu,  at  hann  hefdi  eigi 
heillega3  farit  f  skiptum  JDeirra  Kalfs  Guthormssonar  ok  Hallz. 
frat  var  einn  tfma  er  Sighvatr  ge*kk  um  voll  sinn  upp  fra  hiisum ; 
hann  var  f  kyrtli,  ok  haf6i  kapu  yfir  s^r.  Hann  sa  J)rja  menn  rf3a 
litan  at  garSi  alvapna3a,  ok  kenndi,  at  {>ar  var  Hafr,  ok  snori 
hann  f  m6ti  J)eim,  ok  bra  at  hendi  seV  kapunni.  i'eir  Hafr  ri5u 
at  tiin-gar9inum,  ok  v6ru  engar  kve3jur.  Hafr  spurSi :  '  Hvf  er 
go3inn  vdrr  sva  fa-mennr?'  'Ek  vissa  mi  eigi,  at  ek  J>yrfta  manna 
vi3/  segir  Sighvatr.  freir  Hafr  horfQusk  a  um  hri3,  a3r  J)eir  snoru 
d  brott ;  en  Sighvatr  gdkk  heim.  Gunnarr  kumbi  h^t  ma3r ;  hann 
var  gildr  ma3r ;  var  hann  jafnan  f  Grimsey ;  hann  tok  s^r  vist  at 
Hrafnagili.  Segja  sumir  menn,  at  Hafr  bryg3i  vi6  hann ;  en  sumir, 
at  hann  he"ldi  kaupi  hans.  Gunnarr  s6tti  Sighvat  at  JDCSSU  mali ; 
en  hann  visaSi  af  se*r,  ok  ba6  hann  finna  Halld6ru.  H6n  var 
skyld  h6num.  Ok  vissu  menn  eigi  tal  J)eirra;  en  Gunnarr  var 
h^r  ok  £>ar  um  vetrinn  {)ar  i  he'radi.  ^at  var  tifienda  at  Hrafnagili 

1  Paskir,  B.  2  nokkut]  mjok,  B.  3  heillega]  heilsmi61iga,  Res. 


254  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.67,68:  iv.  31.] 

inn  sffiasta  dag  G6i — {>d  v6ru  Jjrjar1  vikur  til  Pdska — at  f>ar  var 
kominn  til  gistingar  J6n  Birnuson ;  hann  var  Iausa-ma8r,  ok  var 
vistum  at  Stokka-hloSum,  en  t>ar  var  [ok]  vistum  Hoskuldr  Gunn- 
arsson ;  J>etta  var  inn  naesta  vetr  eptir  er  hann  hafSi  vegit  Ogmund 
prest  ok  Gunnstein  son  bans.  £eim  J6ni  var  skipat  i  eina  hvflu 
innar  af  seti 2 :  en  £>ar  gegnt  i  annarri  stafn-hvflu 3  la  Hafr  ra6a- 
ma8r;  hann  dtti  vard  hund  g63an,  ok  la  hann  jafnan  fyrir  hvflu 
hans.  Einni  n6ttu  a.5r  hvarf  hundrinn,  ok  fannsk  aldri  si5an. 
Hafr  ge*kk  hverja  n6tt  til  kirkju  til  baena-haldz.  En  er  hann  kom 
inn,  ok  hafSi  skamma  hri6  hlj69r  verit,  heyr3u  J>eir  Hoskuldr 
snorgl  til  hans ;  -  ok  fara  til,  ok  fundu  {)a  at  Hafr  var  sarr  fyrir 
brj6stinu.  Hann  haf8i  verit  Iag6r  me6  oxi,  ok  var  hon  J)ar,  ok 
hafdi  Hafr  hana  dtta;  hon  hafdi  hangit  J)ar  hja  hvflunni.  fceir 
le*tusk  heyrt  hafa,  at  ma6r  hljop  litar  eptir  skalanum  til  uti-dura 
ok  su9r  me3  vegginum.  Var  nu  Ijos  tendra3 ;  ok  var  Hafr  orendr, 
ok  bjoggu  {>eir  um  lik  hans.  Um  morguninn  var  samkvdma  d 
Grund ;  v6ru  J>a  sog3  J>ar  tiSendin.  ^ar  kom  Gunnarr  kumbi,  ok 
bar  a  sik  vig  Hafrs.  Sighvatr  haf6i  nokkut  f  fleymingi ;  ok  kallaSi 
sumrunga  6daela,  ok  eigi  raSlegt  at  halda  kaupi  JDeirra.  Gunnarr 
var  f  umsja  Halld6ru  J)at  er  eptir  var  Fostunnar;  en  hann  t^ndisk 
um  varit,  J>a  er  J>eir  Sighvatr  f6ru  6r  Grimsey.  En  um  sumarit 
eptir  kom  J6n  Birnuson  su5r  i  Stafaholt  til  Snorra,  ok  sag5i 
Sigh  vat  hafa  sent  sik ;  fasta3i  hann  J)ar  kar-fostu.  LagSisk  J>a 
sd  orSr6mr  a,  at  hann  hef6i  vegit  Hafr,  ok  he'lzk  sd  or9r6mr 
lengi  sfdan. 

49.  Um  varit  eptir4  Pdska- viku  sendi  Sighvatr  vestr  i  Dala6  til 
Sturlu,  ok  bad  hann  koma  norSr  me8  fjolmenni;  ok  kallaSi  ra6, 
at  hann  leitadi  eptir  br63ur-hefndinni.  Bra  Sturla  J)egar  vi3,  ok 
stefndi  monnum  at  s^r,  ok  f6r  norSr  meS  mikla  sveit  manna,  far 
var  Gufimundr  skald  Oddzson  i  for.  Hann  kva8  visu  :— 

Nor&r  bera  gaeti-gautar  geira-stigs  at  vigi 
Hamdis-vaear 6  (4  heidar  hagl  sny'r)  a  vit  Bagla  : 
Skyldu  eigi  flaer&ar-fylldir  festendr  lagar-hesta 
(harSr  get  ek  vist  at  ver&i  v4rr  fundr)  reka  undan. 

Sturla  ferr  norSr  til  Skagafjar8ar.  Var  t>6rarinn  J6nsson  £ar  fyrir ; 
ok  hafdi  hann  Ii5s-dratt  um  SkagafjorS;  en  Sighvatr  1&  samna 

1  brjar]  thus  Res.  and  B  (conformably  to  the  year  1222) ;  tv»r,  Cd.  a  seti]  B ; 
setum,  Res.  *  stafn-hvilu]  B ;  stafn-rekkju,  Res.  4  eptir]  add.  B  and  Res. ; 

om.  Cd.         •'  Dala]  B.         •  vaedr]  emend. ;  ve5r  (  =  v§ar),  Cd.  and  B. 


1222.]  fSLENDINGA  SAGA,  49.  255 

[II.  69:  iv.  31.] 

Ii3i  um  EyjafjorS  ok  Dali.  Si9an  dr6gu  J>eir  skip  at  sdr,  ok  f6ru 
til  Grimseyjar.  i>eir  hof3u  naer  J)rju  hundrud  manna.  En  er 
biskups-menn  sja,  at  6fri5rinn  for  at  ]peim,  hlj6pu  J)eir  saman  ok 
toku  vapn  sin ;  var  J)ar  sjau  tigir  manna  er  vapn-fserir  v6ru,  en  ]prir 
tigir  voru  konur  ok  stafkarlar.  Biskup  ge'kk  til  kirkju  ok  nokkurir 
klerkar  meS  h6num.  Eyjolfr  Karsson  var  mest  fyrir  biskups- 
monnum.  Sumir  menn  skriptuQusk  vi5  biskup  a6r  f>eir  gengu 
ofan.  Aron  Hjorleifsson  spur3i  Eyjolf  Karsson  hvar  vaeri  vapn 
Tuma.  '  I>au  hanga  yfir  rumi  minu  i  skala,'  segir  E£j61fr.  '  Munu 
veV  eigi  me3  Jmrfa  vapnin?'  segir  Aron.  '  Ongan  setla  ek  fusan 
at  bera  J)au  moti  Sturlu/  segir  Eyjolfr.  Aron  fe"kk  J)a  sin  vapn 
einum  J)eirra  f(61aga;  ok  ge'kk  eptir  vapnum  Tuma-nautum l,  ok 
f6r  f.  En  er  hann  kom  heim  at  kirkju-gar6i,  ge'kk  biskup  a  moti 
h6num ;  ok  spurSi,  ef  hann  vildi  skriptask.  Aron  kva6  eigi  t6m 
at  J)vf.  'Ver  g63r  vi8  fataekja  menn/  segir  biskup;  'en  sjask 
munu  vit  enn.'  Aron  kva9  sik  dreymt  hafa,  at  hann  Ieg6i  yfir 
hann  skikkju  sina  um  ndttina.  Aron  hlj6p  i  vik  eina;  ok  voru 
J)ar  ellefu  til  varnar,  en  Eyjolfr  var  f  annarri  vik  me5  J)rja  tigi 
manna.  M  v6ru  enn  sumir  i  inni  J)ri6ju  vik.  Sturla  stakk  ]par 
stafni  vi6,  er  J)eir  Aron  voru  fyrir ;  hann  var  f  rau6um  kyrtli  yfir 
brynjunni,  ok  hafQi  upp  drepit  bloSunum.  f'eir  Sturla  hljopu  {)a 
fyrir  borS,  er  skipin  st6Qu  grunn,  ok  gengu  J>ar  upp.  Var  ]par 
mol  ok  bruk  fyrir  ofan.  frar  st65u  biskups-menn  a  ofan-ver6u 
briikinu.  Sturla  tok  til  orSa :  *  I'ar  er  Aron  fjandinn  uppi ;  latu 
v^r  hann  eigi  undan  dragask.'  Hljop  Sturla  {)a  upp  a  briikit,  ok 
Sigmundr  snagi  a  a3ra  hond  honum.  Aron  Iag3i  til  Sturlu,  ok  bad 
hann  f>ar  at  saekja ;  'kva6  J)ar  merkit  fyrir,  vapn  Tuma  br63ur  hans. 
Sturla  Iag6i  i  kinn  Aroni,  ok  um  J>veran  munninn,  ok  lit  um  a3ra 
kinn.  Aron  lagSi  J>a  i  m6t  til  Sturlu,  sva  at  hann  fell  a  hli5ina 
a  briikinu;  ok  bar  brynjuna  af  laerinu.  Vildi  Aron  J)a  ]?ar  til 
leggja ;  en  Sigmundr  kastaSi  skildi  yfir  hann ;  ok  kom  J>ar  f  lagit. 
Eptir  J)at  hlj6p  Sturla  upp.  Ok  var  J)a  sott  at  Aroni;  ok  st66u 
spjot  sva  jpykkt  at  h6num,  at  hann  fe'kk  trautt  fallit,  ok  var3  vi6a 
sarr,  ok  J)6 2  midr  en  J>eir  hug6u.  Runnu  £>a  biskups-menn  upp 
6r  fjorunni,  en  J)eir  Sturla  eptir  J)eim  ;  en  Aron  la  ]par  eptir.  Foru 
J>eir  Sturla  J)a  heim  til  kirkju-gardz.  V6ru  J>ar  teknir  prestar  tveir, 
ok  geldir,  Snorri  ok  Kniitr.  Aron  la  f 3  brukinu  J>ar  til  er  Eyj61fr 

1  Tuma-nautum]  B ;  Tuma,  Cd.  2  J>6]  add.  B.  3  i]  4,  B. 


256  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  70:  iv.  31.] 

Kdrsson  kom  til  bans  ok  spurdi :  'Hvdrt  lifir  J)ii,  mdgr?'  Hann 
tezk  lifa  ok  leika  eigi  *.  Eyj61fr  t6k  hann  f  fadm  se*r,  ok  bar  til 
sj6var.  Var  J>ar  skip  fyrir,  ok  Arni  prestr  ok  J)rir  menn  adrir. 
Eyj61fr  bar  Aron  a  skipit,  ok  hratt  lit  skipinu.  I>eir  badu  Eyj61f 
fara  med  seV.  Hann  lezk  vilja  meida  skipin  svd  at  eigi  vseri  eptir 
r6it ;  en  bad  J>a  eigi  a  land  ganga  fyrir  vestan  Tjornes.  Eyj61fr 
hlj6p  J>a  til  Rima-naustz,  er  ferja  var  f 2,  ok  bardi  um  hana.  I>at 
heyrdu  f>eir  menn  J)eirra  Sighvatz,  ok  hlj6pu  til  naustzins  nfu 
saman,  ok  s6ttu  hann.  Eyj61fr  vardisk  med  6'xi,  JDar  til  er  J)eir 
hjoggu  af  skapti  oxina.  M  t6k  hann  ferju-arar  ok  vardisk  med, 
ok  hjoggu  f>eir  f]6rar  drar  fyrir  h6num.  M  lagdi  sa  madr  til  hans 
er  Brandr  h^t  undir  hondina  ok  lit  undir  a6ra.  Hlj6p  hann  J)d 
lit  d  millum  J)eirra.  Flaedr  var  saevar  ok  skamt  at  fara3.  Ma6r 
h^t  ^rir  er  hj6  eptir  h6num;  kom  a  f6tinn  vid  oklat4,  ok  t6k 
af  svd  at  laf6H  vid.  Hnekdi  hann  J>a  d  sj6inn,  ok  lagdisk  f  sker 
eitt;  J)at  var  t61f  fadmar.  Hlj6pu  menn  Sighvatz  J>a  a  skip.  En 
er  J>eir  k6mu  i  skerit,  la  Eyjolfr  a  griifu,  ok  hafdi  lagt  hendr  f  kross 
a  seV.  Ekki  blaeddi  J>a  er  J)eir  logdu  til  hans.  Um  vorn  hans  var 
J)etta  kvedit: — 

Varizk  hefir  Eyjolfr  drum  6r-fengr  niu  lengi 
(fraeg  er  ordin  sii)  fyrSum  fley-vangs  i  Grimseyju: 
A6r  ut  i  sker  skreytir  skordu-blakks  inn  rakki 
brjotr  me&  benjar  heitar  bryn-flagQa  bar  Iag8isk. 

fessir  menn  Idtusk  J>ar  med  Eyj61fi :  Arni  ok  Ketill  prestr,  Sveinn 
ok  Marteinn  J6ns-synir,  ok  Skeggi  Snorrason,  Einarr  ok  Gunnarr, 
ok  enn  tveir  edr  J)rir  adrir  af  biskups-monnum.  f>eir  Sighvatr  \6tu 
leggja  hendr  a  biskup;  ok  f6r  hann  a  J)vf  skipi  6r  eyjunni  sem 
Sighvatr  var  d.  Gudmundr  biskup  bad  gud  hefna,  '  i>vfat  ek  md 
eigi5/  segir  hann.  tat  er  sogn  manna,  at  £rfr  tigir  manna  ok 
tveir  menn 6  l^tisk  af  J)eim,  er  farit  hofdu  at  biskupi  med  £>eim 
Sighvati,  t>d  er  £eir  f6ru  6r  Grfmsey.  Sturla  f6r  vestr  heim  eptir 
fundinn.  td  kvad  Gudmundr  skdld  : 

St6r-latr  hefir  Sturla  (stendr  hrafn  a  nd  jafnan; 
Kristr  rz&r  tiri  ok  trausti)  Tuma  hefndir  vel  efndar: 
Skapat  vann  hinn  er  hoppum  hest-rennir  veldr  flestum 
hir  fyrir  hernaS  storan  hofugt  viti7  griS-bitum. 

1  ekki,  B.       •  i]  add.  B.        8  skamt  til  sjovarins,  B.        *  oklat]  B ;  oklann,  Cd. 
vesalingr  minn,  add.  B.         •  Thus  B  ;  xxxii  menn,  Cd.         7  hofufl-Tfti,  B. 


1222.]  fSLENDINGA  SAGA,  50,  51.  257 

[II.  71 :  iv.  32,  33.] 

50.  fetta  sumar  it  sama  \6t\i  J)eir  Sighvatr  Gudmund  biskup  fara 
titan  ok  har6lega  leikinn  af  ovinum  sinum.     Var  hann  £a  nokkura 
vetr  f  Noregi.     Ok  gordusk  ]?ar  J)a  margir  merkilegir  hlutir  um 
hattu  bans  ok  spasagnir.     Biskups-menn  flestir,  £eir  er  brott  6r 
Grfmsey1  f6ru,  t6ku  land  fyrir  nordan  Eyjafjord.     Var  Aron  sarr 
ok  kumladr  mjok.     F6r  hann  seinlega  austr  i  Fjordu.     Hann  kom 
til  Svinafellz,  ok  madr  med  h6num  sid  um  kveld ;   ok  er  Ormr 
vissi  J>at,  1&  hann  laesa  ]m  i  litilli  stofu ;  ok  var  J)at  or6  a,  at  hann 
mundi  lata  drepa  J)a  Aron  fyrir  vinattu-sakir  vi6  J)a  Sturlu.     far 
var  J>a  £6rarinn,  brodir  Orms,  er  verit  hafdi  i  Grfmsey.     Hann 
mselti  Aron  undan,  ok  fylgdi  sva  fast  at,  at  hann  \6zk  mundu  verja 
Aron,  ef  hann  fengi  eigi  grid  fyrir  flutning  hans ;  ok  nennti  Ormr 
eigi  at  vinna  J>at  til  hans.     far  l^t  Aron  eptir  hjalm  Tuma  ok 
brynju 2,  en  hann  f6r  me5  saxit.     Ormr  f<6kk  honum  onnur  vapn. 
fadan  for  hann  vestr  f  sveitir,  fyrst  til  Rau6a-mels  til  Solva  prestz, 
fodur-br66ur  sins,  ok  m66ur  sfnnar.     faSan  for  hann  vestr  a  Eyri 
i  Arnarfjord,  ok  toku  Hrafns-synir  vi6  honum.     GuSmundr  (5lafs- 
son  var  J)a  me&  honum,  er  si6an  var  at  brennu  fcorvaldz  Snorra- 
sonar. 

51.  forvaldr  Snorrason  bjo  i  VatzfirSi  i  J)enna  tima;  hann  var 
J)a  kalla6r  sattr  vid  alia  menn,  ok  haf3i  heldr  mann-fatt.     Var  J)a 
skipulega  me6  honum  ok  sonum  Hrafns.     HofSu  {)eir  {>a  bu  a 
Eyri ;  en  i  Steingrimsfirdi  a  Breida-b61sta6  bj6  BergJ)6rr  J6nsson ; 
en  brseQr  hans,  Brandr  ok  Ingimundr,  bjoggu  a  Reykjah61um. 
Ingimundr  hafSi  farit  utan  meS  Snorra,  sem  fyrr  var  rita5;  var 
med  Jpeim  fraendum  all-kaert.     M  var  me9  Snorra  Sturla  BarSar- 
son,  er  fcorvaldr  l^t  fot-hoggva  a  Eyri;    var  hann   mikill  6vinr 
forvaldz,  ok  kaerSi  hann  J>at  [opt]  fyrir  Snorra.    fat  bar  vid  i  J>enna 
tfma,  at  BarSr  Snorrason  br6dir  forvaldz   gat   barn   vid   Helgu 
Asgrims  d6ttur,  konu  BergJ)6rs ;  hdt  J6n  son  J)eirra.     fessi  barn- 
getnadr  eir6i 3  BergJ)6ri  all-flla  ok  sva  braeSrum  hans,  ok  s6ttu  at 
jpvf  Snorra  Sturluson.     En  hann  sagdi  sva,  at  J)eir  mundu  eigi  fa 
r^tt  hlut  smn  vi9  Bar3  me6an  forvaldr  vaeri  uppi;  kallaQi  hann 
sitja  yfir  hvers  mannz  saamdum  vestr  {>ar ;  en  kalladi  J)a  sva  mennta 
ok  settada,  at  J)eir  mastti  halda  hlut  sfnum  vi6  fiesta  menn.     En  er 
J)eir  heyrdu  Jivilik  or6,  fyldusk  Jpeir  upp  af  fjandskap  vid  forvald ; 


1  Grimsey]  Hrisey  (!),  B,  here  and  below.  2  hjalm  ok  brynju  Tuma  naut,  B. 

8  eir&i]  B ;  likadi,  Cd. 

VOL.  I.  S 


258  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  72,  73:  iv.  33.] 

ok  var  mest  r6t  undir  \>vi  me5  t>eim  Sturla  BarSarson.  f>eir  braeSr, 
J6ns-synir,  samna  til  sin  nokkurum  monnum ;  v6ru  J)eir  J)rfr  braedr, 
BergJxSrr,  Brandr  ok  Ingimundr;  ok  Asgrfmr  son  BergJ)6rs. 
Philippus  Kolbeinsson,  Einarr  naut  Gamlason ;  SigurQr,  ok  Rogn- 
valdr  Kdrsson.  En  Jjessir  k6mu  sunnan  frd  Snorra :  Sturla 
Bardarson,  Eirekr  birkibeinn,  Tafl-Bergr  ok  Danza-Bergr,  Brandr 
Arn6rsson. — Fj6rtan  v6ru  J>eir.  £essir  menn  riSu  vestr  til  fsafjar6ar 
a  Nauteyri,  ok  t6ku  J>ar  skip,  en  l&u  eptir  hesta  sina  ok  so61a. 
I>eir  f6ru  yfir  fjord  til  Vatzfjardar,  ok  gengu  ^ar  upp.  En  er  J>eir 
k6mu  heim  f  tiinit,  heyr6u  {>eir  at  hundr  g6  vid  a  baenum,  ok 
kenndu  at  J>at  var  Biiski,  er  jafnan  var  vanr  at  fylgja  £orvaldi. 
fc&tusk  J>eir  f)d  vita  at  forvaldr  mundi  heima  vera.  Skiptu  J>eir  J)a 
monnum  til  inngongu  ;  en  sumir  gaettu  dura.  Ingimundr  J6nsson 
ok  Asgrfmr  gengu  inn  vestri-dyrr  me3  nokkura  menn.  Brandr 
J6nsson  var  fyrir  J)eim  durum  er  naer1  v6ru  stofu.  I'orvaldr  var 
heima,  ok  sjau  karlar;  hann  Id  i  lok-hvflu,  ok  tvaer  frillur  bans, 
Halld6ra  d6ttir  Sveins  Helgasonar,  ok  LofneiS 2.  f*eir  Ingimundr 
hjoggu  upp  i  setid  J>a  er  J)eir  k6mu  f  skdlann ;  ok  unnu  a  monnum, 
P6n  syni  Bjarna  merar-leggs 3  ok  odrum  manni 4.  frorvaldr  hljop 
upp  er  hann  var3  varr  vi3  6fri3inn ;  ok  t6k  yfir  sik  kven-skikkju,  ok 
hlj6p  fram  d  g61fit,  ok  innar 5  eptir  skalanum  til  stofu,  ok  kastaSi 
J)d  af  seV  kven-skikkjunni;  ok  hlj6p  lit  f  dyrrin,  milli  stofu  ok  skala 
{)ar  er  J)eir  Brandr  v6ru  fyrir.  Nida-myrkr 6  var  a.  En  er  hann  kom 
d  vollinn,  baQ  hann  J>a  geyma,  at  [hann]  f>orvaldr  kaemisk  eigi  ut. 
f'orvaldr  rann  af  tiininu ;  ok  kom  fyrst  a  bae  J>ann  er  Mfa 7  heitir, 
ok  t6k  Jjar  klaedi.  F6r  sfQan  i  ReykjarfjorS  8,  ok  stefndi  {)ar  at  seV 
nokkurum  monnum.  {>eir  Asgrimr  hlj6pu  i  lok-hviluna;  ok  var 
)^d  ^orvaldr  i  brottu.  Lofneid  var8  saerd  nokkut.  feir  leituQu 
torvaldz  um  hiis ;  ok  fannsk  hann  eigi,  sem  Ifklegt  var.  Brandr 
le*t  aldri  d  sannask,  at  hann  hefdi  JDaer  dyrr  ut  hlaupit,  er  hann  haf6i 
fyrir  verit.  Skamma  hriQ  dvolfiusk  J6ns-synir  f  Vatzfir3i,  sidan  er 
^eir  vissu  at  t>orvaldr  var  i  brottu.  F6ru  ^eir  J)d  til  skips,  ok  roru 
ut  eptir  firdi  til  Skutils-fjardar,  ok  fengu  J>ar  hesta,  ok  roru  lit  f 
Fjcirdu.  I'd  er  f>orvaldr  var  f  Reykjarfirdi 9,  sendi  hann  Hallbjorn 
Kalason  lit  yfir  Glamu,  fyrst  d  Sanda  til  Oddz  Alasonar.  Ba6 

1  nacrri,  B.  a  LafneiSr  (!),  B.  >  |>orbjarnar  merar-leizs  (!),  B.  *  manni] 
B ;  monnum,  Cd.  8  innar]  thus  B.  •  ni5a-myrkr]  thus  B.  7  i  {>ufum  (!),  B. 
•  ReykjarfjorS]  emend.;  Reykjanes,  Cd.;  Reykia,  B,  dropping  the  latter  part 
of  the  compound.  •  Emend. ;  Reykiarnesi,  Cd.  and  B  (here  and  below). 


1222.]  fSLENDINGA  SAGA,  52.  259 

[II.  74:  iv.  34.] 

f>orvaldr  at  Oddr  skyldi  fara  a  fund  Hrafns-sona,  ok  letja  J>a  JDCSS, 
at  {)eir  gengi  i  J)etta  vandrseSi  me6  J6ns-sonum.  f>orvaldr  f6r  6r 
ReykjarfirSi  lit  til  Snj6fjalla  til  Bar^ar  br66ur  sins;  gor8i  hann 
{>ar  J>at  ra6,  at  hann  \6t  fara  Bard  br63ur  sfnn,  ok  f>6rd  son  sinn, 
su3r  f  Skalaholt  til  Magmiss  biskups,  ok  baS  J)d  ]?ar  vera  um 
vetrinn,  ok  eiga  ongan  hlut  at  skiptum  J)essum  a  J)eim  vetri. 
Eptir  £>at  f6r  f>orvaldr  heim  i  VatzfjorS.  J6ns-synir  f6ru  \>zr  til  er 
J)eir  k6mu  a  Eyri  f  ArnarfjorS,  ok  ba3u  Hrafns-sonu,  at  ]peir 
skyldu  ganga  i  [malin]  med  J>eim.  Segja  J)eir,  at  litid  mundi 
leggjask  fyrir  f>orvald,  ef  J)eir  legdisk  allir  at  h6num.  En  [med]  t>vi 
at  Hrafns-sonum  J)6tti  eigi  hafa  efnzk  gor8  su  er  ^orQr  Sturluson 
haf3i  gort  um  vfg  Hrafns,  eSa  sek3  Kollabaejar-BarSar l,  e9r  enn 
fleiri  manna,  er  he'rads-sekir  voru  gorvir,  ok  mikla  eggjun  er  J6ns- 
synir  eggjaSu  J)a :  Nii  fyrir  slikt  gengu  Hrafns-synir  f  J>etta  vand- 
raeSi,  ok  Oddr  Alason  magr  J>eirra,  ok  flestir  inir  betri  bsendr  litan 
6r  FjorSum.  Foru  J>eir  J)a  J)egar  til  fsaQarQar,  ok  ridu  HestfjarSar- 
hei6i  me6  niu  tigi  manna,  ^eir  k6mu  f  Kalfa-vik  i  Skotu-firSi, 
ok  drapu  tva  menn  J)ar ;  en  f  Heydal  f  Mjova-firdi  drapu  jDeir  einn 
mann. 

52.  f'eir  ri6u  snemma  6r  Mjova-fir5i  d  halsinn  til  VatzfjarSar 
helgan  dag.  A  halsinum  var  a  hestverQi  I'orfinnr  kumbi2,  sonr 
Sela-Eireks ;  hann  var  inn  gildasti  maSr,  ok  haf6i  digran  panzara. 
I'eir  Ingimundr  ri6u  eptir  er  J)eir  sja  hann.  forfinnr  rf6r  i  keldu, 
ok  g£kk  af  hestinum.  Ingimundr  ba5  sina  menn  ongan  hlut  at 
eiga  med  J>eim,  ok  vildi  at  J)eir  aettisk  tveir  vi8.  En  er  Asgrimr 
BergJ)6rsson  kom  til,  sa  hann,  at  einginn  vard  afburdrinn;  J)d 
f6r  hann  til.  Ok  var8isk  Iporfinnr3  J)eim  allvel ;  en  vapn  festi  eigi  d 
panzaranum.  M  kom  at  Oddr  Alason,  ok  vann  a  honum,  hjoggu 
JDeir  J>a  a  faetr  h6num  ok  vagu  hann  si3an.  Eptir  J>at  gengu  J)eir 
d  baeinn.  f>orvaldr  var  J)d  genginn  til  messu  ok  hans  menn ;  ok 
hlj6pu  J)eir  t>egar  6r  kirkjunni,  ok  k6musk  a  skip  nauSulega.  En 
Hrafns-synir  ok  J6ns-synir  ridu  ofan  f  fjoruna ;  ok  skorti  J)ar  eigi 
eggjan  ok  st6r  or8,  er  hvarir  maeltu  til  annarra.  I»orvaldr  f6r  J)d 
lit  eptir  fir3i ;  en  J6ns-synir  f6ru  heim  1  VatzfjorS  ok  gor8u  rd5  sin. 
Vildu  Hrafns-synir  at  JDeir  fseri  lit  i  Arnarfjord,  ok  vildu  at  £eir 
hef3i4  J>ar  setu;  en  Jons-synir  vildu  at  J)eir  faeri  allir  d  H61a  ok 
bjoggisk  {)ar  fyrir ;  kollu8u  J)a8an  gott  at  veita  ahlaup  til  fsafjardar. 

1  Kollbarftar,  B.         '  kumli,  B.         8  B ;  hann,  Cd.         «  he£3i]  efl6i,  B. 

S  2 


2t5o  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  75  :  iv.  35-1 

En  £eir  ur8u  a  ekki  sattir  ;  ok  lauk  med  J>vf,  at  Hrafns-synir  fara 
ut  i  Fjordu,  en  J6ns-synir  a  Reykjanes ;  ok  var6  f&ag  Jpeirra  ekki 
sidan.  J»orvaldr  f6r  nordr  til  Adalvikr,  ok  vissu  fair  menn  hvar 
hann  var  nidr  kominn.  Jons-synir  bjoggusk  fyrir  a  H61um,  ok 
hb'fdu  f>angat  haft  skjoldu  l>orvalldz. 

63.  Um  haustid  Htlu  sidarr  bjoggusk  J6ns-synir  at  fara  til 
fsafjardar  til  rana,  ok  forvitnask,  ef  J)eir  yr8i  varir  vid  i>orvald. 
t»eir  v6ru  naer  J)rir  tigir  manna,  ok  ridu  flestir,  en  umrenningar 
gengu.  F6ru  Vadil  um  fcorskafjord,  ok  ridu  inn 1  eptir  f>orgeirs- 
dal.  En  er  J)eir  f6ru  upp  6r  dalnum,  ok  a  brekku-bninina 2  yfir 3 
fjall-dal  J>eim  er  gengr  upp  fra  fsfir&nga-gili,  hlaupa  menn  fyrir 
{)eim  upp.  Var  J)ar  forvaldr  ok  naer  fimm  tigir  manna.  V6ru 
J>eir  flestir  i  gongu.  J6ns-synir  kostu8u  um  hestum  sinum ;  ok  bad 
Ingimundr  J>a 4  rfda  i  Qall  upp ;  en  f>eir  snoru  ofan  eptir  dalnum. 
Hnitr  h^t  madr,  en  annarr  Tyrfingr,  J>eir  ridu  vestr  a  Qallit ;  ok 
rei8  forvaldr  fyrst  eptir  J>eim,  a8r  hestr  bans  dr6sk;  sidan  snori 
hann  ofan  eptir  dalnum.  i>eir  Hrutr  v6ru  vegnir  ba8ir.  Halld6rr, 
son  Eyj61fs  Snorra  sonar,  ok  Skokul-Alfr,  snoru  su8r  a  fjallit,  ok 
ur8u  teknir,  ok  sser8ir  til  61ffis.  J6ns-synir  ridu  sem  mest  mattu 
l>eir.  BergJ)6rr  kastadi  skildi,  sem  fraegt  er  ordit;  en  Philippus 
Kolbeinsson  t6k  upp.  HleypSu  {>eir  J>ar  til  er  J>eir  k6mu  yfir 
J'orskaQord.  t>eir  skil3u  J>ar.  F6r  BergJ)6rr  ok  Einarr  naut  lit 
a  H61a ;  t6ku  J>ar 6  skip,  ok  f<5ru  lit  i  Akreyjar.  feir  Brandr  ok 
Ingimundr  snoru  til  Kr6ksfjar8ar,  ok  namu  eigi  stadar  fyrr  en  i 
Saurbae,  ok  f6ru  J>a8an  til  Saudafellz  til  Sturlu  Sighvatzsonar ;  ok 
dvolSusk  J)ar  lltla  hrfd.  t>a8an  f6ru  {>eir  sudr  i  Stafaholt ;  ok  t6k 
Snorri  vi5  J)eim  Ingimundi ;  en  Brandr  var  at  Saudafelli  lengstum 
]Dann  vetr;  en  Berg£6rr  d  Eyri  med  $6i&  Sturlusyni.  H^r  um 
var  {)etta  kveSit: — 

Hlogu  hir&i-draugar  hjaldr-skys  at  f>orvaldi ; 
(mei8r  vann  mjukt  fyrir  Iy8um  mor6-r681a  s4r  for&a): 
Nu  kna  allz,  sizt  elltir  ^1-narungar6  varu 
hlifar-gims,  i  homrum  h6tz7  annan  veg  J>jota. 

En  er  Sturla  Barfiarson  heyrdi  J>etta,  kvad  hann  vfsu  : — 

Oss  hefir  ellta  vi6a  eyOir  b68var-ski8a  ; 

margr  spyrr  seint  it  sanna;    sveit  hraeSumk  v£r  manna: 

1  inn]  upp,  B.  »  briinina]  brtina,  B.  »  yfir]  upp  6r,  B.  *  bad  Ingi- 

mundr pa]  add.  B.         *  par]  B ;  beir,  Cd.         •  Emend. ;  eld-narungar,  Cd.  and  B. 
7h6tz]B;  hot,Cd. 


1222.]  fSLENDINGA  SAGA,  53,  54.  261 

[II.  76,  77:  iv.  36.] 

Hitt  var  hoti  fyrra,  heldr  teljum  bat  dyVra, 
stokk  a  grundar-gir8i  goSinn  sjalfr  or  VatzfirSi. 

fetta  var  enn  kve5it : — 

Brast  var1  urn  Bergbor  naesta,  Brandr  kalla&i  fjanda, 
varS  at  ilium  orSum  Ingimundr  of  fundinn : 
En  er  mot-for  manna  mei&endr  litu  skeida 
hverr  rann  suSr  til  Snorra  satta-lauss  sem  matti. 

M  er  Jons-synir  dr6gu  undan  forvaldi,  for  hann  lit  a  H61a,  ok 
tok  ]par  skjoldu  sfna ;  f6r  si3an  heim  vestr ;  ok  dvaldisk  litla  hrf5 
heima,  a8r  hann  for  lit  i  Fjor3u  meS  fjolmenni.  Hrafns-synir  ur8u 
vid  varir,  ok  somnuQu  monnum  fyrir  a  Eyri,  ok  hof3u  hvarir- 
tveggju  mikit  fjolmenni.  fcorvaldr  kom  a  Eyri ;  en  baendr  gengu 
a  millum  JDeirra,  ok  leituSu  um  saettir.  Ok  var5  J)at  at  saett,  at 
Magnus  biskup  skyldi  gora,  me8  J)eim  monnum  sem  hann  vildi  vid 
hafa;  en  Hrafns-synir  gengi  fra  liSveizlu  vi6  J6ns-sonu.  En  er 
Hrafns-synir  gengu  til  festu  viS  f>orvald,  st66u  J)eir  Oddr  Alason 
ok  Aron  Hjorleifsson  uppi  undir  virkinu,  ok  tolu6u,  ok  vildu  eigi 
ganga  til  festunnar  me3  JDeim.  fat  vir3i  forvaldr  si6an  til  fjorra8a 
vi6  Odd,  sem  enn  man  geti6  ver5a.  Eptir  ssett  J>essa  f6r  i>orvaldr 
heim  f  Vatzfjor6 ;  ok  sat  i  brii  sinu  um  vetrinn. 

54.  fetta  haust,  er  mi  var  fra  sagt,  tok  s6tt  Ssemundr  i  Odda ; 
ok  anda8isk  inn  viida  idus  Novembn's.  fat  sama  haust  ok  ond- 
verSan  vetrinn  sask  opt  stjarna  sd,  er  heitir  cometa.  fa  s^ndisk  ok 
s61in  rau8  sem  b!68 2.  En  ]?at  var  til-skipan  Saemundar,  at  Solveig 
d6ttir  hans  skyldi  hafa  jafn-mikinn  arf  sem  einn-hverr  sona  hans. 
For  Solveig  J)a  til  Keldna  til  ValgerSar  m68ur  sfnnar ;  ok  s6ttu 
[J>aer]  J)a  forvald  Gizurarson  at  J>vf,  at  hann  skyldi  draga  fram  hlut 
Solveigar  um  fe'-skipti  vi3  brseSr  hennar.  Synir  Saamundar  ur5u  a 
J)at  sattir,  at  J)eir  skyldu  J)vf  vi6  hlita  um  fjar-skipti,  er  Snorri  Stur- 
luson  skipti  me6  J)eim;  ok  sendu  {)eir  eptir  h6num  um  vetrinn, 
at  hann  skyldi  koma  su6r  til  fjar-skiptis.  F6r  Snorri  J)d  su6r,  ok 
me9  h6num  Ingimundr  Jonsson,  ok  Asgrimr  Berg{)6rsson ;  haf6i 
hann  gott  foru-neyti.  Hann  gisti  at  Keldum ;  var  hann  J)ar  i 
kaerleikum  miklum  me8  J>eim  maeftgum;  ok  f6r  Solveig  f  Odda 
me8  h6num ;  J)6tti  Snorra  all-skemtilegt  at  tala  vi8  hana.  En  er 
J>au  rf8a  fra  Keldum,  rei6  kona  i  m6ti  t>eim,  ok  haf8i  fl6ka-61pu 3 

1  var]  om.  B,  but  erroneously,  for  brast  (cp.  brostuligr)  is  here  a  noun,  not  a  verb. 
2  ba— H66]  om.  B.  3  flaka  h61pu  (!),  B. 


26a  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[II.78:  iv.  36-] 

bid,  ok  saumafir  fl6kinn  at  hof6i  henni ;  hafSi  h6n  J>at  fyrir  hottinn ; 
einn  maor  var  me6  henni.  En  t>essi  kona  var  Hallveig  Orms- 
d6ttir  er  J)d  var  fe'rfkust  kvenna  d  fslandi.  Snorra  t>6tti  hennar 
ferfi  heldr  haedileg,  ok  brosti  at.  Snorri  f6r  f  Odda;  ok  stillti  sva 
til,  at  Solveig  hafdi  sva  naer  allan  koseyri  af  arfi  J>eim  er  h6n  r&ti 
hendr  til ;  en  mest  he'll  hann  fram  hlut  Halfdanar  af  ollum  sonum 
Saemundar.  fcser  Solveig,  maedgur,  l&u  fong  sin  fara  lit  f  Hruna  i 
vald  f>orvalldz  Gizurarsonar,  ok  bundu  a  hendi  h6num  allt  sitt  rad. 
t>enna  vetr  f<5ru  ordsendingar  margar  a  millum  J>eirra  f>orvaldz 
Gizurarsonar  ok  Sighvatz  Sturlusonar. 

55.  Um  varit  eptir  Paska  kom  Sighvatr  Sturluson  nordan  f  Dali, 
ok  Halldora  kona  hans.  En  si6an  rei3  Sighvatr  sudr  yfir  hei6i, 
ok  peir  nfu  saman;  Sturla  son  hans,  ok  Brandr  Jonsson.  Kom 
Sighvatr  i  Hruna;  var  ]?ar  Keldna-Valger3r,  ok  Solveig  dottir 
hennar.  Var  {>a  talat  bonorS  Sturlu ;  ok  laukzk  me5  J>vf,  at  ^or- 
valdr  hafoi  heima1  bru6laup  f>eirra  S61veigar. — fess  er  geti6,  at 
£>ann  dag  er  at  brullaupinu  var  seti9,  l^t  f»orvaldr  kalla  fram  fyrir 
J)a  Sighvat  born  sm;  fyrst  born  J)eirra  J6ru  biskups-d6ttur ;  ok 
sag5i  hann,  at  honum  J)aetti  miklu  skipta  at  Sighvati  litizk  vel  a 
bornin.  Sighvatr  horf6i  a  bornin  um  hri'3;  ok  segir,  at  faeri 
mundu  mennilegri2.  H  gengu  toru  born  fram;  ok  st65  Gizurr 
fyrir  J>eim  frammi ;  ok  he'll  t'orvaldr  f  hendr  h6num  ok  maelti : 
'  H^r  er  nu  astin  min,  Sighvatr  b6ndi !  ok  h^r  J)3etti  me'r  all-miklu 
varda,  at  J)^r  litizk  giptusamlega  a  {)enna  mann/  Sighvatr  var9 
um  far ;  ok  horfdi  a  hann  langa  stund ;  en  Gizurr  st66  kyrr,  ok 
horf6i  einar6lega  f  m6ti.  Sighvatr  t6k  J>a  til  or6a,  ok  heldr  stutt 3 : 
'  Ekki  er  me'r  um  ygli-brun  J)a  ! '  Ok  er  Sighvatr  t6k  J>annig  or5um 
i 4,  {)4  hvarf  I>orvaldr  af  J)essu  tali.  Veizlan  f6r  allvel  fram,  ok  var 
veitt  me6  miklum  kostnaSi;  ok  skilSu  {>eir  allir  me5  bh'6u.  taer 
mae3gur  f6ru  vestr  med  \>e\m  Sturlu.  t»at  er  sagt,  at  forvaldr  reid 
d  leid  me3  J)eim  vi6  nokkura  menn.  Ok  a6r  ]peir  Sighvatr  skilSu, 
stigu  J)eir  af  baki ;  raeddu  J)d  enn  mart  um  vinattu  slna.  M  maelti 
Sighvatr :  '  f>ess  vil  ek  bi6ja  J)ik,  f>orvaldr,  at  vit  gaetim  sva  til  me6 
sonum  okkrum,  at  J)eir  haldi  vel  vinattu  me6  fraendsemi/  I'orvaldr 
leit  nifir  fyrir  sik  heldr  ahyggjusamlega,  ok  maelti:  'Gaett  man 
me6an  vit  lifum  ba6ir.'  t>etta  vir6usk  monnum  si6an  in  mestu 

1  heima]  inni,  B.  3  mannligri,  B.  3  The  old  edition  here  adds— vist  er 

hann  gzfumafir,  en ;  but  both  Br.  and  B  omit  this  passage.  *  bannog  bessu 

mali,  B. 


i223.]  fSLENDINGA  SAGA,  55,  56.  263 

[11.79:  iv.  37.] 

spakmaeli,  at l  J)vi  sem  sfSarr  var9 ;  Jw'at  frorvaldr  var  andadr  a3r 
Apavatz-for  var.  Eptir  Jjetta  ri3a  J>eir  f>orvaldr  heim.  En  er 
Solveig  kom  til  Sau6afellz,  tok  hon  £>ar  vi6  bui.  En  Halldora  1& 
fylgja  Vigdisi  Gilsdottur  til  MiSfjardar,  er  a6r  hafdi  verit  frilla 
Sturlu;  P6riftr  h^t  d6ttir  J)eirra.  Sighvatr  f6r  heim  nor8r  eptir 
J>etta.  Far  varS  Snorri  um  er  hann  spurSi  kvanfang  Sturlu;  ok 
J)6tti  monnum  sem  hann  hefdi  til  annars  setlaQ.  Sturla  f6r  vestr 
til  Saurbaejar  fyrir  ]pingi6 ;  ok  kom  ]par  til  motz  vi8  hann  f>orvaldr 
Vatzfir6ingr.  Var  vid  tal  ]peirra  Snorri  prestr  Narfason  fra  Skardi, 
ok  Torfi  prestr  Gudmundarson.  Log6u  ]peir  saman  vinattu  sma. 
Het  ^orvaldr  J)vf,  at  hann  skyldi  veita  Sturlu  vi8  hverngan2  mann 
er 3  hann  aetti  malum  at  skipta  a  fslandi,  ok  skiljask  aldri  vi5  hann. 
En  Sturla  h^t  i  m6ti,  at  veita  ^orvaldi,  ok  setjask  fyrir  mal  t>au  er 
Snorri  ok  fraendr  hans  hof3u  a  t'orvaldi.  Festu  J>eir  jpetta  me8  s^r, 
me6  {)vf,  at  Sturla  1&  Torfa  prest  ri9a  me3  go8or8  beggja  peirra 
til  J)ings ;  ok  s^ndu  i  J)vf  samband  sitt. 

56.  ^etta  sama  sumar  l^t  Snorri  Sturluson  tysa  herna5ar-sok  a 
hendr  £orvaldi.  F6r  me3  malit  Oraekja  Snorrason  fj6rtan 4  vetra 
gamall.  Var8  forvaldr  a  J)inginu  sekr  sk6gar-ma6r;  ok  sekt  fe 
hans  allt  ok  go8or8.  f6ttu  J)etta  mikil  tiSendi,  ok  horfask  til  stor- 
vanda.  En  eptir  {)ingit  kom  Sighvatr  Sturluson  til  Sau8afellz  ; 
J)ar  kom  J)a  ok  i'orvaldr  Vatzfir&ngr ;  ok  sotti  Sturla  fo8ur  sinn  at 
t)vf,  at  hann  kaemi  ssettum  a  me6  {>eim  Snorra  ok  forvaldi,  {)eim  er 
i'orvaldr  maetti  vel  vi8  una.  F6r  Sighvatr  J>a  su8r  i  Stafaholt  a 
fund  Snorra,  ok  leitaoH  eptir  hvernog  t>ess 6  maetti  verda,  at  Snorri 
hef3i  vir8ing  af  malum  J)essum,  en  f>orvaldr  yr8i  al-sykn  saka 6 
afar-kosta-laust ;  en  Sturla  hef3i  slika  saem8  af  sem  hann  beiddi. 
Sighvatr  rei8  f  Stafaholt ;  en  bad  t>a  Sturlu  ok  forvald  ri5a  degi 
sf5arr,  ok  senda  mann  til  sin  a8r  J)eir  ri8i  a  baeinn.  Ok  sva  gorSu 
}Deir.  En  er  sendi-ma8r  Sturlu  kom  i  Stafaholt,  bad  Sighvatr  J)a 
heim  ri6a;  ok  sagSi  Snorra  f  g68u  skapi;  l^zk  vaenta  at  vel  mundi 
takask.  Snorri  g£kk  ut  i  m6ti  J)eim ;  ok  tok  vi6  Sturlu  sem  fraend- 
samlegast,  en  vi6  I'orvaldi  sem  hann  vaeri  vin  hans  fyrir  Sturlu 
sakir.  V6ru  J)a  griQ  sett,  sem  Snorri  sd  ra6  fyrir.  feir  voru  J>ar 
tvaer  nastr  f  all-g65um  fagnadi.  En  jpaer  ur6u  mala-lyktir,  sem 
Sturla  baud,  at  Snorri  skyldi  skipa  einn,  en  frorvaldr  vera  al- 

1  at]  af,  Cd.  2  hvergan,  Cd.  3  vi8  hvern  sem,  B.  4  xviii  (!),  B. 

5  hvernog  J>ess]  B ;  hvern  veg  J>etta,  Cd.         6  al-sykn  saka]  B ;  allz  sykn,  Cd. 


264  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[II.  80 :  iv.  38,  39-1 

sykn.  "  fcit  v6ru  undir-mal  med  £eim  braedrum,  at  hvarki  skyldi 
gora  f^  n6  manna-forrdd.  En  eptir  f>etta  rfda  J)eir  Sighvatr l  i  Dali. 
En  at  skilnadi  vid  fcorvald  veittu  J>eir  fedgar  honum  saemilegar 
gjafir.  H^t  fcorvaldr  J>a,  at  vera  slikr  vin  Sighvatz,  sem  JDeir  Sturla 
hefdi  bundit  med  seV  ddr  f>eir  skil6u  f  Saurbae.  Herdi  Sighvatr  at 
J)vf,  at  frorvaldr  skyldi  selja  J6ns-sonum  grid,  sva  at  J>eir  maetti  sitja 
kyrrir  f  biium  sfnum ;  ok  var  f>orvaldr  |)ess  all-tregr;  en  i>6  f6r  £at 
fram  ;  ok  skildusk  med  kaerleikum.  T6k  forvaldr  vid  godordi 
sfnu ;  ok  f6r  heim.  Sturla  rei6  til  Eyjafjardar  me9  foSur  sinum  ; 
ok  var  hann  J)ann  vetr  a  Grund  me8  Sighvati,  ok  Solveig  kona 
bans.  J6n  6feigsson,  br63ir  Eyj61fs  Karssonar,  f^kk  GuSriinar, 
d6ttur  Odds  a  Alptanesi ;  ok  var  hann  opt  su6r  J>ar ;  var  hann  med 
Snorra  f  g66u  yfir-laeti. 

Vetr  J>ann  er  Sturla  var  a  Grund  let  J6n  (Sfeigsson  drepa  tvd 
menn  f  Vi6idal,  J)a  er  verit  hofdu  f  Grimseyjar-for  me8  Sturlu. 
£6tti  Sturlu  t>etta  gort  til  fjandskapar  vi6  sik ;  en  J6n  hafSi  traust 
af  Snorra  til  jpessa,  sem  til  annars  J>ess  er  hann  gor5i.  Af  slikum 
tilfellum  t6k  heldr  at  ^fask  me9  J)eim  fraendum,  Snorra  ok  Sturlu. 
f  J>enna  tfma  for  i»orvaldr  Snorrason  at  Oddi  Alasyni,  ok  t6k  bus  a 
h6num.  Ok  var  J>at  or3  a,  at  hann  mundi  lata  drepa  hann.  En 
vi3  baen  Steinunnar  husfreyju  f^kk  hann  grid;  ok  J)6  med  J>eim 
kosti,  at  £orvaldr  gor6i  af  h6num  hundrad  hundraSa.  i'enna  vetr 
er  Sturla  var  a  Grund,  l^t  torvaldr  fara  vingjarnleg  or9  til  Snorra, 
ok  eptir-leitan  um  rnagsemd  ok  samband.  Ok  t6k  Snorri  J)vf 
skipulega;  sva  at  ^orvaldr  J)6ttisk  skilja,  at  Snorri  mundi  unna 
h6num  inna  mestu  saem6a,  ef  hann  vildi  vera  skyldr  J>ess  at  gora 
hvat[ki]  er a  Snorri  Ieg6i  fyrir  hann,  hveregir  sem  i  m6ti 3  vaeri.  En 
um  varit  f6r  £orvaldr  til  Borgarfjar6ar,  ok  bad  f>6rdfsar  dottur 
hans.  T6k  Snorri  J>vf  vel ;  ok  var  h6num  konan  fostnud ;  en 
brullaupit  skyldi  vera  f  Stafaholti  um  haustid.  fetta  var  f6r  Sturla 
f  bii  sitt ;  ok  spurdi  nokkurn  grun  af  vinum  sinum,  hvart  i'orvaldr 
mundi  vera  sva  triifastr  vinr  hans,  sem  J)eir  hefdi  vid  maelzk  it  fyrra 
sumarit  i  Dolum  allir  samt  ok  Sighvatr. 

57.  fcetta  var  it  sama  f6r  Snorri  Sturluson  sudr  um  heidi;  ok 
fundusk  t>eir  fcorvaldr  Gizurarson,  ok  toludu  mart.  Lftlu  ddr  hafdi 
andask  Kolskeggr  inn  audgi,  er  einn  var  audgastr  madr  d  fslandi. 
En  f^  allt  t6k  eptir  hann  Hallveig  Ormsd6ttir.  !>orvaldr  kaerdi  J)at 

1  su8r,  add.  B.  a  at  gora  hvatki  er]  om.  Cd. ;  at  gora  hvat  er,  B.  3  moti] 
add.  B. 


i224.]  fSLENDINGA  SAGA,  57.  265 

[II.  81 :  iv.  39.] 

fyrir  Snorra,  at  hann  vildi  setja  klaustr  nokkut;  sagQi,  at  Kol- 
skeggr  haf3i  heiti3,  at  leggja  par  fd  til.  Beiddi  hann  Snorra,  at 
hann  skyldi  hlut  at  eiga  me5  honum.  Er  pat  he*r  skj6tast  af  at 
segja,  at  peir  fcorvaldr  ok  Snorri  bundu  vinattu  sina,  me6  pvi  moti, 
at  Gizurr,  son  £orvaldz  skyldi  fa  Ingibjargar  dottur  Snorra;  en 
fcorvaldr  skyldi  eiga  hlut  at  vi3  Hallveigu  Ormsdottur,  at  h6n  gor5i 
f&ag  vi8  Snorra,  ok  fara  til  bus  meQ  honum.  En  brullaup  skyldi 
vera  f  Reykjaholti  um  hausti3,  peirra  Gizurar  ok  Ingibjargar. 
Eptir  petta  kaupir  f>orvaldr  Videy ;  ok  var  par  efnat  til  klaustrs ; 
en  pat  var  sett  vetri  si3arr.  Var  Eorvaldr l  vig3r  til  kanoka.  Annat 
sumar  adr  petta  var,  kom  ut  a  Eyrum  Loptr  biskupsson,  ok  f6r 
fyrst  austr  yfir  ar.  En  med  pvi  at  hann  var  heVads-sekr  suSr 
par,  en  kom  po  vetri  fyrr'ut  en  mselt  var,  pa  treystisk  hann  eigi  at 
vera  su6r  par,  ok  for  hann  pa  vestr  til  Borgarfjar6ar  a  fund  Snorra ; 
ok  bau6  hann  Lopti  til  sin ;  ok  var  hann  J)ann  vetr  i  Stafaholti. 
En  um  varit  gor6u  f>eir  Snorri,  ok  ijorlakr  mo6ur-br66ir  Loptz,  ok 
Ketill  son  fcorlaks,  J)at  ra5  fyrir  Lopti,  at  hann  t6k  vi6  sta6  i 
Hitardal,  en  Ketill  keypti  land  i 2  Skar6i  vi6  ver6i  at  Lopti.  Settisk 
Loptr  pa  i  Hitardal,  ok  haf6i  par  bu  saemilegt.  Kallask  hann  Jm 
inn  mesti  vin  Snorra  ok  allra  mala  hans 3.  f>etta  var,  er  mi  var  fra 
sagt,  andaSisk  ^ora 4,  frilla  ^rSar  Sturlusonar ;  en  hann  tok  til  sin 
Valger6i,  d6ttur  Arna  or  Tjaldanesi,  ok  gorSi  bru6laup  til  hennar 
um  sumarit.  1  penna  tfma  var  heldr  fatt  me8  peim  braeSrum, 
P6r6i  ok  Snorra ;  varQ  peim  til  um  m66ur-arf  sinn.  Gu5n^  hafdi 
andask  meQ  Snorra.  Tok  hann  alia  gripi  pd  eV  hon  haf6i  att ;  ok 
var  mikit  fe;  en  h6n  haf6i  a9r  gefit  allt  fe*it  Sturlu,  syni  f'orSar, 
f6stra  sinum.  En  Sighvatr  tok  til  sin  Glerar-skoga,  er  honum  v6ru 
naestir.  En  petta  sumar  fyrir  ping,  sendi  Snorri  orS  $6rdi  br66ur 
sinum,  ok  baud  h6num  heim  at  pingi 5 ;  kvazk  vilja  at  peir  Ieg6i 
ni&r  alia  fae8  me6  s^r,  en  taeki  upp  astu3ar-fraendsemi.  Kom  I>6rSr 
at  pingi6  i  Stafaholt;  var  Snorri  pa  all-katr,  ok  kva5  pd  brae8r 
alldri  skyldu  deila  um  fd.  En  me8  pvi  at  pa  t6k  heldr  at  faettask 
me8  peim  Sturlu  ok  Snorra,  pa  spur5i  Snorri  ford,  hve  lengi  hann 
setla&i  at  Sturla  Sighvatzson  skyldi  sitja  yfir  saem5um  peirra.  En 
pat  maelti  hann  til  Snorrunga-go6or3z,  er  att  hafdi  fa5ir  peirra, 
Sturla;  en  Sighvatr  hafdi  einn  me8  farit,  en  fengit  pa  Sturlu  til 

1 1>4,  add.  B.          2  f]  at,  B  (better).          s  ok— hans]  om.  B.         *  |>6ra]  om.  B. 
5  at  J)ingi]  af  bingi,  B  6  at  bingi]  er  hann  for  af  bingi,  B  (erroneously,  see  the 

context). 


266  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  82  :  iv.  40.] 

kvanar-mundar.  f>6r6r  svarar :  Kva6  BoSvar  hafa  gnogt 1  manna- 
forrad  tit  par  i  sveit ;  en  le*zk  eiga  a6ra  sonu  ungu  ok  6skfrgetna ; 
ok  kvad  6s^nt,  at  peir  yr64  til  pess  faerir  at  hafa  manna-forrad. 
En  pat  kom  svd,  at  t(6rdr  bad  Snorra  sja  fyrir  urn  slfk  tilkoll.  En 
p6  vard  ekki  af  d  pvf  sumri.  f>d  er  f>6r8r  Sturluson  var  i  Stafa- 
holti,  k6mu  par  Hrafns-synir  a  naSir  Snorra.  En  hann  sa  pat  rad 
fyrir,  at  Sveinbjorn  ok  Grfmr  ri8u  til  pings  me3  go8or6  peirra ;  ok 
fdkk  hann  pa  f>6rdi  broSur  sfnum ;  ok  v6ru  peir  me6  honum  um 
pingit,  ok  Helgi  ok  f>6rarinn  Sveins-synir.  En  Einarr  ok  Krakr 
f6ru  vestr  me6  sveit  peirri  er  J>eir  hof6u  vestan. 

58.  I'etta  sumar  kom  f^rSr  snemma  a  J)ingitr  ok  tjaldaSi  Hla3- 
bu6,  er  fylgQi  Snorrunga-go6or5i;  en  Sturla  tjaldaSi  Saurbaeinga- 
bu6 ;  ok  var  J)6  skipulega  me5  J)eim  fraendum  a  J)vi  sumri. 
I'orvaldr  Snorra  son  kom  upp  at  d6mum  ok  fjolmennr.  Um 
sumarit  eptir  mitt  sumar2  kom  skip  f  Hvfta.  i>ar  kom  ut  J6n 
murtr  Snorrason,  J>a  var  hann  tvftogr;  ok  Kolbeinn  Arn6rsson 
fimtan  vetra;  ok  Jatgeirr  skald;  Arni  6rei6a,  ok  Kygri-Bjorn,  ok 
margir  a6rir  fslenzkir  menn.  ^a  var  pegar  gort  fjar-skipti  peirra 
Arna  ok  Hallberu  Snorrad6ttur ;  l^t  Snorri  seV  ekki  lika  annat  en 
h6n  hefdi  Brautarholt  6r  skipti ;  en  Arni  keypti  Saurbse  a  Kjalarnesi. 

Magnus  biskup  f6r  petta  sumar  yfir  Vestfir5inga-fj6r6ung.  En 
penna  tima  er  hann  var  i  Dolum,  haf6i  Snorri  inni  brullaup 
peirra  Gizurar  ok  Ingibjargar,  d6ttur  Snorra,  i  Reykjaholti;  pvfat 
h6num  var  paSan  haegjast3  til  at  saekja;  en  torvaldr  vildi  fyrir 
hvern  mun,  at  hann  vaeri  par.  At  bru6laupinu  var  ftfrSr  Sturlu- 
son, ok  it  bezta  mann-val  6r  Borgarfir6i,  ok  sunnan 4  me5  forvaldi. 
Var  par  in  vir5ulegsta  veizla,  ok  me3  inum  beztum  fongum  er  til 
v6ru  a  fslandi.  En  Iftlu  fyrir  bru6laupit  haf6i  Snorri  heim  Hall- 
veigu  Ormsd6ttur,  ok  gordi  vi6  hana  helmingar-f^lag ;  en  tok  heim 
til  vardveizlu  fe*  sona  hennar,  Klaengs  ok  Orms,  atta  hundru3 
hundraSa.  Haf3i  Snorri  pa  miklu  meira  f^  en  engi  ma5r  annarr 
d  fslandi.  En  eigi  hafdi  hann  rdQ  tdrSar  br63ur  sins  viQ  petta. 
Ok  hann  sagdi  svd,  at  hann  tezk  ugga,  at  h^r  af  mundi  h6num 
aldr-tila  leida,  hvdrt  sem  [h6num]  yr3i  at  ska8a  votn  e3r  menn. 

60.  Sfdarr  um  haustiQ  s6tti  fcorvaldr  Snorrason  bniaiaup  f  Stafa- 
holt ;  var  sii  veizla  in  vir8ulegsta.  F6r  f>orvaldr  heim  f  Vatzfj6ro% 
ok  fann  eigi  Sturlu,  vin  sinn,  er  verit  haf8i,  i  pessi  ferd.  En  at 

1  gnogt]  so  B.         >  miSsumar,  B.          3  haegaz,  B.          <  sunnan]  sunipt  (!),  B. 


i224.]  fSLENDINGA  SAGA,  58-60.  267 

[I1.83:  iv.4i.] 

vetr-n6ttum  for  f>orvaldr  ut  a  Eyri  f  ArnarfjorS;  en  Hrafns-synir 
stukku  undan,  fyrst  £  Mosdal,  ok  voru  JDar  a  laun  i  sk6gnum.  En 
fcorvaldr  tok  upp  buit  a  Eyri,  ok  leggr  gjald  a  alia  Jringmenn 
J)eirra ;  ok  kastaSi  sfnni  eigu  a  marga  jpingmenn  Hrafns-sona.  En 
er  {)eir  Hrafns-synir  fre'ttu  ]petta,  fara  {>eir  su6r  yfir  Brei3afj6r3, 
fyrst  a  Eyri  til  f>6rSar  Sturlusonar,  ok  r^3  hann  J>eim  at  fara  til 
Helgafellz  a  fund  Hallz  ab6ta,  er  verit  hafdi  magr  J>eirra.  Var 
Sveinbjorn  f>ar  um  vetrinn ;  en  Einarr  a  Eyri  me5  GuSninu  foSur- 
systur  J)eirra ;  en  Grimr  ok  Krakr  voru  i  Flatey. 

60.  Eptir  Grimseyjar-for  le*t  Sturla  Sighvatzson  saekja  Aron 
Hjorleifsson  til  sek5ar.  En  si6an  var  hann  me5  fraendum  smum  i 
Vestfjor3um,  ok  lengst  [a  Eyri]  me5  Hrafns-sonum,  JDar  til  er 
Sturla  le"t  bua  mal  a  hendr  h6num  ok  J)eim  um  bjargir  bans ;  en 
]pa  handsalaSi  Sta3ar-Bo6varr  fyrir  ]pa  a  {)ingi,  ok  gait  tiu  hundruS. 
En  eptir  J>at  voruSusk  menn  at  inn-h^sa  hann.  Var  hann  J)a  f 
leynum  beV  ok  hvar.  Hann  var  longum  a  GeirJ)jofs-fjar5ar-eyri 
me6  litlum  b6nda  er  forarinn  hdt.  En  er  Sturla  haf6i  grun  af  ]DVI, 
sendi  hann  vestr  f  Fjor6u  Rognvald  Karsson  ok  f>orvald  Sveinsson 
ok  Danza-Berg ;  J>rfr  v6ru  J)eir  saman.  ^etta  var  j^at  haust,  er  nu 
var  adr  fra  sagt.  Sturla  sendi  ok  Ingimund  Jonsson  vestr  til 
ArnarfjarSar  at  leita  eptir  Aroni.  Aron  var  J>a  a  Eyri  f  GeirJ)jofs- 
fir6i,  ok  var  i  nausti,  ok  gorSi  at  bati  ^orarins.  Hann  fann  eigi 
fyrr  til,  en  menn  tveir  vapna6ir  gengu  at  naustinu ;  ok  snoru  inn 
er  jpeir  sa  manninn.  Aron  heilsaSi  J)eim,  ok  spurdi  hverir  J>eir 
vseri.  Annarr  nefndisk  Egill  digri  ;  hann  hafSi  aetla3  at  finna  Aron, 
en  annarr  h^t  Sigur3r l.  f>eir  hof5u  verit  me6  biskupi  ba6ir ;  sog5- 
usk  vera  heima-menn  i  Vatzfir3i.  Aron  tok  til  oxar ;  Q)vfat]  f'or- 
valldr  var  eingi  vin  bans.  Brynja  [Arons] 2  he'kk  a  skip-stafninum ; 
ok  t6k  Sigur6r  til  hennar,  ok  ferr  f.  Aroni  hvarflaSi  hugr,  ok  hugsa6i 
hve  lengi  hann  skyldi  bi5a  J)eirra.  Sigur6r  fr^tti,  hvart  hann  spyr3i 
ongar  manna-fer6ir.  '  Ongar  nema  J)it  segit/  segir  Aron.  '  HeyrQu 
vit,  at  menn  Sturlu  vaeri  h^r  f  firQi 3,  ok  nj6sna5i  um  fer5ir  J)fnar.' 
'  Vera  ma  sva/  segir  Aron ;  '  J)viat  mik  dreym6i  Gu5mund  biskup, 
ok  legdi  hann  yfir  mik  skikkju  sfna/  Egill  bad  ]pa  fara  Iei3  sina. 
Hann  SigurSr  sa  lit,  ok  maelti :  '  Menn  rf5a  J)ar  J>rir  innan  me6 
firSi,  ok  munn  J)ykkjask  eigi  6vfglegri  en  ve'r.'  '  Ekki  munu  f>eir 
ok  viglegri/  segir  Aron,  '  ef  ve'r  veitumk  vel ;  en  eigi  veit  ek  til 

1  ok  var  Eyvindarson,  add.  Res.        2  Arons]  add.  Res.         3  inn  i  FjorQum,  B. 


268  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[I1.84:  iv.4i.] 

hvers  ek  md  urn  J)at  setla/  [SigurSr  maelti]:  <  Drengs-brag5  er 
{>at,  at  skiljask  eigi  viQ  J>ik ;  en  eigi  veit  ek  hve  Agli 1  er  urn  gefit.' 
'Eigi  mun  ek  renna  fra  J^r/  segir  Egill.  M  aetla8i  SigurSr  af 
brynjunni ;  en  Aron  maelti :  '  Far  eigi  af  brynjunni,  ef  J>u  vill  m^r 
veita.'  Sf6an  gengu  J>eir  lit.  Ok  ri8u  j^eir  Rognvaldr  d  vollinn,  ok 
hlj6pu  af  baki,  ok  snoru  a  milli  f>eirra  ok  hiisanna.  Gejigusk  J)eir 
f>d  f  m6t;  var  Egill  J>eirra  mestr  ok  g£kk  i  mi3 2.  Sn^r  Rognvaldr 
i  m6ti  h6num;  hann  var  brynjaSr,  ok  hafdi  hals-bjorg  vi8  stdl- 
hiifana ;  ok  saer8i  Egill  hann  a  faeti.  SigurSr  sn^r  a  m6ti  Danza- 
Bergi,  en  Aron  d  m6ti  f>orvaldi ;  ok  hrokk  forvaldr  J)ar  fyrir ;  en 
Rognvaldr  vann  d  Agli.  M  bar  Aron  J)ar  at ;  ok  laust  hann  me8 
hamri  oxarinnar  aptan  undir 3  stalhiifuna ;  ok  steyp3isk  hiifan  fyrir 
andlitid;  bar  halsbjorgina  upp  af  brynjunni,  ok  bera8i  halsinn  a 
milli.  Snori  Aron  JDa  oxinni  f  hendi  sdr,  ok  hj6  a  halsinn  svd  at  af 
t6k  hofudit.  Sigur8r  var  ok  sarr  orQinn.  fceir  f'orvaldr  runnu 
J)a  til  hestanna;  ok  komst  hann  a  bak,  ok  keyr8i  hestinn  undir 
Bergi;  en  hann  la  a  griifu  f  so81inum;  bar  J^a  sva  upp  a  leitid. 
Aron  rann  eptir  £>eim.  En  er  forvaldr  sa  J)at,  kalla8i  hann  ok 
maelti :  '  Upp  J^r,  Sturla !  h^r  renn  Aron  eptir  okkr ! '  M  nam 
Aron  sta8ar ;  en  J)eir  drogu  undan.  Sf3an  f6r  Aron  aptr,  ok  fletti 
Rognvald  af  klae8um  ok  vapnum ;  en  flutti  hann  sfdan  lit  d  sj6,  ok 
drekkdi.  feir  Sigur8r  ok  Egill  v6ru  d  Eyri,  ok  v6ru  J>ar  graeddir. 
F6ru  sf8an  heim  i  Vatzfjord ;  ok  l^t  I'orvaldr  eigi  ilia  yfir  J)eirra 
for.  Aron  stokk  J)d  til  Bar8a-strandar,  ok  var  i  helli  f  Arnarbselis- 
dal  a  kosti  konu  JDeirrar  er  bj6  i  Tungu-miila.  Um  hausti8  t6k 
Aron  skip  fra  J6ni  Au8unnarsyni  at  Vadli,  ok  f6r  a  J)vf  su8r  yfir 
Brei8afjor5  vi5  annan  mann.  Sf8an  hratt  hann  lit  skipinu,  ok  rak 
J)at  d  Eyri  til  !>6r8ar.  Aron  var  J)d  um  hausti6  i  ymsum  sto8um 
su8r  J)ar.  Kom  J)d  til  hans  Haf  J)6rr  *,  m68ur-br65ir  hans.  Um 
haustiS  f6r  Sturla  Sighvatzson  lit  til  Helgafellz  at  finna  Hall  db6ta, 
ok  me8  h6num  Vigfiis  fvarson,  ok  Kolbeinn  J6ns  son  ok  fcdrkotlu 
d6ttur  torgeirs 6  fra  Brunnd ;  ok  var  h6n  a  Eyri  me8  f)6r8i.  En 
Aron  var  i  sk6gi  lit  fra  Valshamri,  er  J)eir  Sturla  ri8u  t>ar  um. 
Vildi  Aron  leita  d  fca,  er  J)eir  v6ru  {)rfr  hvdrir;  en  HafJ)6rr  hdlt 
h6num.  t>eir  Sturla  ur8u  eigi  vi8  varir.  Sturla  sendi  Bjorn  d 
Eyri  at  nj6sna  um  Aron,  ef  hann  vaeri  J)ar  i  sveit.  £at  var  sf3arr 
um  haustid,  at  Sturla  hafdi  nj6sn,  at  Aron  vasri  at  Valshamri  d 

1  Egli,  B.  a  i  mi8]  B ;  i  milli,  Cd.  «  undir]  B  ;  a,  Cd.  *  Haf>6rr] 

thus  B,  not  Haf>6rir.         *  So  edition,  Res. ;  BoSvars,  B. 


1223,  i224.]  fSLENDINGA  SAGA,  6O.  269 

[II.  85,  86:  iv.4i.] 

kosti  Vigfuss  er  J)ar  bjo.  Reid  Sturla  ]3a  lit  a  Strond  me6  fimtan 
menn.  M  var  Aron  a  Valshamri  ok  JDeir  Haf  Jx5rr  tveir ;  ok  v6ru 
f  sauda-hiisi  a  vellinum.  I>eir  Sturla  ri3u  at  baenum,  ok  varS  um 
hareysti  mikit ;  en  J)a  var  myrkt.  T6ku  J>eir  af  hestum  smum,  ok 
f6ru  inn.  Var  J)a  Ij6s  gort  i  stofu.  Eirekr  birkibeinn  var  J>a  mjok 
n^-kominn  til  Sturlu,  ok  var  umrenningr;  gekk  hann  lit  ok  inn, 
nj6snandi  hvers  hann  yr6i  viss.  feir  Aron  gorSu  J)at  ra6,  at 
Haf J)6rr  skyldi  fara  heim,  ok  njosna  hvat  komit  vaeri.  Hann  f6r 
hlj66lega  a  bak  hiisum.  En  hli6-skjar l  var  a  stofu,  ok  Iag3i  hann 
J>ar  vid  hlustina.  £a  kom  [at]  Eirekr  birkibeinn,  ok  hj6  a  adra 
kinn,  ok  var  J>at  bana-sar.  Hlj6p  Eirekr  J>a  inn;  ok  segir,  at 
hann  hef3i  drepit  einn  fjandann.  Hljopu  J)eir  J)a  til  vapna  ok  lit. 
Aron  hafSi  gengit  J)a  heim  at  njosna  um  Haf]p6r.  Var  hann  J)a 
kominn  a  vollinn,  ok  mjok  at  hiisunum  er  J)eir  Sturla  komu  lit,  ok 
fengu  t>eir  slegit  um  hann  hring.  Sturla  hljop  a  hest.  Aron  leitaSi 
af  tuninu  til  arinnar.  feim  Sturlu-monnum  s^ndisk  sem  l^su 
nokkurri  bryg6i  fyrir  hamarinn,  ok  litu  J)eir  £ar  til.  Aron  hljop  J)a 
at  Birni 2,  ok  hj6  til  hans  me5  saxinu  [Tuma-naut],  ok  bra  eigi. 
Bjorn  rasa6i  vid ;  en  Aron  hljop  af  tiininu  ok  yfir  ana,  ok  hvarf 
J)eim  J)ar  f  myrkrinu.  Hann  hljop  suSr  yfir  hei6i ;  ok  l^tti  eigi  fyrr 
en  hann  kom  til  Rau6a-mels  til  m66ur  sinnar,  ok  var  J)a  mjok 
J)reka6r.  teir  Sturla  f6ru  f  brott;  ok  hafdi  hann  sjalfdaemi  af 
Vigfiisi ;  ok  gor6i  Sturla  tuttugu  hundrada  eyjar  af  h6num  J>aer  er 
heita  Valshamars -eyjar 3,  en  Bjorn  laust  hann  oxar-hamars-hogg. 
For  Sturla  heim  eptir  ]pat.  En  Aron  f6r  sudr  um  heidi,  sem  rita6 
var,  ok  dvalSisk  J>ar  til  J>ess  er  hann  var  fserr.  Sidan  f6r  hann  i 
Eyrar-hrepp ;  ok  var  hann  a  Berserks-eyri  meS  Halldori  Arnasyni. 
^ar  var  fridla  Hjorleifs,  fo6ur  hans ;  ok  fundusk  ]?eir  J)ar  opt  fedgar. 
^a  kom  til  Arons  Starkadr  Bjarnarson,  er  kjappi  var  kalla6r ;  ok  f6r 
hann  sudr  fyrir  J61,  d  sveitir 4,  ok  v6ru  h^r  ok  hvar  a  laun.  En  a 
J61um  sag6i  Aron,  at  hann  vildi  at  Jpeir  saeti  um  Sigmund  snaga, 
'  Er  h^r  er  settr  til  hofuds  m^r.'  En  hann  bj6  at  Eydi-hiisum  lit  fra 
Fdskrii5ar-bakka.  teir  Aron  voru  inn  niunda  dag  J61a  i  stakkgardi 
einum ;  en  J)a6an  skamt  var  annarr  gardr  er  Sigmundr  fserdi  hey 
6r,  ok  annarr  maSr  [me6  h6num] ;  ok  vildi  Aron  eigi  a  hann  leita. 
En  um  kveldit  er  niQ-myrkt  var  d,  f6ru  {)eir  heim  til  Ey6i-hiisa ; 

1  hli8-skjar]  Ii3  see  (!),  B.  a  Birni]  Res. ;  Kolbirni,  B.  3  ^XT  er  heita 

Valshamars-eyjar]  om.  B,  Res.  (and  Cd.);  add.  V.  (probably  from  vellum  A). 
4  sveitir]  B  ;  sveit,  Cd. 


270  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[I1.87:    iv.42.] 

var  Aron  uti  hjd  durum,  ok  st63  [uti]  vi6  kampinn  er  hlaSinn  var 
af  vegginum.  Starkadr  f6r  inn  ok  kvaddi  h£r  grei8a.  Sigmundr 
var  einn  karla  heima,  ok  hafdi  hattaS  i  dags-lj6si,  er  Frjadagr  var. 
Helga,  frilla  Sigmundar,  kvad  ekki  vatt1  inni;  en  born  vildi2 
drekka.  Sigmundr  ba9  fa  seV  skj61ur 3,  ok  \6zk  mundu  taka  vatn. 
Starkadr  bauS  at  fara  med  hdnum.  Hann  jatti  J)vf.  Gengu  J)eir 
J)a  til  dura.  StarkaSr  var  ha-mseltr,  ok  bad  Sigmund  ganga  fyrir. 
En  er  hann  kom  lit  6r  durunum,  lagSi  Aron  i  gegnum  hann  me6 
saxinu  Tuma-naut;  var  J)at  bana-sar.  Si9an  foru  J)eir  ok  raku 
folk  allt  f  stofu,  ok  bjoggu  bui  sem  J)eim  Ifkadi ;  ok  v6ru  J^eir  J)ar 
medan  myrkt  var ;  ok  f6ru  siSan  i  brott  suQr  f  hraun  til  Rau6a- 
mels,  ok  v6ru  J)ar  um  hn'3.  SiSan  for  Aron  suSr  a  Hvals-nes  til 
f>orsteins,  ok  var  J>ar  um  hri3.  {»a5an  for  hann  I  Odda  til  Haraldz 
Saemundarsonar,  ok  var  J>ar  f  skoti4  um  stund.  Haraldr  kom 
Aroni  utan ;  f6r  hann  a  fund  Hakonar  konungs.  Si3an  f6r  hann 
til  J6rsala,  ok  aptr  til  Noregs,  ok  gorSi  Hakon  konungr  hann  J)a 
hir6mann  sinn.  Sva  segir  6lafr  Hvita-skald : — 

For  sa  er  fremS  ok  tiri  flein-ryrir  gat  styra 
(mest  lofa'g  mikla  hreyst    mannz)  Jorsali  at  kanna  : 
Nafn  rak  lit  vi8  itra  Jordan  viS  J>rek  st6ran 
skjaldar-freyr  inn  skyri  sk6gar-mannz  at  g6ngu5. 

61.  f>6r8r  Sturluson  haf6i  keypt  land  f  Hvammi  at  Sturlu 
Sighvatzsyni ;  en  hann  hafdi  haft  af  Svertingi  frorleifssyni,  ok 
goldit  ekki  fyrir,  en  J)a  skyldi  i>6r3r  ganga  i  skuld  vid 6  hann.  En 
sfdan  seldi  ^drSr  landit  Gunnsteini  Hallzsyni ;  en  hann  bj6  tva  vetr 
ok  gallt  ekki  fyrir ;  enda  vildi  f)6r6r  pa  ekki  annat  enn  taka  vid 
landinu;  en  f>a  var  Gunnsteini  ekki  um  J)at.  i)6r6r  f6r  J)d  til 
Hvamms  um  varit ;  en  Gunnsteinn  f6r  J)a  til  Brunnar,  ok  bjo  J)ar 
a6r  hann  keypti  Garpsdal.  fetta  var  fundusk  ]peir  Hallr  db6ti  ok 
Sturla  Sighvatzson  at  VorSufelli.  H  ba6  ab6ti  fyrir  Hrafns-sonu, 
at  Sturla  skyldi  taka  vi6  {)eim,  ok  halda  fyrir  f>orvaldi ;  en  hafa  slikt 
af  eignum  J>eirra  er  h6num  Iika3i.  Sturla  t6k  vi6  J)eim  fyrir  ord 
ab6ta,  at  J)eim  kosti,  at  hann  t6k  vi3  go3or6i 7  J)eirra  ser  til  eignar ; 
en  skyldi  veita  J)eim  til  saetta  J>eirra,  er  ab6ta  ok  oSrum  vitrum 
monnum  {)aetti  J^eir  mega  vi6  una.  Um  varit,  er  !>6rdr  Sturluson 

1  vatn,  B.  3  vildi]  B  ;  vildu,  Cd.  3  skjolur]  B ;  skjolu,  Cd.  *  skoti] 

B ;  kirkju-skoti,  Res. ;  skjoli,  Cdv  5  n6gu> 

7  goftorftum,  B. 


i22S.]  fSLENDINGA  SAGA,  61,  62.  271 

[II.  88  :  iv.  43.] 

kom  bui  sfnu  i  Hvamm,  1&  Sturla  efna  til  virkis  i  Dolum,  sem  enn 
seV  staQ ;  samnar  hann  J)ar  til  monnum  um  Dali,  ok  hafSi  J)ar  fyrir 
all-mikit  verk  ok  kostnad.  f>etta  sumar  rei5  hvarrgi  J>eirra  frsenda 
til  {)ings ;  ok  hafSi  I>6r3r  ok  husa-starf  mikit  i  Hvammi.  Fatt  var 
me6  JDeim  fraendum  J>a  ok  Sturlu,  J)vf  at  Sturlu  J)6tti  sem  J>eir 
Snorri  mundu  ba6ir  at  honum  set] ask ;  er  J>a  hafcH  upp  komizt l 
go5or3z-tilkallit  af  Snorra.  Um  sumarit  f6r  Snorri  at  heimboSi 
f  Hvamm  me6  £>rja  tigi  manna2.  En  Jxmn  dag  er  hann  aetlaSi 
heim  af  heimbodi,  kom  {>ar  Ingimundr  skidungr  6r  Dolum  handan, 
ok  sa  menn  ekki  orendi  bans.  Var  monnum  grunr  a,  hvart  Sturla 
mundi  eigi  vilja  finna  Snorra  er  hann  fseri  su6r.  ^vi  rei5  ^6r6r 
me9  h6num  me6  a3ra  J>rja  tigi  manna2  upp  undir  Sopanda- 
skar6.  En  Sturla  sat  heima,  ok  gb'rSi  ongan  gyss 3  a  s^r,  ok  hafSi 
f>6  heldr  fjolmennt. 

62.  Riki  forvaldz  Vatzfir5ings  gorSisk  sva  mikit  i  J)enna  tima, 
at  hvarki  Hrafns-synir  n6  Jons-synir  mattu  vera  fyrir  vestan  Gils- 
fj6r3  fyrir  hpnum.  Voru  Hrafns-synir  me5  Sturlu,  sem  aSr  er 
rita3.  Ingimundr  Jonsson  var  ok  J>ar  me6  Sturlu ;  en  Brandr  i 
Mi3fir5i  e5r  at  Fjallz-enda  * ;  en  stundum  at  Sau6afelli.  Ingimundr 
hafSi  be6it  J6rei5ar  Hallzd6ttur.  En  h6n  vildi  eigi  giptask ;  J)vfat 
h6n  vildi  eigi  ra3a  fe  undan  dottur  sinni.  En  vetr  t>ann  er  I>6r3r 
bjo  fyrst  i  Hvammi,  for  Sturla  me5  Ingimundi,  ok  nam  JoreiSi  fra 
buinu  yfir  til  Sau6afellz.  Leita6i  Sturla  J)a  eptir,  ef  h6n  vildi 
giptask  Ingimundi.  En  me5  J>vf,  at  ekki  fe*kksk  af  henni  vi5  ]pat, 
ok  hon  vildi  eigi  mat  eta,  ]pa  l^t  Sturla  hana  heim  fara.  En  J>etta 
Iika3i  st6r-illa  vinum  hennar  ok  fraendum.  Pall  prestr  bj6  J)a  d 
Sta9arh61i,  br66ir  hennar ;  hann  var  inn  mesti  vin  fcorQar,  ok  sotti 
hann  at  J^essu  mali.  Um  sumarit  eptir  fjolmenntu  t>eir  allir  til 
J)ings5,  Snorri  ok  Sturla,  f'drdr,  ok  BocWarr  son  bans,  f'orvaldr 
VatzfirSingr,  ok  Sighvatr  norSan.  Komsk  f>a  upp  go6or$z-tilkallit 
af  J>eim  brseSrum  vi3  Sturlu.  ta  t6k  Snorri  vi6  J6rei6ar-malum. 
fa  \fsti.  J6n  murtr  herna5ar-sok  a  hendr  Sturlu.  Fleiri  menn  v6ru 
J>ar  fyrir  malum  hafSir.  HorfSisk  J)a  til  innar  mestu  deilu  me5 
t>eim.  Sturla  l^t  J)a  leita  eptir  vi3  forvald  Vatzfir6ing,  hvert  lid 
hann  vildi  h6num  veita,  eptir  J)vf  sem  J>eir  hof5u  bundit  i  Dolum 
me5  s^r 6.  En  fcorvaldr  svarar  sva  forvaldi  Gizurarsyni,  er  J>etta 


1  komizt]  komit,  B.  2  xx  menn,  B.  3  guss,  B.  *  Fellzenda,  B. 

8  agings  (!),  B.         6  me5  ser]  add.  B. 


27 2  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  89:  iv.44-] 

mdl  flutti,  at  hann  vildi  veita  Sturlu  allt  slikt  er  hann  hafdi  h6num 
veitt,  ef  hann  vildi  leggja  a  Snorra  d6m  oil  sfn  mal l.  '  Mun  ek  nu 
eigi  vid  Snorra  skiljask,  ef  Sturla  vill  eigi  unna  h6num  sjalfdaemis.' 
Pi  f6r  I>orvaldr  a  fund  Sturlu,  ok  sagdi  h6num  svor  nafna  sins. 
Sturla  mselti :  '  Eigi  mun  ek  hafa  rad  f>orvaldz  um  J>etta,  at  selja 
Snorra  sjalfdaemi.  Fadir  mmn  skal  [vera]  fyrir  J)essu  mali,  ok  sja 
hlut  m6r  til  handa;  J)viat  hann  \6t  godord  J>etta2  koma  mdr  til 
handa ;  ok  J)ykkjumk  ek  vid  hann  eiga,  ef  ek  missi  nokkurs.  En 
ek  vil,  at  J>u  farir  d  fund  Snorra,  ok  beidir,  at  hann  eigi  hlut  at  vid 
fcorvald,  at  ve'r  semim  mal  hans  ok  Hrafns-sona,  ok  greidum  J>eim3  6r 
varum  malum,  Jw'at  £au  eru  sar ;  ok  maetti  J)eir  sattir  verda.'  H  ferr 
£orvaldr  [Gizurarson]  a  fund  Snorra,  sem  Sturla  bad.  En  Snorri 
svarar  sva :  '  Eingi  efni  hefir  f>orvaldr  til  Jpess,  at  baeta 4  sakir  £essar 
allar ;  verdr  hann  at  verjask  nii  Hrafns-sonum  eptir  J)vi  sem  audit 
ma  verda/ — Ok  vard  ekki  af  ]pessum  sattum.  En  Sturla  l^t  reka 
heim  hesta  sina,  ok  reid  af  J)ingi  fyrir  d6ma,  ok  gisti  1  Reykjaholti. 
F6r  sidan  heim  f  Dali.  En  Sighvatr  Sturluson  handsaladi  fyrir 
J6reidar-mal ;  en  Magnus  biskup  gordi  tuttugu  hundrud.  Eigi 
var 6  samit  um  godordz-mal  a  J)vi  J)ingi  med  J)eim  fraendum. 

63.  Kolbeinn,  son  Arnors  Tumasonar,  er  sidan  var  kalladr 
Kolbeinn  ungi,  kom  lit  i  Hvita,  sem  fyrr  var  ritad.  F6r  hann  um 
haustid  nordr  til  Eyjafjardar;  ok  var  um  vetrinn  med  Sighvati, 
magi  sfnum,  a  Grund.  En  um  varit  for  Sighvatr  til  Skagafjardar; 
ok  leitadi  vid  jpingmenn  hans,  at  J)eir  skyldi  gora  honum  bii ;  ok 
vikusk  menn  vel  undir  ]pat.  Var  h6num  gort  bii  f  Asi  f  Hegra- 
nesi ;  ok  gordisk  hann  skj6tt  ofsa-madr  mikill,  ok  vsenn  til  hofd- 
ingja.  Sighvatr  r£d  mestu  med  h6num  medan  hann  var  ungr. 
Sumar  J>etta  var  flit  ok  vat-vidra-samt.  Kom  upp  eldr  6r  sj6num 
fyrir  Reykjanesi.  &a  kom  skip  i  Hrutafjord ;  var  J)ar  Gudmundr 
biskup 6,  ok  f6r  heim  til  st61s  sins,  teir  fraendr,  t>6rdr  ok  Sturla, 
fundusk  vid  skip,  ok  f6r  {>a  skipulega  med  £eim ;  dtu  ok  drukku 
bddir  samt.  T6k  sfnn  Austmann  hvarr  J)eirra;  f6r  f  Hvamm 
Bardr  garda-brj6tr  son  f»orsteins  kugads,  en  Bardr  tr^bot  f6r  til 
Saudafellz  til  Sturlu. 


1  B  here  adds — en  hann  sagSi  m6r,  at  Snorre  mundi  aldri  vi&  hann  skiliaz  ef  vit 
saettimz  eigi.     Man  ek  nu  ok  eigi  vi&  Snorra  skiliaz,  etc.     The  same  passage,  some- 
what altered,  seems  to  have  crept  from  B  into  transcripts  of  the  A  class. 

2  petta]  peira,  B.          3  peim]  pau,  B.  *  bxta]  bera,  B.  5  var]  var&,  B. 
6  ok  Rita-Bjcirn,  add.  Res. 


i22j;.]  fSLENDINGA  SAGA,  63,  64.  273 

[II.  90:  iv.45.] 

64.  f  HjarSar-holti  bj6  J>a  Dufgus x  f>orleifsson.  Hann  J)6tti  ]pa 
mestr  bondi  i  Dolum  ;  hann  atti  Hollu  Bjarnardottur.  Synir  Jpeirra 
voru  J)eir  Svarthof6i,  ok  Bjorn  drumbr,  ok  Ksegil-Bjorn,  Kolbeinn 
gron.  I  Skorra-vik  bj6  £a  f>orgils  Snorrason ;  h6num  kenndi  barn 
skil-Htil  kona,  er  GuSbjorg  h^t.  Hann  ge*kk  eigi  vi6 ;  en  hon  s6tti 
Dufgus  at  jpessu  mali.  tat  t>6tti  Ipeim  Strendunum  mjok  haeSilegt, 
ok  gordu  spott  at.  En  um  sumarit  f6r  Dufgus,  ok  med  honum 
Bjarni  Arnason  fylg6ar-ma3r  bans,  ok  nokkurir  menn  a6rir,  f 
Skorra-vik,  ok  toku  !>orgils2  i  hvilu,  ok  dr6gu  hann  lit;  ok  he'tu 
h6num  fothoggi,  ef  hann  vildi  eigi  at  Dufgus  r^6i  einn  J>eirra  f 
milli.  torgils  vildi  eigi  kugask ;  |>ar  til  er  torkell  fana-keli 3. 
AustmaSr,  tal6i  um  fyrir  honum ;  ba6  hann  leysa  limu  sina.  F6r 
J)at  J)a  fram,  at  hann  seldi  sjalfdaemi ;  ok  skilSu  vi6  J)at.  I'd  bjo 
f  AsgarSi  tjostarr  Austma6r.  Hann  haf6i  selt  Bjarna  Arnasyni 
yarning  til  tveggja  hundra6a ;  ok  var  ekki  fyrir  goldit ;  ok  svarar 
Bjarni  flla  {)a  er  hann  heimti.  feir  voru  at  boQi  i  Hofn  er  Sveinn 
Snorrason  kvangadisk.  M  heimti  fcjostarr  enn  at  Bjarna  skuldina. 
En  Bjarni  svarar  ilia ;  en  i^starr  var  vel  stilltr,  ok  sagQi  slikt  sma 
rfSa 4.  Dufgus  spur6i  hversu  farit  hef9i.  Bjarni  svarar :  '  Lifa 
vildi  tjostarr  nu,  er  hann  heimti  vel  ok  stillilega.'  Um  vetrinn  milli 
Jola  ok  Fostu  foru  J)eir  Dufgus  ok  Bjarni  f  eyjar  lit  eptir  skreiS ; 
ok  gistu  i  Hofn  er  £eir  foru  litan.  fa  kom  J)ar  forgrimr  bondi 
torftarson  af  Ketils-sto3um ;  ok  sag5i,  at  hann  hef6i  komit  a 
manna-spor  er  gengit  hef3i  inn  it  efra.  Hallbera  husfreyja  sag5i 
J)at  Dufgusi ;  ok  kva3  verit  mundu  hafa  fcorgils.  Dufgus  kvad 
forgils  vita,  at  £6r3r  m66ur-bro6ir  hans  var  i  Hvammi,  en  Sturla 
at  SauSafelli  fraendi  hans;  ok  sagSi  honum  slikt  ofra9.  forgils 
hafQi  farit  litan,  ok  me6  honum  J)rlr 5  Erlings-synir :  GuSmundr,  ok 
Bjarni,  ok  Hallkell ;  Hiinbogi  Hauksson  inn  fimti.  feir  f6ru  inn 
i  Asgar6 ;  ok  r£zk  fjostarr  me5  J)eim  til  ferSar,  at  J)eim  kosti,  at 
J>eir  festu  h6num  at  gora  Dufgusi  ekki  mein ;  en  biia  vi5  Bjarna 
sem  J3eim  Ifka5i.  feir  foru  lit,  ok  settusk  i  Vikings-gil  lit  fra  Skarf- 
sto3um.  Hallbera  husfreyja  l^t  alia  heima-menn  sina  fara  me6 
Dufgusi  a  Iei3.  V6ru  ]?ar  forgils  ok  Oddr,  synir  hennar ;  forkell 
ok  Hiinbogi,  hiiskarlar  ;  ok  Asbjorn  inn  blindi ;  ok  konur.  fat  bar 
saman,  er  ^eir  Hafnar-menn  hurfu  aptr,  ok  J)eir  forgils  hlj6pu 


1  Dugfus,  B  (here  and  elsewhere).        2  forgisl,  B  (and  below).        3  fana-keli]  B; 
hana-keli,  Cd.         *  sliku  smatt  riSa,  B.         5  brir]  add.  B. 
VOL.  I.  T 


274  STURLUNGA  SAGA.    .VII.  [A.D. 

[II.  91 :  iv.  450 

upp  fyrir  J>eim.  1»4  hlj6pu  f>eir  Dufgus  fyrir  J)eim  undan,  ok  vildu 
til  sauSa-husa;  ok  hlj6pu  £>a  hvdrir  sem  mdttu,  ok  fundusk  mjok 
jafn-snemma.  Dufgus  laust  til  I>j6stars  d  stalhufu-bardit  ok  fyrir 
andlitid.  Eptir  £>at  hlj6p  I>j6starr  at  Bjarna;  ok  haldask  J)eir  d. 
En  Dufgus  hoggr  til  Argils  nokkur  hogg ;  ok  belt  ekki  d ;  J>viat 
hann  var  vafdr  le'reptum.  M  rennask  J)eir  d,  ok  verdr  fnifa  fyrir 
f6tum  forgilsi,  ok  fellr  hann,  ok  Dufgus  d  hann  [ofan].  Asbjorn 
blindi  he'll  Gudmundi  Erlingssyni.  Ollum  var  haldit  foru-nautum 
forgils  af  t>eim  monnum  Hallberu ;  en  Oddr,  son  hennar,  var  sendr 
1  Hvamm1  at  segja  £6r8i.  fcorkell  huskarl  6r  Horn  var  lauss; 
h6num  bauQ  Dufgus  fram-faerslu  ok  syni  hans  til  J)ess  at  hann 
fengi  honum  oxi  sina ;  en  hann  vildi  t>at  eigi.  fa  bad  hann  forgisl 
Oddzson;  ok  vill  hann  eigi2.  GuQmundr  Erlingsson  faerdisk  J)angat ; 
enn  blindi  madr 3  he'll  um  hann  mi6jan,  en  hendr  hans  v6ru  lausar. 
Hann  f£kk  brug8it  sverdi,  ok  hj6  d  f6t  Dufgusi  tvau  hogg;  ok 
v6ru  {)at  mikil  sar.  SfQan  f^kk  Asbjorn  hann  brott  dregit ;  en  J>eir 
Dufgus  k6musk  J)d  til  oxarinnar;  ok  f<6kk  Dufgus  broti8  skaptid 
vi6  augat,  ok  snori  J)d  egginni  upp.  M  maeddi  Dufgus  br65ras; 
ok  komst  forgils  upp,  ok  f>3eg3i  h6num  d  oxar-eggina ;  var5  hann 
J)d  sarr  a  baki,  ok  var  6vfgr.  M  kastadi  f)j6starr  d  forgils :  '  Deyja 
vildi  Bjarni  nu,  f>orgils ! '  Hann  hlj6p  J)d  til,  ok  Iag5i  spj6ti  milli 
herda  h6num,  ok  kom  lit  um  brj6sti6.  Fleiri  haf6i  hann  sar  d6r 
hann  fdll.  M  kom  at  forsteinn  Austfirdingr,  heima-ma6r  fj^stars, 
ok  aetlaSi  at  hoggva  til  Dufguss ;  en  I>j6starr  banna8i  honum  J)at. 
M  hjo  hann  f  hofu6  Bjarna  j  ok  var  J>at  hans  bana-sar.  Eptir  J)at 
f6ru  J>eir  f  brott  ofan  til  sjovar,  ok  svd  inn  it  ne8ra.  En  fdrdr 
Sturluson,  ok  heima-menn  hans,  f6ru  it  efra;  ok  ur8u  hvarigir 
varir  vid  a8ra.  HrSr  kom  d  vettvang4,  ok  l^t  bera  Dufgus  heim 
til  sin,  ok  var  J)ar  graeddr.  f>eir  fjostarr  f6ru  i  Asgard,  ok  dtu  f>ar 
mat.  Sfdan  f6ru  J)eir  yfir  til  Dala  dtta  saman.  Clafr  Brynjolfsson 
ok  f>orsteinn  v6ru  til  komnir.  t>eir  k6mu  til  .SauSafellz  J)d  er 
Sturla  var  mettr  at  ndttverfii,  ok  kolluSu  ut  Torfa  [prest]  Gu9- 
mundarson  ok  sendu  hann  til  Sturlu  at  bioja  hann  dsja.  En  er 
Torfi  sagdi  Sturlu  dverkann  d  Dufgusi,  var  hann  inn  beiskasti;  ok 
sagfii  J)d  djarfa,  er  Jjeir  dirfSusk  ^angat  at  fara ;  ok  ba6  {>d  ver8a  f 
brottu  adra;  en  £j6star  ba8  hann  eptir  vera,  ef  hann  vildi.  En 

1  scndr  i  Hvamm]  B ;  su8r  i  Hvammi,  Cd.        2  ty— eigi]  add.  B ;  homoteleuton 
in  Cd.        »  cnn  blindi  maSr]  B ;  er  enn  blindi  maQr,  Cd.        *  vxt  fangit,  B. 


1226.]  fSLENDINGA  SAGA,  65.  275 

[II.  92,  93  :  iv.  45.] 

tjostarr  vildi  J>at  eigi;  ok  foru  jpeir  allir  su8r  me3  fjalli,  ok  setlu3u 
austr  a  Si6u  til  Orms  Svinfellings ;  hann  var  vin  fcjostars.  En 
Torfi  prestr  bad  fyrir  ]peim  vi5  Sturlu ;  ok  flutti  ]?at,  at  J>ar  mundi 
eptir  fara  hollusta  Gudmundar  undir  Fjalli1,  mags  fcorgils  ok 
annarra  Strenda2;  kva6  f>a  sva  mundu  skipta  tnina6i  me3  J)eim 
forSi  frsendum  sem  hann  gsefisk  nii  torgilsi.  M  f6r  sva,  at  Sturla 
bad  Torfa  at  ri6a  eptir  ]peim ;  ok  k6mu  J)eir  aptr  um  nottina.  Um 
morguninn  for  Sturla  meS  attjan 3  menn  inn  1  Asgar5,  ok  morg- 
ininn  eptir  1  Hvamm;  k6mu  J)ar  £>a  synir  Dufguss  ok  margir 
Laxdaelir.  Voru  J>eir  J)a  sattir  gorvir,  at  J>vf,  at  J>eir  fraendr  fdrdr 
ok  Sturla  skyldi  gora  f  milli  J)eirra;  ok  gor6u  J)eir  sex  tigi4 
hundrada  fyrir  averka  [viS]  Dufgus  a  hendr  ^orgilsi,  en  tuttugu 
hundruS  fyrir  vig  Bjarna ;  ok  skyldi  ^jostarr  £at  gjalda  at  helmingi. 
forgils  skyldi  ok  vera  he'raSs-sekr  af  Strond ;  ok  var  hann  i  Oxney 
in  naestu  misseri.  Eptir  J>at  kaupir  Dufgus  Baugs-staSi,  ok  r£zk 
J)angat.  En  f'orgils  gaf  J)a  ongan  gaum  at  he'raSs-sekdum.  ^etta 
kva6  Amundi  smi9r  Arnason : — 

Sitt  re6  selja  sau5-au5igt5  land, 
fjolsviSr  Flosi  fuss  Dufgusi : 
Nii  hefir  keypta  kvalradr  fala 
geirs  glym-staerir  gla6r  Baugs-sta6i. 

M  er  tfdendi  jpessi  komu  i  Reykjaholt,  um  averka  viS  Dufgus  ok 
saettirnar,  var  ]par  kve6in  visa  sja : — 

Els  var5  mynd  a  malum,  meir  a  hann  skylt  til  ]peira 
stala-hjarls  en  Sturlu  stra-reifandi  skeifu6: 
Seggr  var  samr  at  {)iggja  sar-baetr,  en  ]pvi  maetir; 
margr  verSr  hraeddr  um  hodda  hald,  en  tregr  at  gjalda, 

65.  ^essi  vetr  var  kallaSr  Sau6-vetr,  ok  var  felli-vetr  mikill;  J>a 
d6  hundrad  nauta  fyrir  Snorra  Sturlusyni 7  f  Svigna-skar6i.  Snorri 
haf6i  um  vetrinn  J61a-veizlu  eptir  Norsenum  si6.  tar  var  mann- 
mart.  far  var  J6n  ok  (3raekja ;  ok  synir  Hallveigar :  Klaengr  ok 
Ormr;  i^rSar- synir :  Olafr  ok  Sturla;  f^rdr,  son  forvaldz  Vatz- 
firSings;  SigurSr  Ormsson,  br66ir  Hallveigar;  Sturla  BarSarson  ; 
Styrmir  torisson  6r  GoSdolum;  Bardr  ungi,  hirSmadr,  br66ir 
Dags 8,  er  atti  d6ttur  Dagfinnz  Logmannz ;  ok  margir  adrir  g66ir 

1  Felli,  B.  2  Strenda]  B ;  Stranda,  Cd.          3  xiiij,  B.  *  xl,  B.          5  I.  e. 

Hjar5ar-holt  =  Herd-holt;  sand-au5igt,  B  (badly).  6  skeyfu,  B.  7  fyrir  Snorra 
Sturlusyni]  om.  B.  8  hirSma&r,  br68ir  Dags]  om.  B. 

T  2 


276  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[II.94:  iv.46.] 

menn.     M  var  faed  mikil  meS  {>eim  Sturlu  fraendum ;  hafdi  hann 
ok  mann-mart. 

66.  Urn  v&rit  eptir  hafdi  £6r8r  uppi  iJ6rsness-t>ing1,  sem  J)eir  hofSu 
rad  fyrir  gort  brseSr;  ok  sendi  Snorri  J6n  son  sfnn  vi6  sjaunda 
mann,  ok  hofdu  einn  best.     H  t6k  £6r3r 2  upp  Sorrunga-godorS, 
er  var  erfda-go8ord  Sturlunga ;  ok  t6k  J6n  vid  tveim  hlutum,  en 
f>6r8r  hafSi  J)ri8jung.     tetta  likadi  Sturlu  Sighvatzsyni  all-]pungt; 
ok  sat  heima  um  £>ingit.     Lei3  sva  fram  til  Al])ingis.     Snorri  reid 
til  t>ings,  eptir  vanSa,  me5  fjolmenni.     tordr  kvaddi  nokkura  menn 
til  J)ingrei6ar,  ok  setlaQi  eigi  til  ondverSz  J)ings ;  en  sendi  Sturlu, 
son  sfnn,  til  Snorra  me3  godorS  sfn.    J6ns-messu  um  Jtingit  stefndi 
Sturla  at  seV  monnum;  v6ru  f>eir  a  f]6r9a  tigi3.     tar  v6ru  tveir 
synir  Hrafns :  Sveinbjorn  ok  Einarr;  Arni  AuQunnarson,  Ingimundr 
ok  Skidi  braedr 4;  Lauga-Snorri ;  Asbjorn  ok  Eyj61fr  braedr ;  torgils 
ok  Birningr  braefir;  Vigfus  fvarsson;  Eirekr  birkibeinn;  ok  enn 
fleiri  v6ru  heima-menn  ok  um-site'ndr.     Sturla  sn^r  inn  til  fjoru. 
t*a  spurdi  Sveinbjorn  Hrafnsson  hvert  hann  aetlaSi.     Hann  l^zk 
aetla  inn  f  Hvamm.     f>eir  lottu  J)ess  flestir.     Sturla  kva3  eigi  purfa 
at  letja  sik;   '  tvfat  ek  vil,  at  eigi  talisk  mi  £6r5r  einn  vid  um 
Snorrunga-go5or3  sem  a  f^rsnes-Jnngi 5 ;  en  eingi  minna  manna 
vil  ek  at  mein  gori  ftfrdi  fo6ur-br66ur  mfnum,  e9r  sonum  bans,  e9r 
Ingimundi  J6nssyni.     En  ra3a  vil  ek  mi  at  sinni/     I  Hvammi  var 
fyrir  mart  manna  me9  fJ6r3i :  6lafr  son  bans,  Ingimundr  J6nsson, 
Bar5r  gar3brj6tr;  Pall  ok  Magnus  braeSr;  HallvarSr  torkelsson, 
Einarr  naut.    Pall  vakdi  ok  annarr  ma9r,  ok  satu  a  virkis-vegg  fyrir 
loptz-durum.     Sa  J)eir  eigi  fyrr  en  jpeir  Sturla  ri3u  i  Hvammdals- 
ger6i 6.     Vok3u  J>eir  menn  upp,  ok  l&u  aptr  hurSir.     teir  Sturla 
kollu8u  at  loptinu,  ok  sog3u  at  Sturla  vildi  finna  t>6r8.     En  J>agat 
var  i  m6t.     torSr  raeddi,  at  J>eir  skyldu  ganga  lit ;  en  Ingimundr 
kva5  J)at  eigi  ra6  vera ;  sag5i  vera  Ii3s-mun  ok  bunings-mun.     En 
er  J>eir  Sturla  fengu  engin  svor,  t6ku  J>eir  hlo8u-as  ok  bdru  at 
durum,  ok  brutu  upp  dyrnar.     teir  luku  aptr  skalanum  er  J)ar  v6ru 
i  and-durum7:    torkell  prestr   ok  <5lafr  Brynj61fsson,   torsteinn 
Finnbogason.     f>eir  Vigfiiss  fvarson  ok  SkfSi  f>6r3arson   gengu 
fyrst  inn,  en  sf&an  hverr  at  o8rum.    torsteinn  Finnbogason  horfadi 
i  and-dyri  fyrir  kamars-dyrr ;  ok  saerSu  {)eir  hann  morgum  sdrum  ; 

1  f>ingness-t)ing  (!),  B.  2  |>6r8r]  B  ;  Snorri,  Cd.  3  a  xl,  Cd.  and  B. 

4  brz5r]  om.  B.  6  f>ingnes  J)ingi  (!),  B.  «  Hvammdals-geroi]  B  ;  Vandils- 

gerfti,  Cd.        7  ann-dyrinu,  B. 


1227.]  fSLENDINGA  SAGA,  66,  67.  277 

[II.95:  iv.46.] 

en  J>eir l  prestr  ok  Olafr  Brynj61fsson  horfuSu  f  stofu ;  ok  gengu  J)eir 
Lauga-Snorri  ok  braeSr  bans  sex  saman2  i  stofuna;  vann  Snorri  a 
Olafi ;  Iag6i  [hann]  sverSi  J>vf  er  Hakon  jarl  galinn  haf6i  sent  Snorra 
Sturlusyni,  f  6st  Olafi,  ok  rauf  a  barkanum.  Hann  hjo  i  andlitiQ  ok 
6r  stalhufu-barSinu,  ok  or  augat,  ok  i  sundr  kinnar-kjalkann.  Hann 
hjo  ok  mikit  sar  a  f6tinn,  en  Birningr  annat.  fcorvaldr  rennari 3  hjo 
a  halsinn,  sva  at  sa  maenuna.  Gengu  {)eir  ]pa  lit,  ok  sog6u  Sturlu 
hvat  f  haf6i  gorzt;  ok  spurSu  hvart  hann  vildi  lata  ganga  at 
skalanum.  Sturla  \6zk  eigi  vilja;  'Ok  er  serit  at  go'rt/  Sendi 
hann  J)a  Arna  AuSunnarson  til  loptzins,  ok  baud  t'orSi  grid  ok 
ollum  monnum.  SagSi  Ami  sva  si6an,  at  honum  J)6tti  sem  Sturla 
saei  J>a  J)egar  mis-smi5i  a  for  sinni.  forSr  g^kk  ut  ok  allir  J)eir  er 
inni  voru.  fa  voru  grid  sett,  ok  mselti  Olafr  fyrir,  son  i>6r6ar. 
Rei3  Sturla  J^a  J>egar  i  brott ;  ok  var6  engi  vi3rae6a  ^eirra,  ok  ekki 
um  saettir  talat.  forSr  rei5  annan  dag  til  Jrings  me6  sex  tigi4 
manna.  Ok  er  J)eir  Snorri  brae3r  fundusk,  bau5  hann  at  fara  i 
Dali  me9  sva  mikinn  aria  sem  &6r3r  vildi.  frdrSr  sag5i,  at  gri5 
st66u  til  mi9sumars.  Si9an  le'zk  fordr  vilja  vita  hver  svor  Sturla 
hef5i  fyrir  sdr,  ]pa  er  goSgjarnir  menn  leitaQi  um  saettir  me9  J)eim. 
Sturla  sendi  nor6r  at  segja  fo6ur  sinum  hvat  i  haf9i  gorzk.  En 
Sighvatr  hafoH  i  fleymingi ;  ok  sag3i  sva,  er  hann  fann  baendr  f 
EyjafirSi,  at  sveinninn  Sturla  hef5i  ri6it  i  Hvamm,  ok  kasta9  daus 
ok  as.  En  er  J)etta  kom  f  Reykjaholt,  kva9  Gu6mundr  Galta- 
son:- — 

Old  segir  upp  at  felli  ass  gunn-vita  runni 

(frift-slit  koma  flotnum  fram)  ok  dauss  i  Hvammi : 

Ok  ma  af  efnum  slikum  allz  ekki  vel  falla 

(mer  er  um  mart  pat  ek  heyri  marg-raett)  nema  lok  haetti. 

67.  Sumar  J)etta  er  mi  var  fra  sagt,  kom  norSan  til  Aljringis 
Gu9mundr  biskup  me9  J>rja  tigi  manna,  ok  tok  Snorri  vi5  honum 
um  J)ingit  me9  alia  sina  sveit.  En  eptir  })ingit  rei6  hann  vestr  til 
Borgarfjardar,  ok  f6r  J)ar  yfir  um  sumarit;  en  J)6  t6ku  menn  vel 
vi5  h6num  ok  gafu  honum  mikit  f(66.  Dreif  \>&  til  hans  mann-fjol3i 
mikill.  F6r  hann  um  Snsefellz-nes  ok  sva  inn  til  Dala,  ok  f6r  J)ar 
ekki  at  gistingum.  For  ]?a  f  Hvamms-sveit,  ok  um 6  Strond,  ok 
d  Reykjanes,  ok  til  Steingrims-fiarSar,  ok  J>a6an  aptr  til  Saur- 
baajar;  ok  kom  a  Sta3arhol  um  haustiS  fyrir  vetr,  ok  haf5i  ]pa 

1  peir]  thus  Cd.  and  B.  2  ok  peir  sex  saman,  B.  3  renn,  B.  *  xl,  B. 

5  en  po— fe]  add.  B,  Res.         6  um]  Res. ;  ut  um,  B ;  a,  Cd. 


278  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[II.96:  iv.47-] 

hundraQ  manna.  Sighvatr  var  kominn  i  Dala1,  ok  hofSu  peir 
Sturla  sex  tigi  manna  at  SauSafelli,  pvfat  ongar  saettir  hofSu  verit 
me5  peim  £6rdi  ok  Sturlu.  Var  f>6r8r  pa  kominn  litan  f  Hvamm ; 
en  hann  hafdi  verit  d  Eyri  um  sumarit;  hofQu  peir  Bo3varr,  son 
bans,  par  sex  tigi  karla.  Fundusk  peir  braedr  f  Ljdr-skogum ;  ok 
var  Sighvatr  inn  katasti,  me8an  peir  tolu3u  um  hesta  ok  lausnar- 
tfSendi.  En  er  peir  skyldi  tala  um  mal  sfn,  mattu  peir  eigi  vid 
talask,  ok  skildu  6sattir.  Sighvatr  sendi  pau  or3  til  biskups,  at 
hann  skyldi  eigi  aetla  s^r  pat  at  fara  nor5r  til  sveita.  Biskup  var  d 
Sta8arh61i  pa  er  hann  fre'tti  at  h6num  var  bonnuS  yfirferS.  Var 
pd  sent  eptir  yxnum  peim  er  biskupi  hofdu  gefnir  verit  naer  tut- 
tugu ;  v6ru  J>eir  fyrst  etnir.  ^a  foru  menn  biskups  til  JDeirra  manna 
er  farit  hofSu  at  biskupi  til  H61a,  ok  fengu  J)ar  mikit  fd.  En  er 
Iei8  at  J61a-fostu,  t6k  biskup  s6tt,  enda  matti  J)a  eigi  lengr  vera 
ra8a-laust2.  P6r6r  f6r  J)a  a  Sta8arh613,  ok  baud  biskupi  til  sfn; 
var3  hann  f>vf  feginn;  ok  bar  Bo3varr  biskup  f  borum  su3r  i 
Hvamm ;  ok  var  hann  par  framan  *  til  Fostu.  Var  J>a  i  Hvammi 
aldri  faera  en  hundraQ  manna  allz  sf5an  biskup  kom.  £eir  Torn 
prestr  GuSmundarson  ok  Kolli  I'orsteinsson  f6ru  opt  1  milli  peirra 
fraenda  um  vetrinn  at  leita  um  saettir;  ok  var3  saman  talad  fyrir 
Fostu.  Skyldi  biskup  fara  nor6r  til  staQar  sins  me8  f>a  menn  sem 
verit  hofdu  f  Hvammi  um  vetrinn ;  en  f>orlakr  Ketilsson  ok  Bo3- 
varr  skyldu  gora  me3  J)eim  f^rdi  ok  Sturlu.  For  Sighvatr  J>a 
nor8r  J>egar.  En  biskup  f6r  Iftlu  sidarr,  ok  fann  Sturlu  i  Hjar3ar- 
holti ;  ok  saettusk  J)eir  pa  Ji  annat  sinn.  En  peir  t>6r3r  ok  Sturla 
fundusk  d  f'orbergs-stodum,  ok  saettusk  par.  Var  nu  kyrt  um 
vetrinn  pat  er  eptir  var.  Um  varit  eptir  liika  peir  upp  gor3um, 
torlakr  Ketilsson  ok  Bo8varr,  a  !)orbergs-sto3um,  ok  gor3u  sex  tigi 
hundraQa,  priggja  dlna  aura,  fyrir  fjorrad  vi3  I>6r3,  en  tuttugu 
hundruS  til  handa  hverjum  peirra  er  sarr  varS ;  en  prju  hundruS 
fyrir  hvern  mann  pann  er  f6r  i  Hvamm.  Sturla  svarar  sva  gor3um 
pessum :  '  Eigi  er  of  mikit  gort  til  handa  sara-monnum ;  ok  pat 
skal  vel  gjalda;  ok  pat5  mun  sannara  at  baeta  fyrir  pa  menn  er 
f61sku-ferd  pessa  f6ru  me5  mdr;  en  fyrir  fjorrad  pykkjumk  ek  eigi 
eiga  at  baeta  f>6r8i,  fo8ur-br6Qur  mfnum,  pviat  ek  vilda 6  eigi  dau3a 
hans,  sem  ek  tysta  pd  fyrir  monnum  mfnum ;  en  eigi  mun  ek  deila 

1  Dala]  Res. ;  Dali,  Cd.,  B.  2  r48a-laust]  B,  Res. ;  rana-Iaust,  Cd.  3  a 

StaSarh61]  add.  Res.  *  framan]  add.  Res.  »  J)at]  B,  Res. ;  {>vi,  Cd. 

6  vildi,  B. 


1227,  i228.]          fSLENDINGA  SAGA,  68,  69.  279 

[II.  97,  98  :  iv.  48.] 

vi8  hann  he'San  i  fra  um  fe  ]pat  sem  vit  hofum  eigi  or6it  a  sattir 
h^r  til,  Glerar-skoga  e5r  annat.'  Sturla  greiddi  £6r3i  ]?a  Vals- 
hamars-eyjar,  er  hann  haf5i  gort  af  Vigfusi  fyrir  bjargir  Arons 
Hjorleifssonar. 

68.  Vetr  jpann  er  Gu8mundr  biskup  var  i  Hvammi,  kom  nor8an 
i  Reykjaholt  Kolbeinn  ungi  Arnorsson ;  ok  f6r  bonor6z-for,  ok  bad 
Hallberu  d6ttur  Snorra ;  ok  var  J>a  JDegar  brucMaup  J>eira  \  ok  for 
h6n  nor3r  me9  h6num.     M  for  ok  nor6r  J6n  murtr ;  ok  komu 
J)eir  til  Sta3ar  i  Hrutafjor9 ;  £>ar  bjo  ]pa  Brandr  Jonsson.     Snorri 
Sturluson  haf6i  Iati6  saekja  Brand  til  sek6ar  um  fornt  f^-mal,  f>at  er 
hann  haf5i  att  at  Steinunni  systur  sinni,  m66ur  Brandz ;  en  J)eir 
Brandr  hof3u  vigasa  f  durum ;    ok  var5  J>ar  eigi  inn  gengit ;    ok 
hurfu  f>eir  Kolbeinn  vi6  {>at  fra,  ok  foru  heim  nor3r.     J6n  haf5i 
malit  haft  a  hendr  Brandi. 

69.  fat  sumar  eptir  rei9  Snorri  til  AlJ)ingis  eptir  van8a.     En 
J}eir  ridu  eigi  til  J)ings,  fcordr  ok  Sturla.     Hafdi  forSr  bii  a  Eyri ; 
en  .setti  Sigur6  Olafsson  fyrir  bii  i  Hvammi ;  ok  var  hann  eigi  J)ar. 
Snorri  sendi  or8  fcorvaldi  Vatzfir6ingi,  at  hann  skyldi  ri6a  til  J)ings 
me8  honum.     forvaldr  kom  vestan  me8  J>rja  tigi  manna,  ok  foi^r 
son  hans,  ok  Oraekja  Snorrason,  er  eptir  honum  var  sendr;    ok 
rei5  a  J)ing  ok  tjalda8i  Valhallar-dilk.     Sighvatr  Sturluson  var  til 
J)ings  kominn  nordan ;  ok  attusk  {>eir  fatt  vi3,  brse3r,  um  J)ingit ; 
ok  litt  foru  menn  millum  J)eirra.     fcinglausnar-dag  rei8  Snorri  til 
Logbergs,  sem  hann  var  vanr,  a3r  hann  rei8  af  t>ingi.     Sighvatr 
var  at  Logbergi.     forvaldr  spur8i  Sighvat,  hvat  J>eir  braedr  skyldi 
tala  um    Snorrunga-go3or5.      '  Ekki   mun    ek   um    tala/    segir 
Sighvatr.     '  Vilja  muntu  reyna  vitni  um/  segir  f'orvaldr.     *  Mdr 
J>ykkja  eingin  merkilegri  en  J>at  er  ek  berr/  segir  Sighvatr.     '  Eigi 
skyldu  J)it  brsedr  deila  um  sllkt/  segir  forvaldr.     *  Ekki  J)arftu  h^r 
til  at  leggja,'  segir  Sighvatr,  '  J)vf  at  ekki  mun  fyrir  J)in  or8  gort/ 
Eptir  J>etta  skil8u  menn.     Ri3u  J>eir  Snorri  heim  til  Reykjaholtz. 
F6ru  t>a  vestr  foru-nautar  forvalldz  ;  en  hann  var  eptir  vi3  sjaunda 
mann. — fat  var  eitt  kveld  er  Snorri  sat  f  laugur  at  talat  var  um 
hofQingja.     Sog8u  menn,  at  J)a  var  einginn  slikr  hof8ingi  sem 
Snorri ;  ok  J>a  matti  eingi  hofSingi  keppa  vi8  hann,  sakir  maegSa 
J)eirra  er  hann  atti.     Snorri  sanna3i  [J>at]  at  magar  hans  voru 1  eigi 
sma-menni.     Sturla  Bardarson  haf8i  haldit  vor8  yfir  lauginni,  ok 

1  vzri,  B. 


28o  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  98,  99 :  iv.  48.] 

leiddi  hann  Snorra  heim.  Hann  skaut  fram  stoku  J>essi,  sva  at 
Snorri  heyrdi : — 

Eigut  apekkt1  maegi  or9vitr  sem2  gat  for&um 

(6jafna5r  gefsk  jafnan  ilia)  HleiSar-stillir8. 

70.  M  er  Sturla  spurdi  at  stygglega*  haf6i  farit  med  J)eim 
bredrum  a"  J)ingi,  en  forvaldr  var  einn  i  Reykjaholti  f>a  er  116  bans 
f6r  vestr  yfir,  sendi  hann  Torfa  prest  su5r  til  £orvaldz  ok  bad  hann 
leita  um  saettir  med  J)eim  Snorra.  En  fcorvaldr  le'zk  fara  mundu, 
ef  Snorri  vildi.  Snorri  sagdi  6radlegt  at  f>orvaldr  faeri,  fyrir  sakir 
Hrafns-sona  ok  J6ns-sona;  en  kalladi  J)6  Sturlu  6vinlegan5. 
f>orvaldr  segir,  at  annat  litid6  mundi  fyrr  verda,  en  Hrafns-synir 
mundi  standa  yfir  hofud-svordum  hans.  En  J>6  vard  ekki  af  ferd 
fcorvaldz.  Snorri  for  lit  undir  Hraun  til  Skula  til  m6tz  vid  £6rd 
brodur  smn ;  ok  sagdi,  at  hann  vildi  fara  i  Dali  ok  leita  eptir  hlut 
sfnum  vid  J)ingmenn  Sturlu;  ok  bad  fcord  fara  me6  s^r  med 
fjolmenni.  forSr  kvazk  vera  mundu  til  umbota  me6  J)eim,  ef 
hann  mastti ;  ok  l^zk  vilja  gora  Sturlu  or5.  Snorri  ba6  hann  sliku 
ra6a.  Eptir  J)at  sendi  fcordr  mann  til  Sturlu,  ok  ffsti  hann  eigi 
heima  at  vera.  ReiQ  Sturla  J)a  nor6r  um  heiQi  til  Mi6fjar6ar,  ok 
hdlt  sva  frdttum  vestr  til  Dala  um  ferQir  Snorra.  Eptir  £etta  dr6gu 
)>eir  Ii6  saman,  Snorri  ok  f>orleifr  fordarson,  ok  hof6u  J)rju 
hundrud  manna,  t'ordr  ok  Bo6varr  k6mu  litan  me6  halft  annat 
hundruS  manna,  {'orgrimr  Hauksson  sag6i  draum  sfnn  sonum 
f>6r8ar,  Olafi  ok  Sturlu,  er  J>eir  ridu  um  VatzheiSi 7.  Hann 
dreymSi,  at  hann  J)6ttisk  rida  meS  flokkinum  inn  til  Dala.  Hann 
J)6ttisk  sja,  at  kona  gdkk  i  m6t  flokkinum  mikil  ok  heldr  st6rleit ; 
ok  J)6tti  h6num  kenna  af  henni  J)ef  illan.  Hon  kva6  J)etta : — 

Mai  er  at  minnask  mornar  hlakkar, 
vit  tvau  vitum  J>at 8 ;    viltii  en  lengra  ? 

fceir  {)6r6r  ri6u  i  Hordadal  ok  fundusk  J)ar  flokkar  J^eirra.  Ri5u 
sidan  til  Mifidala.  Ri6u  J>eir  Snorri  ok  ^orvaldr  til  SauSafellz,  en 
aSrir  flokkarnir  dreifSusk  {>ar  um  Dali.  Var  J)a  stefnt  til  Saudafellz 
ollum  b6ndum  fyrir  sunnan  FaskruQ.  Gengu  J>ar  allir  menn  til 

1  aj>ecc,  B.         3  sem  ek  (!),  B. 

3  Thus  slightly  emend. ;  leidar  stillir,  A,  B ;  evidently  qs.  LeiSar-,  i.  e.  Hlei&ar-  or 
HIei&rar-  (the  king  of  Lejre  =  Rolf  kraki)  and  his  sister  Skuld,  whose  husband 
Hjorvard  betrayed  and  slew  the  king,  his  brother-in-law — a  prophecy  indeed,  as  will 
be  seen  afterwards  in  the  life  of  Snorri. 

4  stuttliga,  B.       8  utriiligan,  B.       6  annat  litio]  thus  also  B.        7  vatna  heidi,  B. 
'  B ;  vit  vitum  pat  tvau,  Cd. 


1228.]  fSLENDINGA  SAGA,  70,  71.  281 

[II.  ioo :  iv.  49.] 

ei3a  vi6  Snorra,  ok  sog8usk  i  J)ing  me6  Sriorra.  frorvaldr  leitaSi 
eptir  vi6  truna6ar-menn  Sturlu  hvar  hann  vaeri,  e5r  hve  skjott  hann 
mundi  heim.  ]?eir  spur8u  hvart  honum  mundi  fritt  ef  hann  kaemi 
heim.  '  Skam-saeta  setla  ek  honum  J)a  laug  V  segir  f>orvaldr. 
Flokkarnir  skil9u  i  Dolum  Mi9vikudaginn 2 ;  en  Olafs-messa  in 
sf5ari  var  um  daginn  eptir 3.  £6r8r  Sturluson  g£kk  at  fcorvaldi  a3r 
J)eir  skilSu,  ok  ba9  hann  fara  varlega  ok  varask  Hrafns-sonu ;  le*zk 
eigi  vita  hvar  J)eir  v6ru ;  kva9  f>orvald  dvalzk 4  hafa  sva  lengi  ]3ar  i 
sveitum,  at  hverr  ma9r  matti  nj6sna  um  fer5ir  hans  er  vildi.  '  Gu9 
J)akki,  b6ndi/  [segir  fcorvaldr,]  *  er  J3U  varar  mik,  en  annat  litit 5  mun 
fyrr  ver8a,  en  Hrafns-synir  sd  bana-menn  minir.'  '  Opt  veltir 6 
Iftil  J)iifa  miklu  hlassi/  segir  ^6161. 

71.  Einarr  Hrafnsson  var  a  Eyri  at  Gu9ninar  fo6ur-systur 
sinnar,  er  hann  spur9i  at  torvaldr  setladi  vestr  or  Dolum.  Steig 
hann  J)a  Jpegar  a  skip,  ok  foru  vestr  til  Flateyjar.  Si9an  gengu 
J)eir  a  skip  allir  brae9r,  ok  me8  {)eim  Gu8mundr  Olafsson,  Olafr 
Var9ason,  Karr  biskups-ma9r,  ok  Folalda-Norfi,  {>orsteinn.  ^eir 
r^ru  inn  i  £orskafj6r9,  ok  satu  i  dael 7  einni  inn  fra  Kinnar-stoSum, 
J)ar  sem  Iei8ir  skiljask  til  Va6ils  ok  inn  me8  fir9i.  I'orvaldr  reid 
inn  i  Hus  8  um  aptaninn,  en  til  dagver6ar  Olafs-messu  i  Tungu  til 
J6rei6ar,  ok  vestr  til  Saurbsejar  um  daginn,  ok  a8i  i  Holti.  Stefndi 
[hann]  til  sin  Arna  6r  Tjaldanesi,  ok  bar  a  hann  sakir  um  f>at  er 
Ami  haf8i  keypt  Olafseyjar  at  J6ns-sonum,  ok  J)ar  hof9u  Jons- 
synir  gist  opt.  fcorvaldr  rei9  inn  um  kveldit  i  Olafsdal;  en 
Frjadaginn  i  Bae.  M  gor9i  hann  J>ar  fra  se*r  menn  sfna,  f)6r6  son 
sfnn,  ok  fcord  Heinreksson  til  fsafjardar;  en  a8ra  tva  ut  yfir 
forskafjord,  ok  skyldu  J)eir  bo9a  monnum  til  hesta-viga  i  fcorska- 
fjor8  Sunnudaginn.  Hrafns-synir  sja  J)a  ok  kenndu;  ok  skeyttu 
J)vi  ekki  um  J)a 9 ;  at  J>eir  33tlu9u  at  ^orvaldr  mundi  ri6a  eptir ;  ok 
vildu  J)eir  at  J)essa  baari  undan.  £orvaldr  var  Laugardaginn  i  Bae. 
En  um  kveldit  bad  hann  taka  hesta  sina  ok  le*zk  vilja  ri8a  fram 
til  Gillasta9a  til  Skeggja  vinar  sins ;  sem  hann  gor9i.  Snorri  h^t 
huskarl  Skeggja ;  hann  fann  tva  menn  um  kveldit  i  skogi,  ok  sog9- 
usk  vera  heima-menn  f  Vatzfir9i ;  ok  spur9u  at  fer9um  J'orvaldz. 
Hann  kva8  hans  skamt  at  leita ;  ok  sag5i  hann  vera  a  GillastoSum. 

1  J>a  laug]  B  ;  J>au  log,  Cd.  2  i  Dolum — daginn]  B  ;  einn  mi6vikudag,  Cd. 

3  um  daginn  eptir]  Fimtadag,  B.  *  dvaliz,  B.  5  annat  litit]  thus  B  (see  above). 
6  veltir]  B ;  veldr,  Cd.  7  dael]  B ;  dx\\i,  Cd.  8  Hus]  thus  also  B  (  =  Sauahus, 
in  Laxardale?).  9  gafu  set  ekki  at  beim,  B. 


282  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  ici :  iv.  50.] 

Snorri  kom  sffian  heim,  ok  lagSisk  ni5r  f  liti-hiisi,  ok  gordi  eigi 
vart  vi8  J)etta. 

72.  f  Steinbjarnar-tungu *  kom  ma5r  um  n6ttina  ok  t6k  glaeSr 
af  ami.  Kona  ein  spurdi  hvat  eldrinn  skyldi.  '  Til  Baejar,'  sag5i 
hann,  '  at  elda  £orvaldi  ba6V  forvaldr  var  a  GillastoSum,  sem  fyrr 
var  ritad,  ok  f>6rdfs  kona  bans,  Guthormr  Heinreksson,  ok  Hogni 
son  Halld6rs  Helga  sonar;  Skeggi  b6ndi  inn  fj6r5i  karlmaSr; 
hiiskarl 2  inn  fimti.  Skeggi  gdkk  lit  i  m6ti  elding 3,  ok  sa  at  naut 
v6ru  i  tuni ;  snori  inn  ok  spurdi  at  hiiskarli.  Ok  i  J>vi  kom  dynr 
undir  hiisin ;  ok  snori  hann  til  dura,  ok  sd  fimm  menn  liti.  Heyr3i 
hann  JDa  b!6t4;  ok  v6ru  nefndir  ymsir  menn  til  atgongu,  Sturla 
Sighvatzson  ok  fleiri  a8rir.  Skeggi  sagoH  f>orvaldi  at  6fri3r  vaeri 5, 
ok  kvazk  setla  at  fair  mundu  menninir.  fcorvaldr  kva9  hitt  likara, 
at  eigi  vseri  fair.  Kenndu  J>eir  forvaldr  J)a  reyk.  Skeggi  sag3i,  at 
roftorfs-veggr  var  undir  kamri  sa  er  ekki  vaeri  fyrir  undan  at  ganga. 
Hogni  eggjaSi  litgongu ;  en  ^orvaldr  kva6  menn  fyrir ;  ok  snori 6 
fra.  T6ku  J)a  J)egar  at  loga  hiisin.  Snori  Guthormr  J)a  til  uti- 
dura,  ok  var8i.  F^kk  hann  lag  i  6stinn,  en  annat  i  kvi8inn,  ok  f^ll 
J>ar.  forvaldr  ge*kk  i  eldhiis7  J)a  er  eldrinn  s6tti  at  ok  hiisin 
Iogu8u.  Hann  Iag8isk  yfir  eld-st6  8,  ok  lagQi  hendr  f  kross ;  ok 
J>ar  fannsk  hann  si5an.  Eptir  J)etta  beiddi  Skeggi  gri8a,  ok 
beiddi  monnum  litgongu.  Var  t6rdfs  J>ar  J>a  lit  dregin  um 
vegginn,  ok  Hogni  g£kk  ]?a  ok  lit  ok  allir  heima-menn.  Mey- 
staulpa9  ein  tezk  J)ar  i  eldhiisinu  hja  f'orvaldi.  Si8an  bjoggusk 
Hrafns-synir  a  brott,  ok  t6ku  hesta  ]m  er  J)eir  k6mu  hondum  d ; 
tva  t6ku  t>eir 10,  ok  vdpn  nokkur.  Ri3u  fceir  J)a  inn  til  GilsfjarSar 
ok  nor8r  a  Kleifar,  ok  sv6fu  J)ar  um  daginn.  Ri8u  um  kveldit  til 
Hvalsar,  en  Manadaginn  inn  me8  Hriitafir8i,  ok  fundu  Sturlu 
Sighvatzson  inn  f  fjar6ar-botni,  ok  sogSu  h6num  tidendin.  En  er 
t>vf  var  lokit  gengu  Jieir  brae8r  d  tal  vi8  Sturlu  ok  tolu8u  um  hri5. 
Eptir  J)at  skilja  J)eir,  ok  ri3a  Hrafns-synir  nor3r  til  EyjafjarSar ;  ok 
t6k  Sighvatr  vel  vid  J)eim  ollum.  Sturla  rei8  heim,  ok  sendi  su8r 
Torfa  prest  i  Reykjaholt,  at  beiSa  s^r  gri3a  ok  sinum  monnum,  ok 
Snorri  skyldi  selja  fyrir  sik  ok  sonu  sma;  £6^  br68ur  sinn  ok 
Vatz-fir6inga.  Snorri  svarar  svd,  at  hann  kvazk  aetla  at  Hrafns- 
synir  vseri  f  Dolum ;  ok  vildi  eigi  griQ  selja  ef  Jjeir  vaeri  J>ar.  En 

1  Steinbjarnar-tungu]  B ;  Sveinb.-tungu,  Cd.  2  hiiskarl]  Snorri,  B.  3  i  m6ti 
elding]  i  nztr-elding,  B.  *  blot  oc  bolvon,  B.  5  kominn,  add.  B.  6  hvarf,  B. 
7  cldahus,  B.  8  elldz  (!),  B.  9  mey  stelpa,  B.  lo  tva  t6ku  beir]  tva  t<>  (!),  B. 


1228.]  fSLENDINGA  SAGA,  72-74.  283 

[II.  102, 103  :  v.  i.] 

{>a  er  spurSisk  at  {)eir  voru  me9  Sighvati,  var  fundr  lagSr  i  NorcSrar- 
dal  me3  J)eim  fraendum  til  gri3a.  Kom  J>ar  til  Sturla ;  en  Snorri 
eigi  j  ok  sendi  fcorleif  f'ordarson  ok  Styrmi  prest  inn  FroSa,  at  taka 
gri9  til  handa  seV  J.  En  Sturlu  J)6tti  Jmt  eigi  trulegt,  ok  vildi  hann 
eigi  gri8in  selja ;  ok  \6t  Kalf  Gilsson  taka  i  bond  frorleifi,  en  Torfa 
prest  f  bond  Styrmi  presti.  Maelti  {>a  Styrmir  fyrir  gri5um.  Ok 
ski!9u  vi8  J)at. 

73.  2Dr6ttins-daginn  eptir  brennu  frorvaldz  kom  forSr  fcorvaldz- 
son  f  i>orskafjdr3  ok  spur5i  J)ar  tiQendin.     Fre'tti  hann  {)a  eptir,, 
hvart  nokkut  mundi  tjoa  eptir  £>eim  at  ri6a.     En  menn  setluSu  at 
J)eir  mundu  undan  komnir.     Var8  ekki  af  eptir-rei6inni ;  en  £6r3r 
rei6  vestr  a  FjorSu,  ok  gorSisk  hofdingi  yfir  rfki  fo6ur  sins,  ok  J)eir 
Snorri  brae5r.     fllugi  h6t  son  forvaldz  jafn-gamall  Snorra ;  Ketill 
ok  Pall  voru  yngri;  Einarr  var  vetr-gamall,  sonr  J^eirra  tdrdisar. 
Snorri  Sturluson  sendi  J6n  son  sinn  til  VatzfjarSar  at  bj63a  fordisi 
su5r  Jjangat ;  en  h6n  r^zk  J)a  ut  a  M^rar  til  bus  J)ess  er  J)au  i'or- 
valdr  hofSu  J)ar  att. 

74.  Vetr  J)ann  er  GucSmundr  biskup  var  f  Hvammi,  var  unnit  a 
Kol  inum  au9ga  Arnasyni  a  Kolbeinssto3um 3.     Vann  a  honunv 
Dagstyggr,  son  Jons  litils-bonda,  er  var  landseti  ]peirra  Snorra  ok 
Hallveigar;   J)vi  t6k  Snorri  vi5  Dagstygg  eptir  averkana.      Dag- 
styggr; var  manna  mestr  ok  sterkastr,  heldr  6giptusamlegr.     M  var 
meQ  Snorra  Jon,  er  kalladr  var  sterkastr  ma6r  a  Islandi.     f»eir 
Dagstyggr  slogu  ba6ir  um  sumarit.     ^at  var  einn  dag  um  sumarit, 
at  Jk5n  murtr  kalladi  heim  alia  slattu-menn  af  verki,  ok  t6ku  J)eir 
hesta  sina.     Monnum  ]p6tti  J)etta  undarlegt.     ^a  t6k  GuSmundr 
Galtason  til  or5a: — 

Hvat  er  um4?   hvi  kveSum  saeta?   heim  gengr  sterkr  af  verki? 
Vitu  rekkar  nil  nokkut  nylegs  um  for  Grylu? 

{»eir  J6n  ri6u  nor3r  til  Sta6ar  i  Hrutafjor9  ok  veittu  Brandi  J6ns- 
syni  heims6kn.  f'eir  t6ku  Vandrad  fylg5ar-mann  Brandz ;  ok  hj6 
Jon  sterki  f6t  undan  h6num  ;  ok  var  J)at  bana-sar.  f'eir  toku 
Brand,  ok  hofSu  hann  sudr  i  Reykjaholt,  J)viat  hann  vildi  eigi 
kiigask  lata.  En  Snorri  gor6i  J>a  satta,  en  gaf  Brandi  upp  gjaldit ; 

1  s^r]  honum,  B. 

2  Br.  heads  this  chapter  thus — 'Her  hefr  sogu  f>orvalds-sona.'     B  has  no  such 
distinction.     The  paper  transcripts,  and  hence  the  edition,  begin  here  the  fifth  book 
or  '  pattr.' 

3  a  Kolbeinsstodum]  add.  B.         4  Hvat  er  um]  B ;  hvat  kve&r  um,  Cd. 


284  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  104,  105  :  v.  2.] 

ok  skildu  J>eir  f>d  vel.  !>etta  haust  it  sama  f6r  Brandr  J6nsson 
nordr  i  Vididal,  ok  med  h6num  Teitr  frorbjarnarson,  magr  bans  ; 
ok  brsedr :  Philippus,  ok  Ogmundr,  ok  Eyvindr.  f>eir  fala  J>ar  slatr 
at  b6ndum,  Gunnari  Klaengssyni, — hann  bj6  at  f>orkelshvali, — ok 
enn  fleirum,  ok  heldr  med  6jafnadi.  f»d  f6r  til  f>orsteinn  [Hjalms- 
son] ;  ok  magar  Gunnars,  Rognvaldr  ok  Ari ;  v6ru  f>eir  eigi  all- fair ; 
vildi  Brandr  ekki  gora  fyrir  J>eirra  ord;  ok  slo  f  hlaupa-for  med 
jDeim.  S6ttu  peir  fj6rir  Brand;  hann  var  f  panzara  J)eim  er  ekki 
g£kk  d ;  en  svad  *  var  d  vellinum,  ok  skridnadi  hann,  ok  studdi 
nidr  hendinni.  f>d  hlj6p  Rognvaldr  at  h6num,  ok  hj6  a  hand- 
legginn  vid  hreifann,  sva  at  ekki  he'lt  nema  sinar  J)ser  er  gengu 
af  JDumal-fmgri.  Eyvindr  var  ok  sarr  ilia.  Var  hondin  Brandz 
bundin  illar  ok  lauk  sva  at  af  leysti.  (3sattir  ski!3u  J>eir.  Sturla 
Sighvatzson  sendi  um  hausti9  menn  til  Vatzfjar6ar,  ok  l^t  bj66a 
fcorvaldz-sonum  satt  fyrir  Hrafhsrsonu  ok  brennu.  En  ^orSr  tok 
eigi  undir  J>at ;  en  bar  fjorraQ  a  Sturlu  vi6  fo3ur  sfnn,  ok  sva  a 
Sighvat.  Um  vetrinn  sendi  Snorri  til  VatzfjarSar  Starkad  Snorra- 
son,  ok  f  annat  sfnn  Gest  Karlsson 2 ;  ok  var  marg-talat  um  J)eirra 
orendi  af  J)eim  monnum  er  eigi  v6ru  vinir  Snorra,  slfkt  sem  si^an 
kom  fram.  En  um  vetrinn  voru  dylgjur  miklar  me3  Reykhyltingum 
ok  SauSfellingum. 

75.  Um  vetrinn  eptir  Geisla-dag  stefna  frorvaldz-synir  {)eim 
monnum  til  sfn  er  J)eim  Jx5ttu  roskvastir,  ok  f6ru  vestan  med  fimm 
tigi  manna,  fyrst  til  SteingrimsfjarSar,  en  {>a6an  til  KollafjarSar,  ok 
sva  til  Bitru.  At3  Brunngili  bj6  Svartr  Narfason  ok  B6thildr 
Heinreks-d6ttir,  systir  ^rdar,  er  jmr  var  f  for.  ^eir  hof5u  J>at 
or3  a,  at  J)eir  mundu  fara  til  HrutafjarSar  ok  sva  su5r  til  m6tz  viQ 
Snorra.  !>ar  t6ku  J>eir  til  leidsagnar  J>ann  mann  er  Klakk-alfr  h^t. 
teir  f6ru  Gaflfellz-hei6i  ok  sva  til  Laxardals ;  ok  k6mu  til  Hamra, 
ok  t6ku  t>ar  menn  alia  ok  gsettu ;  en  gorSu  elda  st6ra  ok  J)urku5u 
sik.  f>eir  bjoggu  {)ar  ok  branda4  marga  ok  hofdu  J)a  me6  s6r. 
fceir  f6ru  t>a6an  ondurSa  n6tt;  ok  bundu  J>ar  menn  alia,  nema 
Gu6mund  f>orgilsson,  br66ur  Helga  Iseknis  er  £ar  bj6.  Hann 
hofdu  J)eir  meQ  s^r.  i>eir  f6ru  d  hdls  hja  Donu-sto9um,  ok  sva 
ofan  eptir  halsinum  meS  {werdal5,  ok  ofan  hja  au6na-tiini  J)vf  er  d 
Einars-teigi  heitir  vi6  f>vergil  upp  fra  Koldu-kinn6.  f>ann  dag  adr 

1  svad]  svafti,  B.  »  Karsson,  B.  *zt]E;  4,  Cd.  *  ok  branda]  log 

branda,  B.  5  ofan  me6  hdlsinum  at  bverdal,  B  (erroneously).  6  Kalda 

kinn,  B. 


1228, 1229.]  fSLENDINGA  SAGA,  75,  76.  285 

[II.io6:  v.  3.] 

sendi  sii  kona  er  he*t  Rachel,  kona  Mas  kumbalda  fra  Gnupi, 
Sturlu  or9,  at  hann  skyldi  eigi  heima  vera;  ok  sagdi  at  6friSar- 
fylgjur  vaeri  komnar  i  he'raSit.  Sturla  rei6  heiman  um  daginn 
nor8r  til  Mi5fjar3ar,  ok  setlaoH  at  saetta  f>orstein  Hjalmsson  ok 
Brand  Jonsson. 

76.  M  er  Sturla  hafSi  heiman  riSit  a5r  um  daginn,  k6mu  Vatz- 

fir5ingar  til  SauSafellz,  ok  dvolSusk  hja  hogum  *  vi3  Tungu 2,  ok 

skipuSu  til  atgongu.     Sa  maSr  var  kominn  til  SauSafellz,  er  Rau8- 

sveinn  hdt,  fsfirzkr ;  hann  haf5i  tekit  lokur  fra  hurSum,  ok  gengit 

lit.     Segja  Dala-menn,  at  hann  vaeri  njosnar-mach ;  en  hann  duldi 

]pess.     Ok  hyggju  v6r  sannara  vera,  ]pviat  hann  var  kominn  at  utan 

af  Snaefellz-nesi.     At  SauSafelli  voru  J)a  hib^li  g68 ;  skali  tjaldaSr 

allr,  ok  skipaSr  skjoldum  utan  a  tjoldin ;    en  brynjur  v6ru  fyrir 

framan  rekkjur 3.     Solveig  hiisfreyja  haf6i  faett  barn  skommu  a6r, 

ok  var  hon  J)a  risin  af  hvilunni,  ok  la  i  stofu,  ok  ^riQr  dottir 

hennar,  ok  Valger8r  m66ir  hennar,  ok  mart  annarra  manna.     Nu 

gora  VatzfirSingar  atgongu  til  baejarins  ne8an  fra  Gr6far-ger8i 4. 

Var  J>at  J)a  aetlan  J)eirra,  at  veita  atgongu,  hvart  er  Sturla  vaeri  fyrir 

famennari  e6r  fjolmennari,  ok  saekja  me8  vapnum  baeinn  ef  kostr 

vaeri,  ella  eldi.     Sva  var  flokkr  sa  akafr,  at  hverr  eggja6i  annan,  en 

eingi  var  til  latanna  5.     Ok  er  J>eir  k6mu  heim  a  hlaQit,  var6  gn^r 

mikill  af  for  J)eirra.     Kona  sii  hafdi  gengit  til  kamars  er  ArngerSr 

h^t,  Torfad6ttir  ;   h6n  fostraSi  GuSn^ju  Sturludottur.     Ok  er  h6n 

var5  vor  vi6  6fri6inn,   slokSi  hon  Ij6s  f  skalanum,   ok  hljop  til 

hvflunnar  Jjar  er  maarin  la.     H6n  tok  d^nuna,  ok  breiddi  a  sik,  en 

meyna  lagSi  h6n  vi5  stokkinn  hja  seV  ok  undir  sik;    ok  gor8i 

kross-mark  yfir,  ok  ba3  gu8  gaeta.     feir  hljopu  inn  i  dyrnar,  {»6r8r 

f'orvaldzson  i  d/rs-hofu8s-dyrr  me8  tolf  menn ;  en  Snorri  ok  J)eir 

Hjalms-synir  f  branda-dyrr,  fimtan  saman.     Fimm  gaettu  hverra6 

dura;  en  einn  var  a  husum  uppi,  £6r8r  glei5r7.    Fj6rir  menn  v6ru 

fyrir  sund-durum  til  kirkju.     Nu  gengu  J)eir  i  skalann  me8  hoggum 

ok  bloti,  ok  hjoggu  J>a  allt  J>at  er  fyrir  var,  ok  ruddu  hvaru-tveggju 

megin  lokrekkjur8  ok  urSu  ongir  menn  til  varnar  me5  vapnum. 

f  ^at  eitt  riim  kom  ekki  hogg  er  maerin  Gu8n^  la  f.     ^eir  er  liti 

1  hja  hogum]  thus;  i  hia  hogum,  B  (i  hja-hogum?  or  heima-hogum  =  home 
pastures).  2  vi5  Tungu]  so  also  B;  vi5  Tungu-a  (?).  3  rekkjur]  B;  kvenna- 
rekkjur,  Cd.  *  neSan  me5  Grafar  geroi,  B.  5  latanna]  B ;  latanar,  Cd. 

6  hvarra,  B  (better?).  7  gleor,  B.  8  lokrekkio,  B,  gen.  sing,  (better?),  viz. 

the  master's  bedroom.     See  next  page,  line  4. 


286  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.io;:  v.3.] 

v6ru,  tendruSu  log  f  eldhusi,  ok  v6ru  J)au  borinn  i  skalann,  er 
Koll-Bardr  1  hafdi  haft  eld  fra  Homrum  ;  ok  kom  £at  Ij6s  fyrst  f 
skalann  er  hann  kveykfii  2.  far  var  aumlegt  at  heyra  til  kvenna  ok 
sarra  manna,  f>eir  IJ6rSr  gengu  at  lokrekkjuiini,  ok  hjoggu  upp, 
ok  ba8u  Dala-Frey  J)d  eigi  liggja  a  laun.  En  Jm  er  hur6in  lyptisk, 
g£kk  I>6r8r  f  lokhvfluna,  ok  Iag5i  1  nirnit.  Fann  hann  {>a,  at  eingi 
ma6r  var  f  hvflunni.  Ok  sagSi  hann  sva  siSan,  J)a  er  um  var  talat, 
at  J)vf  hefSi  hann  fegnastr  orSit  er  hann  kom  f  lokhvfluna,  ok  hann 
hugdi  at  Sturla  mundi  vera  J)ar  fyrir  ;  en  hinu  6fegnastr  er  hann 
var  eigi  J)ar.  Snori  hann  J>a  ofan.  Sveinn  prestr3  Id  naest  lok- 
rekkju  ;  hann  t6k  haegindi,  ok  bar  af  se'r  ;  en  J>eir  Iog8u  ok  hjoggu 
til  hans  ;  setluchi  J)eir  at  vera  mundi  einn  af  fylgQar-monnum  Sturlu, 
er  sva  snogglega  var6  vid.  Snorri  saurr  h^t  sa  er  la  naestr  h6num 
litar  frd.  Hann  t6k  til  or6a:  'Sseki  J)^r  at  oss  enum  61aer3um 
monnum,  en  Iati8  prest  vera  i  fri8i/  Var  J)a  s6tt  at  Snorra,  ok  var 
hann  saer8r  til  61ifis.  tser  Solveig  husfreyja  ok  Valger8r  m68ir 
hennar  voknuSu  f  stofunni  ;  ok  raeddu  hvart  ut  mundi  at  heyra  ve8r- 
gn/,  e8r  mundi  6fri8r  at  kominn.  faer  sendu  fram  ]pann  mann  er 
h^t  {'orfiSr  valskr.  Ok  J)egar  er  hann  kom  fram  i  stettirnar,  J)a  er 
hoggit  i  fang  h6num,  ok  var  hann  saerSr  til  61ffis.  En  er  hann 
kom  eigi  aptr,  J>a  sendi  Valger8r  fram  konu  ;  ok  sagSi  h6n  at 
ofridrinn  var.  Ok  er  J)eir  brae8r  J)6ttusk  vita,  at  Sturla  var  eigi  f 
skalanum,  gengu  J)eir  f  stofu  me5  logbrondum,  ok  rannsoku8u 
bae5i  klefann4  ok  stofuna.  ^eir  gengu  at  hvilu  Solveigar  med 
brugSnum  ok  b!68gum  sverSum,  ok  hristu  at  henni  ;  sog8u  at  J)ar 
v6ru  J>au  vapn  er  {>eir  hof8u  Iita8  lokkinn  a  h6num  Dala-Frey  med. 
En  fyrir  allt  saman,  skapraun  hennar  ok  sjiiknaQ  5,  {)a  bra  henni 
nokkut  viQ  J)vflik  or8.  ValgerSr  husfreyja  maelti  :  'Eigi  munu 
l^r  h^r  J)urfa  at  leita  Sturlu  undir  tjold  ;  eda  veggi  at  stanga  ;  ok  er 
J>at6  mftt  hugbo8  at  til  meira  muni  draga  um  y8ur  skipti  adr  l^tti, 
en  J)6tt  I>£T  hafit  h^r  unnit  a  konum,  e8a  verkmonnum.'  f>eir 
sog8usk  J)a  eigi  fyrr  l&ta  skyldu  a8r  {>eir  hefdi  hofu6  hans.  H6n 
sagSi  J>at  sva  undan  hafa  borit  f  J)vi  sinni,  at  eigi  vseri  raSit  hvart 
J)eim  yr8i  au8it  at  standa  yfir  h6fu6-svor8um  hans  Sturlu.  En  er 
t>eir  hoffiu  leitad  Sturlu  f  stofunni,  sva  at  J)eir  vissu  at  hann  var 
eigi  {>ar,  J)d  leita  J>eir  um  allan  baeinn.  Birtisk  a  hvat  unnit  var  i 


1  Kolbrandr  (!),  B.  »  keykti  (?),  B.  s  |,v>  s>>  add>  B>  4  klefana>  B 

(better  ?).         8  sjukleika,  B.        «  er  bat]  B  ;  bvi,  Cd. 


i229.]  fSLENDINGA  SAGA,  76.  287 

[II.io8:  v.  3.] 

skalanum.  Voru  f>ar  margir  menn  sarir  en  sumir  hrakSir.  Var 
J)a  allt  f61k  fsert  i  stofu,  ok  geymt  Jmr.  Voru  upp  hoggnar  hirzlur, 
ok  raent  J>vf  er  i  var.  Vapna-kistu  Sturlu  gatu  J>eir  eigi  upp  broti6, 
a$r  J)eir  brutu  botninn.  l>ar  t6ku  J>eir  oxarnar  Huntelgju  ok 
Snogu,  ok  spjot  tvau  gullrekin.  Til  sjau  tiga  hundraSa  t6ku  J)eir 
6r  J)eirri  kistu.  ]?eir  brutu  ok  upp  gripa-kistu  Solveigar.  M  kom 
£>ar  at  Eyvindr  brattr,  AustmaSr ;  hann  sa  hvar  upp  var  svarfat 
gullhusi  J)vi,  er  hringar  J)eirra  mae5gna  voru  f.  Hann  tok  til,  ok 
fekk  Kristriinu  farkonu.  M  seildisk  maSr  til,  ok  vildi  taka  af  henni. 
Hon  ba5  hann  heilan  svd,  at  taka  eigi  af  sdr;  ok  sag3i  J)6  hlut 
sarra  manna  yfrit  {)ungan,  J)6tt  h6n  nseQi  um  at  binda,  e5r  smyrslum 
a  at  ri6a.  Hon  sag6i  konu  J)eirri,  er  brjostin  baeSi  v6ru  af  hoggin, 
yfrit 1  J)ungt  attekta 2,  {)6tt  J)au  nse6i  smyrslum  ]peim  er  til  v6ru ;  en 
sii  kona  hdt  forbjorg  ysja 3.  L^t  hann  J)a  af  hendr,  ok  l&zk  eigi 
vita  hvat  hon  sag6i.  Kristriin  gdkk  J)a  i  stofu  ok  fe*kk  ValgerSi 
gullhiisit.  ^eir  rsendu  ollu  J)vf  er  J>eir  k6mu  hondum  a,  ok  bundu 
skjoldu  i  klyfjar ;  ok  t6ku  hross  oil  ]pau  er  J>eir  fengu.  M  var 
naerri  al-ljost  er  J)eir  v6ru  bunir.  G^kk  frdrSr  J)a  i  stofu.  Hann 
tok  til  or3a :  '  fceir  hlutir  tveir  hafa  her  or3it  annan  veg  en  ek 
3etla6a :  at  ek  fann  eigi  Sturlu,  en  hinn  er  annarr  at  t>u  ert  eptir, 
Solveig ;  ok  eigi  mundi  J>at  vera,  ef  ek  msetta  me8  J)ik  komask/ 
Gengr  ^rQr  J)d  lit,  ok  voru  engar  vinattu-kveSjur  at  skilna3i. 
Foru  J>eir  {)a  Iei9  sina.  Var  J>a  J)oka  mikil  um  he'ra8,  en  J)oku- 
laust  um  fjoll.  f'eir  toku  hross  hvar  sem  t>eir  fengu.  En  er  J)eir 
v6ru  brott  fra  SauSafelli,  sendu  J)aer  msedgur  frasa  trasason  at 
segja  Sturlu  hvat  tftt  var.  For  hann  um*  Haukadal  ok  stefndi 
monnum  a  ^orbergsstaSi  um  daginn,  en  Hallr  Arason  for  nordr 
me3  ^rasa 6.  Ma8r  var  ok  sendr  til  Hor3adals  at  kve6ja  f>ar  menn 
upp.  Ingimundr  Jonsson  kom  til  Saudafellz,  ok  eggjadi  Solveig 
hann  til  eptir-reickr ;  en  ValgerSr  latti.  Kva5  baeSi  vera,  at  Sturla 
mundi  seV  unna  hefndarinnar,  enda  mundi  eigi  au5it  vera  nema 
hann  hefndi.  Ingimundr  for  ]pa,  ok  kom  a  forbergsstaSi ;  J)ar 
komu  naar  sjau  tigir  manna ;  ok  eggjaSi  ]?6rir  jokull  ok  sumir  a6rir 
eptir-rei3ar ;  en  Ingimundr  l^zk  setla,  at  f>eir  mundi  farnir  til 
Saurbaejar.  Ok  var5  eigi  af  eptir-rei6inni.  l»eir  f)6r6r  foru  f 
Hvamm  um  kveldit,  ok  foru  J)a3an  til  Saurbaejar,  ok  sva  heim 
vestr.  Ok  var  um  J>essa  for  all-mart  talat. 

1  yfrit]  B ;  yr&i,  Cd.         2  aftekna,  B.         3  en  su — ysja]  V. ;  om.  Cd.,  as  also  B. 
*  upp  um,  B.         6  en  Hallr — f>rasa]  om.  B ;  Cd.  reads  here  Arnason. 


288  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  109,  no:  v.  4.] 

77.  Nii  er  J>ar  frd  at  segja,  at  J)eir  Hallr  Arason1  ok  I>rasi 
koma  til  Stadar  f  Hrutafjord;  var  Hallr  J)ar  eptir,  en  Brandr 
J6nsson,  er  J)ar  bj6,  fdkk  frasa  annan  mann.  K6mu  J)eir  snemma 
urn  morgininn  til  Reykja.  fa  var  Sturla  f  laugu  er  J>eir  sog3u 
h6num  tfdendin.  Sturla  spur8i  hvart  ekki  var  gort  til  Solveigar. 
f>eir  sog6u  hana  heila.  Si8an  spurdi  hann  einskis.  En  Gislungar 
ok  margir  adrir  eggjaSu  H3s-samna8ar ;  en  Sturla  kvazk  eigi 
mundu  hvata2  at  J>vf.  En  hverr  annarr  lagSi  til  eptir  sfnu 
skaplvndi.  Sturla  rei3  heim  eptir  f>at;  ok  v6ru  J)ar  mjok  kaeld 
hfb^li.  far  v6ru  fimtan  menn  sarir,  en  J)eir  v6ru  ellefu3  er  se*r 
mattu  onga  bjorg  veita.  frir  ondu8usk  6r  sarum.  Lif3i  I>or- 
bjorg  ysja  J)rjar  naetr,  en  BergJ)6rr  Kollzson  Iif5i  lengr,  en  Snorri 
saurr  Iif6i  J)eirra  lengst,  Klaengr  Hallzson  HfSi  vid  orkumbl  ok 
Brandr  Austfirdingr ;  forfiSr  valskr  haf6i  mikit  sar  a  bringu, 
ok  enn  fleiri.  En  Sveinn  prestr  ok  Eyvindr  brattr,  Kristrun  far- 
kona,  Helga  Asbjarnar  dottir,  ok  Oddn^  v6ru  litt  sar.  i>d  v6ru 
enn  sarir  karlar  jprir  ok  konur  tvaer.  fat  var  mselt,  at  J>eirra  hfb/la 
var  i  mesta  lagi  munr,  hversu  gn6gleg  v6ru  ok  g66  fyrir  klaeda 
sakir  ok  annars  a6r  J)eir  k6mu  um  n6ttina,  ok  hversu  6raestileg  * 
ok  fataek  v6ru  J>a  er  £>eir  foru  f  brott.  B169  flaut  um  611  hiisin,  en 
nidr  var  slegit  drykk  ollum,  ok  spillt  ollu  J)vf  er  £>eir  mattu  eigi 
nytjum  a  koma.  A  J)ver-trjam  5  f  skalanum  haf3i  legit  bor8fjol 
mikil;  f>ar  hafdi  GuSmundr  skald  hlaupit  upp  a,  {>a  er  hann 
heyrdi  hoggin;  ok  Id  f>ar,  sva  at  hann  var  eigi  fundinn.  Menn 
spurdu  GuQmund  hvar  hann  hefdi  J>ess  verit  at  hann  var  eigi  sarr. 
Hann  kva8  vfsu : — 

Var8  ek  Jm  er  viga-nir&ir  val-sko&  ru6u  b!68i 

(gny'r  6x  Gondlar  fura)  gagn-hraeddr  sva  at  bar  magni : 

Sjalfr  Iag3a  ek  (sveig6ar  sars  f^ll  blo&  a  arar ; 

litt  var  ek  heldr  i  haettu)  haus  minn  a  fjol  stinna. 

Sturla  j6k  eigi  fjolmenni  er  hann  kom  heim ;  en  hafdi  nj6snir  fra 
s^r,  ok  mest  sufir  til  Reykjaholtz;  {>vfat  hann  hafdi  J)a  virSing 
a,  at  Snorri  hefdi  r6t  verit  undir  J)essum  6fri8i.  Snorri  haf8i 
ok  nokkut  f  fleymingi  er  hann  spurdi  J)essi  tf3endi;  ok  kvad 
vfsu : — 

Raun  er  at  eigi  einir  EyfirSingar  heyja 
(dr6tt  er  sein  til  satta)  svertings  fetil-stinga : 

1  Arason]  B ;  Arnason,  Cd.  2  rapa,  B.  8  ix>  B.  *  6r«kilig,  B.  6  B ; 
bil-trj4m,  Cd.  (cp.  p.  i). 


i229,]  fSLENDINGA  SAGA,  77,  78.  28,9 

[II.  no,  in  :  v.  5,] 

Er  ping-nirSir  bor5u  bram-skys  i  gny  byjar1 
(titt  gekk  old  i  ottu  inn)  harm-sakar  minnask. 

GuQmundr  Galltason  var  ]pa  me6  Snorra.     Hann  kva3  visu : — 

Hvart  munu  hyggju-bjartir  (hneppr  er  fri&r  me&  greppumj 

old  bysk  enn  vi&  deildum)  EyfirSingar  virQa : 

At  daSframir  dau6a  djarf-mseltz  skorungs  arfar 

(und  var  egg  svat2  kenndu  innt)  harm-sakar  minntusk. 

En  er  visur  J)essar  komu  til  SauSafellz,  kva3  GuSmundr  Oddz- 
son: — 

Vist  hafa  minnzt  beir  er  mestu  menn  ofstaeki 3  nenna 
(fer6  rau3  flein  at  mor&i)  f68ur  sins  (ok  sky  bo&var) ; 
|>a  hafa  litt  i  for  fr^ttnir  fyrr  gor54  synir  byrja5, 
herr  gaeti6  hrepps6  til  Snorra  hallkvaema  f»orvaldi. 

78.  Ti6endi  J)essi  foru  um  allt  land,  atfor  vi&  Sturlu ;  ok  {)6tti 
flestum  monnum  hann  auSnu  hafa  a  haft  er  hann  var  eigi  heima ; 
en  flestir  menn  logSu  J)iingt  til  Snorra,  ef  hann  hef6i  verit  vitandi 
ferdar  jpeirrar.  Ormr  Svinfellingr  var  mikill  vinr  jpeirra  Sturlu, 
fe5ga,  f  £>enna  tima.  Hann  kva5,  er  hann  heyrdi  atforna : — 

Mikil  var  6s  bar  er  Ysju  alldr-tjon  bu&u  Ijdnar; 
sars  ru3u  seggir  dreyra  svell  a6r  J>orbj6rg  f&lli: 
F68ur  dau5a  rak  fae&ir  falu-blakks  me5  saxi; 
|>6rdr  var  haettr  i  hor9um  hjor-leik  gumna  fjorvi. 

Ami  Magniisson  var  litill  vinr  Vatz-fir3inga.     Hann  kvad  visu : — 

Old  hefir  Ysju  fellda  oframlega  gamla, 
bar  er  brandr  vi3  rif  rendi  raudr  kerlingu  snauQri: 
Minntusk  mest  ba  er  raentu  (mikill  svarmr  var  bar)  barmar 
(skjold  bar  herr  at  hjaldri  happ-snaudr)  foQur  dauSa. 

fessi  visa  var  enn  kveSin  7,  ok  kenna  sumir  Sturlu : — 

Risu,  pa  er  ond  let  Ysja  alldraen  i  gny  skjaldar, 
(sterk  fra  ek  stal  i  myrkri)  st6r-ti5endi  (ri6a) : 
Synt  er  at  seggir  minntusk  sins,  ba  er  fri9r  tok  dvina, 
(opt  rekr  old  til  heipta  of-naud)  f69ur  dauQa. 

Svertingr  {'orleifsson  bj6  i  Fagradal;  hann  var  vin  VatzfirSinga, 
en  litill  vin  flestra  fraenda  sfnna,  nema  Sighvatz.  Hann  kvad 
vfsu : — 

1  bingvir  .  .  .  i  gyn  byiar  (!),  B ;  binguidir,  Br.  2  suat,  B,  Cd.  3  ofstacki] 

so  also  B ;  ofstaeri  ?  *  firir  ger&,  B.  6  getz,  B  (read  getr  ?).  6  so  also  B  ; 
hreps  (Hrafns  ?).  7  um  vetrinn,  add.  B. 

VOL.  I.  U 


29o  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[II.  112, 113:  v.  6.] 

H6r8  er  heim-sokn  or&in;    hafa  man  svinn  at  minnum 
old  hve  ytar  guldu  yfir-mannz  bana  sannan : 
En  ra-faka  niku  rei8endr  gota  mei&i 
bordz  6r  Breidafiroi  braut  sjald-farnar l  lautir. 

En  er  Svertingr  heyrSi  vfsu  Snorra,  kva8  hann  visu : — 

Fel!d  er  Ysja  aldri  (ill  verk  fridi  spilla) 

adr  nema  olmu  re"Si  Jons  fe&r  Nikars-veSri : 

Vist  hefir  minnsk  it  mesta  mags  brennu  arn-grennir, 

(bverr  bo2  binn  vegr,  Snorri)  bing-riks  me&  kviblingum. 

fca  var  med  Svertingi  Olafr  Brynj61fsson ;   hann  hafdi  sik  jafnan 
til  {)ess  at  flimta  sdr  betri  menn.     Hann  kvad  visu  :— 

Sins  mags  hefir  sveigir  snak-hau&rs  rekit  dau&a 
(har  14k  hyrr  um  sty'ri  hjar-bings)  me&  kvi81ingum : 
f>a3  er  dl-vi5um  Ala  (sett-stors)  at  brag  Snorra 
(eldr  for  afla-gjoldum  itr-mennis)  sto5  litil. 

79.  Sturla  Sighvatzson  ssetti  t>a  i>orstein  Hjalmsson  ok  Brand 
J6nsson;  ok  var  skilit  f  saett  J>eirra,  at  fcorsteinn  skyldi  fara  me6 
Sturlu  ferdir  J)aer  er  Sturla  vildi.  Skil6u  J)eir  brsedr,  Rognvaldr 
ok  Ari,  .  .  .4.  t>eir  I'orsteinn  k6mu  norSan  um  vetrinn  til  Sau5a- 
fellz  naer  tuttugu.  Stefndi  Sturla  ]pa  at  s^r  monnum.  Var  J)a  gort 
a  or9,  at  farit  mundi  vera  at  Snorra,  ok  var  J)a  borit  upp  i  stofti 
fyrir  alj)^6u ;  en  menn  ur8u  hlj63ir  vi6  f>at.  Rognvaldr  Arason 
neitaSi  fyrst  ok  Halld6rr  fra  Kvenna-brekku.  torsteinn  latti  ok; 
en  Ingimundr  J6nsson  vildi  eigi  i  nand  koma,  jpegar  er  J>eir  ^or' 
steinn  v6ru  vi6;  ok  raufsk  J)a  J)essi  aetlan.  Sturla  segir  sva,  at 
hann  hefdi  dreymt  um  n6ttina  a9r  fundrinn  var,  at  ma9r  kom 
at  h6num,  ok  maelti :  '  Vittu,  at  Snorri  skal  fyrr  i  kistuna  en  £>u/ 
Ok  r^d  hann6  £>at  sva,  at  Snorri  mundi  fyrr  undir  lok  lida  en 
hann ;  ok  J)vi  vildi  hann  eigi  fara ;  en  eigi  l^zk  hann  eiga  mundu 
undir  Dala-monnum  ella6  ra5  sfn.  Nokkuru  si3arr  reid  Sturla  f 
brott  6r  Dolum  ok  nordr  um  land.  Hann  kom  a  Vf&im^ri  til 
Kolbeins  unga,  ok  var  J>ar  um  varit.  A  VfQim^ri  var  kastali  sa,  er 
Snorri  Sturluson  l^t  gora,  J)a  er  Arn6rr  Tumason  hafdi  skipat 
h6num  rfki  sftt,  er  hann  f6r  utan.  f>eir  Kolbeinn  ok  Sturla  hof3u 
J)at  at  skemtan,  at  renna  skeiS  at  kastala-vegginum,  ok  vita  hvarr 
lengst  fengi  runnit  upp  f  vegginn.  En  er  Sturla  rann  f  vegginn, 

1  skjald-farnar,  B.  2  bverr  bo]  bverri,  B.  8  ba]  read  « b6  ?'  *  .  .  .]  svax, 
add.  Cd.,  a  somehow  corrupt,  unintelligible  word ;  B  om.  the  passage.  6  hann] 

ek,  B.        •  ella]  Cd.;  611,  B  (better). 


i229.]  fSLENDINGA  SAGA,  79,  80.  291 

[II.  II4:  v.  7.] 

gengu  i  sundr  sinarnar  aptan  i  kalfanum;  ok  matti  hann  ekki 
ollungis  *  stiga  a  fotinn.  Hann  la  fyrst  eptir,  en  for  nor6r  til  fo6ur 
sins  J)a  er  hann  J)6ttisk  rei3-faerr. 

8O.  Um  sumarit  fjolmenna  allir  hofSingjar  til  {>ings,  sem  vi8 
komusk;  ok  reiS  Sturla  nor8an  me5  foSur  sinum,  ok  sendi  eptir 
monnum  1  Dali  ok  Mi6fjor3  ;  en  eigi  haf6i  hann  Ii5  lengra  vestan. 
Snorri  haf5i  ok  mart  manna  6r  VfQidal  ok  MiSfirSi  ok  sva  af  Su9r- 
nesjum,  ok  um  allan  BorgarfjorS;  haf5i  hann  eigi  fsera  en  sjau 
hundruS  manna,  torvaldz-synir  hofdu  farit  um  varit  suQr  til 
Snorra  meS  tuttugu  menn.  Foru  fyrst  a  Svinanes  ok  JpaQan  a 
skipum  a  Eyri  til  forSar.  Var  Snorri  J)ar  eptir;  en  i>6r6r  f6r 
til  StaSar,  ok  \6t  Bo8  var  ri5a  me3  honum  su3r  a  Alptanes 2.  ^eir 
foru  ok  somu  Iei6  aptr,  ok  k6mu  J)a  i  Stagley,  ok  drapu  J)ar  yxn 
er  Sturla  atti.  i^eir  samna  ok  monnum  til  J>ings,  ok  hof3u  tvau 
hundrud  manna.  forSr  ok  Bo5varr  veita  Snorra,  ok  hofSu  J>eir 
naer  J)rju  hundruS.  teir  Sighvatr  ok  Sturla  voru  all-fjolmennir 
nor8an;  ok  J)eim  veittu  allir  Austfir8ingar,  Ormr  ok  fcorarinn, 
brse5r.  Kolbeinn  ungi  var  einn  fjolmennastr  annarr  en  Snorri. 
tar  var  meS  Kolbeini  Hallbera  kona  hans;  ok  var  ]?a  auSse't 
d  henni,  at  hon  fir6isk  heilindi3.  f»d  er  flokkr  Snorra  rei6  ofah 
um  hraun  fra  Sle9a-asi,  ri9u  J>eir  {>6r3r  ok  Bo6varr  fyrir  med 
flokk  sinn.  En  er  J)eir  k6mu  a  Vollu'na  Efri,  snoru  J>eir  vestr 
me5  hrauninu.  Var  Sighvatr  ]pa  kominn,  ok  sat  flokkr  hans  fyrir 
sunnan  Volluna 4  a  hrauninu.  Hann  haf9i  sent  Hrafns-sonu  austr 
undir  Eyjafjoll.  Flokkr  Kolbeins  var  ni6ri  a  hrauninu  fyrir  sunnan 
gotu.  Sighvatr  sendi  til  fcordar  broSur  sins  eptir  Halld6ri  presti 
Ormssyni5  ok  Amunda  Bergssyni,  fostbraeSrum  sfnum.  Ok  er 
J)eir  fundu  hann,  sendi  hann  J)a  til  f)6r3ar,  ok  bad,  at  hann  ri5i 
eigi  til  Hla5bu6ar,  ok  l^ti  Sturlu  tjalda  hana.  Sag5i  {>at  ra9,  at 
sinum-megin  ar 6  vaeri  hvarir ;  bad  ok  J>ess  at  hann  vildi  fyrr  ofan 
rida;  ok  kva5  sik  ]?at  enn7  dvelja,  at  {>eir  Sturla  ok  Ormr  kaemi 
eigi 8  austan  af  hrauni.  tordr  ba6  Sighvat  ra3a  um  bu9  sem  hann 
vildi ;  '  En  Snorri  mun  vilja  ra6a  rei6um;  J)a  er  hann  kemr.'  Bo6- 
varr  gdkk  me6  nokkura  menn  fram  a  vollinn ;  en  af  1164  Sighvatz 
g^kk  i  mot  Arni  son  Gils 9  Kormakssonar  ok  GuSmundr  Gilsson. 
GuSmundr  spurSi :  'Eru  VatzfirSingar  h^r  ?'  '  Ekki/  segir  Bodvarr. 

1  naer  ekki,  B.  2  Hitarnes,  B  (erroneously).  3  hana  firdiz  heilsa,  B. 

*  Volluna]  om.  B.  6  Oddz  s.,  B.  6  Thus  conject. ;  at,  B ;  Cd.  om.  the  word. 
7  enn]  eitt,  B.  8  eigi]  om.  B.  9  Gisls,  B  (and  below). 

U  2 


292  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.ii5.ii6:  v.  7.] 

'  Djarfir  vaeri  djofuls-hundarnir,  ef  peir  vaeri  h£r,'  sag6i  GuSmundr. 
Valgardr  Styrmisson  spurdi  J)d  hvar  Hrafns-synir  vaeri.  'Hvat 
viltii  J)vi?'  segir  Ami.  'Ekki  J)aetti  me'r  J>eir  6djarfari  djofuls- 
menn,  ef  {>eir  vaeri  heV  [segir  ValgarSr.]  '  Eigi  man  J)fn  tykkja 
vid  hoffi/  segir  Gu9mundr.  Sighvatr  sendi  menn  til,  at  J)eir 
skyldi  eigi  skat-yrdask.  f  J>vf  kom  Snorri  6r  hrauninu,  ok  reid 
f>egar  ofan.  F6ru  J>eir  Bo6varr  £>a  til  hesta,  ok  ur6u  seinastir1. 
Ok  er  J)eir  v6ru  d  bak  komnir,  riSu  {)eir  Sturla  ok  Ormr  6r 
hrauninu;  rei6  Sturla  a  lotum  hesti  er  Alptar-leggr  var  kalladr, 
allra  hesta  mestr  ok  fridastr.  Hann  var  i  rauSri  61pu 2 ;  ok  hygg 
ek8,  at  fair  munu  se*t  hafa  roskligra  mann.  Bodvarr  heilsaQi 
h6num.  Hann  tok  J)vi.  S61veig  tok  til  orda :  '  Hygg  at  nu,  hve 
langt  fraendum  Jrinum  ganga  nedan  kve8jumar  vid  J>ik/  I'eir 
GuSmundr  voru  J)a  J)ar  komnir;  ok  spur6i  hann,  hvi  J)a  skyldi 
eigi  berjask;  sagdi  J)a  eigi  ve5r-vana4  til.  Sturla  ba8  J)a  fara  til 
hesta  sfnna.  Rida  nu  hvarir-tveggju  a  J)ing;  var  J)ar  fyrir  Gizurr 
i'orvaldzson  me8  mikit  fjolmenni,  ok  vissi  eingi  hverjum  hann 
aetla8i  at  veita.  £orvaldr,  fa8ir  hans,  var  a  t>ingi,  ok  var  beggja 
vinr.  Vatzfirfiingar  v6ru  komnir  f  Reykjaholt;  ok  var  J>at  ra& 
fyrir  J)eim  gort,  at  J)eir  skyldi  eigi  upp  ri8a.  Snorri  t6k  amu-sott 
um  J)ingit,  ok  matti  hann  eigi  ganga;  en  Sturla  rei8  til6.  OH 
spj6t  stodu  liti  vid  bu8ar-veggi.  teir  Sighvatr  le'tu  1/sa  hernadar- 
sakir  at  Logbergi  a  hendr  VatzfirSingum ;  en  Snorri  l^t  segja  tif 
sekSar  Hrafns-sona  i  Logr^ttu;  J)at  gor8i  J6n  murtr;  en  synir 
Hallz  Kleppjarns-sonar  s6ttu  VatzfirSinga ;  ok  v6ru  J)eir  sottir 
f  fj6r8ungs-d6mi.  Vi6  barusk  vandraedi  um  f>ingit;  ok  skilQu 
menn  6happa-laust.  Fe'rans-dtfmar  attu  at  vera  eptir  £orvaldz- 
sonu  i  Vatzfirdi  en  eptir  Hrafns-sonu  a  Grund ;  ok  v6ru  hvarigir 
s6ttir.  J6n  murtr  hafdi  um  varit  be8it  foSur  sfnn,  at  hann  skyldi 
leggja  fd  til  kvanar-mundar  h6num,  ok  vildi  hann  bi8ja  Helgu 
Saemundar  d6ttur;  vildi  hann  hafa  sta8  i  Stafaholti  ok  J>ar  me& 
f^ ;  en  Snorri  vildi  at  hann  hefSi  Borgar-land  ok  Jpar  me8  annat 
fd  m66ur  smnar;  en  dr6  undan  sftt  f£.  J6n  tekr  J)a  £at  ra8,  at 
hann  bregSr  til  utan-ferdar,  ok  heitr  d  vini  sina  til  voru.  !J6r8r 
Sturluson  hafdi  fengit  h6num  hundrad  hundrada  fyrir  arf  Hr63~ 
n^jar  !>6rdard6ttur,  ok  var8i  hann  J>vf  sumu  til  utan-ferdar.  Hann 

1  seinsztir,  B.  »  holpu,  B.  3  hygg  ek]  so  also  B.  *  So  also  B  (not 

'  -vanda '),        «  Thus ;  en  Sturla  til  kirkio,  B. 


i229.]  fSLENDINGA  SAGA,  81.  293 

[II.  117:  v.  8.] 

t6k  sdr  fari  i  Hvita,  ok  Markus  !>6r6arson  or  Bse;  for  hann  til 
skips  eptir  £>ingit.  En  er  Snorri  vissi  ]?at,  }m  gaf  hann  upp  staSinn 
ok  het  f&m;  en  Jon  vill  £6  eigi  upp  gefa  fer5ina,  ok  for  hann 
utan  um  sumarit.  Ok  {>a  for  ok  utan  a  Eyrum  Gizurr  f>orvaldz- 
son.  Hallbera,  dottir  Snorra,  haf6i  verit  i  bu6  fo3ur  sins.  En  er 
Kolbeinn  rei6  af  £>ingi,  gaf  hann  ongan  gaum  at  henni,  ok  for 
hon  i  Reykjaholt ;  ok  var  J>ar  um  hri3.  Nokkuru  sidarr  Idt  Snorri 
fylgja  henni  nor3r  i  Hvamm  i  Vatzdal ;  en  JDau  i>orsteinn  ok  Ingunn 
l&u  fylgja  henni  nor6r  at  ViSim^ri;  ok  var  h6n  ]par  skamma 
hn'6,  ok  kom  eigi  f  hvflu  Kolbeins.  For  hon  ]pa  nor6an  til  Borgar, 
ok  var  me5  moSur  sinni.  £etta  sumar  for  utan  Magnus  biskup, 
at  stefningu  f>6ris  erkibiskups.  Sturla  Sighvatzson  var  i  Dolum 
um  sumarit,  ok  batnaSi  i  faeti  sva  sem  a  Iei6.  Hann  hafSi  heldr 
mann-fatt ;  ok  le*t  kyrrt  um  sik. 

81.  GuSmundr  biskup  var  heima  at  Holum  J)ar  til  er  Skag- 
fir6ingar  raku  hann  a  brott,  me3  ra5i  Kolbeins  unga,  af  stadnum. 
For  hann  J)a  nor6r  um  sveitir,  ok  heldr  tomlega  ]par  til  er  hann 
kom  f  Hiisavfk  til  Gu6mundar  Hiisvikings.  Var  JDa  Qolmennt 
me3  honum  ok  6spakt  Ii5it.  M  setti  biskup  til  Hrafns-sonu,  at 
eigi  vaeri  stolit  af  flokki  hans.  fceir  foru  J)a  me6  biskupi ;  en  attu 
heima  me9  Kolbeini  at  Grenja6arsto3um,  Ok  um  daginn  er  J)eir 
ri3u  or  Husavik,  sitja  J^eir  brae6r  fyrir  flokk-stoSum J ;  ok  lata 
ongan  um  ri6a  fyrr  en  jpeir  hofSu  rannsakat  hvern  mann,  jafn-vel 
biskup  sjalfan.  Fannsk  J)a  mart  j^at  er  bsendr  attu;  ok  var  ]?a 
sent  hverjum  ]pat  er  atti.  Biskup  f6r  JpaSan  til  Oxarfjar5ar,  ok 
heimti  J)ar  tiundar-hvali 2  at  morgum  monnum ;  ok  drogusk  J)ar 
saman  fong  mikil,  hvalr  ok  slatr;  er  {>at  fsert  a  Skinnasta5i  ok 
J)ar  upp  fest.  far  bjoggu  J>au  maeQgin3,  Jon  ok  GuSleif.  Kom 
biskup  J?ar  at  J61a-fostu  me5  H6  sitt,  ok  var  ]par  mjok  sva  til 
Langa-fostu;  v6ru  J)a  upp  gengin  fongin.  En  baendr  ug3u  ]pa 
at  setzt4  mundi  J>a  a  kosti  J)eirra,  ok  kurruSu  ilia.  For  biskup 
J>a  af  SkinnastoSum  ok  vestr  yfir  Jokuls-a;  hann  gisti  i  Keldu- 
nesi.  M  var  illr  samgangr  J)eirra,  ok  sveita-drattr  ok  hlaupa-for. 
faSan  f6r  biskup  undir  Fjoll.  Ok  um  kveldit  er  biskup  var  genginn 
til  svefns,  ok  J>eir  til  ba3s  er  J>at  likaSi,  J>a  var  sleginn  danz  i  stofu ; 
en  Kniitr  prestr  sat  a  J)ver-palli ;  en  Ij6s  var  i  stofunni 5  ofarlega. 

1  Thus  Cd. ;  flokkinum,  B,  Res.         2  hvali]  so  also  B  (not  hvala).      '  3  margin] 
emend. ;  medan,  B  ;  om.  Cd.  *  setzt]  B,  Res. ;  setid,  Cd.  5  i  stofunni] 

add.  Res. 


294  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[II.  118:  v.  8.] 

f>d  kom  J6n  Birnuson  6r  ba8i,  ok  var  hann  f  baSkdpu  ok  linklaea- 
um.  J6n  g&k  at  Kniiti  ok  malti:  'I>at  vilda  ek,  at  v&  legSim 
ni6r  6{>okka  ok  dylgjur  t>aer  er  veV  forum  meS;  {)vfat  eigi  er 
biskupi  of-launa6r  velgorningr  sfnn,  J)6tt  ve*r  hafim  eigi  6fri8  i 
foru-neyti  bans/  Kniitr  svarar :  '  Ekki  em  ek  lymskari  en  J^r, 
J>6  at  ek  s6  skapbrdflr.'  Ok  i  f>vf  hljop  Sveinn  Kniitzson  or  kolu- 
skugga,  ok  hoggr  d  6x1  J6ni  mikit  sar ;  en  J6n  slaem6i  hand-oxi 
d  bak  seV,  ok  vard  sveinninn  sarr  nokkut.  Voru  J>eir  J>d  skilSir, 
ok  la  J6n  f  sdrum ;  en  biskup  f6r  undan  Fjollum  me3  it  knarra 
lid  um  Brekkur ;  en  it  6knarra  var  flutt  fyrir  nes  a  skipi.  Biskup 
ferr  t6mlega  £>ar  til  er  hann  kemr  i  Hrfsey.  far  kom  J6n  eptir 
h6num;  var  {>a  d  H3in  Fastan.  6r  Hriseyju  for  biskup  vestr  til 
ClafsfjarSar  ok  mestr  hlutr  Ii6i  me5  h6num;  en  Knutr  ok  nokkurir 
J)eir  er  orendi  dttu,  foru  til  Svarfa6ardals ;  ok  setlaSi  Knutr  J>a9an 
lit  til  fjardarins  um  hei3i.  Biskup  var  d  gistingu  a  fdroddzstoSum 
fyrir  Benedicti-messu.  Ok  um  kveldit  eptir  mat  var  biskup  inni ; 
en  menn  bans  margir  liti  i  tuni.  Sja  mi,  at  Kniitr  rfSr  af  heiSi 
ok  J>angat  til  baejar.  f>eir  gora  mi  rd6  sitt,  [J)6]  at  heldr  voeri  6rd9, 
ok  aetla  h6num  at  rf3a  a  milli  kirkju-garSz  ok  fannar  J)eirrar  er 
J>ar  hafSi  lagt,  sem  leidin  la  f  tiinit.  Standa  mi  sumir  d  kirkju- 
gar3inum,  en  sumir  a  skaflinum.  Ferr  mi  sem  J>eir  aetluSu,  at 
Kmitr  ridr  fram  d  milli  J)eirra,  ok  vaenti  s^r  einkis  6fri8ar;  hann 
reid  jafnan  vi5  vapn ;  Jwiat  hann  var  6dsell  ok  embaettis-lauss.  Nu 
l^str  einn  J>eirra  undir  stdlhiifuna  aptan,  ok  ferr  h6n  fyrir  andlitiQ ; 
en  £>a  hoggr  hann  J)egar  annat  aptan  undir  hnakkann;  ok  fellr 
Kmitr  t>egar  af  hestinum  orendr,  Jwiat  heilinn  var  a  oxinni  eptir. 
Nu  er  hlaupit  inn,  ok  sagt  biskupi,  at  unnit  var  d  Kmiti  n^- 
komnum.  Biskup  sat  f  salerni1,  ok  sendi  lit  Ketil  prest;  hann 
hleypr  lit  ok  bi8r  hundana  fra  fara;  J^vfat  J)d  vildu  £eir  hoggva 
af  h6num  dauQum  fingrinn  til  gullz  er  a  var,  ok  nd3u  J)d  eigi. 
Er  J)d  J)vegit  Ifkit  ok  grant  um  morguninn  eptir.  En  um  kveldit 
er  vfgit  var  ordit,  segir  b6ndi  biskupi  at  ba9  er  biiit,  e(  hann  vill 
i  fara.  Biskup  svarar :  « Menn  minir  hafa  me'r  gort  bad  at  sinni, 
ok  launat  vetr-vist/  !>a6an  6r  firSinum  fara  l>eir  til  Flj6ta  um 
heifli,  ok  svd  inn  eptir  Strond,  ok  koma  i  Vidvfk  at  Skfrdegi; 
var  {)ar  fyrir  Kolbeinn  ungi  me6  flokk  mikinn.  Hann  rekr  Ii6 
allt  frd  biskupi,  nema  tvd  klerka,  f>orkel  son  Ketils  Ingjaldz  sonar, 

1  salerni]  kamri,  B;  68ru  hiisi,  Res. 


i229.]  fSLENDINGA  SAGA,  81.  295 

[11.119:  v.  8.] 

ok  Helga  br6dur-son  bans.  Kolbeinn  \6t  biskup  fara  heim  til 
Hola ;  ok  er  hann  J)a  tekinn  i  vard-hald,  me6  ]pvf  m6ti,  at  hann 
var  i  einni  stofu  ok  klerkarnir  hja  h6num.  far  svaf  hann,  ok  ]par 
matadisk  hann,  ok  song  ]?ar  allar  tidir  nema  laga-songva.  Ongu 
r£d  hann,  nema  JDeim  fe'logum ;  ok  ongar  matti  hann  olmusur  gefa 
af  likamlegri  eign ;  heldr  var  hann  haldinn  sem  einn  arfsals-madr. 
Leid  sva  fram  til  {>ess  er  Magnus  biskup  kom  lit  a  Gasum  me6 
breTum  erkibiskups,  ]peim  er  Gudmundi  biskupi  budu  af  embsetti 
sfnu  *. 

Sa  atburdr  vard  ]pat  sama  sumar  naer  midju  sumri  at  Holum, 
J)a  sat  biskup  sunnan  undir  kirkju  einn  g6dan  vedr-dag.  En  ]par 
til  sta6arins  var  kominn  Kolbeinn  ungi  ok  Kleppjarn  son  Hallz 
Kleppjarns-sonar.  far  var  ok  kominn  Jon  Birnuson  at  finna 
biskup,  ok  st6d  hann  fyrir  framan  kirkju,  en  Kolbeinn  var  f 
klokkna-husi  ok  Idk  seV  at  klokkum ;  en  menn  hans  voru  fyrir 
nor6an  kirkju  ok  sva  Kleppjarn.  Nii  sja  J)eir  hann  Jon;  ok 
hlaupa  Jpegar  at  honum  me6  vapnum.  Hann  verr  sik  vel,  ok  opar 
undan  nor6r  um  kirkjuna,  ok  sva  austr  um ;  si6an  su6r  um 2  song- 
hiisit,  ok  f^ll  J)ar  hja  sto6inni  ok  vildi  upp  standa.  M  hjo  Klepp- 
jarn medal  herSa  honum  ok  g£kk  fra  sf6an ;  en  Jon  ge"kk  eitt 3 
fet  fra  kirkjunni,  ok  fell  J)a  ni5r  ok  Iif6i  skamma  stund.  fat  er 
sogn  manna,  at  hann  bseri  J)a  af  sdr  averka  vi&  Hafr4.  Sto6in 
var3  mjok  bl63ug.  Si5an  ganga  J)eir  i  brott;  en  J)eir  biskup 
syngja  yfir  likinu.  Fara  mi  or6  a  millum  J)eirra  biskups  ok  Kol- 
beins  til  saettar.  Ivfkr  J)vi  sva,  at  J)eir  Kolbeinn  ok  Kleppjarn 
leggja  J)etta  mal  allt  undir  biskup;  en  hann  ley  sir  J>a  6r  banni, 
ok  bad  J>a  J)at  gjalda  hverjum  er  d  at  rdttu :  £>at  frsendum  er  J)eir 
eiga,  J>at  kirkju  e6r  biskupi  smum  er  J>au  eiga.  Skilja  J)eir  vid 
sva  biiit,  ok  fara  J)eir  Kolbeinn  heim.  At  a  lidnu  sumri  ferr 
biskup  at  orendum  sinum  nordr  um  heidi,  ok  yfir  fjord,  ok  aetlar 
nordr  i  sveitir.  Hann  kemr  undir  Laufas ;  hann  fre'ttir  Jpa  at 
Reykdaelir  setla  vid  honum  at  rfsa.  Biskup  sn^r  J^a  aptr  yfir  fjord, 
ok  setlar  inn  eptir  Strond  ok  til  Eyjafjardar,  ok  kemr  i  Ar-skog. 
Fr^ttir  hann  J>a,  at  Eyfirdingar  vilja  eigi  vid  honum  taka.  fetta 
frdttir  Brandr  b6ndi  f  Hofda.  Hann  ferr  ok  b^dr  honum  til  sin 
til  vetr-vistar,  ok  J)at  t>iggr  biskup  blidlega.  Ok  er  J)ar  tva  vetr. 

1  er  erkibiskup  sendi  J>eim  monnum  er  Gu5mundi  biskupi  baeg9u  e8a  bu3u  af 
embsetti  sinu  (!),  Res.  2  su5r  um]  nor9r  um,  Res.  3  eitt]  add.  Res. ;  fa  fet, 
B.  *  vi6  Hafr]  med  hafr  stoku  (!),  Res. 


296  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  120:  v.  9.] 

82.  Vestr  i  Gufudal  bj6  (  f>enna  tfma  J6n  prestr  krokr,  son 
t>orleifs  skeifu1  ok  f>6rf5ar  Sturlu-d6ttur ;  hann  dtti  Halld6ru, 
d6ttur  £orgils  Gunnsteinssonar.  A  Brekku  i  GufufirSi  bj6  sa 
maSr  er  Oddvakr  he*t,  ok  Helga  I)orm63ar-d6ttir.  f>au  dttu  tvd 
sonu ;  h£t  annarr  £orgils  en  annarr  Ari ;  hann  var  vasklegr  maSr. 
Ari  gat  barn  vi8  Halld<5ru  konu  J6ns  prestz;  ok  var  saetzk  d 
malit ;  en  J)eim  feSgum  6x  i  augu  fe'-gjaldit.  Gudmundr,  son  Arna 
AuSunnarsonar,  var  a  Brekku  meS  Ara ;  hann  sendi  Ari  nordr 
a  Broddanes  ;  f>ar  bj6  SigurSr  (Slafsson ;  en  J6n  hafdi  Iati5  drepa 
Oddvakr 2,  fo5ur  hans ;  ok  f6r  SigurSr  vestr  med  Gudmundi.  En 
er  J>eir  koma  a  Brekku,  var  sent  eptir  J6ni  presti,  at  hann  skyldi 
taka  vi3  gjoldum.  For  prestr,  ok  var  i  skinn-feldi.  En  J>egar 
er  hann  kom,  lagdi  Ari  til  hans  me8  sverdi,  ok  f  gognum  hann; 
en  SigurQr  hj6  4  lendarnar  mikit  sar.  GuSmundr  hj6  i  kriinuna ; 
var  Jrat  ok  bana-sar.  Ri6u  J>eir  J)a  su3r  f  Dali  a  Hornsta5i ;  J)ar 
bj6  Ami  AuSunnarson.  Reid  Arni  J)d  yfir  til  Saudafellz  ok  h^t 
a  Sturlu  at  hann  tseki  vi6  J)eim ;  en  Sturla  t6k  all-J)unglega  J)eirra 
mali,  ok  kvad  djarflegt  sliks  at  leita;  ba6  Arna  vel  yfir  lata  ef 
hann  drsepi  J)a  eigi,  e6r  J)yl6i  at  hann  draegisk  J)a  a  hendr.  F6ru 
f>eir  {)d  til  Helgafellz  ok  toku  skriptir  af  Hallkeli  ab6ta ;  f6ru  sf6an 
d  HornstaSi,  ok  vof6usk  J>ar,  en  Sigurdr  var  i  Ljarsk6gum  me6 
(3lafi  Brynj61fs  syni  framan  til  Allra-heilagra-messu.  Naer  J)vf  f6r 
Sturla  heiman,  ok  f6r  vestr  til  Saurbsejar ;  hann  haf6i  nser  sjau  tigi 
manna.  Koma  JDeir  Ari  fe'lagar  J>a  f  ferdina,  ok  rei6  Ari  jafnan 
fyrir.  Eigi  gaf  J)a  Sturla  gaum  at  J>eim.  Sturla  rei6  n6tt  ok  dag 
J)ar  til  er  hann  kom  f  Gufudal ;  Jmngat  rei5  hann  til  matar.  Vigfiiss 
fvarsson  gaf  s^r  orendi  ut  d  Skdlanes.  I'ar  var  kominn  Gudlaugr 
son  f>orgrfms  skarda 3,  ok  annarr  maQr.  Vigfiiss  laut  at  GuSlaugi 
ok  maelti:  'f'at  vseri  mi  drengilegt  vinum  J>eirra  brgedra  at  gora 
J)eim  nj6sn,  er  Sturla  er  i  Gufudal  ok  getlar  at  fceim.'  Si6an  fara 
l>eir  Gufilaugr  a  KlaufastaSi,  ok  fa  J)ar  skip  til  Bsejar ;  en  J)ar  bj6 
Einarr,  br66ir  {>6r6ar  sam-mae6ri.  Hann  t6k  sik  upp,  ok  hlj6p 
vestr  yfir  heiSi  um  n6ttina  f  Vaga;  en  J)aSan  f6r  b6nda-son  til 
VatzfjarSar,  ok  kom  J>ar  fyrir  dag.  Var  f>6r9r  &  i  baSstofu,  ok 
nokkurir  menn.  Snorri  var  farinn  nor5r  til  ASalvikr  at  orendum 
sfnum.  t>eir  !>6r6r  ok  menn  hans  hlj6pu  d  skip,  J)d  er  hann  hafdi 


1  So  also  B  (not  skeyfu).  a  Qddvakr]  B  ;  6laf,  Cd. ;  the  pronoun  '  hans  ' 

refers  to  Ari.         3  skarta,  B. 


i229,  i23o.]  fSLENDINGA  SAGA,  82-84.  297 

[II.  121,  122:    V.  10,11.] 

sagt  J>eim  um  ferSir  Sturlu.  En  J>d  fell  a  stormr  sva  mikill,  at 
]Deir  fengu  eigi  betr  en  andaeft.  Sturla  kom  i  Vatzfjor8  J>a  er  Jjeir 
f>6r3r  voru  i  brottu ;  ok  ge*kk  Narfi  inn  J>arfi 1  lit,  Jw'at  ekki  var 
karla  heima.  Toku  menn  af  hestum,  ok'  gengu  inn.  En  er  tysa 
tok,  sja  {>eir  skipin,  ok  Iog3u  jpeir  J)ar  at,  ok  gengu  upp.  Sendi 
Sturla  J)a  menn  til  J)eirra,  at  leita  um  ssettir.  Var  J)a  komit  a 
gridum,  ok  fundusk  J)eir.  Foru  £eirra  skipti  sva,  at  frorSr  seldi 
Sturlu  sjalfdaemi  um  oil  mal  Jpeirra.  H  kva5  GuSmundr  Oddzson 
visu  : — 

H6f9inginn  for  hingat  hard-gorr  til  Vatzfjar&ar 
(hug9i  hann  vaetr  a  vaegSir)  vestr  rausnar-for  mesta : 
Mykt  hefir  mala-lyktir  men-ryranda  ins  dyra 
(vegr  Sturlu  jpvarr  varla)  vandan  Heilagr  andi. 

En  JDeir  Sturla  foru  heim  eptir  J^etta,  ok  skilcMsk  Ari  Oddvakrsson 
vi3  hann  f  fsafirSi;  en  J)eir  Sigur3r  ok  GuSmundr  foru  su6r. 
Hann  tok  griS  af  Svertingi  til  handa  {)eim  fram  um  Paska-viku, 
ok  foru  J)eir  litan  um  sumarit  eptir.  Sturla  var  f  kyr3um  um 
vetrinn;  ok  tok  ]pa  heldr  at  {>verra  inn  mesti  fjandskapr  me5 
J>eim  Snorra. 

83.  Um  varit  bjosk  Sturla  at  fara  i  Fjor6u  vestr;  skyldi  hann 
t>a  liika  upp  gorSum  eptir  J)vf  sem  J)eir  hof6u  talat  VatzfirSingar. 
f'eir  hof6u  lagt  fund  a  Skalanesi.    Rei6  Sturla  til  Saurbaejar ;  Sturla 
tok  J)ar  skip,  ok  for  vestr  til  Skalaness  me9  {)rja  tigi  manna.     Ear 
komu  J>eir  braeSr  me3  halfan  fj6r6a  tog  manna 2.     Svertingr  ^or- 
leifsson  var  J>ar  fyrir  me6  tiu  menn ;  hann  kom  saman  fundi  J)eirra, 
Jwfat  Sturlu  J)6ttu  {>eir  vera  heldr8  fjolmennir.     G^kk  Sturla  i  sker 
eitt  ok  Torfi  prestr.      feir  brae3r  gengu  ok  J>angat,  ok  tolu6u 
skamma  stund.     Faercta  {)eir  fundinn  i  Holt  i  Onundarfjor9,  ok 
ski!3u  J)eir  J>ar  koma  me9  J)rja  tigi  manna  hvarir.     Foru  Vatz- 
firSingar  vestr  yfir  hei3i,  en  Sturla  f6r  J)ar  til  er  hann  kom  a  Sanda 
f  D^rafir3i.     fe  bj6  J)a  Oddr  Alason.     BoSvarr  forSarsson  fra 
Sta5  kom  til  m6tz  vi3   Sturlu,  ok  baud  at  fara  me5  h6num  til 
fundarins.     t'ar  kom  ok  Gfsli  af  Sandi  a  M/rum  ;  var  Gisli  eptir 
ok  allir  D/rfir3ingar.     SteinJ)6rr  prestr  6r  Holti   fann  Sturlu  a 
Arnkels-brekku  ok  bau3  h6num  til  sin.     Rei5  Sturla  J)a  f  Holt. 

84.  f>orvaldz-synir  voru  J)a  i  Val]pj6fsdal ;  ok  var  J)eim  sagt,  at 
Sturla  vaeri  i  Holti  eigi  all-famennr  me5  hundra9  manna.    Treystusk 
J>eir  J>a  eigi  at  ssekja  fundinn.    F6r  ]pa  Snorri  J>a  nor5r  til  Bolunga- 

1  {)jarfi,  B.  3  xx.v.  manna,  B.  s  heldr]  gnogo,  B. 


298  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  132, 123 :  v.  ii.] 

vfkr,  en  f>6r5r  ok  Gudmundr  SigurQarson  ok  inn  J)ri6i  ma6r  ri5u 
inn  til  Holtz,  ok  ridu  f>eir  £6r5r  1  melana  skamt  fra  gar8i.  Gu6- 
mundr  rfdr  heim  f  Holt,  ok  segir  Sturlu  hver  efni  f  v6ru.  Ok  er 
Sturla  vissi  £>etta,  gengr  hann  ut  i  melana  ok  Torfi  prestr,  ok 
Vigfuss  f  varsson ;  tala  J>eir  J)ar  um  hrid.  Sidan  for  f^rdr  lit  aptr l 
i  ValJ3J6fsdal,  ok  hdt  at  koma  litan  um  morguninn  me6  fimtanda 
mann.  Sturla  var  f  Holti  um  n6ttina,  ok  l£t  attjan  menn  vaka, 
nfu  hvarn  hlut.  f>a  kvad  (5lafr  J>etta  :— 

Holdu  v£r  um  hildar  hyr-rj66anda  fr68an 
(nytir  hann  at  hreyta)  hofuovvdrd  (moins  J6r3u)  : 
Me&an  hregg-staerir 2  hyri  hjalma-bings  i  bingi 
siks3  hja  sinni  leiku  s£r*  katr  unir  gati. 

t6r6r  kom  um  morguninn ;  ok  lauk  Sturla  upp  gor9um  um  vfg  ok 
averka  a  monnum,  ok  flestum  o5rum  [sokum] ;  en  um  fjorra5  vi6 
sik.  5Galt  i'orSr  J)a  ellefu  tigi6  hundraSa.  Hann  greiddi  skip- 
stiifinn  ok  Ingunnar-sta9i  f  KroksfirSi;  attjan  hundrud  reka  a 
Reykjanesi  ok  i  Skjalda-bjarnar-vfk ;  ok  i  gulli  ok  silfri  nokkut7. 
Maeltu  menn  at  J>at  f^  vseri  skorulega  af  hendi  greitt,  ok  J>at  mundi 
mikit  kosta.  '  Vist  er  fegjald  mikit/  segir  tdrQr,  '  en  vel  ann  ek 
J>eim  er  vi9  tekr ;  uni  ek  betr  vi6  J)enna  kost,  en  at  taka  petta  f6 
vi8  J>vflfkar  tilgor6ir,  ef  ek  J>aettumz  vera  J)vilikr  ma3r  sem  Sturla/ 
Fatt  fannsk  Sturlu  um  or5  J)essi ;  en  J)6  skilSu  J>eir  skipulega.  F6r 
Sturla  J>a  til  D^rafjarSar,  ok  sva  f  ArnarfjorS  a  Alpta-m^ri.  Sturla 
faladi  Alpta-m/ri  at  Bjarna  Sverrissyni  til  handa  Oddi 8  Alasyni ;  en 
hann  vildi  eigi  selja.  Menn  Sturlu  folu8u  61pu  g68a  at  Bjarna; 
vildi  hann  hana  ok  eigi  selja;  en  J>a  hvarf  olpan,  ok  kenndi  Bjarni 
monnum  Sturlu;  en  J)eir  heitask  i  m6t.  Sturla  g£kk  J)a  at,  ok 
hrakti  J)a ;  en 9  61pan  fannzk  eigi.  M  kom  J)at  upp,  at  Bjarni  haf8i 
latiQ  fela  61puna.  Var6  Sturla  {)a  sva  rei5r,  at  hann  vildi  lata  drepa 
Bjarna.  Attu  menn  £a  hlut  at;  ok  kom  sva,  at  Bjarni  \6t  landit  at 
£vf  verdi  sem  Sturla  vildi.  SiSan  f6r  Sturla  heim  su8r,  ok  hafdi  bae8i 
or8it  g6tt  til  fjar  ok  virQingar. — £etta  sumar  eptir  var  kyrt,  ok  fri8r 
a  landi.  Var  Iftil  J)ingrei5.  Snorri  reid  eigi  til  {rings,  en  l^t  Styrmi 
prest  inn  Fr68a  rf8a10  me8  logsogu.  Nii  t6k  at  batna  me6  ^eim 

1  ut  aptr]  add.  B.  a  Thus,  hraeg  staerir,  B ;  hagsterir,  Cd.  3  siks]  conject. ; 
skaks,  Cd. ;  skaOs,  B.  « s£r]  sva,  B.  •  Gait]  here  begins  the  eleventh  vellum 
leaf.  •  Thus,  •  xi  tigi  c,'  vellum ;  ix  tigi,  B.  7  ok  skyldi  aptr  gjaldaz  bat  er 
raent  var,  add.  in  some  paper  MSS.,  but  neither  in  the  vellum  leaf  nor  in  B.  8  Oddi] 
0146  (!),  vellum  (badly).  9  en]  er,  B.  "  til  pings,  add.  B. 


i23o.]  ISLENDINGA  SAGA,  84.  299 

[II.  124:  v.  ii.] 

Snorra  ok  Sturlu;  ok  var  Sturla  opt1  i  Reykjaholti ;  ok  Iag3i 
mikinn  hug  a,  at  lata  rita  sogu-baekr  eptir  b6kum  ]peim  er  Snorri 
setti  saman.  l>etta  haust  f6r  Gu3mundr  biskup  vestr  til  Hnita- 
fjar3ar,  ok  J>a9an  nor3r  i  SteingrimsfjorS,  ok  aptr  til  Saurbaejar, 
ok  i  Hvamm  til  £6r3ar;  var  hann  ]pa  fjolmennr.  Komu  JDa  or9 
fra  Sturlu,  at  hann  vildi  eigi,  at  hann  faeri  lengra.  Reid  f>6r6r  J)a 
at  finna  Sturlu  a  f>orbergs-sta3i ;  ok  somSu  J)eir,  at  biskup  skyldi 
fara  norSr  Laxardals-hei6i 2,  en  Sturla  skyldi  lata  leggja  til  saudi  6r 
Dolum  a  Donu-sta3i  ok  [f]  Hjar3ar-holt,  ]par  sem  biskup  skyldi 
gista.  For  biskup  sfdan  nor9r  heim  till  Hola. 

£etta  haust  f6ru  VatzfirSingar  um  alia  Fjor3u  at  fa  til  buss  sins ; 
hof5u  JDeir  b3a6i  af  Sturlu  monnum  ok  sinum  slikt  er  {)eir  kvo6u  a ; 
voru  J>eir  [sumir]  vinir  Sturlu  er  |>at  fluttu  til  hans,  at  J)eir  mundi 
aldri  frjalst  h6fii3  strjuka,  er  vinir  hans  vaeri,  medan  forSr  vseri 
hof6ingi  i  fsafir6i.  Sturla  l^t  sem  hann  heyr3i  eigi  J)6tt  slikt  vaeri 
talat. 

Jon  murtr  hafoH  farit  utan  um  sumarit,  sem  fyrr  var  ritaS.  Hann 
kom  a  fund  Skiila  jarls,  ok  tok  hann  allvel  vi5  honum,  ok  gor6iz 
hann  hir6ma9r  ok  skutil-sveinn ;  var  hann  me6  jarlinum  um 
vetrinn;  hann  J)roska6isk  vel.  Um  varit  for  hann  til  Bjorgynjar, 
ok  fann  f>ar  Hakon  konung,  ok  aetlaSi  lit3  um  sumarit;  en 
konungr  gaf  honum  eigi  orlof.  Jon  var  J)a  mjok  fe-vani,  ok  gor8i 
lit  Odd  svein  sfnn  eptir  f£ ;  en  Ami  biskup  baud  Joni  til  sfn,  ok 
for  hann  a  biskups-gar6,  ok  hafSi  herbergi  fyrir  nor5an  Kristz- 
kirkju,  J)ar  er  nii  eru  presta-hus 4.  f'ar  svaf  i  herbergi  hja  h6num 
Gizurr  frorvaldzson,  magr  hans,  ok  J)jonostu-menn  J)eirra,  Simun 
kniitr,  ok  ValgarSr  GuSmundarson.  f'ar  var  ok  kominn  til  J6ns 
6lafr  svarta-skald,  sonr  Leggs  prestz ;  hann  var  felauss,  ok  hafdi 
Jon  tekit  hann  a  kost  sfnn.  teir  magar,  Gizurr  ok  Jon,  voru  med 
Hakoni  konungi  um  Jolin  sem  a8rir  skutil-sveinar ;  en  sidan  gengu 
J)eir  f  hjiik61b  a  konungs-gar3i.  ^at  var  eitt  kveld  nser  Geisla-degi, 
at  J)eir  magar  komu  6r  hjiikolbinum,  mjok  drukknir ;  ok  var  myrkt 
i  loptinu  ok  eigi  upp  gorvar  hvflurnar.  En  er  upp  kom  Ij6sit,  var 
Jon  flla  stilltr,  ok  amaelti  J)j6nostu-monnum.  Hann  (5lafr  skaut 
or8um  fyrir  J)a.  En  Jon  t6k  skidu  ok  slo  til  Olafs ;  en  Gizurr  tekr 
J6n  ok  heldr  h6num.  M  fekk  Olafr  handoxi,  ok  hoggr  i  hofu5 


1  opt]  longum  t>a,  B.  2  Thus  Res. ;  Laxardal,  Cd.;  nordr  i  Laxardal,  B. 

8  tit]  add.  B.         *  presta  gardr,  B. 


300  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.125:    V.  12.] 

J6ni ;  var  t>at  eigi  mikit  sar  ds^ndum.  Hann  J6n  brazk  vi6  hart, 
ok  spuroH  hvf  Gizurr  he'ldi  h6num  undir  hogg.  (5ldfr  hlj6psk l  6r 
loptinu,  ok  f^ll  aptr  [hjlemmrinn.  Gizurr  hlj6p 2  a  hlemminn  fyrst. 
En  er  hann  vissi  at  J6n  var  sdrr,  t>d  hlj6pu  {>eir  bd3ir  6r  loptinu 
eptir  h6num  (5lafi;  en  hann  var  J)d  undan  borinn.;  ok  nidmyrkr 
var  a.  Snoru  f>eir  J>d  aptr  i  loptid  ok  bundu  um  sarit;  le*t  J6n 
flla3  yfir  sdrinu  ok  var  d  fotum.  Leitu6u  J>eir  eptir  (3lafi  um 
myrgininn,  ok  fengu  hann  eigi  upp  spurSan.  J6n  geym5i  sin  Iftt ; 
f6r  1  ba8,  ok  drakk  inni  fyrst.  S16  {>a  i  verkjum,  ok  Iag5isk  hann 
niSr.  Hann  andaSisk  Agnesar-messu,  ok  var  jar8a3r  at  Kristz- 
kirkju  {>ar  sem  mi  er  songhus-veggrinn.  Gizurr  hafSi  ut  gripi  J)d, 
er  hann  haf6i  att,  um  sumarit  eptir. 

85.  Um  sumarit  eptir  vfg  J6ns  var  J>at  tiSenda  d  fslandi,  at 
Sighvatr  Sturluson  l^t  af  hondum  Hrafns-sonu  ok  t6k  J)eim  far  *  at 
Gasum ;  v6ru  J)eir  J>ar  vi8  skip  um  sumarit ;  en  J)d  f6ru  vingjarnleg 
orQ  me5al  J)eirra  brae6ra.  Rei6  Sighvatr  til  J)ings  um  sumarit,  ok 
fann  {)ar  Snorra,  br66ur  sfnn ;  ok  talask  J>eim  J)ar  vel.  Sturla  var 
ok  til  ^ings  kominn;  ok  var  ]pd  all-kaert  me5  ]peim  Snorra.  Um 
Jjingit  kom  f  Reykjaholt  ma8r  sd  er  Brandr  h^t ;.  hann  var  landz- 
horna-ma6r,  ok  var  J)d  kominn  at,  austan  6r  FjorSum.  Dagstyggr 
t6k  vi3  h6num  forkunnar-vel  ok  var  vi3  hann  inn  beinasti ;  var  me6 
J>eim  kaupa-mang  um  hesta  ok  klse3i.  Um  myrgininn  ba9  Brandr 
Dagstygg  fara  a  Iei5  me6  s^r.  feir  Dagstyggr  fara  upp  um  Ulfs- 
staQi.  Brand  ve'lti  hann  af  klaeSum,  ok  hj6  hann  bana-hogg,  er 
Dagstyggr  dr6  klaeSi  fyrir  andlit  seV.  T6k  Brandr  J)d  su3r  a  hei6i, 
ok  fann  Orm  Svinfelling  er  hann  rei5  a  {ring.  Ormr  haf3i  sendan 
Brand  til  hofu6s  Dagstyggi.  Kolr  hafSi  keypt  at  Ormi,  at  hann 
skyldi  Dagstygg  af  rada.  Ormr  rei5  a  J)ing  sfQ  um  kveldit,  ok 
hafdi  naer  hundra6  manna ;  en  f)6rarinn  br66ir  hans  var  fyrir  me9 
sex  tigi  manna.  Ormr  1&  segja  Sighvati  vfg  Dagstyggs ;  en  hann 
segir  Sturlu.  Gdkk  Sturla  £a  til  bu3ar  Snorra,  ok  var  hann  kominn 
i  hvflu  er  Sturla  klappadi  J>ar  d  durum.  KallaSi  Sturla  J)d  Snorra  i 
6lbu9,  ok  sag8i  h6num  J>ar  vlgit,  ok  bauS  h6num  sina  Ii3veizlu, 
slfka  sem  hann  vildi.  Snorri  kalla5i  J>d  til  brynju  sfnnar.  Hljopu 
menn  t>d  til  vdpna  um  alia  Valholl 5,  ok  t^orleifr  ok  hans  menn.  M 
kom  Sighvatr  i  bu3ina,  ok  ba9  Snorra  vera  stiltan  vel,  ok  auka 


1  Thus ;  liopz,  B ;  hljop,  Cd.          a  hljop]  f^ll,  B.          8  ilia]  litt,  B.         4  fari,  B. 
8B;  Vallholl (!),  vellum  and  Br. 


i23i.]  fSLENDINGA  SAGA,  85,  86.  301 

[11.126:  v.  13.] 

eigi  vandrse&i.  Snorri  kva9  vel,  at  J>a  reyndi  hverir  {)ing-rfkastir 
vaeri ;  kvad  Orm  lengi  hafa  ofundat  saemS  sina.  Sighvatr  l£zk  vera 
sva  mikill  vin  Orms,  at  hann  vildi  eigi  lata  hrekja  hlut  bans  f>ar  a 
J)ingi,  'Ef  hann  b^6r  bo6  J>au  er  mdr  J>setti  saemileg  V  Ge'kk 
Sighvatr  J)a  til  Orms,  ok  bjoggusk  J)eir  f>6rarinn  braedr  ]pa  vi6  f 
buSar-virki  Orms.  Sighvatr  spurSi  hvat  jpeir  baerisk  fyrir.  f>eir 
segja,  at  J)eir  setla9u  at  verjask  J>a3an.  Sighvatr  kvad  J)at  6ra3 ; 
'  Hefir  Snorri  meirr  en  J)rjii  hundrud  manna ;  en  vit  Sturla  hofum 
enn  nokkurn  afla,  ok  muriu  vit  eigi  vi3  Snorra  skiljask  at  sinni. 
Vil  ek,  Ormr,  at  ]DU  bj66ir  Snorra  sjalfdsemi;  vil  ek  me6  J)vf 
ganga,  ok  heimta  J>a  fram  J)inn  hluta  si6an/  Gengu  J)eir  Ormr 
brae6r  |>a  a  tal,  ok  ba6  forarinn  Orm  at  sja  fyrir  hlut  J)eirra  sem 
hann  vill.  Ormr  t6k  J)d  til  or3a :  '  Ek  aetla  vel  vera,  at  Snorri  meti 
sjalfr  svivir5ing  sina ;  gori  J)a  mikla,  ef  hann  vill  Jmt ;  en  J)a  nokkuru 
minni,  ef  hann  vill  J)at;  man  tfund  min  eigi  ]pverra  vi5  J>etta.' 
Eptir  J)at  gengu  J)eir  til  fundar  vi6  Snorra;  haf5i  hann  fylkt  a 
hrauninu  me6al  Valhallar  ok  Allzherjar-bu3ar.  St63  Snorri  i  midju 
H6i  sinu ;  ok  \6t  hann  gora  kvf,  J)ar  sem  J)eir  Ormr  skyldu  ganga 
til  handsalanna 2.  Ormr  ge"kk  i  kvfna  ok  £>eir  brse6r;  ok  hand- 
sala6i  Ormr  Snorra  sjalfdsemi ;  Idzk  hann  [l?at]  gora  fyrir  svivirding 
J)a  er  honum 3  J)6tti  gor  til  sin ;  en  Dagstygg  le*zk  hann  ekki  vilja 
baeta,  sekjan  mann.  Snorri  gor3i  fj6ra  tigi  hundrada;  ok  haf9i 
Kolr  J>at  heiti6  at  gjalda. 

86.  GuSmundr  biskup  kom  norSan,  ok  haf6i  verit  me5*  Snorra 
um  jpingit  me9  mikla  sveit.  Snorri  rei6  af  J)ingi,  ok  J)eir  badir 
saman  ok  Sturla.  tar  var  ok  Kolbeinn  Sighvatzson  ok  (5raekja 
Snorrason,  ok  skyldu  jpeir  ba6ir  vera  heima-menn  Sturlu ;  ok  f6ru 
til  SauSafellz  me5  h6num.  GuSmundr  biskup  f6r  ok  vestr  af 
£>ingi.  Me6  h6num  var  prestr  sa,  er  Dalkr  hdt;  hann  kalladisk 
vera  laeknir  g66r  ok  atgorda-ma6r  at  meinum  manna.  En  er  biskup 
gisti  at  Borg,  J)a  var  talat  um  hvart  Dalkr  mundi  n5kkut  kunna  at 
gora  at  sjiiknaSi4  Hallberu;  h6n  var  J)a  mjok  sjuknud5.  Ddlkr 
l^zk  kunna  at  gora  henni  laug  J)d  er  henni  mundi  batna  ef 
h6n  fengi  stadizk.  En  h6n  var  ftis  til  heilsunnar,  ok  vildi  h6n 
haatta  d  laugina.  Eptir  J>at  r^9  hann  til  prestrinn  at  gora  laug- 
ina;  en  h6n  f6r  f.  Si6an  v6ru  borin  at  henni  klseSi;  s!6  J>a 
verkinn6  fyrir  brj6sti3,  ok  andadisk  h6n  litlu  siQarr.  En  er  f>at 

1  saemileg]  add.  B.  2  festunnar,  B.          3  h6num]  Snorra,  B.  4  meini,  B. 

I  soknu5,  vellum ;  so  also  Res. ;  kronk,  B.         6  verkjum,  B. 


302  STURLUNGA  SAGA.     VIL  [A.D. 

[11.127:  v.  14.] 

spurdi  Kolbeinn  ungi,  reid  hann  sudr  um  land,  ok  bad  Helgu 
Ssemundar  d6ttur;  ok  var  h6n  gipt  h6num.  Lftlu  adr  hafdi 
Halfdan  Ssemundarson  fengit  Stein varar  d6ttur  Sighvatz,  ok  bjoggu 
J)au  at  Keldum.  Vildu  J>eir  allir  Averjar  hann  helzt  til  hofdingja ; 
en  Halfdan  var  6hlutdeilinn,  ok  h^lt  s£r  Iftt  fram  um  fiesta  hluti. 
Bjorn  Saemundarson l  bj6  lp£  i  Gunnarsholti ;  hann  he'll  s6r  mest 
til  mannvirdingar  J>eirra  braedra.  £eir  Haraldr  ok  Vilhjalmr  bjoggu 
f  Odda 2 ;  en  Andreas  at  Eyvindar-mula,  ddr  hann  kaupir  Skard  it 
ytra3  at  Katli  torlakssyni ;  Philippus  bj6  at  Hvali;  ok  v6ru  J)eir 
allir  braedr4  g6dir  baendr;  en  mikit  var  heimt  at  J)eim  fyrir  sakir 
fedrs  f>eirra.  Hrafns-synir  voru  vid  skip  um  sumarit,  sem  fyrr  var 
ritad  ;  J>eir  l&u  ut,  ok  urdu  aptr-reka  undir  Grfmseyju.  Par  var,  er 
J>eir  komu  at,  mjok  skerj6tt,  ok  skutu  J>eir  bad.  Hlj6pu  J)eir 
Einarr  ok  Grfmr  f  bat  ok  foru-nautar  J)eirra  allir,  nema  GuSmundr 
ok  nokkurir  Austmenn.  teir  t^ndusk  allir,  en  skipit  he'lz  ok  var 
upp  skipat5. 

87.  I'etta  sumar  k6mu  {)eir  ut  a  Eyrum,  Gizurr  frorvaldzson  ok 
f(61agar  hans  J>eir  er  verit  hof3u  f  Noregi  um  vetrinn ;  sog3u  JDeir  ut 
vfg  J6ns  me5  J>eim  atburdum  sem  verit  hofSu.  Reid  Valgardr 
Gudmundarson  i  Reykjaholt  ok  segir  Snorra  tfdendin;  ok  J)6tti 
Gizuri  hann  bera  s^r  ekki  mjok  soguna.  En  er  frorvaldr  Gizurar- 
son  vard  varr  vi5  or6r6m  J)ann  er  a  le*k  um  vfg  J6ns,  lagSi  hann 
fund  meS  J>eim  Snorra  ok  Gizuri.  Ok  a  J)eim  fundi  svardi 6  Gizurr 
fimtar-d6ms-ei6,  at  hann  hefdi  f  ongum  ra6um  e6a  vitordi  verit 
med  6lafi 7  vid  J6n ;  ok  hann  vildi  J>a  r^ttum  skilnaSi  skilja  f  alia 
sta6i.  Snorri  l£t  sdr  J>at  \>vi  allt  vel  skiljask  er  Gizurr  sag&i.  Foru 
J>au  Ingibjorg  J)a  til  einnar  vistar;  ok  var  {>eirra  hjuskapr  jafnan 
6haegr ;  ok  sog6u  menn,  at  h6n  ylli  J>vf  meirr  en  hann ;  en  Jx5  v6ru 
astir  miklar  af  henni 8.  !>eim  varQ  nu  barns  audit,  ok  h^t  sveinn  sa 
J6n,  ok  lifdi  skamma  stund.  Eptir  J)at  dr6  til  ins  sama  um  sam- 
l>ykki  Jjeirra ;  ok  attu  ^>eir  allan  hlut  f  at  semja  med  JDeim,  f'orvaldr 
ok  Snorri ;  ok  gafu  J>eim  til  samj)ykkis,  sfn  tuttugu  hundrud  hvarr 
J)eirra;  ok  var  J>6  sem  ekki  gordi.  Ok  kom  £vi  sva  sfdarr,  at  {>at 
kail  var  a,  at  skilnadr  J)eirra  vaeri  gorr.  Gudmundr  biskup  for  ut 
um  sveit  um  sumarit.  f>etta  var  kallat  Sand-sumar,  J)vfat  eldr  var 
uppi  fyrir  Reykjanesi  f  sjanum,  ok  var  grasleysa  mikil.  En  er 

1  Saemundarson]  add.  B.  3  i  Odda]  add.  B.  3  it  ytra]  add.  B.  *  braSr] 
add.  B.  8  um  haustia,  add.  B.  «  S6r,  B.  »  Here  ends  the  eleventh  vellum 
leaf.  8  en  fco  unni  hon  honum  mikit,  B . 


i23i.]  fSLENDINGA  SAGA,  87,  88.  303 

[II.  128,  129:  v.  15.] 

GuSmundr  biskup  kom  i  sveit  fcorSar  Sturlusonar,  fe*kk  hann  til 
Sturlu  son  sinn  at  fara  me8  biskupi  ok  skipa  folki  bans  a  gistingar ; 
J)viat  J)a  var  mannfjol3i  mikill  me3  honum.  Hann  var  fluttr  af 
Eyri  a  skipi  J)vi  er  Langhiifr  heX  ok  annarri  ferju  mikilli  116  bans l 
til  Bjarnar-hafnar ;  ok  sva  til  Helgafellz.  £a9an  var  hann  fluttr  til 
Eyrar  til  Pals  prestz  Hallzsonar.  En  er  hann  var  J>ar,  kom  Jmngat 
Sturla  Sighvatzson,  ok  Kolbeinn  ok  (5raekja,  ok  ruddu  J)eir  fra 
honum  flestu  f61ki  ;  en  hann  let  biskup  fara  til  Dala,  ok  sva  nor3r 
Haukadals-skar3,  ok  sva  f  s^slu  sina.  Um  haustid  for  yfir  land  allt 
s6tt  sii  er  kollu9  var  hettu-sott.  Af  henni  anda6isk  Ingimundr  J6ns- 
son,  ok  mart  annara  manna2,  er  hann  var  i  for  me9  Snorra  fyrir 
sunnan  land.  Hann  atti  J>a  bu  i  Skaney  at  Reykjadal  inum  nyrdra, 
ok  var  fylg8ar-ma8r  Snorra. 

88.  f>eir  Oraekja  Snorrason  ok  Kolbeinn  Sighvatzson  f6ru  baSir 
i  brott  fra  Sau8afelli  um  haustio" ;  for  Kolbeinn  norSr  til  fodur  sins 
ok  var  J)ar  um  vetrinn.  En  um  varit  hofSu  {)eir  feSgar  heimildir  a 
Grenja6ar-sto6um  af  Joni  Eyjolfssyni  f  MoSrufelli ;  ok  gorQi  Kol- 
beinn Sighvatzson  J)ar  bii  saemilegt ;  ok  re9usk  J)a  Hrafns-synir  til 
hans,  ok  voru  me5  honum  nokkura  vetr  si6an.  (3rsekja  f6r  i 
Reykjaholt,  ok  var  J>ar  um  vetrinn;  J)a  var  Q>ar]  sveitar-drattr 
mikill.  M  var  Klaengr  [Bjarnarson]  a  sextanda  vetr;  haf6i  hann 
sveit  aSra.  Voru  J>eir  me8  honum :  Gu6mundr  Asbjarnarson,  Kari 
son  Ketils  abota,  Sturla  Sveinsson,  Tanni3  Finnbogason,  ok  enn 
fleiri.  En  me8  Orsekju  var  ValgarSr  Styrmisson,  EdvarSr  Gu9- 
laugsson,  Tafl-Bergr,  ok  enn  fleiri.  tetta  haust  foru  Vatzfir3ingar 
enn  um  FjorSu  vi3a  at  fa  til  bus  sfns ;  ok  J)6ttusk  vinir  Sturlu  Jrar 
mjok  ku!6a  af  kenna.  Kom  J)a  vestan  ^ordr,  son  GuSmundar 
Sigrf5ar-sonar,  ok  sag6i  [Sturlu]  mikit  fra;  ok  sogSu  sumir  at 
hann  fser6i  eigi  mjok  f  J)ur8.  En  Sturlu  fannsk  fatt  um.  Um 
vetrinn  eptir  J61  sendi  Snorri  bo8  I)6r8i  br65ur  sfnum  ok  Bo5vari 
syni  hans,  at  J)eir  skyldi  koma  su5r  til  hans  at  heimboSi,  {>vfat  hann 
vildi  ]pa  treysta  vini  sina.  Var  ]pat  fyrir  J>vi,  at  horfdi  til  deilu  med 
J)eim  Kolbeini  um  arf  Hallberu  ok  go3or3  fyrir  nor5an  land.  En 
er  J)eir  koma  su3r,  J)a  var  J)ar  fyrir  Sturla  Sighvatzson  ok  var  J>ar 
fogr  veizla.  En  a3r  J)eir  fseri  brott,  J)a  taladi  Snorri  til  Sturlu,  ok 
ba8  hann  selja  VatzfirSingum  grid ;  J>viat  hann  16zk  vilja,  at  J)eir 
ksemi  J)ar  fyrir  Fostu.  Sturla  kva6  Snorra  vita  at  J)eir  v6ru  sattir, 

1  lift  hans]  add.  B.         2  ok  mart — manna]  add.  B.         3  Tanni]  B ;  Mani,  Cd. 


3o4  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  130:  v.i6.] 

ok  kvad  J>a  eigi  grida  £>urfa.  Snorri  l£zk  vita,  at  orda-sveimr 
margr  fseri  a  medal ;  ok  kvazk  eigi  vita  hvart  hann  kallar  allt 
haldit.  *Vil  ek  ok  eigi  til  f>ess  hsetta,  at  JDeir  fan  grida-lausir.' 
'  Se*r  ek  nu,'  segir  Sturla,  '  at  \>6r  {>ykkir  £eir  eigi  allt  haldit  hafa ; 
mun  ek  nu  lata  {)ik  fyrir  sja  um  grid ;  en  lata  bond  mma  fram  sem 
J)u  vilt.'  Sldan  t6ku  J)eir  hondum  saman,  ok  maelti  Snorri  fyrir 
gri6um.  f>6rdr  maelti  til  Snorra  br66ur  sins:  'Eigi  J)6tti  me*r 
Sturla,  fraendi  okkarr,  med  t>eim  svip  er  m6r  gaetisk  at  medan  J)it 
settud  gridin.'  'Ekki  man,J>at/  segir  Snorri,  'allvel  man  Sturla 
grid  halda/  Eptir  J)etta  sendir  Snorri  menn  til  Vatzfjardar,  ok  baud 
J)eim  braedrum  sudr  fyrir  Fostu.  Var  J)at  orendi,  at  hann  vildi 
treysta  f>a  til  Ii6s  vi6  sik  um  sumarit  eptir.  fat  var  ok  maelt,  at 
J)eir  mundu  fa  systra  Hallveigar,  er  J)a  v6ru  me6  Snorra,  fdridr  ok 
ValgerSr.  fann  tfma  er  Snorra  var  J>eirra  vestan  van,  sendi  hann 
Oraekju  son  sinn  f  m6ti  J)eim  vestr ;  kom  hann  i  Sselingsdals-tungu 
ok  beid  f>eirra  {)ar  viku.  En  J)eir  komu  eigi.  F6r  6raekja  J)a 
sudr  heim. 

89.  torvaldz-synir  foru  vestan  a  Fostu,  ok  atu  dagverd  a  Sta6ar- 
h61i  Dr6ttins  dag  eptir  Saelu-daga ;  en  ri6u  um  kveldit  i  Hjardar- 
holt.  £ar  bj6  J)a  Torfi  prestr  Gudmundarson ;  hann  sendi  um 
n6ttina  Magnus  Kollzson  til  Saudafellz  at  segja  Sturlu  um  ferdir 
l>eirra  sem  hann  hafdi  maelt.  Torfi  prestr  bad  f>ess,  at  J)eir  brae&r 
skyldi  rida  til  Saudafellz  ok  finna  Sturlu. — '  Fyrir  J)vi/  segir  hann, 
1  at  nu  hafa  ordit  greinir  nokkurar  sf dan  J)^r  saettusk ;  farit  J)dr  ok 
nu  til  jDeirra  manna  er  eigi  hafa  verit  vinir  Sturlu,  ]}6tt  nu  s^  skipu- 
lega  latid.  Er  J)at  ok  maelt,  at  hann  hafi  r6t  verit  undir  JDessum 
hlutum  er  til  saetta-brigda  hafa  ordit ;  kann  vera,  at  Sturlu  J)ykki 
J)^r  eigi  triilegir,  ef  1p6r  finnisk,  allir  samt.  Vil  ek  bj6dask  til  at 
fara  i  milli  ydar,  ok  finna  Sturlu ;  vaentir  ek,  at  J>a  muni  semjask 
raedur  ydar  ok  vinatta;  mun  ek  taka  grid  af  Sturlu  til  handa  ydr  af 
n£ju.  Bid  ek  ydr  fyrir  Guds  sakir,  at  \>6r  takit  petta  af ;  ok  munu 
vel  fara  ydur  skipti,  ef  ^r  s&ekit  hann  af  vinattu  heim.  Ma  ek 
t>etta  {)vf  i  trausti  maela,  at  vit  Sturla  hofum  {>etta  talat  [adr]  ef  \>6r 
faerit  vestan.  En  ef  J^r  vilit  t>etta  eigi,  t>a  bid  ek,  at  JxSr  sniiit  vestr 
aptr,  eda  nordr  um  heidi,  ok  sva  sudr  Holta-vordu-heidi ;  en  haettid 
eigi  til  at  rfda  um  Dali,  ef  $6r  vilit  onga  vingan  s^na  Sturlu. 
Megut  J)^r  svd  aetla,  at  h6num  muni  skapraun  i  reidum  ydrum 
medan  sva  biiin  standa  mal  ydur.'  !>6rdr  segir,  at  {)eir  munu  J)eim 
gridum  hlfta  er  Snorri  t6k  til  handa  J)eim;  kolludusk  ok  eigi 


i232.]  fSLENDINGA  SAGA,  89.  305 

[II.  131:  v.  16.] 

mundu  aptr  hverfa ;  en  f>at  kollu6u  J)eir  amaelis-samt  at  rf3a  eigi 
Iei5  sma ;  kva6usk  J>eir  eigi  mundu  finna  Sturlu,  ef  hann  faeri  eigi 
til  m6tz  vi6  J)a.  Torfi  sagdi  Sturlu  vita  um  fer6ir  J>eirra  *.  '  Ekki 
munu  v6r  leynask  um  Dali/  segir  Snorri,  '  Jw'at  veV  kollumk  sattir 
vi6  Sturlu/ 

i»a  er  Sturla  haf6i  tekit  ti'Sendi  af  Magmisi  um  fer5ir  f>orvaldz- 
sona,  J)a  sendi  hann  Magnus  upp  f  Haukadal,  ok  stefndi  ofan 
monnum  J)eim  er  h6num  Iika6i ;  sendir  ok  menn  til  Hor8adals  ok 
vfSara  um  Dali,  ok  stefndi  monnum  at  se*r.  Um  morguninn  snimma 
st63u  VatzfirSingar  upp  i  HjarSarholti,  ok  kva6  Snorri  hafa  mart 
fyrir  borit  um  n6ttina.  fcdrdr  kva6  eigi  drauma  skyldu  marka ;  ok 
ba6  J)a  rf3a.  Vigfiiss  Ivarsson  var  f  for  me8  f>eim  braeSrum,  heima- 
ma6r  Sturla.  feir  ri5u  {>ar  til  er  J>eir  komu  til  Mi5ar 2  fyrir  ne5an 
virki ;  reiS  J)a  Vigfuss  fra  ok  heim.  Sturla  st65  i  durum,  er  hann 
kom  heim,  me5  nokkura  menn ;  heilsaSi  hann  Vigfusi ;  ok  ge*kk 
til  stofu  fyrir  Vigfusi,  ok  spur6i  hann  tidenda ;  en  hann  segir  slfk 
sem  v<5ru,  ok  festi  upp  vapn  sin.  SiSan  var  Vigfuss  laestr  f  stofu  ok 
konur  hja  honum,  ok  f'jdstarr  Austma3r  ;  en  J>eir  t6ku  vapn  hans. 
Ok  er  hann  vissi  hvat  tftt  var,  J)ol3i  hann  all-ilia  ok  var  illr  vi6- 
skiptis.  Ovaert  var  Sturlu  er  J)eir  ri5u  fyrir  ne6an  baeinn,  en  J)a 
v6ru  engir  menn  komnir.  fceir  f  sfir3ingar  tolu6u  um,  er  J>eir  ri6u 
fyrir  ne8an  baeinn,  at  kyrrlegt  vaeri  d  baenum  ok  mann-fatt  vaeri 
heima.  Ri5u  J)eir  J)a  yfir  a,  ok  til  horna-gar6z  er  st66  undir 
hli6inni  ni8r  fra3  Hundadal,  ok  adu  {)ar.  Halldorr  fra  Kvenna- 
brekku  kom  fyrstr;  ok  ba3  hann  Sturlu  hafa  J)ol  vi3,  ok  bi5a 
manna  sinna,  en  eiga  ekki 4  undir  6vinum  sinum.  f  J)vi  komu  J)eir 
Hallr  Arason  nfu  saman  me5  Magnusi.  F6ru  J)eir  Sturla  J>a,  ok 
v6ru  sextan,  ok  hof3u  atta 5  hesta  ok  ri3u 6  tvimenning.  En  er 
J>eir  koma  til  Erpssta8a,  J)a  maelti  Sturla  til  J>eirra  Halldors :  *  Vilit 
pe'r  heyra  draum  mfnn,  ok  gora  6r  nokkut?'  'Ja/  sag8i  hann 
Halldorr.  '  £at  dreymdi  mik '  [segir  Sturla],  '  at  ek  t>6ttumk  hafa 
morbjuga-hlut  i  hendi  heitan,  ok  af7  sneisar-haldit.  Ek  J)6ttumk 
re"tta8  millum  handa  m^r;  ok  J)a  er  ek  haf3a  r^tt9,  gaf  ek  ySr 
ollum  at  &a  af.  Ek  J)6ttumk  vita,  at  sja10  ti6  var  sem  mi  er/ 

1  In  B  the  last  two  speeches  are  in  'oratio  directa:'  'Jjeim  griSum  munum  vit 
hlita  er  .  .  . ,  en  J)at  man  oss  a  .  .  . ,'  and  '  veit  Sturla  allt  um  fer&ir  y5rar.'  2  yfir 
Mi3a,  B  (erroneously).  s  leitinu  ofan  fra,  B.  *  allt,  add.  B.  6  B ;  sjau,  Cd. 
6  ollum,  add.  B.  7  mors  biuga  hlut  ...  ok  var  af  snibit,  B.  8  r^tta]  slita  bat  i 
sundr,  B.  9  ok  ba— r6tt]  oni.  B.  w  sja]  B ;  bessi,  Cd. 

VOL.  I.  X 


3o6  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  132:  v.  16.] 

'  Audsser  er  draumr,'  sagdi  Halld6rr  ;  '  £>ar  muntii  r&ta  hlut  {>fim ; 
kann  vera,  at  {>ii  gefir  oss  nokkura  bergi-bita  af,  adr  tetti  fundi 
l>essum.'  '  Vera  ma,  at  sva  seY  segir  Sturla ;  ok  h!6  at.  f>eir  tala 
nu  um  vid  stakkgardinn,  hvat  manna-for  vera  mundi  upp  med 
fjallinu.  f>6ralfr  b6ndi  6r  Hundadal  var  £>ar  vid  gardinn  ok  svarar : 
1  Eigi  veit  ek  manna-ferda  van,  ef  Saudfellingar  fara  eigi  til  laugar  f 
dalinn  upp.'  f>eim  brae6rum  var  tidraett  um  manna-forina.  Sa 
J)eir  J^a,  at  sniiit  var  d  Kvfganz-eyri  ofanverda  \  ok  sva  yfir  ana  £ 
Hundadals-eyrar.  i>6ttusk  J)eir  J>a  vita  at  6fridr  var.  Leita  f>eir 
braedr  £>a  rads  vid  sina  menn  hvat  til-taekilegast  vaeri.  Logdu 
menn  J>at  til,  at  {>eir  skyldi  undan  rfda ;  en  f)6r3r  Iag3i  J>at  til,  at 
Snorri  ri6i  undan  inum  bezta  hesti ;  kallaSi  se'r  J)at  vaenst  til  gri6a 
ef  hann  baeri  undan.  En  medan  J)eir  toluSu  {>etta,  bar  J>a  Sturlu  at 
til  hlifiarinnar  fyrir  ofan  garSinn.  Var6  J)a,  sem  jafnan,  at  jDeim 
vard  seint  um  tiltekjur,  er  6r  vondu  dttu  at  ra6a;  en  hina  bar 
skj6tt  at,  er  skeleggir  v6ru,  ok  skunda 2  sfnni  fer6.  M  er  Sturla 
kom  a  holtid  fyrir  ofan  stakkgarSinn,  sendi  i'drSr  f'orvaldzson 
mann  at  kalla  f'orkel  prest  ]pangat  til  tals  vi3  J)a.  Ok  er  hann 
kom  J)ar,  spurdi  P6rdr  me6  hverju  efni  Sturla  hef6i  for  J>essa  gort. 
{Hann  svarar] :  '  Eigi  veit  ek  gorla,  en  6fri3leg  J)ykki  m^r  sem 
vera  muni.'  'Hvat  finnr  hann  til  saka?'  segir  frordr.  « Saetta-rof 
morg,'  segir  prestr.  '  Nu  vil  ek,  prestr/  segir  i'orSr,  '  at  J)U  farir  til 
Sturlu,  ok  flytir  orendi  var,  at  hann  triii  eigi  at  J)at  sd  sakir,  er 
f>6rdr  GuQmundarson  1/gr  a  oss.'  F6r  forkell  prestr  f>a  at  finna 
Sturlu,  ok  segir  h6num  rse3u  J)eirra,  at  '  ^orSr  af-sakar  sik  um  oil 
afbrigSi  viQ  J)ik,  Sturla.'  Nu  ganga  menn  a  milli  um  stund,  ok 
leita  um  saettir.  Beid  Sturla  sva  J)eirra  manna  er  eigi  varu  komnir ; 
enda  vildi  hann  heyra  hvat  bo5it  vaeri.  Ok  J>a  er  hann  se'r 
HorSdaeli  fara,  J>a  sendi  Sturla  forkel  prest  til  fundar  vid  J)a  brae6r, 
ok  bad  J)i  skriptask,  ok  buask  vi6,  ef  {)eir  vildi  verjask ;  segir,  at 
£a  mani  eigi  grida  kostr.  Ok  er  J)eir  heyrdu  t>etta,  J)a  skriptast 
l>eir.  En  Snorri  Magnusson  ok  Hallbjorn  Kalason,  heima-menn 
Snorra  Sturlusonar,  gengu  ut  af  garSinum ;  J)vf  at  &6r6r  Grfmsson 
kalladi  Snorra  f^laga  sfnn  til  tals  vid  sik.  Ldt  {>6r3r  sem  hann 
mundi  leita  um  saettir,  ok  triidi  Snorri  J>vi.  En  J>eim  gafsk  odru- 
vfs;  l>vkt  f>6r6r  t6k  hann  ok  \6t  halda  h6num,  en  Sturla  tet  halda 
h6num  Hallbirni.  fa  v6ru  t>eir  dtta  eptir  f  gardinum  :  J>eir  braedr 
tdrdr  ok  Snorri ;  var  hann  atjan  vetra ;  hann  var  vsenn  madr  ok 

1  at  menninir  snero  ofan  A  Qviganz  eyri  ofanverSa,  B.       2  ok  skundodo  {)6,  B. 


i232.]  fSLENDINGA  SAGA,  90.  307 

[II.  133,  134:  v.  17.] 

Ij6ss  a  bar,  ok  re'tt-harr,  vel-vaxinn,  ok  kurteiss  f  fer8 ;  hdr  me6al- 
ma6r  at  jofnum  aldri ;  frseknlegr,  heit-fastr,  fagr-or5r ;  ok  kalla6i 
mjok  '  sinn '  Jmnn  er  hann  talaSi  viQ ;  6hlutdeilinn ;  en  ef  hann 
Iag6i  til  nokkut  J)a  vard  hann  at  ra8a,  hvart  er  hann  atti  vi5  f>6r3 
br63ur  sinn  e6r  a8ra,  ella  fylgcft  ber  6gaefa l.  f'drdr  var  bar  ma6r 
ok  her8i-brei8r,  nef-ljotr,  ok  J>6 2  vel  farinn  i  andliti  at  o3ru  ;  mjok 
eygfir  ok  fast-eygr,  Ij6s-jarpr  a  bar  ok  fagrir  lokkarnir3,  g63r 
vidmaelis  ok  bli3r ;  skapmikill,  ok  liklegr  til  hof6ingja.  Sva  sag6i 
Sturla,  at  sa  J>yrfti  seV  eigi  til  mann-vir8ingar  at  setla  e3r  rikis  f 
Vestf]6r6um  er  i  Dolum  saeti,  ef  £6181  vaeri  f  fsafir6i.  ^ordr 
Heinreksson  var  inn  J)ri5i;  hann  var  sknif-harr4,  ok  freknottr; 
mjok  eyg6r,  ok  fram-mynntr,  Iang-nef]a8r,  nser-synn,  riS-vaxinn, 
ok  J)6  vasklegr  ma6r.  Inn  fjordi  var  Snorri,  son  Loptz  Markus- 
sonar ;  hann  var  litill  ma6r  ok  svartr,  ok  vel  farinn  i  andliti,  kur- 
teiss um  hendr  sinar,  ok  um  allt  gorr  at  se'r.  forsteinn  Gellis  son 
Hoskuldz  sonar  var  inn  fimti,  lagr  ma5r  ok  svartr,  opin-eygr  ok 
mjok  eygSr,  ok  mjok  knalegr,  ok  Ii6a6isk  harit.  f'ar  voru  tveir 
synir  Hjalms ;  var  Atli  lagr,  ok  bringu-brei6r,  vel  vaxinn,  ok  nef- 
ljotr  ok  sama-g66r 5.  {»orm66r  var  mikill  ok  knalegr,  fer-strendr  f 
vexti,  staSfastlegr,  Ijos-jarpr  [a  bar].  Hinn  atti  [ma3r]  var  torkell 
Magnusson ;  hann  var  lagr  ok  digr,  ok  ]p6  framlegr  ma9r.  i'essir 
menn  v6ru  me6  J>eim  brseSrum  i  garSinum 6. 

90.  M  er  J)eir  brae8r  vita  kost  sinn,  ok  ekki  fridar  van,  ok  v6ru 
allir  skripta6ir,  Jm  skipask 7  J)eir  til  varnar ;  J)viat  J)eir  vildu  fyrir 
ongan  mun  upp  gefask;  sogSu  J)at  betra  til  frasagna  um  hrf3. 
tordr  forvaldzson  ok  f'orSr  Heinreksson  vor5u  J)ann  hlut  gar6zins 
er  til  fjallz  vissi,  ok  naest  J)eim  Sturlu  var ;  var  J)a3an  bezt  at  saekja, 
en  6haegst  at  verjask.  Til  hsegri  bandar  f)eim8,  i  ]pann  hlut 
garSzins  er  fram  vissi  til  baejar,  var  formddr  Hjalmsson  ok  J'orkell 
verpill ;  en  f  J>ann  hlut  gar8z  er  til  arinnar  vissi,  var  Snorri  {>orvaldz- 
son  ok  Snorri  Loptzson ;  var  J)ar  6hsegst  ats6kn  vi6  at  koma ; 
en  J)ann  hlut  gardz  er  til  Hundadals  vissi,  vor6u  J>eir  torsteinn 
Gellisson  ok  Atli  Hjalmsson.  Ok  nil  er  HorSdalir  ri6u  neSan 
me3  a,  tok  Snorri  frorvaldzson  til  or5a :  '  Hvf  saeki  J)^r  nu  eigi  at  ? 
nii  bi3u  v6r  bunir,  ok  J>arf  eigi  at  J)aefa  oss  lengr  i  J>essu ;  en  ef  jpe'r 
bfdit  J)eirra  er  hdr  fara  ne6an  med  anni,  J)a  man  J)at  sannask  er 

1  oharfa,  B.  a  ^o]  add.  B.  *  ok  lifabiz  i  locka,  B.  *  skrofharr,  B. 

5  sama-godr,  ok  J)6  nef-ljotr  nokkut,  B.  e  J)essir — garSinum]  om.  Cd. ;  add.  V, 

7  skipa,  Cd. ;  skipu5uz,  B.         8  J>eim  |>6r3i,  B. 

X  2 


3o8  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[11.135:  v.  17.] 

mselt  er,  at  Sturla  J>orir  litt  at  haetta  d  jafnadar-fundi  vid  oss/ 
Sturla  svarar  brosandi  ok  stillilega :  '  f>ess  munum  ve*r  nu  vid  nj6ta 
er  ve>  hofum  nu  vald  meira  en  JxSr ;  en  svd  lizk  m6r  £  £d  menn  er 
f>ar  eru  f  gardinum,  sem  ek  muna  J>a  menn  i  mfnum  flokki  marga 
hafa,  er  standa  maetti  jafn-faetis  ydr,  J)6tt  eigi  s6  brekku-munr  l ;  en 
bins  man  ek  gaeta,  at  v6r  faim  ekki  mein  af  ydr ;  en  ek  aetla  J)6  at 
kj6sa  menn  af  y5r,  J)a  er  ek  J>ykkjumk  mestar  sakir  vid  eiga/ 
Snorri  kvad  eigi  vist,  hversu  J>at  taekisk.  Pa.  kom  Lauga-Snorri  ok 
Horddaelir.  Skipadi  Sturla  f>a  til  atgongu,  ok  le*t  brj6ta  upp  grj6t 
af  holtinu  2  £>ar  er  J)eir  st6du  a.  Skyldi  Lauga-Snorri,  ok  sveit  med 
h6num,  ganga  JDar  at  gardinum  er  l>6rdr  fcorvaldzson  var3  fyrir. 
f»6rdr  Gudmundarson 4,  ok  sveit  med  h6num,  g^kk  J)ar  at  er  f)orm6dr 
Hjdlmsson  var  fyrir.  Halld6rr  fra  Kvenna-brekku  ok  Haukdaelir  6 
gengu  J>ar  at  er  J)eir  Snorrarnir  v6ru  fyrir.  Eirekr  birkibeinn,  ok 
sveit  med  h6num,  gengu  JDar  at  er  J>eir  Atli  v6ru  fyrir.  I'orkell 
prestr,  ok  menn  me6  h6num,  gasttu  J>eirra  er  haldnir  v6ru.  Sturla 
sjalfr,  ok  menn  nokkurir  med  honum,  g£kk  hja,  ok  skipadi  til  J)ar 
er  h6num  J)6tti  mest  £>urfa.  Skagi  inn  hvfti  Austmadr  var  med 
Sturlu,  hann  hafdi  handboga ;  ok  bad  Sturla  hann  skjota  f  gardinn. 
Hann  gordi  sva,  ok  skaut  tveimr  orum  edr  J)rimr,  ok  flugu  eigi 
haettlega ;  ok  geigadi  JDat  allt ;  hann  var  J)6  mikill  bogmadr. 
Sturla  drap  bogann  6r  hendi  h6num,  ok  kvad  eigi  gagns  van  at 
fyiu  J)eirri.  Nu  var  gengit  ollum-megin  at  gardinum  ok  s6tt  med 
grj6ti ;  en  fair  gengu  sva  naer,  at  vapnin  taeki  saman ;  var  J)at 
6vida  gardzins  at  vapnum  matti  saekja.  Sturla  gekk  um  it  ytra,  ok 
t6k  upp  stein ;  hann  kastadi  allra  manna  bezt  steini,  ok  var  haefinn. 
Hann  maelti:  'Sva  J)aetti  m^r,  ef  ek  vilda  kasta  steini,  sem  ek 
munda 6  kj6sa  heldr  en  J)^r  hvar  a  skyldi  koma ;  en  eigi  skal  J)at 
nu  reyna ' — Ok  tet  falla  nidr  steininn.  £at  sa  Snorri  f'orvaldzson 
ok  maelti :  '  Hvf  saekir  hann  Sturla  eigi  at  ?  ok  aetla  ek  at  Dala- 
Freyr  sanni  mi  nafn  sftt,  ok  standi  eigi  naer/  Rognvaldr  Arason 
svarar:  'Eigi  J>arftu  svd  at  eggja;  meiri  vdn  at  ydr  vinni  J>6  at 
fullu ;  er  J)at  maklegt  at  ve>  eigimsk  vid.'  Hallr  Arason  maelti  J>£ 
[til  Snorra]  :  *  Vit  erum  hdr  menn  yngstir,  ok  megu  vit  reyna 
[med  okkr]  ef  J)ii  vilt.'  '  !>at  munda  ek  gjarna  vilja/  segir  Snorri, 
'  ef  ydr  maetti  til  nokkurs  trua  ;  en  mi  er  J>at  reynt,  at  ydr  ma  til 
einskis  triia ;  svikud  J)e*r  mi  einn  vdrn  mann  6r  gardinum,  ok  nadi 

1  l>6tt  eigi— munr]  add.  B.  »  4  h61inum,  B.  »  J)eir  f>6r&arnir  v6ru,  B. 

4  Grimsson,  B  and  Cd.        6  Horftdaelir,  B.         6  villde — munde,  B. 


i232.]  fSLENDINGA  SAGA,  9O.  309 

[II.  136:  v.  17.] 

sa  eigi  aptr  at  fara  til  var.'  Snorri  t6k  f>a  upp  stein  ok  reiddi. 
Hann  maelti :  '  S6  mi  vi3,  Hallr ! ' — En  hann  sendi  Rognvaldi  stein 
J)ann  ;  ok  fe*ll  hann  vi9  hoggit.  '  Laut  J)ar  einn/  segir  Snorri,  '  er 
eigi  einum  l  at  firr/  Ok  mi  her8a  J>eir  atgongu ;  ok  gengu  J)eir 
at  garSinum  er  gildastir  v6ru.  Atli  Hjalmsson  Iag6i  til  Halldors 
J6nssonar  fra  Kvenna-brekku,  ok  kom  f  brynjuna ;  ok  var3  hann 
ekki  sarr  vi5.  M  kalladi  Sturla :  '  frongvi  J)eim  fast 2 ! '  Gor3i  Hall- 
d6rr  J>a  atgongu  ofan  at  garSinum  J>ar  er  helzt  matti  vapnum  vid 
koma  hja  Lauga-Snorra.  Leitu8u  J>eir  £6r8r  J>a  [inn]  fra  gardinum 
£>ar  er  J)eir  hof3u  verit  i  fyrstu 3,  sva  at  eigi  matti  at  komask.  Ldt 
f^rSr  J)a  svifa  J>angat  me8  gar8inum  sem  J)eir  sottu  at,  £616^  Gu6- 
mundarson  ok  Eirekr  birkibeinn.  f  JDeirri  svipan  var  Gu3mundr 
skald  lostinn  steins-hogg,  sva  at  hann  fell,  ok  kasta5i  yfir  fotunum. 
Ma8r  vildi  til  hans  taka.  Sturla  maelti:  'Lati  J)er  hann  vera 
kyrran ;  ekki  mun  hann  saka,  sva  ferr  hann  a  hverjum  fundi ; '  ok 
skelldi  upp  ok  h!6.  Hann  maelti :  '  Saeki  J)^r  at  fast.'  M  var  sva 
mikill  grjot-bur8r  i  garSinn,  at  J)eir  fengu  eigi  hlift  s^r  vi9.  Fe'll  J)a 
P6r&r  ^orvaldzson  vi8  heys-endann  tveim-sinnum  fyrir  grjoti,  ok 
reis  seint  upp  vid  it  siSara  hoggit.  M  var  ok  sva  komit,  at  ]peir  er 
fyrir  utan  st68u  garSinn  hof6u  buklarana  a  gar8inum,  ok  I6g8u 
J)a6an  undan  me8  spj6tum.  M  kallar  ^orSr  f'orvaldzson  a  Hall- 
d6r  J6nsson  ok  Ara-sonu,  at  f>eir  skyldi  leita  um  gri3  ok  saettir 
fyrir  hans  hond  vi3  Sturlu.  Halldorr  fr^tti  hvert  efni  hann  gaefi  til 
Jjess.  £6r3r  svarar :  '  Ek  vil  bj63a  utan-ferd  mfna  ok  sudrgongu, 
ok  njotim  J)ess  badir ;  ok  gefa  i  hans  vald  riki3  ok  sjalfan  mik,  ]?ar 
til  er  ek  ferr  utan  ;  man  ek  ok  sverja  at  halda  J)etta  allt.  M  gengu 
t>eir  Halld6rr  til  m6tz  vi5  Sturlu  ok  segja  h6num  bo5  J)essi.  Attu 
margir  menn  hlut  at ;  sogSu  ok  at  g6tt  vaeri  at  J)iggja  af  slikum 
*drengjum  aheyrileg  bo3.  Ok  var  J)a  engi  ats6kn  at  gardinum  me8an. 
f)6r8r  Gu3mundarson  maelti :  '  Vel  er  bo8it ;  en  ekki  munu  JDeir 
halda,  ef  J)eir  fa  nokkurn  kost  til  annars 5 ;  ma  f>at  mi  ok  meirr  til 
varkunnar  virSa  en  fyrr/  Sturla  lagSi  ekki  til,  me8an  J)eim  var 
ti3ast  at  tala  um  bodin;  ok  var  heldr  ahyggjusamlegr.  Si3an 
maelti  hann  til  Halld6rs: — 

'Trautt  mun  ek  trua  $6r,  troll!'  kvad  Hoskollr6. 

*  Fyrir  hvat  skal  ]penna  kviSling  hafa  ? '   sag8i  Halld6rr.     '  l»at  er 

1  einum]  oSrum,  B.  2  drengit  (!)  at  J>eim  fast,  B.  8  J>ar — fyrstu]  J>adan 

sem  J>eir  hofSu  sta&it  i  fyrstu,  B.  *  drengjum]  here  begins  the  twelfth  vellum 

leaf  (half  a  leaf).         6  til  annars]  annan  en  deyja,  B.         6  Haustkuldr,  B. 


3,o  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.137:  v.  17.] 

mark  at  J^essu,'  sag5i  Sturla,  'at  eigi  farf  gri5a  at  bi6ja;  enda 
munu  engi  fast;  ok  saeki  J)^r  at  fast!'  'Ekki  munu  ve*r  mi  at 
ssekja  he'San  fra,'  sag3i  Halld6rr,  '  ok  eru  menn  nu  mjok  unnir.' 
*  Ver8a  munu  J)a  a8rir  til/  sag6i  Sturla,  '  J)6  l>6r  gangisk  hugr  vi3 
rseSur  J>eirra.'  GoroH  Sturla  sik  f>d  reiSan;  en  Halld6rr  segir 
f>6rdi,  at  engi  kostr  var  gri6a.  <  Ja,  ja/  sag3i  f>6r8r,  '  eigi  skal  upp 
gefask  at  heldr.'  S6ttu  J>a  sumir  menn  at  slaelegar  en  fyrr,  enda 
v6ru  J)eir  ok  minnr  faerir  til  varnarinnar.  V6ru  Hjalms-synir  J)a 
J)ar  til  komnir;  v6ru  f>eir  nokkuru  6m6Sari.  Bau8  I>orm63r  sik 
J)ar  fram  jafnan  er  mann-raun  var  mest,  ok  ats6kn  var  hordust. 
£d  var3  enn  a  hvfld  nokkur.  M  maelti  bdrdr  ^orvaldzson  :  '  Gaetu 
v^r  buklara  varra,  ok  bregSum  eigi  vi3  logum  e6r  hoggum  J?eim  er 
oss  eru  eigi  haettileg ;  bu6  J,  at  ver  J)urfim  enn  hlffanna.  ]?a  kom 
ArmoSarson 2,  til  garSzins.  Sturla  maelti :  '  Seinn  vartii  enn, 
svefn,  ok  sanna6ir  nafn  J)ftt/  '  ^ykki  J)dr  sva  vera,  b6ndi  ? ' 
segir  l>6rir.  '  Sva  er  vfst/  segir  Sturla,  '  ok  gakk  J)ii  mi  at  fast.' 
t^rir  hlj6p  J>a  at  garSinum,  ok  Iag3i  til  t'orkels  Magnus  sonar  f 
handlegginn ;  ok  var  })at  mikit  sar.  Ekki  gorSi  ^rir  J)ar  fleira  d 
J)eim  degi.  IJ6r6r  Ieita6i  J)a  enn  um,  ef  Sturla  vildi  nokkurar  saettir 
J)iggja ;  en  J>at  sto6a6i 3  ekki ;  ok  eggja3i  Sturla  J)a  mjok  ats6knar. 
$orm6br  Hjalmsson  Iag6i  til  f»6r8ar  GuSmundarsonar ;  ok  sprakk 
brynjan  fyrir,  ok  vard  hann  sarr  svd  at  st68  a  beini.  Var  J)a  vorn 
in  hardasta.  H  kemr  steins-hogg  f  andlit  f>6roddi  Massyni,  ok 
raeddu  menn  um,  at  hann  vaeri  mjok  sarr.  Hann  svarar :  '  Eigi  er 
sem  ve*r  s^nim  hamfong  4  a  oss,  Jx5tt  i  andlit  blaaSi.'  f>a  faer  Her- 
mundr  Hermundarson  ok  steins-hogg  a  mjo3mina,  er  hann  vildi 
hlaupa  a  garSinn  upp,  ok  rata6i 5  hann  ofan  aptr.  Snorri  f'orvaldz- 
son  veitti  h6num  J)at  slag.  Hermundr  var  J)a  ungr,  ok  heima- 
ma5r  at  Kvenna-brekku.  f  J>enna  tima  6  fekk  f>crSr  ^orvaldzson 
steins-hogg  a  stalhufuna,  svd  at  inn  gdkk  d  hausinn.  ¥6\\  hann  £a 
vi6 ;  ok  er  hann  r&tisk  upp,  var3  Ifti3  af  vorninni  hans.  Ok  brdtt 
eptir  J)at  r^tti  hann  spj6tz-halann  lit  yfir  gardinn  {)af  er  J)eir  Hall- 
d6rr  ok  Lauga-Snorri  st66u  fyrir;  ok  gaf  hann  J>4  upp  vornina,  ok 
seldi  af  hondum  vdpnin.  t>6r3r  Heinreksson  g^kk  ut  eptir  petta, 
ok  gaf  upp  sfn  vapn ;  en  f>orm6ar,  ok  J)eir  a3rir,  h^ldu  £a  upp 
vorninni.  Halld6rrg^kk  J)d  til  Sturlu,  olcbeiddi  enn  Vatzfir8ingum 

1  biift]  thus  vellum ;  buat  (!),  B.  *  Arm65arson]  B ;  alsk  .  .  . ,  or  the  like, 

vellum,  being  torn  and  illegible.         »  tioa8e,  B.         *  hamfongin,  B.         5  rasaSi,  B. 
6  1  bessi  svipan,  B. 


i232.]  fSLENDINGA  SAGA,  90.  311 

[11.138:  v.  17-] 

gri6a.  Sturla  kva5  eigi  Jmrfa  J)eim  braeSrum  VatzfirSingum  griSa 
at  bi6ja ;  en  aftrir  menn,  sag3i  hann,  griS  skyldu  hafa.  Hallddrr 
segir  I>6r6i  hvers  af  vaeri  kostr.  Eptir  pat  gafu  J)eir  upp  vornina  i 
gar6inum,  ok  seldu  af  hendi  vapnin,  allir  nema  Snorri  f'orvaldzson ; 
hann  1&  seV  ogetid  at,  er  J)eir  gafusk  upp.  Sturla  1&  kalla  til  sin 
forfinn ]  valsk  ok  Hermund  Hermundarson,  ok  tala5i  vi3  J)a  hlj6tt. 
Hermundr  g^kk  fra  pegjandi ;  en  I>orn6r  ba3  hann  fa  annan  mann 
til  at  vega  at  f>6r3i.  En  Sturla  kva6  h6num  eigi  hty6a  skyldu 
sliku  i  m6ti  at  msela ;  ok  kva5  hann  ogloggt  muna  bringu-sarit 
er  hann  f£kk  at  Sau6afelli.  Fser6i  Jm  upp  buklarann  ok  reiddi. 
Ba3u  menn  forfinn 2  ]pa  eigi  mod  maela.  Gekk  Sturia  J)a  ofan  at 
gar9inum.  Gengu  J>eir  menn  J)a  til  gri6a  er  JDCSS  var  kostr. 
Snorri  f'orvaldzson  settisk  a  horn  gar3zins  me9  vapnum  sinum. 
^a  gekk  Hermundr  at,  ok  sveifla6i  til  oxinni;  ok  kom  a  kn^it 
Snorra,  sva  at  naer  tok  af  fctinn.  Hann  rata6i 3  af  gar6inum,  ok 
kom  ni6r  standandi,  ok  var9  sa  hlutr  fotarins  undir  h6num  er  af 
var  hogginn.  Hann  leit  eigi  til ;  t)reifa6i  til  stufsins,  ok  brosti  vi6 
ok  maelti :  '  Hvar  er  mi  fotrinn  mmn  ? '  forSr  broSir  hans  sa  til 
ok  maelti  til  f>orm63ar  Hjalmssonar  4 :  '  Gakk  J)u  til  sveinsins,  ok 
var  hja  honum/  Hann  bl^s  vi6  ok  for  til 5.  Halldorr  sag5i  i  J)vf  er 
Hermundr  hjo  6,  at  £>at  var  flit  hogg  ok  omannlegt.  Sturla  kva9 
vera  gott  ok  drengilegt.  Sturla  bad  forQ  ]pa  ni6r  leggjask.  Hann 
gor5i  sva,  ok  signdi  sik;  ok  f  J)vi  er  hann  Iag6isk  niSr,  hjo 
f'ornSr7  um  J>verar  herSar  h6num,  ok  var  J>at  mikit  sar.  Sturla 
maelti :  '  Hogg  J)ii  annat.'  Hann  gor3i  sva ;  ok  kom  J>at  utan  a 
halsinn.  'Hogg  J>u  it  J)ri6ja,'  [segir  Sturla]  'ok  er  ilia  unnit  at 
g66um  dreng/  Eirekr  birkibeinn  J)reifa6i  i  sarit  ok  maelti :  '  Eigi 
J>arf  nu  meira  vi6 ;  at  fullu  mun  J)etta  ri6a/  Snorri  broSir  hans  sa 
d  J)essa  atburSi  ok  bra  seV  ekki  vi6.  i'ar  st65  alj)y6an  hja  er 
forSr  var  veginn.  Hermundr  snaradi  J>a6an  fra  fyrir  horn  garSzins 
me6  reidda  oxi  par  til  sem  Snorri  sat.  Sveinninn  bra  upp  hend- 
inni  ok  maelti :  '  Hogg  mik  eigi,  maSr,  ek  vil  maela  a6r  nokkut.' 
Hermundr  hafSi  it  sama  ri3it ;  ok  hjo  a  halsinn ;  ok  t6k  af  hofu6it, 
sva  at  eigi  he'lt  meira  en  reips-haldi.  Annarri  hendi  hafSi  hann  til 
hoggit.  fa  var  buit  um  likin.  M  maelti  Sturla  vi8  Grim,  er  bj6  f 
Sn6ksdal ;  at  hann  skyldi  taka  vid  likum  J>eirra ;  en  hann  talSisk 

1  f>orfinn]  cp.  ch.  76;  |>orm68,  B  (and  below).  2  J>orvi8,  Cd.          *  hrataSi, 

B.  *  f>6r6ar  Heinrekssonar,  B.  6  f6r  til]  for  eigi,  B.  •  i  J>vl— hj6] 

add.  B.         7  f>orvi&r,  Cd, 


3i2  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.139,140:  v.  17.] 

undan,  ok  le*zk  vera  myrk-hrae5inn  i  ok  Ifkblaudr.  Sturla  kvaS 
hann  vera  auvirdis-mann  at  meira.  Halld6rr  fra  Kvenna-brekku 
ba5  Sturlu  eigi  hrekja  hann  um  J)at.  '  Ok  mun  ek  flytja  Ifk  til 
mfn.'  'Gor  J)at  sama/  segir  Sturla;  'J>u  munt  bratt  kalla  J)4 
helga.'  Stigu  J^eir  Sturla  J)a  d  bak,  ok  ri3u  heim;  en  Halld6rr 
flutti  Ifkin  heim  med  seV.  fsfir3ingar  ri6u  f  Hundadal  ok  f  Bae,  ok 
til  Hamra-enda  um  kveldit.  M  er  J)eir  Sturla  ri8u  hja  virki,  var 
talat  um  hve  Snorra  Sturlusyni  mundu  Ifka  vfg  J)essi,  e6r  hvart 
hann  mundi  yrkja  um.  Sturla  bad  GuSmund  minnask  vfsna  J>eirra 
er  Reykhyltingar  ortu  um  SauSafellz-for.  M  kvad  Gu8mundr 
vfsu  :  — 

Hvart  munu  (hildar-kerta,  hregg  kom  aest  at  seggjum  ; 
raun  sleit  or  J>vi)  Ranar-raefrs-firSingar  vir6a  : 
At  stal-hjarli  Sturla  stein-runnins  man  kunna 
(valr  f6kk  b!63s  i  byljum  braSir)  stort  at  raSa. 

En  er  Sturla  kom  heim,  gdkk  hann  til  stofu,  ok  festu  menn  upp 
vapn  sin.  Spur$u  menn  J)a  tf6enda.  En  er  sogd  vdru,  J)d  kva8 
Solveig  Vatzfir3inga  vita  mundu  hverja  grim3  {)eir  hof8u  s^nt  J>ar  i 
heim-s6kninni.  i^a  kva3  GuQmundr  :  — 

Guldu  grim5ar-fylldir  gljufrs-bestinga  vestan 
strastis  st6rrar  sveitar2  stiklendr  tiund  mikla: 
L^tusk  einn  dag  itrum  arn-sprengi  framgjarnir 
(sva  hykk  fikins  til  tokusk)  tveir  hof6ingjar  beira. 


Sf5an  gengu  {>eir  Sturla  til  kirkju,  ok  voru  teknir  6r  banni.     F6ru 
menn  sfdan  heim. 

f  sfirQingar  f6ru  vestr  ;  ok  v6ru  mj6k  J)reka8ir  af  grj6ti.  UnSu 
J)eir  ilia  vi8  fer5  sina,  sem  van  var  at;  en  Hallbjorn  Kala- 
son  f6r  heim  f  Reykjaholt,  ok  segir  Snorra  tfSendin;  ok  rann 
h6num  mjok  i  skap  sa  atburSr.  Arf  ok  bsetr  eptir  t>d  brae3r  atti 
at  taka  Einarr  br63ir  J>eirra,  d6ttur-son  Snorra;  en  fllugi  var 
afiili,  br66ir  J)eirra.  Sturla  sendi  or5  til  Snorra,  ok  baud  h6num 
saettir  ;  ok  beiddisk  griQa  i  m6t  ;  en  Snorri  seldi  gri5  fyrir  sik  ok 
sfna  erfingja;  en  eigi  l^zk  hann  saettir  taka  mundu  til  handa  Vest- 
firdingum  fyrr  en  hann  vissi  skap  J)eirra.  fllugi  f>orvaldzson  f6r 
sufir  til  Snorra  brdtt  eptir  er  hann  spur8i  vfg  braeSra  sfnna;  ok  t6k 
Snorri  vi8  h6num.  Allir  Stakkgar3z-menn  viku  sfnu  mili  undir 
forsjd  Snorra  til  saetta;  en  i>6rdfs  t6k  vid3  bui  f  VatzfirSi,  at  ra8i 

1  myrk  faelinn,  B.  >  stdrrar  sveitar]  B.  3  t6k  via-j  var  fyrir>  B< 


i232.]  fSLENDINGA  SAGA,  91,  92.  313 

[II.  141 :  v.  1 8,  19.] 

fo6ur  sins.  Snorri  Iag5i  gott  til  urn  saettir  me9  J)eim ;  ]DVI  at  hann 
vildi  eigi  missa  Ii3veizlu  Sturlu  a  J)inginu  um  sumarit  i  malum 
]3eirra  Kolbeins  unga.  ]?etta  var  for  Klaengr  [Bjarnarson]  i  brott 
or  Reykjaholti  meQ  sveit  sfna;  ok  gor5i  hann  bii  a  Vollum,  er 
Snorri  haf6i  goldit  h6num.  Re'Susk  jpa  su6r  me5  honum  Vig- 
fiiss  Kalfsson  ok  Tanni  Finnboga  son,  ok  enn  fleiri  sveitungar 
bans. 

91.  Oraekja  Snorrason  gor6i  bu  i  Deildar-tungu  um  varit,  ok 
Philippus  magr  bans  me5  h6num.     Um  sumarit  fyrir  J)ing  v6ru 
radnar  saettir  me5  J)eim  Sturlu  ok  VestfirSingum ;  ok  skyldu  J)eir 
gora  brae9r,  Snorri  ok  Sighvatr.     En  er  leid  at  J>ingi,  rei6  Snorri 
me9  atta  hundru9  manna  til  f>ings;   en  margir  a6rir  hofdingjar 
veittu  h6num,  braeQr  bans  ba9ir  ok  Sturla.     Ormr  Svinfellingr  var 
J)a  kominn  i  vinattu  vi6  Snorra ;  haf6i  Snorri  gent  upp  allt  f^gjald 
J)at  er  Snorri  haf9i  gort  um  vfg  Dagstyggs ;  ok  gait  Kolr  Arnason 
Ormi  fjora  tigi  hundra3a l  rifs 2  fjar.     Kolbeinn  ungi  haf9i  nor6an 
sex  hundruS  manna,     fdrarinn  Jonsson  veitti  h6num,  ok  enn  fleiri 
a6rir  [hof6ingjar].     ^orvaldr  Gizurarson   g^kk   mest  f  milli,  ok 
leitaSi  um  saettir  ok  margir  laerQir  menn  me9  h6num.     Gizurr 
[torvaldzson]  haf6i  mikit  fjolmenni,  ok  vissu  menn  6vfst  hverjum 
hann  mundi  veita;  J)viat  hann  \6t  vel  vid  hvara-tveggju.     Snorri 
beiddisk  helmingar-skiptis  um  f6  ok  go6or6  fyrir  nor6an  land ;  en 
Kolbeinn  var  seinn  f  jat-or6um,  ok  tregr  i  saettar-gorSinni.     Kom 
sva,  at  {>eim  I'orvaldi  Gizurarsyni  ok  ^orSi  Sturlusyni  J)6ttu  enkis 
sin  or5  metin,  ok  gafu  J)eir  upp  me3al-fer6ina.     En  J)a  f6ru  i  milli 
vinir  ok  tnina9ar-menn  J)eirra  Kolbeins  ok  Snorra.     Kom  J>at  J)a 
upp  litlu  si3arr,  at  saett  var  saman  komit  me6  JDeim  Snorra  ok  Kol- 
beini.     En  sii  var  saett  upp  sog6,  at  Snorri  skyldi  eiga  helming 
gocSorSa  J)eirra  er  Kolbeinn  atti  at  r^ttu.     Kolbeinn  skyldi  med 
fara,  ok  veita  Snorra  a  J)ingum ;    gjalda  skyldi  Kolbeinn  fe*  at 
haegindum  ef  Snorri  vildi  heimta.     f'at  fylgSi  J>essu,  at  Kolbeinn 
skyldi  gipta  Arnbjorgu,  systur  sfna,  6raekju  syni  Snorra  me3  sex 
tigu  hundraSa,  en  Snorri  skyldi  fa  6raekju  tvau  hundruS  hundra9a, 
ok  stad  a  Mel,  ok  go6or6it  Hafli8a-naut,  ok  skyldu  J)eir  magar 
v^lask  um  norSr  J)ar  ba5ir  samt.     V6ru  J)a  menn  til  kalla3ir  hand- 
sala ;  ok  t6ku  J>eir  hondum  saman  Kolbeinn  ok  Snorri. 

92.  f>orvaldr  Gizurarson  spurSi  f>6r5  Sturluson  hvat  hann  aet- 

1  xl.  h.,  vellum  and  Br.         2  rifs]  thus  vellum  and  Br. ;  friSs,  B. 


3i 4  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  142 :  v.  19.] 

ladi,  hvf  mundi  ssettin  svd  skj6tt  saman  hafa  gengit,  sfdan  er  {>eir 
gengu  6r'?  'Eigi  veit  ek,'  segir  f>6rdr,  'en  uggi  ek,  at  Snorri, 
br6dir  mfnn,  muni  nu  hafa  gort  vina-skipti,  ok  sell  vinattu 
Sighvatz  ok  Sturlu,  en  tekit  vi5  vinattu  Kolbeins;  er  mik  uggir, 
at  veV  fraendr  munim  mesta  rimmu 2  af  hlj6ta  ddr  tykr/  fcorvaldr 
svarar :  '  Undarlegt  J)ykkir  me>,  er  Kolbeinn  vill  gipta  systur  sfna 
skilgetna  horkonu-syni  Snorra;  en  J)at  [er]  satt  er  maelt  er,  at 
"  Sjalfr  veit  gorst  hverjum  varningi  verja  a/' '  f>etta  sumar  um  £>ing 
foru  f  sfirdingar  vestan  i  Dali,  fordr  Heinreksson,  Hogni  Halld6rs- 
son,  Bodvarr3  Steinarsson,  Hjalms-synir,  ok  enn  fleiri  stakkgards- 
menn.  £eir  gr6fu  upp  lik  J)eirra  brsedra,  ok  fluttu  vestr  f  Vatzfjord, 
ok  gr6fu  J)ar.  l»6tti  monnum  J>at  gort  af  mikilli  elsku  vi8  J>a 
brae3r,  fcorvaldz-sonu.  Um  sumarit  fyrir  Olafs-messu  for  Snorri 
vestr  til  VatzfjarSar  me3  tuttugu  menn.  f»ar  var  Orsekja  sonr  bans, 
Ami  6rei6a,  Asvards-synir ;  ok  gott  mann-val  hafSi  hann.  Hann 
gisti  i  Hvammi,  ok  var  Olafs-messu  i  VatzfirSi.  K6mu  J)ar  til 
bans  baendr  um  TsafjorS,  ok  bundusk  allir  a  hendi  h6num.  f>d 
kom  til  bans  Olafr  ^Edeyingr ;  hann  hafdi  getiQ  barn  vid  I'ordisi, 
ok  seldi  Snorra  sjalfdaemi  fyrir.  En  hann  gor6i  ^E3ey,  svi  at 
fraendr  bans  skyldu  frelsa  J)at  er  hann  atti  eigi  i  eyjunni4.  En  f 
J)enna  tima  var  f  kaerleikum  vid  f'ordisi  Oddr  Alason,  ok  fann  hann 
eigi  Snorra  i  J>essi  fer6.  Snorri  f6r  heim  aptr;  ok  fann  Sturlu 
heima,  ok  f6r  skipulega  me3  J>eim  i  J)at  sinn.  f'etta  haust  it  sama 
bjosk  Kolbeinn  vid  briiolaupi  6ra3kju,  ok  vsenti  Snorra  J>angat ;  en 
Snorri  vildi  eigi  fara,  ok  setti  fyrir  fer&na  torleif  6r  GorSum  ok 
Sta6ar-Bo6var.  i>4  var  eigi  rad  fyrir  gort  um  stadfestu  f  Mi6fir5i. 
En  er  J>eir  k6mu  norSr,  ok  Kolbeinn  vissi  J>etta,  var6  hann  styggr, 
mjok  ok  kalladi  allt  rofit  vi9  sik.  En  \>vi  lauk  svd,  at  f>orleifr  gdkk 
til  handsala  vi6  Kolbein,  at  6raekja  skyldi  hafa  tvau  hundrud 
hundra6a,  ok  staS  f  Stafaholti ;  ok  kallaSi  Snorra  hafa  jataS  s^r  J>vf, 
ef  Kolbeini  J)3-tti  eigi  efnt  vid  sik  ella.  T6ksk  viS  J)etta  rdda-hagr 
me6  J>eim  draekju  ok  Arnbjorgu;  ok  f6r  h6n  f  Deildar-tungu  til 
bus  med  Orsekju  um  vetrinn. 

93.  fcetta  haust  k6mu  ut  br^f  Sigurdar  erkibiskups,  er  J)d  var 
n^-kominn  f  land,  i'au  v6ru  maelt  hardlega  til  J>eirra  Sighvatz 
ok  Sturlu  um  Grfms-eyjar-for  ok  annan  motgang  vid  Gudmund 


1  milli  at  fara,  add.  B.          2  niestan  6farna8,  B.          3  B6&]  here  ends  the  twelfth 
vellum  leaf.         «  frelsa— eyjunni]  leysa  ef  {>eir  vildi,  B. 


1232,1233.]  fSLENDINGA  SAGA,  93-r95.  315 

[II.   143,144:    V.   20,21.] 

biskup.  Var  J)eim  stefnt  utan  ba3um  feSgum.  En  ]pat  re'zk  af,  at 
Sturla  skyldi  fara  fyrir  back  ]pa,  ok  leysa  mal  j^eirra  beggja.  Lfsti 
hann  J)a  \itan-fer6  sfnni  um  vetrinn;  en  Solveig  skyldi  fara  a 
Grund,  ok  born  ]peirra,  ok  vera  J)ar  me6an  Sturla  vaeri  utan. 
Sighvatr  skyldi  hafa  umsja  um  riki  Sturlu,  meSan  hann  vaeri  fra. 
Var  J)d  engi  hofSingi  f  VestfjorSum ;  en  J>eir  v6ru  mestir  af 
b6ndum :  Oddr  Alason,  ok  Gfsli  af  Sandi,  ok  voru  peir  inir  mestu 
vinir,  Sturla  ok  Oddr.  Bau5  Sturla  J^ar  helzt  um  [Oddi]  at  geyma 
vina  sinna.  Ok  re'zk  hann  ]pa  um  varit  a  Eyri  i  Arnarfjor5,  ok  haf5i 
mart  roskra  manna  me6  sdr.  Hann  haf3i  mikit  f<£,  ok  rausnar-bu ; 
ok  g£kk  ]?a  skjott  vi6  ra3  hans  ok  ssemdir ;  ok  gor6isk  hann  ofsa- 
ma3r  mikill,  ok  eigi  jafna5ar-ma6r. 

94.  i'essi  vetr  var  kallaSr  har6r  ok  illr,  ok  heldu  menn  ilia  vi6ast 
um  sveitir.     f>6rdfs  bjo  J)a  f  Vatzfir6i,  sem  fyrr  var  rita6.     Um 
varit  eptir  Paska  kom  ]par  Oddr  Alason,  ok  me3  h6num  Hogni 
Halldorsson,  fraendi  hans,  ok  hofdu  sveit  manna.     £eir  dvol6u  J>ar 
um  hrid;   J)vfat  J>a  voru  kaerleikar  miklir  me6  J)eim  i>6rdfsi  ok 
Oddi.     Ok  einn  morgin  snemma  urSu  J)eir  varir  vi6,  at  baerinn  var 
horfinn  monnum,  ok  heyrSu  vapna-brak.     Hogni  g^kk  til  dura  ok 
spur6i  hverir  liti  vaeri.     H6num  var  sagt  at  peir  voru  £ar  mdgar, 
6lafr  ^E6eyingr  ok  Snorri  Magmisson  6r  Grunnavik,  ok  ba6u  J)a  lit 
ganga.     Hogni  spur6i  hvart  J>eim  skyldi  fritt.     £eir  l^tusk  J>vi  eigi 
mundu  heita.     En  er  Oddr  haf5i  fengit  vapn  sfn,  ok  ]?eir  skynjuSu 
at  eigi  var  mann-mart  uti,  r^3u  J)eir  til  utgongu ;  ok  var  litill  H5s- 
munr,  ok  r^6u  hvarigir  a  a6ra.     SkilSu  J)eir  at  J)vf,  at  Oddr  l^sti 
fjorraSum  &  hendr  J)eim  vi3  sik ;  en  J)ar  urQu  eingi  hlaupa-for,  e9r 
d  unnin  verk,  at  sinni  me3  J)eim.     Foru  J)eir  heim ;  en  Oddr  lit  f 
FjorSu  me5  sveit  sina. 

95.  Um  varit  heimti  Craekja  kvanar-mund  sfnn  at  Snorra  ok 
sta6  f  Stafaholti ;  en  Snorri  sag6i  sva,  at  Oraekja  skyldi  fara  vestr 
f  Vatzfjor3  ok  taka  J)ar  vi3  stad  ok  manna-forra6i  J)vf  er  Einarr 
dtti;  en  l^zk  mundu  skipta  hverjum  til  handa  sliku  er  honum 
Iika6i,  J>a  er  Einarr  {)roska6isk;    en  ^ordfsi  bau9  hann  til  sin. 
Orsekja  vildi  fyrir  hvern  mun  hafa  Stafaholt;   en  J)6  var9  sva  at 
vera  sem  Snorri  vildi.     F6r  jpa  Oraekja  vestr  me8  konu  sfna,  ok 
sveit  manna  me6  honum.     En  er  hann  kom  f  Vatzfjor3,  f)6tti 
{>6rdisi  flit  upp  at  standa ;  ok  for  h6n  J>a  lit  a  M^rar  f  D^rafjorS ; 
en  Oraekja  tok  vi6  biii  i  Vatzfir6i,  ok  tok  vi6  hverjum  manni 
frjalsum  er  til  hans  vildi;   ok  dr6sk  ]Dar  saman  karl-fjol5i  mikill. 


316  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[11.145:    V.2I.] 

En  bratt  var  me6  harSindum  fengit  til  busins,  sem  lengi  hafdi  si9r 
verit  i  VatzfirSi. 

Sturla  Sighvatzson  bj6sk  til  utan-fer5ar  urn  varit,  ok  dr6  voru  at 
se*r ;  hann  1&  se*r  fatt  urn  finnask  urn  vestr-fer5  Oraekju ;  var  hann 
jafnan  heima  at  Saufiafelli.  Leid  sva  framan1  til  t>ings.  Var 
Snorri  d  £>ingi  eptir  van6a  sfnum,  J>vfat  hann  haf5i  logsogu. 
Sighvatr  kom  um  t>ingit  norSan  i  Dali,  ok  var  at  SauSafelli  um 
l>ingit.  En  er  Snorri  kom  af  J)ingi,  sendi  hann  Sturlu  ^rSarson 
eptir  Sighvati,  ok  bau5  h6num  su6r  £>angat.  F6r  Sighvatr  J)a  su8r, 
ok  f>6r8r  kakali,  ok  £orvar8r  6r  Saurbae ; — fj6rir  v6ru  £>eir.  T6k 
Snorri  allvel  vi8  J)eim,  ok  var  j^ar  veizla  fogr.  GorSu  J)eir  braeSr 
J)a  um  vfg  VatzfirSinga,  ok  ur5u  vel  asattir.  Gaf  Snorri  Sighvati 
spj6t  gullrekit  at  skilna6i,  ok  kva6  ofellt  at  {>eir  skilSi  gjaf-laust, 
sva  sjaldan  sem  J>eir  fundusk.  ^a  er  Sighvatr  var  i  Reykjaholti, 
J)a  kom  Austfirzkr  maQr  J)ar,  ok  heimti  f6  at  h6num ;  en  Sighvatr 
greiddi  h6num  hest  {>ann  er  hann  haf6i  J)angat  ri3it ;  en  Sighvatr 
ba6  ValgarS  Styrmisson  Ija  s^r  hest  i  Dali  vestr;  hann  var  J)a 
ums^slu-maSr 2  i  Reykjaholti.  Valgar3r  1^6i  h6num  bleika!6ttan 
hest,  bae8i  mikinn  ok  sterkan,  jarnadan  ollum  f6tum,  ok  inn  bezta 
farar-skj6ta.  En  er  Sighvatr  kom  vestr  a  Bratta-brekku,  var 
hestrinn  J)rotinn  sva  at  eigi  matti  standa.  Sighvatr  leit  a  hestinn 
ok  mselti :  '  tetta  mun  vera  fyrir  feig6  ValgarSz  er  hestrinn  J)raut, 
{)vfat  J>at  er  me6  61ikindum.'  I'ann  dag  er  Sighvatr  f6r  6r  3  Reykja- 
holti rei6  ValgarSr  lit  a  M/rar  at  bi5ja  hesta  nor3r  til  Skagafjar6ar 
eptir  vi5um ;  f>a  var  gor  stofan  f  Reykjaholti.  Me8  Valgar8i  var 
Ingjaldr  Geirmundarson,  ok  I'drSr  Tyrfingsson,  ok  IJ6r6r  steypir 
Grfmsson.  feir  k6mu  i  Eskiholt,  ok  ba8u  ]par  hestz  Halld6r  son 
Gu6mundar  Eskhylltings ;  en  hann  synjaSi.  Valgardr  setti  6r- 
falinn  fyrir  6st  h6num,  sva  at  hann  hnd  at  vegginum ;  en  J)eir  t6ku 
hestinn,  ok  ri6u  upp  f  Sygna-skarS,  ok  dtu  J>ar  mat.  Eptir  J)at  f6ru 
foru-nautar  ValgarSz  at  bua  hesta  t>eirra;  en  hann  var  f  stofu  ok 
klaeddisk.  M  kom  Halld6rr  i  stofuna,  er  ValgarSr  hafdi  dregit 
bldtt  kapriins-skru8  fyrir  andlit  sdr,  er  hann  hafSi  um  halsinn  undir 
stalhiifunni.  Halld6rr  hj6  i  hofud  h6num;  var  J>at  bana-sar. 
Hlj6p  Halld6rr  J>ar  lit,  ok  eltu  foru-nautar  Valgarfiz  hann  til 
sk6gar ;  rann  hann  J)eim  t>ar  hvarf.  Halld6rr  kom  f  Vatzfjord  at 


1  framan]  B ;  fram,  Cd.          3  umsyslu-ma»r]  riasma&r  fyrir  biii,  B.  3  Here 

is  a  blank  of  two  leaves  in  B. 


I233-]  fSLENDINGA  SAGA,  96,  97.  317 

[II.  146:  v.  22,23.] 

(5lafs-messu.  £ar  var  Magnus  biskup  pa  at  veizlu ;  hann  flutti  mal 
bans  vi6  (5raekju,  sva  at  hann  tok  vi6  h6num.  f>etta  sumar  var 
veginn  Vigftiss,  son  Kalfs  Snorra-sonar,  fylg9ar-ma5r  Klaengs 
Bjarnar  sonar;  hann  var  i  for  me6  Birni  Saemundarsyni.  J6n, 
son  Kraks  fra  Hh'Sarenda,  bj6  a  EgilsstoSum ;  hann  vildi  eigi  gefa 
J>eim  mat ;  en  pcir  hofdu  eigi  at  sldr.  En  um  n6ttina  g£kk  hann 
i  skala  ok  veitti  Vigfusi  bana-sar,  ok  hljop  til  skips,  ok  reVi  suSr  yfir 
a,  ok  for3a6i  seV.  F6r  si6an  austr  um  land;  t6k  Sighvatr  vid 
h6num  si3an  ok  kom  h6num  utan;  en  Bjorn  gor6i  til  Haflida, 
br66ur  hans ;  ok  \6t  f6t-hoggva  hann  fyrir  petta.  pessi  Haflioi  var 
fdoir  Magntiss,  er  bj6  at  Eyvindar-mula,  ok  porgerftar  at  HliSarenda, 
er  dtti  Magnuss  Andreasson,  ok  voru  peirra  synir :  Karla-magntis, 
Vigftiss  ok  Benedikt.  Haflibi  dtti  Ingibjorgu  Loptzdottur  6r  Gaul- 
verja-bce J. 

96.  Oddr  Alason  var  me9  Sturlu  um  sumarit ;  ok  var  J)at  or8  a, 
at  hann  mundi  litan  fara.     En  ]pa  er  Sfurla  spurSi,  at  menn  drog- 
usk  at  (5raekju  i  Vatzfir5i,  setti  hann  Odd  eptir  at  gaeta  ^ingmanna 
sfnna  f  VestfjorSum.    F6r  hann  J>a  vestr ;  ok  fundusk  J)eir  Oraekja, 
ok  Iag3isk  allvel  d  me8  J)eim;   maeltu  J)eir  til  vinattu   me5  ser. 
i'ordfs  for  ok  vestr  i  FjorSu.     Ok  er  hon  kom  i  Saurbae,  faeddi  h6n 
J)ar  barn  a  Sta3arholi ;  J)at  var  maer  er  J>au  Oddr  attu.     H6n  la  J)ar 
J)rjar  naetr,  ok  for  sidan  vestr  heim  a  M^rar.     Sa  ma8r  kom  til 
(Sraekju  um  sumarit  er  Bjorn  h^t,  Nor3lenzkr  ma6r ;   hann  var 
kallaSr  Maga-Bjorn ;  hann  haf3i  verit  f  Grimsey  ok  barizk  J)ar  vid 
heima-menn  Sighvatz  ok  fraendr  hans,  Pal  ok  Magnus,  Magmis- 
sonu.     Me8  Birni  var  sa  ma8r  er  Einarr  kollr  h^t,  Sunnlenzkr  at 
sett.    En  er  Jpeir  koma  i  Vatzfjor8,  gor6isk  Bjorn  f)ar  fyrir-maSr  um 
atdrattu.     Var  hann  all-6spakr,  ok  eigi  heimil3a-vandr  at  fongum 
b6nda. 

97.  Sturla  Sighvatzson  f6r  litan  um  sumarit  at  Gasum  ok  nok- 
kurir  menn  me8  h6num.     Hann  varQ  sf8-biiinn;  ok  t6k  Noreg 
fyrir  norQan  Sta6 ;  ok  he'll  til  Borgundar.     i>ar  var  {)a  fyrir  Alfr  af 
frornbergi,  magr  Skula  hertoga2.     Hann  t6k  allvel  vid  Sturlu,  ok 
ba6  hann  par  bi3a  £ess  er  hertuginn  kaemi  nor6an,  ok  sagdisk  vilja 
koma  h6num  i  vinattu  vi9  hertogann;  sag5i  Alfr  Sturlu,  at  her- 
toginn  mundi  gora  hann  at  inum  mesta  manni,  slfkt  afbragd  sem 

1  |>essi  Hafli&i — Gaulverja-bae]  this  passage  seems  to  be  a  later  interpolation, 
although  it  is  now  found  in  all  the  paper  transcripts ;  probably  from  the  lost  leaves 
of  B.  2  hertoga]  thus  also  Res.  (this  title  is  here  an  anachronism  by  four  years). 


3i8  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  147:  v.  23,24.] 

hann  vaeri  annarra  manna ;  en  kalladi  hertogann  at  vera  inn  mesta 
vin  fslendinga,  ok  J)6  mestan  Sturlunga.  Sturla  vildi  eigi  annat, 
en  fara  su5r  til  Bjorgynjar  a  fund  Hakonar  konungs.  En  £>a  var 
sundr-J)ykki  mikit  meQ  {>eim  magum ;  ok  dr6gu  ]peir  J)d  Ii6  saman 
slfkt  er  J)eir  fengu.  f*eir  fundusk  um  haustiS  i  Bjorgyn,  ok  saettusk ; 
ok  J>6tti  hertoganum  seV  J>d  heldr  ervitt  veita  saettin.  i>etta  var 
kallat  Hakarla-haust.  M  var  Sturla  i  Bjorgyn  ok  sva  6ndur6an 
vetr.  Sf3an  r66  hann  til  sudrferSar l ;  ok  for  hann  til  Danmerkr,  ok 
fann  Valldimar  konung  inn  gamla ;  ok  tok  hann  allvel  vi3  honum. 
Var  hann  J)ar  um  hrid;  gafValdimarr  konungr  h6num  hest  g66an, 
ok  enn  fleiri  saemilegar  gjafir;  ok  skilQu  J>eir  me3  inum  mestum 
kaerleikum.  For  Sturlu  J)a  su6r  i  f>^6eskt  land.  Hann  fann  J)ar 
Pal  biskup  6r  Hamri ;  ok  voru  J)eir  allir  samt  i  for  ut  i  Romam ; 
ok  veitti  biskup  Sturlu  vel  foru-neyti,  ok  var  inn  mesti  flutnings- 
madr  allra  hans  mala  er 2  J)eir  k6mu  til  pava-fundar.  Pall  biskup 
f6r  fyrir  J)vf  lit  til  pdva,  at  hann  var6  missattr  vi3  Hakon  konung. 
Deil6u  J)eir  um  Eyna-helgu,  er  liggr  i  Mjors.  Sturla  f^kk  lausn 
allra  sinna  mala  i  R6ma-borg,  ok  fo3ur  sins;  ok  tok  J>ar  storar 
skriptir.  Hann  var  leiddr  a  milli  kirknanna  allra  i  Roma-borg,  ok 
ra6it  fyrir  flestum  hofuS-kirkjum.  Bar  hann  J)at  drengilega,  sem 
liklegt  var.  En  flest  folk  st66  liti  ok  undraSisk ;  bar3i  a  brjostid, 
ok  harmaSi,  er  sva  fri6r  maSr  var  sva  hormulega  leikinn,  ok  mattu 
eigi  vatni  halda,  bae3i  konur  ok  karlar.  f>eir  Pall  biskup  ok  Sturla 
f6ru  ba9ir  samt  i  NorSrlond,  ok  skilSu  me5  inum  mesta  f^lagskap ; 
veittu  hvarir  6'6rum  g66ar  gjafir.  Fann  Sturla  Hakon  konung  f 
Bjorgyn,  ok  for  me3  honum  til  Tiinsbergs 3,  ok  t6k  hann  allvel  vi5 
h6num.  Dvaldi  hann  {mr  lengi  inn  si3arra  vetr  er  hann  var  f 
Noregi.  ToluSu  J)eir  konungrinn  ok  Sturla  jafnan 4. 

98.  6(5raekja  var  mi  f  VatzfirSi,  sem  fyrr  er  rita9 ;  hann  f6r  um 
sumarit  su3r  til  foSur  sins ;  var  J)a  i  for  me6  honum  Hogni  Halld6rs- 
son ;  ok  var  hann  J)a  i  kaerleikum  meQ  6rgekju.  En  er  {>eir  k6mu 
heim  vestr,  f6r  Hogni  lit  a  Eyri  til  Oddz ;  v6ru  t>a  kaerleikar  med 
l>eim  ollum.  Um  hausti6  f6ru  £eir  Oddr  nordr  i  Grunnavfk  at  J)eim 

1  ok  bjosk  til  S.  er  a  lei&,  Res.          a  er]  Res. ;  ok,  Cd. 

3  i  Bjorgyn— Tiinsbergs]  thus  the  paper  transcripts ;  probably  so  from  the  vellum 
B  when  whole,  where  there  is  now  a  blank;  fann  Sturla  Hakon  konung  i  Tunsbergi, 
ok  tok  ....  Cd. ;  and  so  also  Res.     The  reading  of  B  seems  here  to  be  the  right 
one,  being  in  accordance  with  Hak.  S.  ch.  179,  180,  wherefore  we  have  adopted  it 
(see  Munch  iii.  895,  foot-note  i). 

4  toluSu— jafnan]  om.  Res.         5  Here  begins  the  thirteenth  vellum  leaf. 


I234-]  fSLENDINGA  SAGA,  98,  99.  319 

[II.  148,149:  v.  25.] 

Snorra  Magnussyni  ok  (5lafi  i  jEdey  me9  mikla  sveit  manna,  ok 
kuguSu  ]pa  til  sjalfdaemis  fyrir  for  Jm  er  J)eir  hof6u  farit  i  Vatzfjor6. 
Oddr  ok  Snorri  deil8u  ok  um  f6  konu  einnar,  ok  hlaut  Oddr  J)vi 
at  racta.  En  er  J)eir  komu  noro~an,  foru  J)eir  i  Vatzfjord  at  boSi 
Oraekju,  ok  voru  J)ar  i  allmiklum  kaerleikum,  ok  gafuzk  gjofum. 
M  var  gefit  sver8it  Steypir,  er  att  haf6i  Pe'tr  Steypir.  SkilSusk 
J)eir  J>a  inir  mestu  vinir,  at  J)vi  er  kallaS  var.  (5raekja  sendi  um 
hausti6  Maga-Bjorn  su6r  til  Brei8afjar3ar,  ok  kva8u l  £eir  a  hvers 
mannz  fi£  um  nes  ok  J)ver-fj6r3u,  en  raentu  at  o9rum  kosti.  £eir 
t6ku  skip  fra  sonum  torbjarnar  grana,  ok  foru  lit  f  Eyjar,  ok  raentu 
hver-vetna  um  Vestr-eyjar.  f'eir  komu  i  Svi6nur,  ok  vagu  J)ar 
Jatgeir  bonda.  Einarr  kollr  va  hann.  fceir  f6ru  su6r  til  MeSal- 
fellz-strandar,  ok  raentu  J)ar  Svein  at  Heina-bergi  ok  i>orbj6rn  f 
Bii9ardal,  ok  at  Hval-grofum.  Var  ]pa  sent  su6r  i  Hvamm  eptir 
I>6r3i  Sturlusyni ;  ok  for  hann  vestr  til  Saurbaejar ;  en  J)eir  v6ru  J)a 
vestr  farnir,  ok  foru  si3an  til  VatzfjarSar ;  ok  l^t  (5raekja  vel  yfir 
peirra  for ;  en  fair  Iofu6u  su6r  Jmr. 

99.  Asgrfmr  Berg6orsson  bjo  J)a  a  Brei3a-bolsta6  i  Steingnms- 
fir6i ;  hann  var  vin  ok  fraendi  Oraekju.  Ma6r  h^t  Otkell ;  hann  var 
Bjarna  son,  ^oris  sonar,  er  buit  haf6i  at  Hausthusum  i  Eyja-hrepp. 
Otkell 2  var  reikunar-ma5r ;  hann  for  meQ  konu  ok  bar  kerold  af 
Strondum  til  solu;  hann  kom  til  Asgrims,  ok  faerQi  honum  br^f; 
hann  sagSisk  kominn  or  1  safirSi  ok  utan  or  Fjordum ;  ok  segir  Odd 
Alason  hafa  fengit  ser  bre'fit  ok  f'ordisi  Snorrad6ttur.  Asgrfmr  leit 
a  br^fit,  ok  var  ]par  a  kve6ju-sending  til  Asgrims,  J)eirra  Oddz  ok 
i>6rdisar;  en  J)at  var  um-mal  a  br^finu,  at  J)au  oil  saman  skyldu 
geyma  rikis  Sturlu,  me6  ra6i  Sighvatz,  ok  set] ask  at  (Sraekju,  J>au 
vestan  en  hann  nordan,  sva  at  hann  kaemi  engu  fram;  sog6u  s^r 
ekki  fyrir  at  hafa  hann  uppi,  ef  ]pau  geym6i  til. 

£enna  sama  tima  komu  til  Asgrims  heima-menn  (5raekju,  Gunn- 
laugr  Hrollaugsson,  ok  Biitr  IJ6r3arson,  ok  fe'kk  Asgrimr  jDeim 
br^fit,  ok  faerdu  J)eir  Craekju.  En  er  hann  sa  brdf  f>etta,  virdisk 
h6num  {)at  br^f  fjorra3  vi6  sik;  ok  bar  t>etta  fyrir  vini  sina  ok 
truna3ar-menn.  En  me5  fsfir6ingum  ok  UtfjarSa-monnum  var 
forn  6J)okki,  ok  Iog6u  J)eir  flestir  {>ungt  til  J)eirra  mala  er  i  trunaSi 
v6ru  haf6ir.  Eptir  jpetta  Iag5i  Oraekja  fund  vi3  Grunnvikinga,  ok 


1  kva5u]  so  the  vellum  (not  kaerou).  2  Otkell]  . .  .kvll,  vellum,  the  edge  of 

the  vellum  being  cut  off. 


320  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  150:  v.  25.] 

r<*8u  peir  pd  atfor  vi6  Odd ;  skyldu  hvdrir  hafa  hdlfan  fimta  tog 
manna1.  F6r  <5nekja  Glamu,  en  hinir  Hestfjar5ar-hei8i.  f>eir 
fundusk  i  ArnarfirSi  inn  frd  Eyri,  ok  f6ru  heim  a  baeinn  fyrir  dag. 
l>at  var  Geisladags-morgin.  f>eir  t6ku  baeinn,  pviat  hurSir  allar 
v6ru  Isestar.  En  er  menn  ur8u  varir  vifi  6fri3inn,  gengu  peir  til 
dura,  ok  spurSu  hverir  liti  vaeri.  I>eir  sogdu,  at  (5raekja  var  par  ok 
Grunnvfkingar.  Oddr  triidi  eigi  at  <5raekja  vseri  par.  f>eir  baru 
eld  at  husum;  en  pa  var  fylgt  konum  ok  bornum  til  kirkju. 
Hogni  Halld6rsson  eggjadi  utgongu;  pvfat  par  var  mart  roskra 
manna  fyrir:  Oddr,  ok  Hogni,  Sanda-Bardr,  Borkr  Bjarnason, 
Magnus  Gfslason,  Hallbjorn  Kalason,  ok  margir  a6rir.  Oddr 
var6  all-rosklega  vi6.  I'eir  Oddr  gengu  til  peiira  dura  er  varu  d 
bak  husum  6r  eldhiisi  til  ba8stofu,  ok  prongt  sund  fyrir  uti.  f'ar 
v6ru  fimm  menn  f  sundinu,  en  sumir  d  hiisunum.  Hallbjorn  Kala- 
son hlj6p  fyrstr  ut;  hann  drap  se*r  upp  i  durunum,  ok  hraut 
stalhiifan  af  hof6i  h6num;  var  hann  pegar  hogginn  bana-hogg. 
H  g^kk  Hogni  ut,  ok  hafSi  sver6  i  hendi;  hann  Iag6i  til  ^or- 
bjarnar  merar,  ok  var  J>at  bana-sar ;  si3an  hj6  hann  a  6x1  torbirni, 
sva  at  sa  lungun.  M  g^kk  Oddr  lit,  ok  hjo  til  ^orbjarnar  J6ns- 
sonar;  kom  i  hofuSit  fyrir  framan  eyrat,  allmikit  sar.  £orbj6rn 
var  f  p6fa-stakki,  J)eim  er  sverdin  peirra  bitu  ekki,  J)6tt  J)eir  breiddi 
d  tr^;  J)ann  hj6  Hogni  f  sundr  bak  ok  fyrir.  Borkr  Bjarnason 
g£kk  J>a  lit,  J)d  Sanda-Bar3r,  {>&  Sveinbjorn  fraendi  J)eirra.  Atta 
gengu  J>eir  lit.  Magnus  Gislason  veitti  bana-sar  fyrir  aptan  eyra 
{*orbirni  J6nssyni.  Allir  menn  hlj6pu  6r  sundinu  fyrir  Hogna ;  en 
J)6  var  lagit  af  husunum  til  peirra  ok  hoggit.  Var6  Oddr  J>a  sdrr 
mjok,  er  margir  s6ttu  hann ;  ok  horvaSi  hann  J)a  inn  i  hiisin ;  en 
Maga-Bjorn  hlj6p  pa  i  sundit  til  Hogna ;  ok  hj6  Hogni  til  hans ; 
ok  sd  Bjorn  pat  eitt  sftt  efni  at  renna  a  Hogna,  ok  var  pat  ofr-efli 
flestum  monnum.  Ok  mi  hlj6pu  fimm  menn  f  sundit,  ok  var6 
Hogni  pd  hand-tekinn ;  ok  gaf  Bjorn  h6num  grid ;  ok  pat  sam- 
pykti  <5raekja.  Gengu  peir  pd  d  vollinn  ok  settuzk  ni3r.  V6ru 
monnum  pa  grid  gefin.  f>d  kom  ma6r  6r  husunum,  ok  segir,  at 
Oddr  var  sdrr  til  61ffis.  En  er  Hogni  heyrdi  [pat],  hljop  hann 
upp,  ok  hj6  til  pess  mannz  er  Sighvatr  slappi  h^t,  ok  sserdi  hann  d 
lendum  mikit  sar,  ok  hj6  i  sundr  br6k-lindann.  Sighvatr  vildi 
hefna  sfn ;  en  braekrnar  fdllu  ofan  um  hann.  Hogni  var  pd  enn 

1  xlv.  manna,  vellum  and  Cd. 


I234-]  fSLENDINGA  SAGA,  100.  321 

[11.151:  v.  26.] 

tekinn,  ok  hj6  hann  a6r  til  beggja  handa.  Kom  J)i  (5rsekja  til  ok 
ba6  drepa  hann.  Gu3mundr  kvia-gymbill  va  at  h6num.  Eptir 
J)at  for  (5raekja  inn  at  slokva  eldinn ;  v6ru  J>a  ollum  monnum  gri9 
fengin,  ok  foru  menn  inn ;  en  heima-menn  satu  yfir  Oddi,  ok  var 
hann  hiislaSr  ok  oleaSr.  Um  daginn  eptir  mat  var  J)at  borit  i  eyru 
Oraekju  af  hans  monnum,  at  Oddr  vaeri  minnr  sarr  en  Iati3  var ;  ok 
sendi  hann  f>a  til  Svein,  1  sfirSzkan  mann,  ok  \6t  vega  hann,  ok  maelt- 
isk  J)at  ilia  fyrir.  (5raekja  for  brott  af  Eyri  eptir  ]pessi  tidendi  ok  heim 
til  Vatzfjardar.  f»at  er  flestra  manna  sogn  at  Magnuss  prestr  ok 
Grunnvikingar  hafi  Iati3  gora  br£f  J)at  er  kom  til  Asgrims1. 

100.  Kolbeinn  ungi  bj6  mi  a  Flugu-m^ri;  hann  var  hofSingi 
mikill,  ok  hafSi  mikla  sveit  urn  sik  roskra  manna.  Me6  ]peim 
Sighvati  var  J>a  re'nan  miki[l]  vinattunnar,  ok  voru  J>eir  margir  er 
verr  gengu  a  milli  en  skyldi.  Hljopu  J)eir  til  Kolbeins  er  6spek6ir 
gorSu  i  EyjafirSi,  en  hinir  til  Sighvatz  er  vestr  gor9u  ospekSir  i 
sveitum  Kolbeins.  f  J)enna  tfma  voru  i  SkagafirSi  margir  st6r- 
bsendr,  ok  voru  flestir  vinir  Sighvatz  :  Kalfr  Guthormsson  a  Mikla- 
bae,  Hallr  i  Glaumbae,  fllugi  at  Bar6i,  Bjorn  i  Asi,  Jon  Markusson 
d  Hjalta-sto6um ;  hann  var  J>a  prestr,  vitr  macSr  ok  farinn  vel. 
Einarr  h^t  ma6r,  skalphaena ;  hann  var  J>ar-sveitar-ma3r,  ok  l^t  til 
allra  manna  vel;  haf6i  verit  vin  [GuSmundar]  biskups  ok  sva 
flestra  m6tsto6u-manna  hans.  l?enna  vetr  for  or5a-sveimr  mikill 
milli  Eyjafjar6ar  ok  SkagafjarSar.  fat  var  eitt  sinn  a  Flugum^ri, 
at  Einarr  skalphaena  kom  at  mali  vi3  Kolbein,  ok  sag9i,  at  hann 
kynni  segja  honum  ]?a  hluti  er  honum  var  munr  undir  at  vita. 
Kolbeinn  spyrr,  hvat  J)at  var.  '  f>at  er  6truna6r  sa  er  baendr  hof6u 
til  J)in,  J)ar  i  he'radi/  ef  hann  aetti  i  malum  at  skipta  vi5  Sighvat. 
Kolbeinn  blota6i,  ok  sag5i  hann  ljuga.  Einarr  svarar :  '  H^r  ma 
gora  raun  til.  Jon  Markusson  sag9i  mdr  sva,  at  J)eir  Kalfr 
Guthormsson  ok  Onundr  forgrimsson  hafa  bundizk  f  J)vi  at  draga 
baandr  undan  jpe'r,  ef  Sighvatr  kemr  i  h^ra5,  ok  J)urfir  J)ii  manna 
vi6;  en  ek  mun  senda  or6  Joni  Markussyni,  ok  inna  upp  fyrir 
h6num,  sva  at  ]?u  heyrir,  ef  J)d  ert  i  nokkurum  leyndum  sta5/ 
fressu  jatar  Kolbeinn.  Ok  er  sva  ra8  gort,  at  Einarr  skal  senda 
eptir  Joni,  ok  skulu  J)eir  talask  vi6  f  Litlu-stofu,  en  Kolbeinn  skal 
vera  t  kjallaranum  undir  nidri,  ok  heyra  tal  Jpeirra.  Sendir  nu 
Einarr  eptir  J6ni;  en  er  hann  ferr  i  gar9,  riSa  fylgdar-menn 

1  en  eigi  Oddr  ok  f>6rdis,  add.  edition,  but  om.  vellum. 
VOL.  I.  Y 


3*2  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.* 

[11.152:  v.  27.] 

Kolbeins  6r  garSi.  fsarr  Palsson  reid  me5  vapn  Kolbeins  ok 
klsedi.  En  er  J6n  kom,  gengu  J)eir  Einarr  i  Lftlu-stofu;  innti 
Einarr  J>a  upp,  en  Jon  sannadi,  £6tti  J6ni  Einarr  of  hamseltr, 
ok  mzelti  J)6  engu  skorulega  i  m6t,  £>vi  er  Einarr  innti.  Menn 
Kolbeins  sneVu  J>egar  aptr  er  J6n  var  genginn  i  stofuna,  ok  st63u 
J>a  fyrir  stofu-durum.  Kolbeinn  hljop  J)a  upp  6r  kjallaranum  me5 
b!6ti,  ok  kvad  J6n  J>ess  ver6an  at  hann  vgeri  drepinn;  hlj6pu 
fylg6ar-menn  bans  J)a  i  stofuna.  Naut  J6n  J)ess  f  ]?at  sinn,  er 
hann  komsk  heill  f  brott,  er  hann  var  prestr. 

101.  Eptir  J)etta  sendi  Kolbeinn  Einar  son  Glums  Ormssonar, 
fraenda  sinn,  vestr  til  Vatzfjar6ar,  ok  bad  Oraekju  koma  nor3r 
JDangat  sem  skjotast  me6  sveit  manna.  Nokkuru  si6arr  sendi 
hann  Hildibrand  Grimsson  a  sama  orendi,  ok  fann  hann  Orsekju 
i  HriitafirSi ;  haf6i  hann  a  J)ri5ja  tigi  manna ;  f6r  hann  J>ar  til  er 
hann  kom  a  Flugu-m^ri.  Tok  Kolbeinn  allvel  vi5  h6num.  En 
eptir  tal  J)eirra  Jons  ok  Einars  reiS  Kolbeinn  a  Miklabse,  ok  bar 
fjorraSa-sakir  a  Kalf  eptir  Jyvf  sem  hann  kva6  J6n  segja.  Kalfr 
kalla6i  {)at  eigi  fjorrad,  J)6tt  menn  vseri  vinir  Sighvatz.  En  J>at 
sam6isk  me6  {>vf,  at  Kalfr  skyldi  skyldr  fer6a  allra  med  Kolbeini 
t)eirra  er  faeri  Illugi  Asgrfmsson,  Hallr  i  Glaumbse,  Onundr  l>or- 
grimsson,  I'orsteinn  Hjalmsson.  En  er  Orsekja  kom  nor5r,  samnar 
Kolbeinn  J)egar  monnum,  ok  hafa  J)eir  a  £ri6ja  hundraSi,  ok  setla 
at  Sighvati.  Kolbeinn  sendir  menn  a  Miklabse,  ok  bei6ir  Kalf  fer3- 
arinnar.  Ok  i  annat  sinn,  er  hann  rei6  upp  fyrir  Miklabae,  sendi 
hann  menn  til  Kalfs,  ok  bad  hann  fara ;  sag6i  at  J)ar  var  Hallr  ok 
Onundr.  En  Kalfr  vildi  eigi  fara.  !>eir  Kolbeinn  ridu  nor6r  til  Ker- 
brekku.  f>a  spurdu  J)eir  at  nj6sn  var  komin  Sighvati,  sii  er  gort  haf6i 
Styrmir  magr  hans  or  Bjarnarsta6a-hlf6,  ok  h^t  sa  madr  Eirekr  greifi, 
S^ndisk  J)eim  Kolbeini  J>d  aptr  at  hverfa.  F6ru  J)a  bsendr  heim. 

Kolbeinn  ok  (Srsekja  gora  mi  ra6  sfn;  ok  er  {>at  {jeirra  rad, 
at  t>eir  nefna  til  fylgdar-menn  sfna  at  fara  at  Kalfi,  ok  taka 
hann  af  lifi  ok  Guthorm  son  hans.  Var  J)ar  inn  fyrsti  ma6r 
af  Kolbeins-monnum :  i>6ralfr  Bjarnason,  annarr  GuSmundr  As- 
bjarnarson,  {>6r6r  J>umli  HaUd6rsson,  SigurSr  Eldjarnsson,  Simon 
Cttarsson,  Einarr  Glumsson,  Hildibrandr  Grimsson,  Einarr  Skalp- 
haena,  (3feigr  Bjarnar[son].  En  af  6rsekju-monnum :  J6n  (Sfeigs- 
son,  !>6rdr  Tyrfingsson,  Sigmundr  Gunnarsson,  JatvarSr  Gu6- 
laugsson,  Svartr  Grimsson,  Biitr  !>6r6arson.  feir  komu  a  Miklabae 
urn  midmunda-skeid  mi6s  dags  ok  nons.  Ok  a6r  peir  k6mu, 


I234-]  fSLENDINGA  SAGA,  101.  323 

[11.153,154:  v.  27.] 

spur5i  (5sk  husfreyja,  hvart  Kalfr  vildi  £ta  hvftan  mat  e8r  Jmrran. 
Kalfr  svarar  :  '  Nii  skal  f  dag  segjask  i  Jring  me6  inum  helga  Petro 
postola ;  valtir  verSa  J)eir  oss  mi  J>essa  helms  hof3ingjarnir.'  fcetta 
var  inn  naesta  dag  fyrir  P&rs-messu  um  vetrinn,  ok  bar  J)a  Pe'trs- 
messu  a  Mi3viku-dag  inn  fyrra  f  Niu-vikna-Fostu.  £eir  fe9gar 
voru  i  Litlu-stofu,  ok  hof5u  Iati5  skafa l  kninur  ok  raka  seV.  Var 
Kalfr  acoluthus  en  Guthormr  sonr  bans  djakn.  GuSmundr  As- 
bjarnarson  gekk  fyrst  inn  ok  fagnadi  (5sk  honum;  en  hann  var6 
far  um,  M  var  sagt  f  Lftlu-stofuna,  at  Kalfr  var  kalla5r  lit.  Hann 
spurSi  hverr  hann  kallaSi  lit.  fceir  sogSu  J>at  Kolbeins  ra6.  Kalfr 
g^kk  J)a  fram  or  Litlu-stofunni  ok  J)eir  ba6ir  fe9gar ;  ok  vildi  hann 
taka  oxi  sina  ok  skinnfeld  er  la  i  rumi  hans  f  Almanna-stofunni. 
Kolbeins-menn  v6ru  J)a  komnir  f  stofuna,  ok  kva6u  hann  eigi  oxi 
J)urfa;  ok  segja,  at  J>eim  badum  fe6gum  var  liflat  3etla6.  Kalfr 
spur5i  hvart  J>ar  vaeri  Styrmir  Grimsson  e6r  Kleppjarn  Hallzson. 
i>eir  segja  J)a  eigi  J)ar  vera.  '  M  vsenti  ek/  segir  hann,  '  at  engir 
menn  s^  f>eir  h^r  komnir,  at  miklar  sakir  eigi  vi6  mik ;  en  J)6  vilju 
v^r  prestz-fund  hafa/  f'orsteinn  prestr  Reykjarh611  skripta6i  J)eim 
ba6um  fe6gum,  ok  gaf  J)eim  {>j6nostu.  Eptir  J)at  voru  ]peir  lit 
leiddir ;  ok  tok  Kalfr  r66u-kross  or  hendi  presti,  ok  hafSi  f  hendi 
seV  er  hann  g^kk  lit.  Ok  er  £>eir  komu  milli  kirkju-gar6z  ok  liti- 
biirs  J)a  setti  Kalfr  ni6r  krossinn  vi3  kirkju-gar9inn  ok  Iag3isk  {)ar 
ni5r  fyrir.  fcoralfr  mselti:  'Eigi  hyggr  jpii  mi  at,  Kalfr,  hvat  J)ii 
gorir ;  ver  eigi  sva  naer  krossinum  at  b!66it  hrj6ti  a  hann/  Kalfr 
sag9i :  *  Vant  gori  J)^r  mdr  mi/ — ok  lagSisk  niSr  firr  meirr  kross- 
inum. Biitr  I'orSarson  hjo  hann.  Sf5an  ge'kk  Guthormr  til  J>egj- 
andi,  ok  lagSisk  niSr  hja  fo3ur  sinum.  Biitr  hj6  hann.  Ok  eptir 
J>at  ri6u  J)eir  i  brott  ok  heim  a  Flugu-m^ri.  En  heima-menn  unnu 
likunum,  ok  varu  J)eir  faerSir  til  Hola;  ok  er  J>at  mal  manna,  at 
Kolbeinn  l^ti  s^r  {)etta  vel  lika.  Var  Kalfr  kalla6r,  at  verit  hefQi 
einnhverr  mestr  b6ndi  fyrir  nor6an  land  J)ann  tima  er  hann  var 
uppi.  Eptir  vig  J^eirra  Kalfs  ok  Guthorms  fe6ga,  ri6u  J)eir  Kol- 
beinn ok  Orsekja  sudr  i  Reykjaholt  me8  attjan  menn  at  ssekja  ra5 
at  Snorra;  ok  leitudu  eptir  hvert  liQsinni  J>eir  skyldu  ]par  eiga. 
Snorri  kvazk  eigi  vanr  vera  at  eiga  hlut  at  he'raSs-deildum,  en  \6zk. 
mundu  ri6a  til  AlJ)ingis  ok  veita  ]?eim  {)ar  slikt  er  ollum  J)eim  vaeri 
S3em6  at.  Eptir  J>at  ri3a  J)eir  nor6r  aptr.  Ok  er  {>eir  k6mu  f 

1  skafa]  here  ends  the  thirteenth  vellum  leaf. 
Y  2 


324  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[11.154,155:  v.  28,  29.] 

sveitir  Kolbeins,  kvoddu  J>eir  baendr  at  fara  i  setur  1  Skagafirdi, 
ok  skyldi  baendr  sjdlfir  faeda  sik.  Ok  svd  var  gort,  ok  v6ru  optast 
J>rennar  setur. 

102.  Nii  er  at  segja  fra  Sighvati  :  at  Eirekr  greifi,  n]6snar-madr 
Styrmis,  kpm  d  Grund,  ok  annarr  madr  med  honum  sid  um  kveld. 
Sat  Sighvatr  i  rumi  smu,  ok  hafdi  tugla-skinn-feld  a  her6um,  ok 
lambskinnz-kofra  a  hofdi  svartan.    £eir  Eirekr  v6ru  spurdir  tfdenda  ; 
en  J>eir  sogdu  lids-drdtt  6r  Skagafirdi;  ok  sog6u  at  J)eir  Kolbeinn 
ok  (3raekja  mundu  {)ar  koma  um  n6ttina  med  6fridi.     En  Sighvatr 
daesti  vid,  ok  kvad  slfkt  ekki  gegna  mundu;   ok  ekki  vard1  J>a 
skj6tlegtx  at  rada-gordum  bans.     Halldora  husfreyja  ge*kk  J)a  til, 
ok  segir,  at  einsaett  vaeri  at  senda  eptir  monnum.     Sighvatr  bad 
hana  senda  eptir  J)eim  monnum  er  henni  IfkaSi.     Sendi  h6n  J)a 
mann  ut  f  Kaupang,  ok  var  J)a6an  J)egar  sent  a  Grenja6arsta6i 
til  Kolbeins.    En  J)a  samnaQi  monnum  it  neSra  um  he'ra8it  sa  er 
ut  haf6i  farit.     Halld6ra  sendi  annan  mann  upp  i  neVaS  i  Saurbse. 
SfSan   samnaSi   I>orvar3r   monnum  it  efra2  um  h^ra3.      ^orgils 
H61a-sveinn  kom  fyrstr  med  fjdra,  tigi  manna  ;  en  allir  baendr  inni 
f  EyjafirSi  v6ru  komnir  um  morguninn  fyrir  messu.     Var  Sighvatr 
l>£  f  blam  kyrtli,  of  haf3i  a  hof6i  stalhufu  ok  oxi  silfr-rekna  f  hendi  ; 
var  hann  J>a  miklu  hermannlegri  en  um  kveldit  er  njosnar-menn 
k6mu.     Gor3i  hann  J)a  menn  d  hest-vor3  upp  a  Skjalgsdals-heiSi 
ok  a3ra  lit  me6  fir6i.     Spurdisk  J)a  bratt,  at  J)eir  Kolbeinn  hofSu 
aptr  horfit.     F6ru  J)a  baendr  heim,  en  Sighvatr  haf5i  fjolmennt, 
ok   var6hold   sterk.     En   f>a   er   Sighvatr  spur6i  at  setur  v6ru  f 
Skagafir6i,  haf6i  hann  ok  setu  d  Grund,  ok  kostaSi  einn  allt  fyrir, 
en  bsendr  ekki  af  sfnu.     Ok  leid  svd  fram  a  Fostuna. 

103.  f  J)enna  tfma  var  GuSmundr  biskup  i  Hof3a  me6  Brandi. 
Sighvatr  sendi  J)angat  menn,  ok  bauS  biskupi  til  sfn,  ok  vildi  at 
hann  vaeri  med  h6num  f  J)essum  malum.     En  er  sendimenn  k6mu 
i  Hofda,  v6ru  J)ar  fyrir  sendimenn  J)eirra  Kolbeins  ok  Orsekju  J)eir 
er  Gudmundr  [biskupi]  bu6u  vestr  ^angat.   En  me6  J)vf,  at  6raekja 
haf6i  lengi  verit  vin  biskups,  sfSan  hann  f^kk  nokkurn  £roska,  ok 
Snorri  fa6ir  hans,  £d  virSi  biskup  J)at  mest,  ok  f6r  vestr  til  Flugu- 
m^rar  ok  var  {)ar  um  Fostuna.    Um  vdrit  eptir  Paska  sendi  Oraakja 
menn  vestr  f  Fjordu  eptir  Ii3i,  ok  f6ru  J>eir  vestan  um  vdrit,  Illugi 
f>orvaldzson  me6  J)rjd  tigi  manna.     Med  J>eim  f6ru  6r  Laxdrdal, 


1  Here  B  bcff'KS  again.  2  it  efra]  add.  B. 


1234-]  fSLENDINGA  SAGA,  102,  103.  325 

[11.156:  v.  29.] 

SvarthofSi  Dufgusson,  ok  Oddr  son  Gu31augs  af  Hoskuldz-stoSum. 
f'eir  Kolbeinn  sendu  ok  menn  austr  f  Flj6tzdals-he'ra3  til  f>6rarins 
J6nssonar,  ok  ba6u  hann  fara  til  H6s  viS  sik ;  ok  f6r  hann  austan 
vi6  fj6ra  tigi l  manna.  f>ar  var  J}a  me6  h6num  Ogmundr  sneis ; 
ok  var  hann  J>a  a  inum  atta  tigi 2 ;  ok  sog5u  menn  sva  at  hann 
£>3etti  £>ar  viglegastr  [ma3r]  f  flokki  f>6rarins.  M  er  Sighvatr 
spurdi  Ii3s-dratt  Kolbeins  ok  (5raekju,  bse5i  vestan  ok  austan,  J)d 
dr6  hann  ok  Ii5  saman,  ok  f6r  til  SkagafjarSar  me6  fjogur  hundruQ 
manna.  f»ar  voru  me3  h6num  synir  hans,  Kolbeinn  ok  f>6r6r 
kakali ;  eigi  v6ru  inir  yngri  J)a  enn  vapn-faerir.  f>ar  v6ru  ok  me5 
h6num  Hrafns-synir,  Sveinbjorn  ok  Krakr.  En  er  Sighvatr  rei6 
ofan  eptir  Nor5rar-dal,  var  h6num  sagt.  at  J)eir  Kolbeinn  ok 
Orsekja  v6ru  d  Silfra-stoSum  me3  sex  hundrud  manna,  t'ar  var 
ok  GuSmundr  biskup.  tangat  hof5u  ok  riSit  nokkurir  Sighvatz 
menn,  ok  voru  J)eir  teknir  ok  flettir.  Snori  Sighvatr  J)a  til  Flata- 
tungu,  ok  var  t>ar  um  n6ttina  me5  Ii3  sitt.  Um  morguninn 
bjoggusk  hvarir-tveggju  til  bardaga,  ok  skripta6i  GuSmundr  biskup 
monnum  Kolbeins.  Hann  segir  ]}6,  at  J)eir  mundu  eigi  berjask 
um  daginn;  'En  J)6  man  Sighvati  fara  sem  Haraldi  [konungi] 
SigurSar  syniV  I'eir  Sighvatr  bjoggusk  fyrir  i  Flata-tungu  ok 
fylktu  Ii6i  hja  hiisum  i  tuninu.  ta  er  ]3eir  ri6u  ne3an  at  Flata- 
tungu,  rei5  i'orsteinn  J6nsson  6r  Hvammi  at  Kolbeini,  ok  spurdi, 
hvernig  hann  setladi  til  um  skipti  J)eirra  Sighvatz.  Hann  segir 
at  J>eir  skyldu  berjask  Jjegar  er  J^eir  finnask.  torsteinn  segir, 
at  menn  vildu  veita  h6num  til  ssemilegra  saetta,  en  berjask  eigi 
vi5  Sighvat.  Kolbeinn  leggr  til  hans  spj6ti,  ok  banna6isk  um. 
i'orsteinn  bar  af  seV  lagit.  M  vildi  Kolbeinn  breg3a  sver9i.  Kom 
J)d  at  Oraekja,  ok  t6k  hann.  Attu  J>a  margir  hlut  at  ok  svof6u4 
hann;  en  Kolbeinn  var  all-reiSr.  Ri3u  J)eir  J>a  upp  til  Flata- 
tungu,  ok  hlj6pu  af  baki,  ok  heim  a  baeinn.  En  er  J>eir  sja  fylking 
Sighvatz,  var  H6it  meira  en  jpeir  hug5u;  ok  var6  J)eim  bilt  um 
drasina.  M  t6k  Sighvatr  til  or6a :  '  Ekki  {)urfu  ver  mi  at  ugga  J>a, 
er  {>eim  var3  bilt  i  fyrstu.'  Eptir  |)at  gengu  st6r-baendr  or  EyjafirQi 
6r  Ii6i  Sighvatz,  ok  enn  nokkurir  af  Kolbeins-li5i,  me6al  J)eirra  ok 
leituSu  um  saettir.  fcar  var  ok  me6  J^eim  6lafr  af  Steini ;  hann  var 
£>a  i  fyrstu  fer6  lit  hingat5  ok  var  heima-madr  at  Keldum  me6 

1  So  also  Res. ;  Ix,  B.  2  a  inum  titta  tigi]  Res. ;  var  hann  J>a  a  Ixxx  (and 

'  ari '  above  the  line),  Cd. ;  a  hinum  atta  tigi  vetra,  B.  s  Sighvati — syni]  B  ;  the 
Cd.  has  nom.  4  ok  svofou]  B ;  ok  svafdiz  hann,  Res.  5  lit  hingat]  add.  Res. 


326  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[11.157:  v.  30.] 

Hdlfdani;  £d  var  hann  dttjdn  vetra.  Kom  svd,  at  hvarir-tveggju 
htyddu  g6dra  manna  orSum  ok  fortolum,  ok  saettusk  d  J>at,  at 
Magnus  biskup  skyldi  gora  um  oil  mal  peirra 1.  £a  var  ok  saetzk 
d  vfg  J>eirra  Kalfs  ok  Guthorms ;  J)vfat  Olafr  i  MoSrufelli,  systur- 
son  Kalfs,  var  a6ili  J)essa  mdls.  Rei3  Sighvatr  eptir  ssettina  nor5r 
heim,  ok  dreif6i  lidi  sfnu.  f^rarinn  spurdi  saettina  i  Reykjardal, 
ok  snori  hann  J>d  austr  aptr.  VestfirSingar  k6mu  J>at  kveld  f 
Skagafjord,  er  sleit  fundinum ;  ok  maeltusk  flla  um,  er  £>eir  urQu 
svd  seinir.  (5raekja  f6r  eptir  J)etta  vestr  heim,  ok  hafSi  meir  en 
sex  tigi  manna,  fceir  f6ru  6spaklega  um  sveitir;  t6ku  hesta  ok 
mat  J)ar  er  J)eir  J)6ttusk  ]purfa.  teir  ri6u  allir  saman  i  Hvamm  til 
bus  f^rdar  Sturlusonar,  ok  bjoggu  J>eir  6spaklega  heyjum  ok 
b'6ru;  Jjeir  hjoggu  {w  oxa  nfu  vetra  gamlan  er  f>6r5r  dtti ;  en 
hann  var  £>a  a  Eyri  lit  at  bui  sfnu.  faSan 2  f6r  6raekja  til  Saur- 
baejar  ok  t6k  t>ar  f^  af  b6ndum,  ok  gor3i  bu  a  Sta3arh61i ;  skyldu 
l>eir  Svertingr  f>orleifsson  J)at  eiga  ba6ir  samt,  ok  var  hann  fyrir. 
(5raekja  f6r  J)a6an  a  Reykjanes,  ok  gor8i  J)ar  mikit  bii  d  H61um ; 
setti  hann  {)ar  fyrir  Snorra  Magnusson.  Si9an  f6r  hann  i  Isafj6r3, 
ok  gor5i  bu  mikit  f  VatzfirSi,  ok  f£kk  til  um  alia  Fjor9u.  En  er 
Sighvatr  spurdi  J)etta,  J)6tti  h6num  eigi  haldask  saettir  J)ser  er  hand- 
salaSar  hof6u  verit  i  Flata-tungu,  ok  bj6sk  hann  J>vi  eigi  til  J)ing- 
reidar. 

104.  Kolbeinn  ungi  for  heim  a  Flugu-m^ri  eptir  fundinn  i  Flata- 
tungu,  ok  IfkaSi  flla  vi6  baendr,  J)d  er  mest  hof6u  J>ar  meSal  gengit. 
td  ur9u  vfsir  trunaaar-menn  J6ns  Markiissonar,  at  Kolbeinn  aetlafii 
at  lata  drepa  hann,  ok  gor6u  h6num  or3.  Rei6  J6n  J)d  £egar 
d  brott,  ok  Sveinn  son  hans,  ok  syndu  vestr  yfir  Jokulsa;  ok 
namu  eigi  staQar  fyrr  en  J)eir  k6mu  su3r  f  Reykjaholt;  ok  t6k 
Snorri  vid  J)eim  fyrir  sakir  fornrar  -vindttu.  En  Kolbeinn  l^t  taka 
upp  bu  J6ns,  ok  hafSi  til  sin.  En  er  leid  fram  at  J)ingi  J^a  ri3u 
hofSingjar  til  {)ings  ok  flestir  fjolmennir.  Kolbeinn  rei6  nor3an 
med  fimm  hundru9  manna.  Snorri  Sturluson  haf6i  fimm  hundrud 
manna,  en  f>orleifr  6r  GorSum  hundra8  manna,  Ami  6reiSa  fimm 
tigi  manna,  ok  veittu  J)eir  Snorra  ba&r.  Ormr  Svfnfellingr  hafdi 
tfu  tigi  manna,  f>6rarinn  fimm  tigi  br66ir  hans,  ok  v6ru  J)eir  Kol- 
beins  vinir  mestir.  Gizurr  fcorvaldzson  hafSi  tvau  hundru9  manna, 
ok  1ft  til  allra  skipulega.  fcorvaldr  Gizurar  son  var  d  J)ingi  ok 

1  Here  Res.  ends.  a  {,aaan]  add>  B< 


i234.]  fSLENDINGA  SAGA,  104.  327 

[II.  158:  v.3i.] 

Magnds  biskup  ;  hann  kom  tveim  vetrum  a6r  ut.  fa  haf6i  SigurSr 
erkibiskup  tekit  embaetti  af  Gu3mundi  biskupi.  A  JDinginu  v6ru 
dylgjur  miklar,  Jw'at  Kolbeinn  6J)okka5isk  mjok  vi6  J)at  er  Snorri 
haf6i  tekit  vi5  J>eim  Joni  Markussyni.  Magnus  biskup  bannadi 
ollum  monnum  at  bera  vapn  til  d6ma.  Gor8u  menn  J)a  menn 
til  d6ma  vapnlausa,  er  ]mr  skyldu  mal  fram  flytja.  En  Kolbeinn 
ungi  g£kk  me6  flokk  sfnn  vapnaSan  upp  i  virki  J)eirra  Orms  ok 
f>6rarins,  ok  hof6u  J>eir  flokka  sina  allir  samt  me6  vapnum.  Snorri 
var  me6  flokk  sfnn  f  brekkunni  fyrir  ofan  Valholl,  ok  allt  vestr  um 
Dilkinn.  Var  l>orleifr  me5  h<5num  ok  Ami.  Oraekja  var  me5 
sfnn  flokk  upp  fra  Logrdttu,  ok  hendi  skemtan  at  glfmum1. 
^rarinn,  son  Saka-Steingrfms,  haf6i  gengit  6r  flokki  Kolbeins 
ok  til  bu6ar  Jokla-manna,  ok  st63  vi5  vegginn  ok  tala6i  vi6  annan 
mann,  ok  st66  a  vfxl  f6tunum.  M  gengu  {)eir  at,  J6n  prestr 
Markiisson  ok  Sveinn  son  bans,  ok  hjo  hann  sver^i  a  ba6a  f6t- 
leggi  ^rarins,  ok  af  annan  fbtinn,  en  skoraQi  mjok  annan.  Sf6an 
snoru  J)eir  upp  niilli  Austfir9inga-bu6ar  ok  Jokla-manna-bu5ar 
ok  stefndu  sva  i  flokkinn  Snorra.  Gu6mundr  Asbjarnarson  bri 
sver5i ;  ok  hljop  upp,  ok  spur8i  hverr  d  manninum  hefSi  unnit. 
J6n  snorisk  vi6  ok  maelti :  '  Sveinn  Jonsson  vann  a  h6num ;  ok 
varS  eigi  sa  fyrir  af  ]pvf,  at  eigi  vildim  veV  heldr  at  t>u  hef6ir  fyrir 
or3it.'  f'eir  Kolbeinn  hljopu  upp  J>egar  ok  heim  til  buSar,  ok 
t6ku  brynjur  smar  ok  panzara  ok  spjot  ok  skjoldu;  ok  gengu 
sfSan  su6r  yfir  a,  ok  upp  a  Vollu.  Msetti  hann  J)a  6raekju,  ok 
ba6  hann  ganga  i  H3  me9  s^r  ok  hefna  mannzins.  Oraekja  l^t 
s^r  eigi  sama  at  berjask  vi3  fo3ur  sfnn.  Kolbeinn  var  JDa  all- 
styggr,  ok  h^t  a  J)a  Orm  til  liSveizlu  ok  {'orarinn,  Bjoggusk  J)eir 
J)d  allir  til  bardaga,  ok  fylktu  H5i  sfnu  a  VollunUm  fyrir  ne3an 
Logr^ttu,  milli  ok  Austfir3inga-bu6ar.  Orsekja  g^kk  til  m6tz  vi6 
fo6ur  sfnn,  ok  skipaSi  Ii6i  sfnu  fyrir  brj6sti6  fylkingar  Snorra; 
en  Arni  6rei6a  var  J>a  at  fylkja  Ii6i  [Snorra],  ok  t6ksk  J)at  6fimlega, 
J)vfat  hann  var  eigi  vanr  J>vf  starfi.  ^orvaldr  Gizurarson  ge*kk  fyrst 
til  Gizurar  sonar  sfns,  ok  ba3  hann  hvarigum  veita;  kva9  hann 
vaenst  til  friSar,  ef  hann  misjafnaSi  eigi  me3  J)eim ;  fyrir  Ipvi  at  a6r 
var  Iftill  Ii6s-munr;  ok  haf6i  Snorri  J)6  nokkuru  meira.  £eir 
Magnus  biskup  ok  fcorvaldr  Gizurarson  gengu  {>a  til  ]peirra  Kol- 

1  6rakja— glimuni]  oc   Arni  Ms.,  £eir  voru  $&  fyrir  ofan  Logrettu  ok  hendu 
gaman  at  glimum  (1),  B. 


328  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.159,160:  v.  31,  32.] 

beins,  ok  hof5u  mikinn  flokk;  pvf  at  biskup  kalla5i  til  sm  alia 
Iserfia  menn.  Leitudu  peir  pd  urn  saettir;  ok  Iag5i  f>orvaldr  pat 
til,  at  peir  skyldu  setja  d6m,  ok  gora  Svein  sekjan.  Ok  pat  gor3u 
peir.  Ok  kom  svd,  at  biskupi  var  heiti8  me8  gri3a-setningu  at 
allir  menn  skyldu  skiljask  6happa-laust  d  pvf  pingi.  En  engar 
ur8u  saettir  par.  fdrarinn  d6  af  sarum. 

105.  Kolbeinn   reid   heim  af  pingi,  ok   lauk  Magnus  biskup 
ongum  gor3um  upp  me6  peim  Sighvati,  fyrir  pvf  at  hann  kom 
eigi  til  pings.     En  hann  gor3i  fyrir  vig  Kalfs  ok  Guthorms  tfu  tigi 
hundra3a,  ok   greiddi  Kolbeinn  pat  vel  eptir  skildogum.     Vim'r 
Kolbeins  fystu  hann  mjok  at  saettask  vi5  Sighvat;    ok  f6ru  pa 
menn  f  milli  peirra.     Ok  kom  sva,  at  fundr  var  Iag3r  i  Horgardal. 
En  er  J)eir  k6mu  til  fundarins,  ok  menn  leituSu  um  saettir,  kom 
pat  helzt  asamt,  at  annar-hvarr  skyldi  einn  gora ;  ok  skyldu  peir 
J>at  hluta  me6  s^r,  ok  kasta  til  tenningum.     En  er  peir  hlutudu 
fyrir  kast,  kasta8i  Sighvatr  daus  ok  as.     M  maelti  einn  af  fylgSar- 
monnum  Kolbeins  :  '  Smatt  fell  mi  6r  hendi,  Sighvatr  b6ndi/     En 
f  sfdustum1  kostum  kastaSi  Sighvatr  staerra,  ok   hlaut  at  gora. 
Hann  lauk  eigi  gorQ  upp  a  peim  fundi.     En  pat  var  pa  ra8it,  at 
Kolbeinn  Arn6rsson  ok  Kolbeinn  Sighvatzson  skyldu  ri8a  su8r 
um  land,  ok  hafa  a  68ru  hundra8i  manna,  ok  setjask  f  bii  Snorra, 
er  hann  dtti  su6r  par  f  Dal  undir  Eyjafjollum  ok  a  Leiru-bakka, 
ok  enn  fleiri.     f>eir  satu  mjok  lengi  um  sumarit  a  Leiru-bakka  ok 
gor8u  par  margar  6spek8ir,  ok  raentu  vf3a. 

106.  £6i6i   Sturlusyni   p6tti   sem   menn  6raekju  mundu  gora 
margar  6spek8ir  vi6  pingmenn  hans,  ef  hann  saeti  f  Saurbae  e9r 
a  H61um.     Er  pvf  raQ  hans,  at  hann  dregr  saman  H6  ok  Bo8varr 
son  hans,  ok  rf8a  peir  inn  til  Dala  ok  sva  til  Saurbaejar  me8  tvau 
hundru8  manna.     En  hina  yngri  sonu  sfna,  (5laf  ok  Sturlu,  l^t 
hann  fara  a  skipum  me5  sex  tigi  manna.     Fara  peir  a  H6la  me5 
H8i  sfnu,  ok  t6ku  par  upp  bii  allt ;  fara  sf5an  aptr  til  Saurbaejar, 
ok  finna  par  fdfiur  sfnn ;  ok  t6ku  peir  upp  allt  bii  pat  er  par  hafSi 
verit  saman-dregit.   Fengu  peir  pd  menn  til  at  reka  hvdrt-tveggja 
biiit  lit  til  Kross-sundz;  en  peir  fara  lit  eptir  fir5i  me6  skipum. 
!J6r6r  ok  BoQvarr  ri9u  aptr  somu  leiS  me9  flokkinum.     En  peir 
er  fdit  rdku,  f6ru  til  matar  f  Bii6ardal;    en  sendu  sex  menn  f 
Hvarfsdal  til  matar.     i>ar  bjo  sd  ma6r  er  Eyj61fr  tjiiga  var  kallaSr, 

1  si&corrum,  B. 


1234*]  fSLENDINGA  SAGA,  105-107.  329 

[II.  161 :  v.  33.] 

Erpsson,  fraendi  f'orbjarnar  f  BuQardal.  Hann  vildi  eigi  gefa  peim 
mat;  en  peir  vildu  hafa  eigi  at  sf3r.  F6ru  peirra  skipti  sva,  at 
hann  hljop  til  eins  peirra  ok  saerdi  hann  bana-sari ;  sa  he't  Hafli3i, 
aettadr  af  Snaefellznesi.  Si5an  hlj6p  Eyjolfr  i  fjall,  ok  hofSu  peir 
bans  ekki.  Foru  pa  lit  eptir  Strond,  ok  fundu  pa  (5laf  brseSr  at 
Melum,  ok  sog3u  peim  ti6endin.  Gengu  peir  brseSr  pa  a  Lang- 
hiif  um  n6ttina,  ok  prir  tigir  manna,  ok  reVu  inn  til  Bii3ardals ; 
voru  peir  I>orbj6rn  ok  Bar6r  braeSr  farnir  lit  til  SkarSz  at  finna 
Snorra  prest  Narfason.  En  er  peir  6lafr  k6mu  J)ar,  baru  {>eir  lit 
hvat-vetna  pat  er  laust  var.  M  kom  Snorri  prestr  Narfason  ok 
Ieita5i  um  saettir;  vildi  Olafr  hafa  sjalfdaemi,  en  Snorri  bau5  gord 
f>6r8ar,  fo6ur  bans.  Ok  J>at  var5  at  saett ;  ok  vildi  (5lafr  at  Sturla 
vaeri  i  gorS  me3  fo6ur  sinum ;  ok  le"t  Snorri  s^r  J)at  vel  lika.  Gdkk 
J)a  frorbjorn  til  handsala  vi3  6laf  fyrir  vigit ;  ok  skil6u  sattir.  F6r 
6lafr  lit  til  Bjarnar-hafnar  me3  allt  ran-f^it,  ok  sat  par  um  sumarit, 
ok  haf9i  fjolmennt.  f'orSr  haf6i  ok  fjolmennt  a  Eyri  um  sumarit. 
En  er  J>etta  spur5isk  til  Borgarf]ar5ar,  for  sunnan  Jon  Markiisson 
ok  Sveinn  son  bans,  ok  Bergr  ok  Ari;  ok  t6k  Olafr  vi3  peim 
ollum,  ok  voru  par. 

107.  At  a-liSnu  sumri  sendi  Snorri  Sturluson  ord  Oraekju  syni 
sfnum,  at  hann  skyldi  koma  su5r  pangat  me9  fjolmenni ;  ok  vill 
Snorri  fara  su5r  at  peim  Nor3lendingum  er  i  biiunum  satu. 
SamnaSi  hann  pa  Ii6i  um  VestfjorSu,  ok  f6kk  a  fimta  hundraQ1 
manna,  ok  for  su9r  a  sveitir.  En  er  Ii3s-drattrinn  var  um  Rau6a- 
sand  ok  Bar6astrond  pa  sendi  Haukr  prestr  ^orgilsson  6r  Haga 
sonu  sfna,  (5laf  ok  Pal,  su3r  til  Eyrar,  ok  sogSu  peir  ^drSi  Ii9s- 
drattinn ;  ok  sog3u  at  su3r  pangat  mundi  smiit  flokkunum.  Le*t 
^rSr  pa  Ii3i  samna  fyrir  nor3an  Nes,  en  Bo6varr  fyrir  sunnan; 
ok  fengu  tvau  hundruS  hvarir.  En  pvf  k6mu  peir  eigi  saman 
H3inu,  at  peir  vissu  eigi  hvaru-megin  6rsekja  mundi  fara  lit 
fjallzins 2.  M  er  Oraekja  kom  i  Dali  me6  flokk  sinn,  k6mu  menn 
sunnan  fra  Snorra ;  ok  sogQu,  at  peir  Kolbeinarnir  v6ru  brott  af 
Rangar-vollum,  ok  hof3u  farit  nor6r  um  land,  ok  hofSu  gort  sva 
mikinn  ska5a  a  biium  Snorra,  at  pat  var  virt  meir  en  til  sex  tiga 
hundrada.  Snorri  bad  6rgekju  pa  eigi  fara  su9r  pangat,  ok  bad 
hann  smia  heim  flokkinum,  ef  hann  aetti  ekki  orendi  f  Hvamm  eQr 
annan  veg  at  fara  sudr  par. 

1  a  fjorSa  hundraSi,  B.  *  nessins,  B. 


33o  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  162  :  v.  34.] 

108.  (5raekja  sirfr  nu  flokkinum  lit  yfir  Rau3a-mels-hei8i,  ok 
kom  f  H6f6a.  f>ar  bj6  sd  maSr  er  Fjallgeirr  he*t,  ok  synir  bans, 
tar  hafdi  allr  flokkrinn  mat,  ok  raendu  J)6  meirr  en  til  sex  hundraSa 
f  66ru.  F6ru  J>a9an  f  Eyja-hrepp,  ok  sva  lit  i  Miklaholtz-hrepp ; 
ok  f6ru  me9  inni  mestu  6spek3.  f>6r3r  Sturluson  haf6i  sent  vestr 
yfir  Floa  £618  son  sinn  me3  sveit  sfna ;  ok  haf3i  hann  vestan  alia 
teinaeringa1  J>a  er  voru  fyrir  vestan  Brei3afjor3.  f>eir  hofdu  ok 
t61faering  mikinn  er  biskup  f  Skalaholti  atti.  I>6r3r  haf6i  ok  morg 
skip  ok  st6r  su8r  Jmr  fyrir ;  ok  gengu  J)eir  J>ar  a,  ok  re'ru  inn  yfir 
fjord  til  Akreyjar 2,  ok  vildi  torSr  bi'Sa  J)ar  J)ess  er  J)eir  spurSu  til 
flokksins,  en  synir  bans,  Sturla  ok  torSr,  f6ru  vestr  til  Me3al-fellz- 
strandar  eptir  liSi,  ok  fengu  J)ar  fjora  tigi  manna,  tar  var  Gu5- 
mundr  prestr  undan  Felli.  BoSvarr  tordarson  hafSi  tvau  hundru5 
manna  at  Sta8.  En  er  nj6sn  kom  til  bans  um  fer8ir  (Srsekju,  J)d 
rei3  hann  su8r  me8  tuttugu  menn  a  nj6sn ;  en  6raekju-menn  f6ru 
63fluga  um  breppinn ;  ok  fundu  J)eir  BoSvarr  eigi  fyrr  en  sumir 
6raekju-menn  varu  komnir  lengra  ut  en  J>eir,  ok  hof5u  ri8it  it 
neSra.  Fengu  JDeir  n]6sn  af  fer5um  Bo8vars,  ok  gor6u  6raekju 
vi3  varan.  En  er  jpeir  BoSvarr  vissu  J>etta,  toku  J)eir  J>at  ra6, 
at  ri6a  til  borgar  J>eirrar,  er  stendr  suSr  fra  3  Horgs-holti,  er  baerinn 
er  vid  kenndr  at  Borg;  ok  foru  J)eir  {)ar  d  upp.  (3raekja  reid 
Jmngat  me5  allan  sinn  flokk ;  en  J)ar  matti  eigi  ats6kn  vi8  koma. 
F6ru  menn  J)a  f  milli  J)eirra  ok  leituSu  um  ssettir;  vildi  Oraekja 
ekki  annat  en  sjalfdaemi;  kalladisk  vilja  hafa  saem3  af  j^vi;  en 
l^zk  eigi  vera  fe'-sjiikr4.  Attu  menn  J)a  hlut  at  vi3  Bo6var,  at 
hann  skyldi  at  J>essu  ganga  sem  Oraekja  bau9;  h^t  ok  6raekja 
J)vf,  at  Bo3varr  skyldi  miklu  um  ra8a  me3  J)eim  torSi.  En  Bo3- 
varr  var  g63gjarn;  ok  g£kk  bann  til  festu  vi8  J)enna  skildaga. 
Rei3  hann  sfSan  norSr  yfir  heiSi,  ok  fann  fo3ur  sfnn  f  Akrey,  ok 
fysti  hann  mjok  saatta;  segir  at  (5rsekja  mundi  all-g63r  drengr 
af  ver8a,  ef  undir  hann  vaeri  lagt.  En  $6r6r  segir  hann  skyldu 
enga  drengskapar-raun  af  >>vf  hafa  at  dsema  um  mal  bans ;  J>vfat 
hann  le"zk  h6num  aldri  skyldu  sjalfdaemi  selja ;  en  ba5  sonu  sfna 
fara  me8  mali  smu  sem  J)eim  b'kadi.  draekja  reid  me8  flokk 
sfnn  nor8r  Kerlingar-skar8,  ok  rei8  f  Bjarnar-hofn  f  fora6s-veSri ; 
ok  t6k  baeinn  'ok  alia  menn  J>a  er  heima  v6ru.  S6ttu  lomb  6r 


1  tenzringa,  B.  a  Eyrar  (!),  B.  3  su&r  fra]  add.  B.  *  So  also  B,  fe- 

sivkr,  not  fe-iinkr. 


I234-]  fSLENDINGA  SAGA,  108,  109.  331 

[II.  163  :  v.  34,  35.] 

fjallinu,  er  naer  allir  baendr  hof6u  J>angat  rekit,  ok  hof5u  Jmu  til 
matar.  Olafr  sendi  Orm  Starka3arson,  ra6a-mann  sinn,  med  tein- 
aering  a  njosn,  til  Bjarnar-hafnar,  hvat  titt  vaeri  um  fjolmenni,  e6r 
a6ra  hluti.  En  er  jpeir  Oraekja  sa  skipit,  f6ru  J>eir  til  sjavar,  ok 
kolluSu  a  t>a ;  ok  roru  J)eir  Ormr  til  tals  vi3  Oraekju.  l>a  segja 
(5raekju-menn,  at  Ormr  vaeri  giptusamlegr  ma5r ;  ok  slikir  menn 
likastir  til  at  koma  saettum  a  me9  ]peim  fraendum.  En  Ormi  £>6tti 
g6tt  lof  sitt,  jpott  hann  vaeri  manna  Ijotastr  ok  61iklegastr  til ;  ok 
ba6  sina  menn  roa  at  landi ;  l£zk  hann  vilja  eiga  orStak  vi9 
Oraekju.  En  er  jpeir  gengu  a  land,  voru  J>eir  teknir  allir  ok  flettir ; 
en  (5raekju-menn  t6ku  skipit,  ok  roru  inn  i  Eyjar  til  rana.  Bo6varr 
ba3  nu  Olaf  at  hann  fyndi  Oraekju,  sag6i  at  hann  hef6i  heiti6  seV 
vingan  ef  J>eir  saettisk.  Kom  J>at  sva,  at  J>eir  Olafr  foru  til  Bjarnar- 
hafnar  ok  BoSvarr.  Seldi  Olafr  6raekju  sjalfdaemi.  En  hann 
gaf  upp  allt  malit,  ok  het  vinattu  f  mot ;  ok  skildusk  J)eir  med 
inum  mestum  vinmaelum.  Snori  Orsekja  J)a  flokkinum  inn  til 
Sk6gar-strandar,  ok  sva  heim  vestr.  M  er  hann  var  a  Reykja- 
h61um,  flutti  hann  hesta  marga  f  Akreyjar,  er  fcorSr  Sturluson  atti ; 
ok  fre'tti  eigi  lofs  at.  Hann  haf6i  ok  gort  bu  at  Holum,  J)a  er  hitt 
var  upp  tekit,  ok  raentan  t'orgrim  at  MiShusum  fimm  hundru^um 
sau6a.  En  Oddr  oremus,  magr  f'orgrims,  for  |)a  nor5r  til  Sighvatz 
me6  born  sin,  Einar  ok  Ingiri6i.  Si3an  for  Orsekja  vestr  heim. 
Var  ]pa  Snorri  Magniisson  me8  honum,  ok  skyldi  vera  heima-ma6r 
i  VatzfirSi.  Ok  er  J)eir  k6mu  heim  vestr,  l^t  Oraekja  aria  til  bus 
sins,  ok  heldr  harka-samlega.  M  er  (3lafr  fcorSarson1  kom  heim 
i  Bjarnar-hofn,  J)6tti  h6num  J>ar  kold  hib^li;  var  spillt  ollum 
heyjum  ok  borin  ut,  eytt  upp  sumar-buinu,  ok  spillt  ollum  hiisum. 
T6k  6lafr  J>a  J)at  ra6,  at  Sturla  faerSi  biiit  inn  f  Hvamm.  f>ar 
hof6u  verit  um  sumarit  sjau  k^r,  en  ta6a  mikil.  !J6r6r  tiggi  f6r 
fyrst  inn  i  Hvamm  me8  6lafi,  en  rei6  J)a3an  vestr  i  Vatzfjor3 ;  ok 
tok  Oraekja  allvel  vi6  honum,  ok  vildi  ekki  annat  en  hann  vaeri  {>ar 
um  vetrinn.  Ok  f>at  var ;  ok  var  Oraekja  allvel  til  hans  j  en  !»6r6r 
gorSi  s^r  vi5  6'ngan  mann  kaerra  en  Snorra  Magniisson. 

109.  Ma3r  het  Einarr,  g65r  b6ndi;  hann  bj6  nor3r  i  Flj6tum; 
hann  var  knar  ma6r  ok  vasklegr ;  hann  haf3i  komit  vid  hvalreka 
um  sumarit,  ok  haf6i  gott  til  Fostu-matar,  riklinga  ok  rafi 2  ok  sva 
fiska.  Hann  var  mikill  vin  {>eirra  f  ASalvik,  Magnuss  prestz  ok 

1  {>6r&arson]  add.  B.  3  rafi]  thus  B,  not  rafa. 


332  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[II.  164,165:  v.  36.] 

Snorra,  sonar  bans ;  ok  vfsaSi  Snorri  6raekju  {>angat  til  Fostu- 
matar.  (5rsekja  sendi  Jjangat  Maga-Bjorn  ok  sveit  manna  me5 
h6num  ok  Einar  koll.  En  er  peir  fundu  Einar,  foluSu  J>eir  Fostu- 
mat  at  h6num,  en  hann  vildi  ongan  selja,  en  baud  vaett  hvals  ok 
a5ra  riklinga.  !>eir  vildu  J>at  ekki,  ok  hlj6pu  inn  sumir ;  en  Einarr 
hlj6p  f  dyrr  ok  hafdi  sviSu  f  hendi.  Tjorvi,  huskarl  bans,  fylgSi 
h6num.  Einarr  vann  d  einum  fdlaga  ^eirra,  hlj6pu  f>eir  er  inn 
hofSu  gengit,  d  bak  h6num,  ok  hrundu  h6num  lit.  T6ku  ]Deir 
hann  J)a  ok  logSu  ni5r;  en  Tannr  son  fcorkels  naddz  hj6  hann 
bana-hogg.  Eptir  £at  h!65u  J)eir  jDaSan  teinaering  me8  mat,  ok 
f6ru  heim  f  VatzfjorQ. 

110.  f  Vatzfiro4  var  um  vetrinn  mikill  sveitar-drattr.  Var  Snorri 
fyrst  fyrir  annarri  sveit,  ok  v6ru  margar  greinir  me&  J)eim  6raekju. 
En  Snorri  stokk  a  brott  me3  Grimu,  konu  sfna,  fyrir  J61.  F6r 
hann  f  ASalvik  tii  fo3ur  sins;  en  margir  v6ru  vinir  bans  eptir 
f  Vatzfir6i :  fllugi  f'orvaldzson,  fraendi  bans ;  ok  stokk  hann  brott 
eptir  J61;  Snorri  Loptzson,  fcorsteinn  Gunnarsson,  t>6r3r  tiggi, 
Maga-Bjorn,  Gunnlaugr  Hrollaugsson,  ok  enn  fleiri.  Snorri  Mag- 
nusson  fylldisk  upp  ins  mesta  fjandskapar  vi5  6raekju,  ok  snori 
f  £at  morgum  b6ndum  f  fsafirSi :  Hjalms-sonum,  Atla  ok  f'or- 
m66i;  ok  sonilm  Halld6rs  RagneiSar- sonar,  Halld6ri,  Aroni  ok 
Rognvaldi ;  sonum  ValgerSar  or  Ogri,  Teiti  ok  Pali ;  ok  forgrfmi 
bratt  6r  SiiSavik ;  ok  gaf  upp  baeinn  f  Su6avik  til  J)ess  at  Oraekja 
vaeri  inni  brenndr,  er  hann  faeri  i  Hvamm 1  eptir  um  varit.  Margir 
a6rir  v6ru  f  J)essu  ra3i  me5  Snorra,  \>6tt  hdr  s6  eigi  nefndir.  fllugi 
fcorvaldzson  var  ok  vitandi  J)essa  mals,  ok  fleiri  heima-menn  (5raekju 
J>eir  er  mestir  v6ru  vinir  Snorra.  Snorri  f6r  ut  i  Onundar-fjor6  at 
finna  Gu9mund  SigrfSarson,  ok  vildi  koma  h6num  f  J>etta  mal; 
ok  talQi  h6num  upp  alia  J>a  er  i  hof5u  gengit  petta  mal.  Gu6- 
mundr  var  vitr  ma5r  ok  fraend-margr ;  hann  bar  malit  fyrir  Stein- 
J)6r  prest  f  Holti  ok  Steingrfm  trd-f6t.  T6k  Gu6mundr  {)at  upp, 
at  margir  vissu,  ok  le*t  eigi  orvaent  at  upp  kaemi ;  fyrir  J>vf,  at  J)a 
var  enn  long  stund  til  {>ess  er  J>eir  aetluSu  at  fram  skyldi  koma ; 
en  J>6ttisk  vita,  at  allir  mundi  fyrir  st6r-sokum  haf5ir  J)eir  er  Snorri 
hafdi  fundit,  ef  mdlit  kaemi  upp.  Var  jDat  J>eirra  ra5,  at  J)eir  sendu 
6raekju  mann2  at  vara  hann  vid ;  ok  segja  h6num  J)essa  rada- 
gor6,  |)at3  er  Jjeir  vissu  af.  En  J)d  var  enn  f  VatzfirSi  sveitar- 

1  Hvamm]  FjorSu,  B.  3  mann]  add.  B.  » l>at]  add.  B. 


fSLENDINGA  SAGA,  110.  333 

[II.  166:  v.  36.] 

drattr  mikill;  var  fyrir  annarri  sveit  Philippus  Kolbeinsson,  er 
dtti  Vilborgu  systur  Oraekju,  ok  JatvarSr  Gu8laugsson,  I>6r$r 
Tyrfingsson,  Sveinn  Hemingsson,  Hallr  Egilsson,  ok  margir  a6rir. 
En  fyrir  annarri  var  Maga-Bjorn,  frorkell  Eyvindarson,  Skapti l 
fllugason,  f>6r3r  tiggi;  en  Oraekja  var  heldr  me6  Philippo.  £at 
var  d  Fostu  er  J)eir  herklaeddusk  hvarir-tveggju.  En  J)at  vard 
£a  til,  at  Skapta  hvarf  skyrta,  ok  fannsk  a  JatvarSi  GuSlaugssyni. 
En  J>at  var  af  gort,  at  konur  hof6u  gleymt  i  jpvaetti.  A6rir  v6ru 
f  skala  en  a6rir  i  stofu.  Oraekja  atti  ]pa  hlut  i  at  saetta  ]?a  at  J>vf ; 
ok  var  J)6  samt  kellta 2  meS  J>eim.  I  vikunni  eptir  Paska-viku  for 
Oraekja  heiman  6r  Vatzfir6i,  ok  haf6i  mikit  skip,  ok  mart  karla. 
En  er  J)eir  roru  lit  me6  Mjova-fjar6ar-nesi,  kva3  hann  upp,  at  ]par 
vaeri  sex  menn  e6r  sjau,  J>eir  er  sannir  vseri  at  fj6rra6um  vi6  hann 
urn  vetrinn.  Hverr  synjaSi  fyrir  sik,  ok  bu3u  ei6a  fyrir;  ok  fell 
J)at  J)ar  ni6r.  f'eir  roru  lit  a  Jokul-fjor6u,  ok  voru  fytir  Atli 
Hjalmsson  a  sj6  [r6nir],  ok  flestir  J)eir  er  hann  J)6ttisk  sakir  vi9 
eiga.  Roru  J)eir  j)a  til  Sldttu;  ok  l^sti  Orsekja  J)a  yfir  J>vf,  at  hann 
aetlaSi  at  Snorra  Magnussyni.  En  JDCSS  v6ru  margir  menn  ofiisir, 
ok  ba3u  s^r  orlofs  at  fara  eigi.  feir  voru  eptir  a  SMttu,  Snorri 
Loptzson,  f>orsteinn  Gunnarsson,  f'6r6r  tiggi,  ok  fleiri  a6rir.  En 
6raekja  for  til  A6alvikr ;  ok  stokk  Snorri  af  baenum  ok  vildi  til 
sjavar  a  gnupinn  milli  Adalvikr  ok  Mi6vikr;  J)ar  matti  eigi  na 
honum.  Hann  hljop  ut  a  bak  husum,  ok  var  i  Imbr6kum ;  hann 
var  fot-hvatr  ma6r.  ^eir  hlj6pu  eptir  honum,  ok  buSu  h6num 
gri5,  ok  f^kk  Hallr  Egilsson  tekit  hann.  Oraekja  kom  J>a  at,  ok 
bar  sakir  a  hann 3.  Snorri  dul6i  eigi  ok  bau9  fyrir  sik ;  en  Oraekja 
vildi  J)at  eigi  heyra,  ok  bar  sakir  a  hann.  Foru  J)eir  J)a  me6  hann 
um  hri3.  M  kvaddi  Oraekja  Rognvald  Runa-Bjarna/son 4  at 
vega  at  h6num  ok  sva  gorQi  hann5.  SiSan  f6r  Oraekja  vestr 
yfir  Djup  at  {)eim  monnum  er  hann  bar  fjorraSum  ;  en  Idt  J)6  onga 
menn  drepa  fleiri ;  en  haf6i  sjalfdaemi  af  morgum  monnum.  Hann 
for  i  Bolungar-vik,  ok  tok  Hols-land  af  Halldori  RagneiSarsyni ;  ok 
f6r  hann  ut  i  Otra-dal ;  en  synir  hans,  Aron  ok  Rognvaldr,  stukku 
su6r  til  Sta6ar  til  Bo3vars.  Hann  t6k  ok  SuSavik  af  i>orgrimi 
bratt ;  en  f lluga  f>orvaldzson  1&  hann  fara  su6r  til  Snorra,  ok  f£kk 
til  foru-neytis  vi6  hann  Sigmund  Gunnarsson.  f>eir  viku  til  matar 


1  Skopti,  B.  2  kellta]  thus  Cd.,  not  kytla  ;  engi  alvara,  B.  8  6raekja — 

hann}*add.  B.         *  Runa-Bjarnarson]  add.  B.         6  ok  sva — hann]  add.  B. 


334  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[11.167:  v.37.] 

1  Hvamm  ok  sogSu  par  vfg  Snorra  peim  brseSrum  Clafi  ok  Sturlu. 
Sogdu  peir  r6stusamlegt  6r.  FjorSunum,  ok  l&usk  eigi  vita  hve 
fcordr  br68ir  peirra  mundi  undan  setja.  f  penna  tfma  f6r  vestan 
tiggi.  £eir  t6ku  teinsering  pann,  er  beztr  var  i  Breida- 
i,  er  Branda-genja  hdt,  er  Vikarr  torkelsson,  atti.  F6ru  pd  f 
Akreyjar,  ok  skyldu  flytja  upp  hesta  <5raekju.  f>eir  t^ndusk  allir, 
ok  sva  hestarnir.  En  pessir  menn  l^tusk  par:  £6roddr,  LoSinn 
Grimsson,  Brandr  Brandzson,  Skaeringr  br63ir  Jons  klerks,  tJlfr 
halti1. 

111.  f>eir  brae6rr  Olafr  ok  Sturla,  f6ru  um  varit  vestr  f  Bu5ar- 
dal  um  stefnu-daga  ok  aetluSu  at  sja  eptir  vigs-malinu  Hafli6a. 
teir  I'orSr  hofdu  J)a  gort  um  vfg-smalit  nfu  tigi  hundraSa.  ^eir 
f6ru  upp  £verdal a.  En  er  J>eir  komu  vestr  at  Bii6ardals-botni  kom 
J)ar  a  moti  J)eim  Grfmr  forgilsson  heima-ma6r  Oraekju,  ok  sag8i 
t>au  tiSendi  6r  VatzrirSi,  at  Maga-Bjorn  ok  ^orkell  Eyvindarson 
hofdu  saer8an  til  61ifis  Philippus  Kolbeinsson:  'En  Oraekja,  er 
hann  vissi,  var3  hann  all-styggr  vi8  J>at.  En  J)eir  hof8u  gengit 
at  h6num  f  ba8stofu  ok  saert  hann  J>ar.  Eptir  pat  stukku  peir  6r 
Vatzfir5i  sex  saman ;  ok  eru  nu  h^r  i  BuSardal3:  ^drdr  tiggi, 
Maga-Bjorn,  !>orkell  Eyvindarson,  Ketill  Gu8mundarson,  Eirekr 
br68ur-son  GuSmundar  biskups,  ok  Marteinn  Mi8nr3ingr.' — Clafr 
spur6i,  hvert  peir  setluSu.  Grfmr  kva8  pa  setla  d  fund  f>6r3ar 
Sturlusonar,  ok  aetluSu  at  hann  skyldi  fa  {>6r6i  busta8;  si6an 
aetlaSi^ Maga-Bjorn  at  afla  til  busins  um  Vestfjor8u*.  En  f  for 
me8  (3lafi  v6ru  peir  menn  er  pegar  l^tusk  skyldu  drepa  Bjorn  er 
peir  fyndi  hann.  {>ar  var  Gudmundr  hvfti  Arnason;  ok  haf6i 
Bjorn  flett  hann  i  Haukadal  um  sumarit  ollum  hans  klaeSum,  ok 
68ru  pvi  er  hann  haf3i  ut  haft ;  en  annarr  var  Hjalmr  Ofeigsson ; 
hann  hafdi  verit  hraktr  f  Svefneyjum  um  haustid  pa  er  Bjorn 
raendi  d  Me8al-fellz-strond.  En  <5lafr  vildi  vfst,  at  peir  Ieita8i  par 
eigi  a  hann,  pvfat  hann  var  meS  f>6r8i  br63ur  hans.  Ok  var  par 
lengi  um  talat,  d8r  Olafr  fe*kk  heitord  af  peim,  at  peir  l^ti  kyrrt  d 
peim  fundi.  Eptir  pat  f6ru  peir  Olafr  f  Bii8ardal,  ok  v6ru  peir 
Bjorn  par  fyrir,  ok  hofdu  peir  boSit  forbirni  at  vera  fyrir  ollum 
hans  malum.  En  {>orbj6rn  f6r  lit  til  Skar6z  me8  Sturlu  ;  ok  re'Su 
peir  Snorri  prestr  pat,  at  f>orbjorn  g^kk  i  vigs-gjaldit ;  en  Eyj61fr 

1  Ulfr  ok  Hallr,  B.  »  f>verdal]  B ;  {>ver4rdal,  Cd.  3  ok  eru  fceir  nii  h^r  i 

Bufiardal,  B  ;  ok  reru  inn  nii  h6r  i  Bu&ardal,  Cd.          4  B  ;  4  Vestfirzku,  Cd.' 


1*35-]  fSLENDINGA  SAGA,  111,  112.  335 

[II.I68:  v.  38.] 

f£kk  h6num  land  sftt  i  Hvarfsdal ;  ok  var5  sii  saett  me6  ]peim  (5lafL 
F6r  hann  J)a  heim  i  Hvamm,  en  Sturla  f6r  til  Saurbaejar,  ok  r£6 
bulag  vi6  S  verting  a  Stadarholi.  EdrSr  tiggi  f6r  lit  f  Eyjar,  ok 
aetlaSi  a  fund  fdrSar  Sturlusonar. 

112.  f>etta  sama  var  um  Fostu  haf6i  Sighvatr  sent  nor8an  Magnus 

inn  mikla,  ok  Odd  oremus,  til  I>6r8ar  br6Sur  sfns,  ok  mselti  all- 

vingjarnlega  til  bans.     Segir,  at  hann  3etla8i  at  Fardogum  f  Dali, 

ok  vildi  at  ]peir  fyndisk  J)ar,  ok  gorSi  ra6  sfn  um  herna6  ]pann  er 

Craekja  hef6i  a  J)ingmonnum  JDeirra  ok  vinum.     f>6r6r  f6r  af  Eyri 

heiman  Laugardag,  sem  var  i  s^ttu  viku  sumarsj   sem  hann  var 

vanr  at  fara  til  var-JDmgs  f  i^rsnes.     En  hann  vildi  ]?a  eigi  hafa 

]Ding,  J)viat  hann  vildi  J>a  buask  til  m6tz  vi3  Sighvat.     F6r  hann 

um  kveldit  i  Fagrey.     Hann  haf6i  sveit  manna ;  kom  £ar  Snorri 

prestr  Narfason  i  motz  vi6  hann,  ok  Atli  Bassason,  ok  fleiri  bsendr. 

En  er  J)eir  v6ru  mettir,  gengu  J>eir  f  svefnhus,  ok  setluSu  ni6r  at 

leggjask.      M  koma  J)eir  Maga-Bjorn  ok  i>orkell,  ok  gengu  til 

stofu ;  var  J>a  borinn  matr  fyrir  J)a.     f>6r6r  l^t  kalla  forunauta  sina 

a  tal  vi6  sik.     Hann  sag6isk  vilja  [lata]  drepa  ]3a  Bj6rn  ok  i^orkel ; 

ok  vildi  J)6,  at  J>eir  nae5i  prestz-fundi.     Hann  sag6i,  at  f>6rarinn 

st6ri,   son  Grims  Eldjarnssonar,  skyldi  vega  Bjorn ;    en  f>orkell 

broddr,  son  Vermundar  pfkar,  skyldi  vega  at  nafna  smum.    ^Etlu6u 

J)eir  J)a  fyrst  at  bera  at  |}eim  borSit ;  en  J>a  var  J)eim  sagt,  at  J^eir 

v6ru  mettir  ok  farnir  til  hvilu.     Gengu  {>6r6ar-menn  J)a  til  skala ; 

en  jpeir  Bjorn  ok  I'orkell  lagu  f  innan-ver5um  skala,  baSir  f  einni 

hvflu,  ok  J6rei6r,  frilla  Bjarnar,  Konals  d6ttir  a  milli  J)eirra.     £6r6r 

tiggi  var  J)a  kalla6r  til  foSur  sins;    en  sva  var  til  skipat  at  £>eir 

torgils  Arnason  6r  Tjaldanesi  ok  Bar6r  Snorrason  SkarSz-prestz 

skyldi  taka  J>ar  Bjorn,  en  Olafr  SigurSarson  J>ar  bondi,  ok  Olafr 

Hauksson,  skyldu  taka  f>orkel ;  en  a5rir  foru-nautar  f'orSar  6nnu6- 

usk  menn  ]peirra  \     SiQan  voru  J)eir  lit  leiddir,  ok  skriptuSusk  vid 

prest  J)ann  er  frorgeir  h^t  Stranda-svin.    En  er  jpeir  v6ru  skripta6ir, 

g^kk  i'orgeirr  prestr  til  fcor^ar  Sturlusonar  ok  sag6i,  at  '  i'orkell 

bar  J>a  hluti  fyrir  sik,  at  me'r  {)ykkir  hann  eigi  draepr/  segir  prestr. 

frdrcSr  svarar :  '  M  er  h6num  eigi  lift ;  ok  skulu  J)^r  daema  hann  at 

J)vf,  ok  hengja  hann  si6an/     i'eir  gor5u  sva  sem  f>6r6r  bau9.     Vd 

]?6rarinn  at  Birni ;  ok  var6  hann  vel  vi6,  ok  mselti  fatt.     Si6an  l^t 

t)6r6r  flytja  J>a  vestr  f  Gassa-skor 2.     Sturla,  son  tdrSar,  ok  Hallr 

1  en  sva  var — menn  jpeirra]  om.  B.          a  Gassa-skor]  Gisla  sk8,  B;  ('  onnur  Saga 
Gisla  skor,'  Br.  in  the  margin.) 


336  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[11.169,170:  v.  39.] 

6r  Tjaldanesi  rf6a  innan  6r  Saurbse  um  n6ttina.  En  er  J)eir  k6mu 
tit  um  Kross-sund  var6  Sturla  at  sofa,  ok  lagdi  hofu6  i  kne*  Halli. 
En  er  hann  vaknaSi  maelti  hann:  '  Sva  dreym6i  mik  sem  fa3ir 
mlnn  mundi  heldr  harSlega  hafa  tekit  {)eim  Birni.'  !>eir  k6mu  1 
Fagrey  J>£  er  f>eir  v6ru  latnir,  Bjorn  ok  f»orkell.  f)6r3r  Sturluson 
f6r  6r  Fagrey  inn  f  Hvamm ;  en  f>6r3r  tiggi  f6r  su9r  til  StaSar,  ok 
Ketill  GuSmundarson  me6  h6num.  Eirekr  ok  Marteinn  f6ru  f 
Hvamm,  ok  var  Eirekr  me3  (5lafi ;  en  Marteinn  f6r  til  Mi6ijardar. 
En  er  I>6r6r  kom  til  Hvamms ;  var  Sighvatr  eigi  kominn  f  Dali, 
ok  eigi  kom  hann  a  J)vi  vari. 

113.  A  MeSal-fellz-strond  at  Kvenna-hvali1  bj6  Ski6i  f>orkelsson. 
J6n,  son  fcorgeirs  grunda,  hafSi  J3ar  af  landi  ok  fylgju-kona  bans ; 
ok  var  flla  f  busifjum  J>eirra ;  hofSu  J)eir  Ingimundr  braedr  tekit  af 
h6num  best;  ok  at  fleira  hafSi  Ski'5i  hrakt  hann.  Kom  J>vf  sva,  at 
J6n  hljop  i  brott,  ok  inn  undir  Fjall  til  GuSmundar.  i'eir  Skar6z- 
Snorri,  fraendr,  attu  litt  vini  saman 2,  en  Skf6i  var  mikill  vin  Snorra 
prestz  Narfasonar,  ok  hafSi  J>at  af  bans  eigu  er  hann  vildi  til  maela. 
Nu  er  HrSr  var  i  Hvammi,  bad  GuSmundr  J6n  fara  inn  J)angat 
ok  saekja  P6r&  at  smu  mali ;  J>vfat  GuSmundr  vissi,  at  I'orSr  var 
litill  vin  Ski6a.  Hann  hafdi  verit  i  Hvammi  fyrr,  ok  gort  margan 
6jafna3  J)ingmonnum  £6r6ar.  For  J6n  inn  i  Hvamm,  ok  meS 
h6num  Oddr  EindriSason  er  skekkill  var  kallaSr.  En  er  J)eir 
k6mu  i  Hvamm  vildi  torSr  eigi  hl^Qa  a  or6  J6ns.  S6tti  J6n  £>a 
Olaf  at  sfnu  mali,  ok  g£kk  hann  a  Iei6  me6  t>eim.  Sag6i  Oddr,  at 
hann  l^zk  J)au  heyra  or6  Olafs,  at  J6n  skyldi  sva  naest  koma  i 
Hvamm,  at  hann  fger6i  h6num  oxina  Droplaugu,  er  SkiSi  hafSi 
jafnan  i  hendi,  en  Sturla  br66ir  Olafs  haf3i  gefit  Sigmundi  Snorra- 
syni.  J6n  kom  heim  Fostudag  fyrir  Hvitsunnu-dag,  ok  svaf  ekki 
J)i  n6tt.  Laugardaginn  hvatti  hann  oxi  sma  forna  ok  spengSa  er 
Jarla-bani  var  kollud,  Orkneysk.  Gyrid  Ara-dottir,  frilla  Ski5a, 
talaSi  um,  at  J6n  var  me6  fllu  brag5i;  ok  bad  SkiSa  gaeta  sfn. 
Skfdi  kva6  s^r  eigi  J6n  klaekis-manninn  at  ska6a  mundu  verSa  e6r 
bans  jafningja.  Laugar-nottina  la  J6n  f  stofu.  M  hlj6p  Ski'6i  upp 
f  3e6i,  ok  kva&  Jon  vilja  sitja  um  lif  sitt ;  ok  kvaQ  sik  dreyma,  at 
hann  vildi  hoggva  hofu9  af  h6num.  Gyri6  he'lt  h6num  ok  svaf6i3 
hann,  ok  var  J>a  alitlega  med  J)eim  Sunnudaginn.  En  Manadaginn 


1  -hvali]  B ;  holi,  Cd.         2  Here  is  a  blank  of  one  sheet  (eight  leaves)  in  B ;  cp. 
however  ch.  131  below.         3  svafdi]  emend.;  svaefoi,  Cd. 


i235.]  fSLENDINGA  SAGA,  113,  114.  337 

[II.I7I-.  v.  40.] 

komu  J)eir  ne3an  l  fra  Arnarbaeli,  Gunnlaugr  EindriSason,  ok  Gu6- 
laugr  sonr  Steingrims  kumbalda.  feir  monguQu  um  hross  vid 
Ski<$a.  fa  kvaddi  SkiSi  J6n  til  at  taka  hrossin  me8  ]peim  ;  en  ]pau 
v6ru  inn  fra  gar5i.  Hrossin  hljopu  inn  yfir  dna  til  Stakka-bergs  ; 
en  jpeir  gengu  eptir.  Ok  er  {>eir  komu  a  vollinn  sezk  hann  ni5r 
Skf5i,  ok  he'lt  oxinni  fyrir  se*r,  ok  studdi  tonnum  a  forskeptid.  f  eir 
satu  hja  honum;  en  J6n  var  a  bak  ]peim  hja  hrossum.  Skidi 
spur3i  hvart  vera  mundi  non,  ok  song  Pater  Nosier.  Gunnlaugr 
spurSi  hvat  hann  maelti  um  hrossin.  '  Mork,'  segir  hann.  fa  skall 
honum  hoggit,  ok  t6k  af  hofuSit,  sva  at  fgll  a  bringuna.  J6n  ]?reif 
upp  oxina,  ok  hljop  a  bak  hrossi  SkiSa,  ok  rei6  inn  a  Strond. 
Arni  Au5unnarson  rei5  upp  eptir  Strond.  Hann  bjo  undir  Ytra- 
fjalli  2  ;  £>eir  riSusk  hja  fyrir  neSan  Vig61fs-sta3i,  ok  segir  forkell, 
son  Arna,  er  rei3  at  baki  h6num,  at  Jon  ri3i  hrossi  Ski5a.  Arni 
maetti  Gunnlaugi,  ok  sag9i  hann  Arna  vfgit;  snori  Arni  J)a  aptr, 
ok  elti  Jon  i  fjall  upp  inn  hja  Barkar-stoQum,  en  Arni  tok  hross 
Skl3a  ok  hvarf  aptr.  Jon  kom  f  Hvamm  ok  var  {>ar  um  hri6  a 
laun.  Si6an  sendi  6lafr  J6n  a  Eyri,  ok  fekk  Asgeir  fraenda  Val- 
ger5ar  til  foru-neytis  vi5  hann.  feir  maettu  Halli  af  Jorfa  ok 
Kolbrandi,  syni  Ski9a,  hja  Bar3i  3,  ok  stokk  J6n  {)ar  i  skog,  ok  l^t 
hestinn;  en  Hallr  sendi  Asgeir  a  Bar9i4,  ok  hvarf  hann  aptr  i 
Hvamm.  En  J6n  f6r  lit  a  Eyri,  ok  var  {)ar  um  sumarit.  Sf6an 
var  hann  at  Keldum  meS  Halfdani,  ok  viSara  fyrir  sunnan  land. 

fetta  var  f6r  Orsekja  um  alia  Fjor6u,  ok  t6k  f<6  af  monnum. 
Hann  t6k  Haga-land  af  Hauki  presti  ok  sva  biiit.  En  Haukr  f6r  a 
Eyri  til  f>6rSar,  ok  synir  hans,  Olafr  ok  Pall;  Oddr,  ok  Halldora 
d6ttir  hans.  forgils  for  i  Tjaldanes,  en  Stein61fr  f  Bu3ardal. 
Marga  menn  a9ra  rak  hann  af  staQfestum  sinum.  fat  var  gor6i 
f6r5r  tiggi  bu  i  Langadal,  ok  bj6  J>ar  J>au  misseri,  en  annat  vdr  f6r 
hann  i  Mi9gar3a  ok  bjo  J)ar. 

114.  Um  vdrit  var  J)at  tftt  fyrir  nor6an  land,  at  Kolbeinn  ungi 
bj6sk  til  utan-fer8ar  ;  en  rfki  sftt  ok  bii  f^kk  hann  Sighvati  til  varS- 
veizlu.  Sighvatr  setti  ni5r  a  Flugu-m^ri  f6r5  kakala  son  smn  ok 
f^kk  h6num  allt  manna-forra6  Kolbeins  til  me5fer9ar.  M  var 
Mor6r  Eireksson  fylg5ar-ma6r  for^ar  ok  Snorri  f6ralfsson,  er 
verit  haf9i  me3  GuSmundi  biskupi.  Me9  Kolbeini  f6ru 


1  nedan]  nor8an,  Cd.  2  Thus,  Itra  fjalli,  Cd.,  perhaps  =  I9ra  fjalli,  the  vellum 

here  being  lost.  3  Bar3i]  thus  Cd.  *  sendi  Asgeir  d  Bardi]  thus  ?  saerSi 

Asgeir  a  hendi,  V. 

VOL.  I.  Z 


338  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.J72:  v.4i.] 

f>6rdlfr  Bjarna[r]son  ok  l>6rdr  Jnimli,  Sigurdr  Eldjarnsson ;  ok  r£du 
J>eir  allir  til  R6m-ferdar  um  vetrinn,  ok  ridu  allir  sudr  ok  sunnan. 
Fann  Kolbeinn  Hdkon  konung  f  Bjorgyn,  ok  t6k  hann  vel  Kol- 
beini ;  en  eigi  gordisk  hann  handgenginn.  Um  sumarit  eptir  ]?ing 
var  fundr  lagdr  med  J>eim  braedrum,  l>6rdi  ok  Snorra,  vid  Sand- 
brekku.  f>6rdr  gisti  a"  Kolbeins-stodum  er  hann  f6r  til  fundarins  ; 
ok  f6ru  J>eir  f>orlakr  ok  Ketill,  fedgar,  med  hrepps-menn  sina  til 
fundar  me5  £>eim  f>6rdi,  ]?vfat  j)d  var  heilagt.  i>eir  Snorri  v6ru 
sjau  saman.  Ok  er  t>eir  k6mu  sunnan  at  Hitara,  sd  {)eir  mann- 
fjolda  undir  brekkunni ;  kostudu  J)eir  f>d  um  hestunum  ok  hleypdu 
sudr  f  hraun;  en  ^orlakr  ok  f>eir  nokkurir  saman  hleypSu  eptir 
J>eim,  ok  toku  {)a  at  Svarb-h61i  \  Var  J)d  langt,  a6r  Snorri  vildi 
aptr  ri5a.  En  J)6  fundusk  J)eir  ut  fra  Hrauni,  ok  f6r  alia  vega 
sem  bezt  med  J)eim  brae6rum.  Var  f>6r6r  undir  Hrauni  um 
n6ttina,  en  Snorri  i  Hitardal.  Var  J>ar  veizla  biiin  f  m<5ti  h6num. 
Mjodrinn  var  borinn  f  berlum  undir  Hraun  um  morguninn  eptir, 
ok  toludu  J)eir  pann  dag  allan.  Mgeltusk  J)eir  J)a  allvel  vi3;  ok 
sog9u  svd,  at  J)eirra  fraendsemi  ok  vinattu2  skyldi  aldri  skilja  meQan 
J)eir  lifdi  ba6ir.  Var  J)at  J)a  gort  til  sambandz  me3  J>eim,  at 
Sturla,  sonr  IJ6r3ar,  skyldi  fara  me5  Snorra,  ok  vera  med  h6num. 
M  f6r  ok  me9  Snorra  Pall  sonr  Loptz,  ok  v6ru  J)eir  ba6ir  med 
Snorra  um  sumarit. 

115.  i>etta  sumar  sendi  (5raekja  nordr  til  Sighvatz  Snorra  prest 
Narfason  ok  GuSmund  undan  Felli,  Sverting  frorleifsson,  til  ssetta- 
umleitanar ;  ok  baud  praekja  af  sinni  hendi  at  breyta  J>ann  veg  ollu 
sem  Sighvatr  vildi  vera  lata.  En  Sighvatr  lagdi  t>at  til,  at  (Srsekja 
skyldi  fara  sudr  til  Borgar-fjardar,  ok  setjask  d  kosti  fodur  sfns ;  en 
sfdan  skyldi  leikast3  um  saett  med  J>eim  fraendum.  En  er  JDeir 
koma  aptr,  samnar  (Sraekja  monnum,  ok  ferr  til  Borgar-fjardar  med 
dtta  tigi  manna.  Snorri  var  sudr  d  Bessastodum  um  sumarit  at 
bui  sinu.  En  sem  hann  fre'ttir  af  ferdum  6raekju,  for  hann  upp  i 
Stafaholt  d  skipi,  ok  reid  svd  f  Reykjaholt;  en  draekja  var  t>a  a 
Selja-eyri,  er  Jseir  bjoggusk  iltan,  Andreas  sonr  Rafns  Logmannz 
af  Katanesi,  ok  Andreas  son  Gunna  Andreas  sonar,  en  hann  var 
son  Sveins  Asleifar  sonar.  Fyrir  J)eim  hafdi  (5rsekja  latid  taka  um 
vetrinn  sex  tigi  vaetta  mjols.  F6ru  t>eir  til,  Philippus  ok  Sigmundr 


1  Thus,  rb  =  rf.  «  vinatta,  Cd.  3  leikast]  emend. ;  leitast,  Cd.  (/  = 

cp.  Diet.  5.  v.  leika  IV.  2.  fine. 


I23S-]  fSLENDINGA  SAGA,  115,  116.  339 

[11.173:  v.  42.] 

Gunnars  son,  ok  gorQu  J)eir  J>a  marga  6spekd  f  J>eirri  ferd. 
Andreas  Rafnsson  dtti  sverd  g<5tt,  er  hann  kalladi  Saetta-spilli.  I>ar 
hofdu  J)eir  allir  ord  til  sent  um  vetrinn,  Bodvarr  fra  Stad  ok  I>or- 
leifr,  Gizurr  ok  Oraekja ;  en  Andreas  gaf  J)d  (5raekju  sverdit ;  en 
hann  gaf  J)egar  Markusi  a  Melum.  <5rsekja  reid  af  Selja-eyri  upp  i 
Reykjaholt  med  atta  tigi  manna.  £ar  var  med  h6num  Markiis  af 
Melum  ok  Asgrfmr  Bergjporsson,  Gudmundr  Sigridarson,  ok  flestir 
inir  staerri  baendr  6r  Vest-fjordum.  f  Reykjaholti  var  fyrir  tvau 
hundrud  manna ;  J)ar  var  Loptr  biskupsson,  (Slafr  f>6rdarson ;  J>ar 
kom  ok  forleifr  6r  Gor8um.  Var  J)ar  skipat  monnum  f  virki  um 
allan  baeinn,  en  Oraakju-menn  gengu  um  virkit,  ok  var8  ekki  at 
saett1.  ^eir  forleifr  ok  Loptr  f6ru  d  medal  J>eirra  feSga,  ok 
leituSu  um-samningar 2.  Kom  J>vf  sva,  at  J)eir  er  a  virkinu  v6ru 
fundu  eigi  fyrr  en  (5raekju-menn  voru  allir  komnir  i  husin,  ok 
hof6u  gengit  upp  eptir  forsk&la  fra  laugu.  Hof8u  J)eir  Loptr  J)i 
samit  me8  J)eim,  at  <5raskja  skyldi  taka  vi6  Stafaholti.  f'eir  v6ru 
]par  allir  um  n6ttina.  En  J^egar  um  morguninn3  rei3  6raekja  i 
Stafaholt,  ok  tok  {>ar  vi5  bui ;  en  baendr  allir  foru  vestr  aptr  ok 
heim.  (5raekja  sat  f  Stafaholti  um  haustid,  ok  haf5i  t>ar  mikla  sveit 
manna. 

116.  feir  menn,  er  v6ru  vinir  Sighvatz,  rseddu  J>at  fyrir  6raekju, 
at  hann  skyldi  rf$a  nor3r  a  vald  Sighvatz ;  ok  sog6u,  at  J>a  mundi 
hans  mal  mest  til  vegar  ganga.  Ok  ]?ar  kom,  at  Craekja  hl^ddi  £ 
t>etta ;  ok  rei8  norSr  i  EyjafjorQ  um  hausti8,  ok  me3  h6num 
Svertingr  t'orleifsson  ok  Markiis  ^ordarson,  Jatvar3r,  ok  £orsteinn 
Gellisson, — niu  v6ru  J>eir.  En  er  {)eir  k6mu  a  Grund,  t6k  Sighvatr 
vi9  J)eim  forkunnar-vel ;  var  J)ar  in  fegrsta  veizla ;  skorti  eigi 
g65an  mjo6.  En  er  J)eir  tolu8u  um  mal  sin,  sag8i  6raekja  sva,  at 
hann  le*zk  J)vf  J>ar  kominn,  at  hann  vildi  at  Sighvatr  skipadi  um 
mal  J>eirra  um  alia  {>d  hluti  er  hann  ta!8i  a"  vi3  hann ;  l^zk  vera  eigi 
fe*-siukr 4  en  sag8i  J)at,  at  Sighvatr  mundi  eigi  vilja  minnka  hann ; 
Idzk  h6num  J>at  ok  mestu  ]pykkja  skipta.  En  vi9  t>essi  or6  6raekju 
var3  Sighvatr  eigi  btiinn  til  handsalanna;  ok  v6ru  J)eir  J)ar  tvaer 
naetr.  En  um  daginn  eptir  bad  Craekja  {)d  reka  heim  hesta  J>eirra. 
En  Jpeir  gengu  f  skala  at  tala ;  innti  (Sraekja  J>a  til  hvern  enda  hafa 
skyldi  mal  hans;  baud  ok  allt  it  sama.  Sighvatr  kvad  J>at  eitt 

1  at  saett]  at  sott  ?              2  umsamingar,  Cd.  3  J)eir  v6ru — morguninn]  add. 

V.;  om.  Cd.  4  f6-siukr]  thus,  conject. ;  so  ch.  108  above;  fesrgkr  (  =  fe- 
sivkr),  Cd. 

Z  2 


340  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.174:  v.  42.] 

medal  J>eirra,  er  J)eir  maetti  semja :  '  En  J>at  er  {)u  hefir  brotid  vi6 
Sturlu,  £ar  verdr  [hann]  rad  fyrir  at  gora,  at  hann  hafi  nefnur  ok 
handsol  J)au  er  h6num  lika.'  'f^r  vil  ek  bj6da,  ok  vid  t>ik 
ssettask,  en  fyrir  malum  okkrum  Sturlu  gori  ek  eigi  rad  fyrr  en 
hann  kemr  til/  segir  (3raekja.  Ok  mi  er  J>eir  toludu  t>etta,  kom 
madr  i  skalann,  ok  maelti  einmaeli  vid  Sighvat.  Eptir  J>at  spurdi 
Sighvatr  Orsekju,  hvern  veg  hann  aetladi  at  rida.  Hann  l^zk  setla 
tat  til  Gasa  at  kaupa  se'r  Jmrfindi.  Sighvatr  t6k  J)a  til  orda :  '  £u 
skalt  eigi  rfda  til  Gasa;  vil  ek  at  J>ii  rfdir  vestr  Skjdlgsdals-heidi 
edr  Villingadals-heidi,  ok  rida  nii  ]?egar;  J)viat  vit  munum  eigi 
greida  he3an  fra  J>at  er  vit  hofum  eigi  hdr  til  greitt.'  Gdkk  Craekja 
J)a  til  hesta  sinna,  ok  reiQ  brott.  V6ru  J)ar  kveSjur  skipulegar. 
M  v6ru  ok  biinir  hestar  Sighvatz,  ok  rei8  hann  lit  eptir  he'radi. 
En  er  hann  kom  lit  fra  Eyrar-landi,  kom  J>ar  i  m6t  h6num  Sturla, 
sonr  hans.  Hafdi  hann  ridit  fra  skipi  {>egar  er  hann  vard  land-fastr. 
Sturla  maelti,  at  J>a  skyldu  J>eir  ri8a  eptir  J>eim  6raekju ;  en  Sig- 
hvatr vildi  t>at  vfst  eigi,  ok  ri6u  J>eir  heim  til  Grumdar.  (Sraekja 
reid  vestr  um  hei8i.  En  er  hann  rei8  a  Vf8im^ri,  var  fdrSr  kakali 
J>ar  kominn  til  leiks.  I>eir  st66u  lid  margir  saman.  Ri8u  {>eir 
(Sraekja  beint  hja  J)eim,  ok  maeltu  hvarigir  vi8  a8ra.  Rei6  Oraekja 
heim,  ok  sat  J)ar  um  haustid ;  en  Iftlu  fyrir  vetr  rei6  hann  vestr  til 
Fjarda.- — M  er  Oraekja  rei9  vestr,  gisti  hann  i  Hvammi,  ok  v6ru 
t>eir  {>ar  fyrir,  Sturla  i>6r6arson  ok  Pall  Loptzson.  Oraekja  ba8  J)a 
ba8a,  at  J)eir  skyldi  rf3a  vestr  me6  h6num  ;  ok  Iag3i  J)ar  morg  ord 
til.  En  pat  var8  af,  at  J)eir  f6ru  J)a  for  ok  vestr  Svarthof8i  Dufgus- 
son,  ok  Andreas  Rafnsson ;  hann  haf3i  or3it  *  aptr-reka  a  Eyrum 
um  haustid.  f>a  var  i  VatzfirSi  all-fjolmennt  um  vetrinn,  ok  g6d 
hfb^li ;  ok  engi  v6ru  J)a  ran  berleg ;  en  J)6  var  kve8it  a  fe  b6nda 
um  alia  FjorSu.  Af  Alpta-m^ri  var  rekit  f^  nokkut  inn  d  Eyri  til 
brii3laups,  er  Sigmundr  Gunnarsson  f^kk  Herdfsar  Hrams-d6ttur. 

117.  Snorri  Sturluson  sendi  um  haustid  ord  Bodvari  til  Sta6ar, 
ok  vildi  at  hann  vaeri  f  Reykjaholti  um  vetrinn.  F6r  hann  J)angat 
me8  t61fta  mann;  var  me6  h6num  Einarr  frsendi  hans  ok  synir 
Halld6rs  Ragnei6ar- sonar ;  haf6i  Snorri  J>a  ok  mart  manna.  Um 
vetrinn  eptir  J61  f6ru  menn  J)eirra  Sighvatz  ok  Sturlu  vestr  til 
Vididals;  ok  var  Q>at]  orendi,  at  bsendr  skyldi  jdrna  hesta  sina, 
ok  vera  biinir  J)a  er  {>eir  vseri  upp  kvaddir.  En  Snorri  atti  i 

1  hafti  ordit]  var5,  Cd. 


J235,  i236.]          fSLENDINGA  SAGA,  117,  118.  341 

[11.175,176:  v.  43,  44.] 

ViSidal  vini  marga  ok  jpingmenn;  ok  gb'rSu  peir  Snorra  varan 
vi3  petta.  En  hann  tekr  pat  ra3,  at  hann  sendir  menn  vestr  til 
Oraekju;  ok  segir,  at  peir  hefQi  nor6r  um  sveitir,  feQgar,  mann- 
samna6,  ok  kalla3i  6ra3  at  s6r  hverr  peirra  vaeri  kviadr.  fa  t6k 
Oraekja  pat  ra3,  at  hann  sendir  um  alia  Fjor3u  menn,  ok  le*t  kve5ja 
upp  hvern  mann  er  hann  f£kk.  Hann  haf6i  sex  hundru3  manna 
er  hann  kom  su9r  i  Dali  til  SauSafellz.  Rei5  <5raekja  pa  fra  H5inu 
vi6  sveit  sfna  su6r  til  fo3ur  sins ;  var  pa  kominn  f  Reykjaholt  !>6r3r 
Sturluson  ok  forleifr  6r  Gor6um;  var  par  pa  ra3a-gor6  mikil; 
vildi  Oraekja  at  snuit  vseri  a  nor6r,  me8  allan  ana  £>ann  er  fenginn 
var.  V6ru  J>ess  margir  ffsendr  J)eir  er  framgjarnir  voru.  En 
Snorri  var  eigi  buinn  til  J^ess,  at  fara  at  br68ur  sfnum  d  ^eim 
hatf^um  er  J>a  foru  i  hond.  Var  J>at  £a  ra3  tekit,  at  Snorri  sendi 1 
nor6r  Solmund  mag  sinn  ok  Orm  Klaengsson,  at  leita  um  saettir ; 
en  Oraekja  for  i  Dali  at  hnekkja  vestr  flokkinum.  M  fannsk  vfsa 
J)essi  a  SauSafelli  ristin  a  kefli : — 

Sex  hundruS  fekk  sunda  sol-kanna5r  her  manna 

(frami  mun)  sex  at  sogu2  (sag3r)  a  skommu  brag8i : 

draekja  ba9  auka  alldr-ryrS  vi8u  skjalda 

(mjok  var  fraegd  sii  er  bil  brigdi3  blekkt),  en  Snorri  hnekti. 

Craekja  for  su8r  f  Stafahollt  me9  heima-menn  sina,  ok  sat  J)ar  um 
Fostu.  Bo6varr  for  J>a  heim  ut  til  Sta3ar,  en  f>6r3r  var  i  Reykja- 
holti.  6raekja  for  um  Fostuna  su3r  til  Kjalar-ness,  ok  fe"kk  par 
fong  mikil,  mjol  ok  skreid,  smjor,  ok  hunang,  er  Ami  f  Saurbae  gaf 
h6num. 

118.  1  vikunni  fyrir  Palm-Sunnudag  komu  njosnar-menn  nor8an, 
ok  sog6u  at  Ii6s-drattr  vaeri  um  allar  sveitir  nor8r.  Snorri  vildi 
J>a  eigi  Ii6i  samna,  ok  for  hann  a  brott  6r  Reykjaholti,  ok  su6r 
a  BessastaSi  me6  allt  skulda-li5  sftt 4 ;  en  Reykjaholt  fekk  hann  f 
hendr  forSi  br66ur  sinum,  ok  eignadi  h6num  biiit  ok  J)at  er  eptir 
var.  Oraekja  t6k  J)at  rad,  at  hann  reid  vestr  f  FjorSu  me6  t61fta 
mann;  en  Sturla  f6r  a  M^rar  lit,  ok  J>eir  fimtan  saman,  ok  baru 
mjol  ok  onnur  fong  a  t61f  hestum.  feir  foru  sf8  6r  Stafaholti 5,  ok 
ut  f  Alptar-tungu.  Um  n6ttina  leyndisk  fra  ]peim  Hjdlmr  (3feigsson 
a  jarp-skj6ttum  hesti,  er  Spr6gr  hdt.  Hjalmr  f6r  par  til  er  hann 
fann  Sturlu  upp  vi3  jokla.  M  var  petta  kve5it : — 

1  Snorri  sendi]  beir  sendu,  Cd.  a  at  sogu]  thus,  conject.  ?  svaugu,  Cd.  3  brig3i] 
B*;  beyg5i,  V. ;  barde,  Cd.  *  ok  su&r— sitt]  V. ;  om.  Cd.  5  sid  6r  Stafa- 

holti] V. ;  sudr  til  Stafaholts,  Cd. 


342  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.177,178:  v.45.] 

S^nn  var  sib1  4  hcsti  seggrinn  ae&ru-mesti; 
fatt  hyggjum  £ann 3  fri&a ;    fuss  var  hann  seint  at  rida : 
H&-  ma  ek  hvergi  kenna  (hlotiS  hefir  Sprogr  at  renna) 
Hjalm  inn  herfti-J)unna  (hizig  su5r  um  runna). 

H  er  (5raekja  kom  f  fsafjorS,  faerQi  hann  fong  sm  oil  lit  f  J33ey,  ok 
sat  t>ar  um  varit.  feir  Sturla  frorSarson  foru  J>ar  til  er  J>eir  k6mu  f 
Bjarnar-hom.  Si3an  f6r  Sturla  lit  a  Eyri  eptir  skipinu  Langhiif, 
ok  k6mu  i  Fagrey  Palm-Sunnudag  ok  satu  J>ar  til  Langa-Frjadags. 
M  fe'll  land-nyrdingr.  t»eir  komu  f  VatzfjorQ  Paska-daginn  um 
messu,  ok  roru  til  matar  i  ^E3ey.  L&  <5raekja  J)a  saekja  Langhuf, 
ok  for  hann  it  vestra  til  ^E6eyjar.  Oraekja  t6k  um  varit  handar- 
mein,  ok  la  lengi.  I>ar  var  hor3  vist;  {)vfat  var  var  flit,  en  vetr 
all-g66r.  Fj6rtan  hestar  do  f  Mbzy  Uppstigningar-dag  me5an 
menn  v6ru  at  mat.  Til  Iandau6nar  horf6i  f  IsafirSi,  a8r  fiskr 
g^kk  upp  a  Kviar-mi6i.  6raekja  \6t  samna  1  MSey  ollum  skipum 
J>eim  er  voxtr  var  at  i  VestfjorSum.  Sum  k6mu  6r  HriitafirQi. 

119.  Sighvatr  ok  synir  hans,  Sturla,  Kolbeinn,  ok  i)6r3r  kakali, 

k6mu  Palm-Sunnudag  i  BorgarfjorS  me9   Jpusund  manna.     En 

er  I>6r9r  Sturluson  spur9i  J>at,  reid  hann  f  m6ti  J>eim,  ok  fann 

Sighvat  br66ur  sinn  i  Hvitar-si5u.     Veitti  hann  Sighvati  atolur 

miklar  um  J)at  er  hann  f6r  at  br69ur  sfnum  a  hati6um ;  ok  segir, 

at  hann  mundi  st6r  gjold  fyrir  slfkt  taka  af  GuQi 3,  gamall  maQr. 

Sighvatr  tok  undir  f  gamni  ok  me5  nokkurri  sva  grae6 4 :  '  Hvarrgi 

okkarr  Jparf  nu  at  bregSa  o3rum  elli ;  e9r  hvart  gorizk  J)ii  nu  spa- 

ma5r,  fraendi  ? '     f)6r6r  svarar :  '  Engi  em  ek  spama6r ;  en  J>6  mun 

ek  J^r  ver6a  spamaSr :  Sva  mikiil  sem  ]pu  {>ykkisk  nu,  ok  truir  d 

matt  J)fnn  ok  sona  J)lnna,  J)a  munu  fair  vetr  Ii6a  d5r  J>at  mun 

maelt,  at  J)ar  se'  mest  eptir  sik5  ordit.'     'Rei3r  ertii  mi,  fraendi,' 

segir  Sighvatr,  '  ok  skal  eigi  marka  rei6s  mannz  mal ;  kann  vera, 

okkr  talisk  betr  annat  sinn  ]pa  er  vit  erum  ba6ir  f  g6du  skapi ;  ok 

skal  t>ess  at  bf6a.'     Rei6  t>6r5r  J)a  i  brott6.     Sighvatr  rei3  i  Si3u- 

mula,  en  Sturla  f  Reykjaholt,  ok  1&  sem  hann  aetti  J>ar  einn  allt. 

T6k  hann  J>ar  undir  sik  alia  eigu  Snorra  i  Borgarfirdi.     Sturla 

sendi  ok  menn  i  Stafaholt,  ok  t6ku  {>eir  J)ar  mat  6r  kirkju,  ok  baru 

ut  Fostudaginn  um  kropning ;  kolluSu  at  kirkja  setti  eigi  at  halda 

bann-settra  manna  f<£.     Sturla  lagdi  ok  undir  sik  allt  h^ra5 ;   ok 

fann  fcorleif  6r  GorQum,  ok  jatti  hann  ollu  J>vf  er  Sturla  baud. 

1  senn  var  s&m,  Cd.  2  {>ann]  fcess,  Cd.  3  af  Gufti]  add.  B*.          *  grseS] 

thus,  an  &v.  \(y. ;  grzzku,  B*.         8  sik]  add.  B*.         6  Reid— brott]  add.  B*. 


i236.]  fSLENDINGA  SAGA,  119.  343 

[11.178,179:  v.45.] 

Eptir  pat  dreifSu  peir  flokkinum ;  ok  f6ru  synir  Sighvatz  inir  yngri 
norQr,  en  hann  rei3  vestr  f  Dali,  ok  var  f  Tungu  at  J6rei3ar  urn 
Paska;  ok  for  siSan  nor8r.  M  er  Snorri  spur3i,  at  Sturla  haf6i 
lagt  undir  sik  he'ra6  allt,  for  hann  brott  af  Su5r-nesjum  ok  su3r  til 
biia  sinna,  ok  pa3an  austr  i  Skal  til  Orms  Svfnfellings,  ok  var  par 
um  sumarit.  Oraekja  haf6i  i  ^E6ey  skipa-biina5  mikinn.  En  er 
Iei3  at  Alpingi,  le*t  hann  bera  fong  sin  oil  a  skip,  ok  f6r  lit  eptir 
fsafir3i  me9  alia  sina  sveit.  Var  pat  or5  a,  at  hann  mundi  halda 
ollum  skipunum  su3r  a  Brei6afjor5  e(5r  allt  at  BorgarfirSi,  hvat  sem 
si'6an  gor6isk  at.  En  er  peir  k6mu  vestr  fyrir  D^rafjor3,  snoru  peir 
inn  til  Alvi6ru  ollum  skipunum ;  nema  ein  ferja  sigl6i  vestr  fyrir,  er 
Stokkr  var  kolluQ.  fceir  logQu  eigi  fyrr  at  en  f  K6pavik  ;  par  var 
fyrir  Jon  Halldorsson,  er  half-prestr  var  kalladr,  ok  Au6unn  skyti  6r 
fsafir3i.  M  logSusk  at  stormar  miklir. — fcat  var  einn  dag,  er  (5rsekja 
haf6i  roit  yfir  fjor6  til  Haukadals  at  skemta  seV,  at  Jon  Ofeigsson 
haf6i  farit  i  Arnarf]or6  a  Kulu  til  fsleifs  fraenda  sins.  H6num 
fylg6i  etju-hundr l  hvitr  er  hann  atti.  En  er  hann  var  a  Kiilu  k6mu 
menn  Sturlu  a  Eyri;  var  jpeim  sagt  at  J6n  var  a  Kiilu.  F6ru 
peir  pa  a  Kiilu ;  ok  segir  f  sleifr,  at  hann  vseri  eigi  par.  freir  sja 
hundinn  Hggja  hja  baena-hiisi ;  ok  kenndu ;  pottusk  peir  pd  vita  at 
hann  mundi  par  inni ;  heitask  peir  pa  at  brj6ta  hiisit.  Jon  gor5i 
pa  vart  vi5  sik ;  ok  som6u  peir  pat,  at  peir  he'tu  Joni  gridum  par 
til  er  peir  fyndi  Sturlu.  M  for  Jon  me6  peim  lit  f  Otradal  a  fund 
Sturlu ;  ok  tok  hann  all-hart  a  J6ni.  ^6  f^kk  hann  gri3  at  baen 
manna.  Crsekju  kom  njosn  i  Haukadal ;  for  hann  pa  aptr  i  Al- 
vi3ru.  Gor3isk  pa  kurr  mikill  i  bondum,  ok  v6ru  all-marg-maeltir 
ok  sattgjarnir.  Sturla  spur6i,  er  hann  var  f  Otradal,  til  manna 
(5raekju  f  K6pavik ;  ok  sendi  lit  pangat  f>6r3  GuSmundarson,  ok 
Eyvind  bratt  Austmann,  Sigmund  son  Skar9-Snorra,  GuSlaug 
Gilssqn,  Eirek  birkibein,  Iptfri  jokul,  for 9  viti, — fimtan  voru  peir. 
t>eir  k6mu  i  Vikina  sva  at  hinir  svafu  i  tveim  tjoldum ;  hjoggu  peir 
a  pa  tjaldit  pat  er  peim  var  naer;  var  par  i  J6n  half-prestr,  ok 
Au3unn  skyti  \  var  prestr  veginn,  en  Audunn  var  hogginn  d  van- 
gann  ok  kinnina,  sva  at  af  fe'll  harit ;  en  trautt  dreyr5i  a  kinnina. 
Var  par  ok  hogginn  Styrr  Hallzson  ok  forgils  Saurbaeingr  ok 
F16ka-Finnr,  ok  fleiri  a8rir.  feir  hjoggu  ofan  annat  tjaldit;  var 
par  f  Dagr  inn  mikli,  br66ir  Jatvardar,  t>6rarinn  balli,  ok  Rognvaldr 
son  Tannz  Bjarnasonar;  ok  v6ru  peir  allir  dregnir  ut.  Va  sa 

1  ctju-hundr]  V. ;  eirn,  Cd. 


344  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[II.  1 80:  v.  46.] 

ma5r  at  J>eim  er  Gamli  h£t,  foru-nautr  J>eirra  sjalfra.  Eirikr 
birkibeinn  gaf  grid  Halli  Egilssyni;  Eyvindr  brattr  Arna  bratt 
Austmanni  ;  GuSlaugr  Ormi  hvita.  T6ku  J)eir  J>ar  611  fong 
J)eirra,  ok  f6ru  sf6an  til  Sturlu.  Sturla  flutti  Ii6  sftt  yfir  Arnar- 
fjor6,  ok  haf6i  hann  sunnan  haft  naer  sex  tigi  manna ;  en  J)a  haf5i 
hann  meirr  en  hundrad  er  hann  kom  i  Djrafjor3.  F6ru  J)d  menn 
f  milli  J)eirra  Oraekju ;  ok  var  fundr  Iag5r  a  Sondum  ok  grid  til 
seld.  F6r  (Sraekja  yfir  D/Tafjor5  me6  sjau  tigi  manna,  en  Sturla 
sat  f  brekkunni  ofan  fra  Sondum  me9  allt  Ii6  sftt ;  en  J)eir  fundusk 
jafn-naer  flokkunum  vi6  jafn-marga  menn.  Var  J)d  talat  um  saettir. 
Ok  £>arf  J>ar  eigi  or3  at  tfna,  at  saettin  g£kk  grei6lega  saman.  En 
J>aer  v6ru  mala-lyktir,  at  Sighvatr  skyldi  gora  ok  liika  upp  at  miSju 
sumri  at  Keldum.  (Sraekju  skyldi  fara  su8r  J>a  J)egar  me3  Sturlu, 
ok  hafa  brott  6r  VestfjorSum  allt  sftt.  Hann  skyldi  hafa  bii  i 
Stafaholti;  en  Sturla  skyldi  hafa  Reykjaholt  ok  f6  Snorra  f  fri6i 
fyrir  Oraekju.  i*at  var  ok  maelt,  at  J)d  skyldi  vel  vera  me8  {)eim 
fraendum ;  ok  bf5a  sva,  hverjar  mala-lyktir  yr9i  me9  J>eim  Snorra, 
J)d  er  hann  vaeri  fundinn.  F6r  Oraekja  til  Alvi3ru  af  fundinum,  ok 
gorSi  menn  til  fsafjar5ar  eptir  fongum  sfnum  ok  hestum,  ok  1& 
faera  su8r.  En  J)eir  Craekja  f6ru  J)a  eptir  Sturlu  til  ArnarfjarSar  ok 
fundu  hann  d  Eyri;  f6ru  su6r  allir  saman  til  Saurbaejar;  ok  stilltu 
svd  til,  at  jafnan  motuSusk  i  sfnu  hiisi  hvarir,  Sturlu-menn  ok 
6raekju-menn. 

120.  £eir  ski!5u  f  Tjaldanesi ;  ok  rei6  Sturla  til  fings  ;  en  t>eir 
6raekja  f6ru  til  Stafaholtz  ok  dvoldusk  {)ar  Iftla  hrf6  a8r  J)eir  f6ni 
su8r.  Fundu  t>eir  t>a  Sturlu  d  Bldsk6ga-hei3i.  Maeltusk  fyeir  J)at 
vi6,  at  {)eir  skyldi  finnask  at  miSju  sumri,  ok  mundi  Sighvatr  ]pa 
koma  nor5an,  ok  liika  gor6um  upp.  Craekja  reiQ  austr  f  Skal  at 
finna  fo8ur  sfnn,  ok  sfSan  aptr  a  Rangar-vollu ;  ok  var  i  Klofa 
me8  {'orsteini  presti  br68ur  sfnum,  ok  bei8  Sturlu;  ok  fundusk 
J)eir  J>ar  sem  maelt  var.  En  Sighvatr  kom  eigi  at  norQan ;  ok  vard 
engi  saett  me5  J)eim  at  sinni.  F6ru  t>eir  $£  allir  saman  ut  f  Skdla- 
holt  at  f>orlaks-messu,  ok  mataQisk  6raekja,  ok  t>eir,  einir  f  husi 
jafnan  J)£  er  Sturla  var  vi8.  !>eir  f6ru  6r  Skdlaholti  allir  samt  upp 
i  Laugardal,  ok  J)a8an  vestr  a  Blask6ga-hei8i  J)ar  til  er  peir  k6mu 
til  Hallbjarnar-vardna.  td  segir  6raekja,  at  hann  vill  rf8a  inn 
sy8ra  dal  til  Stafaholtz ;  en  Sturla  bad  hann  rfda  til  Reykjaholtz, 
ok  kallafii  mart  6talat.  Ri8u  J)d  inn  sySra  dal  sumir  menn  Orsekju, 
Markus  af  Melum  ok  £eir  feQgar,  Grfmr  f>orgilsson,  ok  Eyj61fr,  ok 


1236.]  fSLENDINGA  SAGA,  12O.  345 

[II.  181 :  v.  46.] 

Jon  Arnason  6r  Tjaldanesi.  En  (5raekja  reiQ  f  Reykjaholt,  ok 
Sturla  !>6r3arson,  Svarthof6i  Dufgusson,  Egill  kagi,  Svartr  Einars- 
son,  Asbjorn  Sveinbjarnarson,  forgeirr  stafs-endi,  ok  Svertingr 
f>orleifsson.  I>eir  Oraekja  motu6usk  i  Lftlu-stofu  um  kveldit;  en 
um  morguninn,  er  J>eir  gengu  fra  messu,  foru  J)eir  i  stofu.  fa  var 
(5raekja  kallaftr  f  Lftlu-stofu  ok  Sturla  HrSarson1.  Lftlu  si'5arr 
kom  Sturla  Sighvatzson  f  stofu-dyrr  J)aer  er  eru  fra  Litlu-husum, 
ok  kalla8i  Sturlu  fdrSarson  til  sin ;  ok  gengu  J)eir  i  lopt  J)at  er 
]par  var.  Tok  ]pa  Sturla  Sighvatzson  til  or9a :  '  IPe'r  var  kunnigt, 
nafni,  um  saett  vara  i  D^rafirSi;  en  mi  kom  fa6ir  mfnn  eigi  til; 
en  sva  var  maelt  at  Oraekja  skyldi  biia  i  Stafaholti,  en  ek  heV ;  ok 
J>ykkir  J)at  eigi  heillegt,  at  hann  siti  ]par  vi6  If  til  efni,  en  ek  svimma 
f  f£  Snorra.  Er  ]par  nii  hnefat  um  annat  ra8,  at  ek  aetla  hann 
skuli  fara  nor3r  til  SkagafjarSar  ok  J)ar  litan;  ok  mun  nii  skilja 
ySvart  foru-neyti/  Tok  hann  J)a  til  sver3zins  Ketlings,  er  la  hja 
J)eim,  er  Sturla  forSarson  haf5i  f  hendi  haft.  Gengu  J)eir  J)a  til 
stofu ;  ok  f  durum  k6mu  f  m6ti  J>eim  menn  Crsekju,  ok  voru  J)a 
allir  flettir  vapnum.  Var  J>eim  J>a  fylgt  f  loptiS,  ok  settir  J)ar  menn 
til  gaezlu.  M  kom  forleifr  me9  sveit  sina;  hann  var  f  Bae  um 
nottina,  ok  hafSi  ri6it  ofan  F16kadal ;  Jwf at  hann  var  ok  suQr  [J)ar] 
me6  Sturlu.  forleifr  var  mi  settr  til  at  g33ta  Oraekju-manna. 
Sturla  rei5  nu  a  brott  me8  (5rsekju  upp  til  jokla,  ok  Svertingr 
me9  honum  einn  hans  manna,  fceir  ri6u  upp  a  Arnarvatz-heiSi 
J)ar  til  er  JDeir  koma  a  Hellis-fitjar.  M  fara  J)eir  f  Hellinn-Surtz 
ok  upp  a  vigit.  LogQu  f>eir  f>a  hendr  a  6raekju ;  ok  kvaddi  Sturla 
til  forstein  langa-bein  at  meida  hann.  feir  skoru^u  af  spj6t-skapti 
ok  gor6u  af  hael ;  ba6  Sturla  hann  ]Dar  me5  Ij6sta  lit  augun ;  en 
forsteinn  l^zk  eigi  kunna  vid  J)at.  Var  ]pa  tekinn  knffr,  ok  vafidr,  ok 
aetla8  af  meirr  en  jpver-fingr.  (5raekja  kalla8i  a  forlak  biskup  sdr 
til  hjalpar ;  hann  song  ok  f  meizlunum  baanina,  { Sane  fa  Maria 
mater  Domini  nostri  Jesu  Chris ti.''  fcorsteinn  stakk  f  augun 
knffinum  upp  at  vafinu.  En  er  J)vf  var  lokit,  ba6  Sturla  hann 
minnask  Arnbjargar  ok  gelda  hann.  T6k  hann  J)a  brott  annat 
eistad.  Eptir  J>at  skipa6i  Sturla  til  menn  at  geyma  hans;  en 
Svertingr  var  J>ar  hja  Oraekju.  En  J)eir  Sturla  n'6a  {>a  f  brott 
ok  ofan  f  Reykjaholt ;  l^t  Sturla  J)a  fara  f  brott  menn  (5raekju,  ok 
hdldu  J)eir  flestum  fongum  sfnum;  en  hestr  Oraekju  ok  vapn 

1  ok  Sturla  f>6rdarson]  V. ;  til  Sturlu,  Cd. 


346  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  182 :  v.  46.] 

v6ru  tekin.  f>a  er  £eir  Sturla  ok  SvarthofSi  k6mu  til  Hvftar  kom 
£ar  a  m6t  £>eim  Jatvar6r  Gu31augsson.  En  er  J)eir  sog6u  h6num 
J)essi  tidendi,  \6zk  hann  vilja  upp  f  hellinn  at  finna  Craekju;  en 
J>eir  lottu  t>ess.  Hann  vildi  fara  eigi  at  sfdr,  ok  kallaSi  sik  eigi  saka 
mundu  er  J)ar  var  f>6rir  jokull  m69ur-br63ir  bans.  Sturlu  bo6a3i 
h<5num  ut  til  StaSar  at  segja  J)eim  tiSendi  slfk  er  hann  vaeri  vfss. 
Arnbjorg  var  f  Stafaholti,  ok  sendi  Sturlu  !>6r5arsyni  or3,  at  hann 
skyldi  fara  ut  til  Sta5ar  a  m6t  fongum  sinum,  er  J)ar  v6ru  komin 
a  skipum  J)eim  er  vestan  hof6u  farit.  Rei5  Svarthofdi  ]pa  vestr  i 
HjarSarholt ;  en  £>eir  Sturla  ut  til  Sta6ar  ok  ]pa8an  til  Helgafellz  at 
lata  skripta  seV,  ok  sva  a  Eyri  til  fcorckr.  En  I>6r5i  J)6ttu  skriptir 
Sturlu  of  miklar,  ok  kvad  hann  skyldu  fara  f  Skalaholt  a  fund 
biskups.  F6ru  J>eir  J>a  til  sta6ar,  ok  var  J)ar  komin  Arnbjorg  ok 
JatvarSr ;  ok  segir  hann  {)au  tiSendi  i  hljoSi,  at  Craekja  hefSi  s^n 
sfna,  ok  var  heill.  Hann  ba6  J)au  ri6a  a  m6ti  s^r  ef  J)a  msetti  J>au 
me5  nokkuru  m6ti ;  Jw'at  Sturla  var  J>a  riSinn  nor3r  um  land,  i'au 
Sturla  f>6r5arson  ok  Arnbjorg  ri6u  J)a  suSr,  ok  me6  J)eim  Jatvar6r, 
ok  Ingjaldr  Geirmundarson,  Hrafn  Einarsson,  Asbjorn  Svein- 
bjarnarson.  En  er  ]peir  k6mu  i  Borgarfjord,  var  Oraekja  brott  6r 
hellinum.  Haf6i  hann  ri6it  su5r  um  land  vi5  J)ri6ja  mann.  Ri9u 
t>au  J>a  f  Skalaholt,  ok  kom  Oraekja  J)a  til  m6tz  vi6  {>au  austan  6r 
Klofa,  ok  var  inn  hressasti.  Allvel  t6k  Magnus  biskup  vi6  J)eim, 
ok  leysti  f>a  miskunsamlega.  F^kk  hann  (Sraekju  tfu  hundruS 
va6mala,  ok  Iag3i  J>at  til  me3  h6num  at  hann  skyldi  litan ;  sagdi 
aj;  hann  mundi  onga  uppreisn  he*r  fd  sfnna  mala.  Ri5u  J)au 
Oraekja  t>a  ofan  a  Eyrar;  ok  t6k  hann  sdr  fari  me5  Andreasi 
Rafnssyni.  M  f6ru  litan  a  Eyrum  J)eir  Magnus,  son  GuSmundar 
griss ;  hann  var  kosinn  til  biskups  f  Skalaholti,  ok  Kygri-Bjorn,  er 
Nordlendingar  hofSu  k5rit  til  biskups.  Marfu-messu-dag,  er  J)eir 
6raekja  v6ru  d  Eyrum,  sigldi  J)ar  af  hafi  knorr  einn  litill,  ok  var  J>ar 
4  Kolbeinn  ungi  ok  J)eir  f^lagar;  ok  vard  t>ar  fagna-fundr  med 
l>eim  Craekju  mdg-um.  T6k  Kolbeinn  t>a  vi8  Arnbjorgu  systur 
sinni,  ok  f6r  h6n  nor6r  med  h6num.  i>eir  Sighvatr  gafu  h6num 
upp  bii  sftt  ok  rfki  sitt,  ok  f6r  {>eim  Jjat  betr  en  geti3  var  til 
t>eirra.  Craekja  f6r  utan  d  Eyrum,  ok  r^6  til  Su6r-fer6ar  um  vetrinn, 
Hann  fann  i  Danmorku  Valdimar  konung  inn  gamla,  ok  orti  um 
hann  vfsu ;  en  konungr  gaf  h6num  hest  fcann,  er  hann  rei9  sudr 
ok  sunnan.  F6ru  })eir  Kygri-Bjorn  ba6ir  samt  su6r  ok  sunnan 
£ar  til  er  Bjorn  andaSisk.  Menn  (3rsekju  f6ru  af  Eyrum.  F6r 


1236,1237.]         ISLENDINGA  SAGA,  121,  122.  347 

[11.183,184:  v.47,48.] 

Sturla  heira  a  Eyri,  ok  var  jpar  um  vetrinn,  ok  J>eir  J>rir  saman, 
Ingjaldr  ok  Hrafn  Einarsson.  f>enna  vetr  bj6  (Slafr  {*6r6arson  at 
Borg;  hann  hafSi  Jmngat  faert  sik  um  varit  6r  Hvammi  at  raSi1 
Snorra.  £enna  vetr  voru  J)eir  allir  braeSr  at  Sta6  me9  BoQvari. 

121.  MeS  JDeim  Sturlu  Sighvatzsyni  ok  forleifi  i  GorSum  t6k  at 
greinask2  mjok  vinattan  eptir  meiSingar  (Sraekju.  G£kk  i>orleifr 
ilia  undir  flutningar  Sturlu,  en  hann  JDurfti  mikils  vi3,  er  flutt  var 
6r  Engey  bae6i  mjol  ok  skrei6,  en  sumt  keypt  a  Akranesi.  En  er 
Snorri  spurSi  austr  i  Skal  at  fatt  var  me6  jpeim,  sendi  hann  menn 
ofan  til  torleifs,  en  sumir  foru  allt  til  Sta6ar  ok  a  Eyri.  Um 
vetrinn  eptir  J61  f6r  Snorri  6r  Skal,  fyrst  i  Dal  til  bus  sins,  en 
siSan  vestr  i  Olfus  til  Gizurar  f>orvaldzsonar,  ok  sva  a  BessastaSi. 
En  er  J)etta  spyrr  Sturla  Sighvatzson,  sendi  hann  vestr  i  sveitir  eptir, 
ok  kom  vestan  Ii6  mikit  til  BorgarfjarSar.  Si5an  samna8i  hann  Ii8i 
t>ar  um  oil  h6ru3,  ok  for  lit  fyrir  Hafnar-fjall.  forleifr  samna6i  lifli 
um  Nes  lit  ok  sunnan  um  fjord,  J)vi  er  hann  f£kk,  ok  aetlaSi  i  m6t. 
M  f6ru  menn  a  milli  J)eirra ;  ok  var  komit  a  stefnu-lagi  me9  J)eim, 
ok  fundusk  ]?eir  a  Melum.  F6r  J)a  enn  skipulega  me5  f>eim,  vi6 
fortolur  Bo3vars  ok  annarra  vina  hans.  En  er  ]peir  v6ru  skil6ir, 
sog5u  sitt  hverir  fra  tali  J)eirra ;  en  J)6  dreif6u  {>eir  flokkinum.  En 
litlu  var  {>at  si^arr  er  miklu  var  verr  en  a8r.  GorQu  £eir  J)a  spott 
mikit  at  Reykhyltingum,  fylg6ar-menn  forleifs,  ^orkell  faxi  ok 
Gu8laugr  Ausu-glamr.  Snorri  for  af  Nesjum  su6r  til  Reykja,  ok  var 
me8  Gizuri  um  Fostuna.  Var  J)a  allvel  me6  J)eim  magum.  G6d 
or6  foru  J)a  millum  J)eirra  Gizurar  ok  Sturlu. 

122.  s  Kolbeinn  ungi  sat  i  bui  sinu  at  Flugu-m^ri.  Hann  hafSi 
mart  roskra  manna  me8  s^r.  Gu6mundr  Asbjarnarson  var  med 
h6num  eptir  vig  J>eirra  fe6ga,  Kalfs  ok  Guthorms.  f'ar  var  JD£  ok 
iJ6ralfr  Bjarnarson.  Me5  J>eim  Gu6mundi  ok  £6ralfi  var  jafnan  fdtt. 
Gu6mundr  kvad  visu : — 

Beiddisk  illra  or3a  um  snu9  rondin  borda; 

fseddr  var  a  beinum  bor6um  bark-rjo&r  i  AustfjorSum : 

Eltr  var  austan  glanni ;    ogaefan  skaut  manni 

(had  samir  mistu-meidi)  yfir  M6Srudals-hei5i. 

Sa  atburSr  var  a  Flugu-m^ri  J)rem  vetrum  eptir  vig  JDeirra  fe5ga, 
Kdlfs  ok  Guthorms,  at  jpeir  satu  at  tafli,  Kolbeinn  ungi  ok  Gu6- 

1  raSi]  V. ;  bui,  Cd.  2  greinask]  thus  emend. ;  grennast,  Cd.  s  Br.  omits 
this  chapter ;  it  may  have  been  taken  from  B. 


348  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  1 85:  v.49.] 

mundr,  ok  telfdu  kvatru  J)ar  d  g61finu  t  stofunni  £>rem  n6ttum  eptir 
J61.  En  er  hringdi  til  aptan-songs,  g£kk  Kolbeinn  til  kirkju,  ok 
mart  manna  med  h6num.  GuSmundr  sat  eptir,  ok  batt  saman 
taflit.  £ar  kom  f>6ralfr  i  stofuna  ok  Helga  hiisfreyja  Saemundar- 
d6ttir.  l>eir  menn  v6ru  a  Flugu-m^ri,  er  annarr  h^t  Skalp-Bjarni, 
en  annarr  BoSvarr.  freir  v6ru  braeSr,  ok  var  fjandskapr  me&  J>eim 
Gudmundi.  En  er  Kolbeinn  var  lit  genginn,  J>a  hoggr  Bjarni  til 
GuSmundar,  ok  kemr  a  laerit  fyrir  ofan  kn6 ;  ok  var  J)at  mikit  sar. 
GuSmundr  vildi  J)a  upp  stand,  ok  haf6i  fyrir  sdr  tafl-bor3it.  BoSvarr 
hj6  J)a  i  hofud  h6num ;  ok  var  J)at  bana-sar,  BaSir  unnu  J)eir  d 
honum.  f»au  Helga  ok  {»6ralfr  skutu  J>eim  a  brott.  Var9  Kolbeinn 
eigi  fyrr  varr  vi5,  en  J>eir  v6ru  sva  langt  komnir,  at  J>eir  ur9u  eigi 
ahendir.  &eir  f6ru  austr  i  FjorSu.  torarinn  Jonsson  kom  J)eim 
utan.  En  Kolbeinn  var  inn  reiSasti ;  en  J)6  var6  engi  hefnd  eptir 
GuSmund  ok  ongar  fd-baetr. 

123.  ta  er  J>eir  hof3u  saatzk  i  Flata-tungu,  Sighvatr  ok  Kolbeinn 
ok  (Sraekja,  for  GuSmundr  biskup  me6  Kolbeini  a  Flugu-m^ri.  En 
si6an  f6r  hann  lit  til  H61a,  ok  var  J)a  eigi  lang-vistum  brott  fra 
H61um  J>a6an  fra  me3an  hann  lifdi.  Var  hann  J)a  jafnan  i  Lftlu- 
stofu1,  ok  tveir  klerkar  hja  h6num,  Helgi  br65ur-son  hans  ok 
torkell  son  Ketils  Ingjaldz  sonar.  Lif3i  hann  J)a  likara  hlj631atum 
ok  r61yndum a  einsetu-manni,  heldr  en  harSlyndum  ok  hlutsomum 
1^3-biskupi,  sem  6vinir  hans  hofdu  or8  a.  Tva  vetr  fulla  var  hann 
J>ar,  ok  J)at  ins  J)rioja  sem  hann  Iif6i.  Longum  var  hann  litt  heill ; 
J)vfat  hann  var  eigi  b6k-skygn  J)a  er  hann  f6r  6r  Hof5a,  en  blindr 
me6  ollu  inn  sf6asta  vetr  er  hann  Iif6i.  Andlitz-mein  haf5i  hann, 
ok  var  verkr  f  inni  haegri  kinn  ofan  frd  auganu.  Hann  song 
longum,  e8r  l^t  lesa  fyrir  se*r  sogur  helgra  manna  d  Ldtinu  J)d  er 
hann  vakfii. 

tenna  vetr,  er  nii  var  fra  sagt  ok  Sturla  f6r  d  Mela,  kom  nor3an 
fra  H61um  litlu  fyrir  Fostu  a  Eyri  til  HrQar 3  Magnus  tolu-sveinn ; 
hann  var  munkr  ok  eigi  merkr,  en  miSlungi  re*tt-or3r.  Hann  sag6i 
Gu8mund  biskup  hafa  sendan  sik  til  £6r5ar.  f'eir  tolu8u  a  J)ver- 
palli,  ok  kallaQi  &6r6r  til  Sturlu  son  sinn  at  heyra  til  J)eirra.  !>6r8r 
spyrr  at  orendum  hans;  en  hann  segir,  at  biskup  sendi  h6num 
dstar-kve3ju ;  '  Ok  ba6  mik  J)at  segja  J)^r,  at  ]pu  skyldir  eigi  efask 
i,  at  J)it  mundut  finnask  i  vdr.'  '  t>at  J)ykki  m6r  mi  lilfklegt/  segir 

1  Litlu-stofu]  thus  Cd. ;  litilli  stofu,  Res.  (Bs.  i.  585).  2  hlj661yndum  ok 

h6glatum,  Res.         3  litlu— f>6raar]  om.  Cd. ;  add.  V.,  Res. 


M37-]  fSLENDINGA  SAGA,  123,  124.  349 

[II.  1 86:  v.  49.] 

I>6r8r,  '  er  hvarrgi  okkarr  er  til  lang-ferSa  felldr.'  '  i'etta  sag3i  hann 
J>6/  kva5  Magnus.  '  En  hvat  talaQi  hann  um  m6tgangs-menn  sina?' 
[segir  i'ordr.]  '  Um  talaSi  hann  nokkut/  segir  Magnus.  Hvat  ? ' 
segir  torcfr.  'Hann  kvaS  fa  vetr  mundu  Ii6a,  a9r  motgangs- 
menn  hans  mundu  sjalfir  hendr  a  leggjask  ok  ]peirra  afkvsemi,  ok 
drepask  ni8r  sem  vargar ;  kva3  J>ar  mundu  mest  eptir  sik 1  ver3a, 
er  Jm  var  mestr  uppgangrinn.'  Mart  sag6i  hann  annat,  J)6tt  hdr 
$6  eigi  ritaS  i  J>essi  sogu. 

124.  En  J>enna  vetr  inn  sama  tok  Gu3mundr  biskup  s6tt  litlu 
fyrir  Langa-fostu  ]?unga  ok  hljoSlega.  f  J>eirri  sott  la  hann  fram 
um  Gregorius-messu — En  hana  bar  milli  Ymbru-daga.  En  Fostu- 
daginn  1&  hann  Jon  laerdjup  olea  sik  vi3  fullting  djakna  sinna  ok 
annarra  laerSra  manna  J>ar  heima.  Eptir  £>at  vildi  hann  J>at  eitt 
maela  er  nau3syn  krafQi.  Til  fas  skipadi  hann  a6r  hann  var 
olea3r,  nema  skipti  bokum  me6  nokkurum  klerkum  sinum ;  en 
miklu  a3r  hafSi  hann  fyrir  sagt  um  leg  sitt  i  stukunni  su6r  af  kirkju, 
d  millum  presta  tveggja  er  hann  haf6i  J)ar  jar3a  Iati6.  Hann 
sag3i  hvern  mann  i  berri  moldu  eiga  at  andask.  Nu  H3u  stundir 
fram  um  Drottins  dag,  ok  dro  at  um  mattinn2  hans  stund  fra 
stundu ;  sva  at  annan  morgin  vikunnar  sa  J>eir  er  vi6  voru  staddir, 
at  stundar-biQ  var ;  sem  reyndisk.  En  a  fj6r5u  stundu  J)essa  dags 
anda5isk  hann,  ok  inum  s^tta  vetri  ins  atta  tigar  aldrs  sins,  f 
andlatinu  hofu  {)eir  Helgi  ok  f>orkell  hann  af  klseSum  a  fjol  osku- 
dreifda.  Ok  ]par  a  hondum  J)eim  skilSisk  ondin  viQ  likamann ;  ok 
]par  a  fjolinni  minntusk  ]peir  vi6  hann.  Ok  baru  mikinn  harm  af  J)vf 
stri3i  er  J)eir  skilSusk  sva  langaelega  vi5  sinn  fo9ur;  J)viat  J>eir 
hof9u  fra  barns-aldri  af  h6num  Jpegit  fo3urlega  ast  ok  bli6u. 
Finnsk  ok  varla  a  voru  landi  e3r  viSara  sa  ma3r  er  jpokka-saelli  hafi 
verit  af  sinum  vinum,  en  {>essi  inn  bleza5i  biskup,  sva  sem  vatta 
breT  ^603  erkibiskups,  e6r  Guthorms  erkibiskups,  e9r  ins  agaeta 
konungs  Hakonar,  ok  margra  annarra  dj^rlegra  manna  i  Noregi,  at 
J)eir  unnu  h6num  sem  brodur  sinum,  ok  baQu  hann  fulltings  i 
baenum  sem  fo6ur  sfnn.  Lik  biskups  var  natt-sett  J)ar  i  stofunni. 
Inn  tridja  dag3  var  J>at  til  kirkju  borit  ok  skr^tt.  Kom  J)a  til 
Eyj61fr  prestr  af  Vollum,  ok  gaf  til  gull  J)at,  er  hann  haf5i  i  grof. 
Allir  da3u 4,  er  sa,  {>enna  likama,  ok  kva6usk  aldri  hafa  s^t  dau6s 


1  sik]  add.  B* ;  om.  Cd.  and  Res.  ?  ok  dro  at  um  mattinn]  dro  mjok  at 

maetti  hans,  Res. ;  af  maetti,  B*.        3  en  {)ri3judaginn,  Res.         4  da&u]  thus  Cd. 


350  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.187,  l88:  v-49«.5°-] 

mannz  hold  jafn-bjart  e8r  {jekkilegt  sem  J>etta.  J6n  prestr  song 
Ifksong,  en  Kolbeinn  kalda-lj6s  JmkkaSi  Ifk-ferSina,  ok  maelti  fagrt 
orendi  yfir  greptinum  l. 

125.  !>6r8r  Sturluson  t6k  s6tt  a  Fostunni  er  d  Iei6.  Var  {>a  sent 
eptir  Bb'Svari,  syni  bans ;  ok  J>a  v6ru  J)ar  allir  synir,  bans  ok  margir 
vinir  bans.  Amundi  Bergsson  g^kk  h6num  naest,  ok  taladi  flest  vid 
hann.  En  er  s6ttin  her3i  at  h6num,  bad  Amundi  hann  J>d  skipa 
til 2.  En  f>6r$r  bad 3  J>a  Hauk  prest  Au3unnarson  vita  vi5  Bo3var 
hverneg  h6num  vseri  gefit  um  tilskipan  bans ;  '  f>viat  hann  er 
arfi  mfnn/  segir  hann.  En  BoSvarr  ba6  hann  skipa  ollu  sem 
h6num  IfkaSi.  Si6an  le*t  !>6r3r  hafa  hundrad  hundraSa  hvern 
{>eirra,  (5laf  ok  Sturlu;  en  atta  tigi  hundraSa  hvern,  K>r9  ok 
Guthorm.  Valgerdr  hafdi  ok  hundrad  hundrada,  en  hver  hinna 
daetra  bans  f]6ra  tigi  hundrada.  En  BoQvarr  hlaut  J>a  enn  fimm 
hundruQ  hundra8a.  Sturfci  hafQi  Eyrj ;  ok  skyldi  J)a  {)egar  taka 
vi6  bui.  Eptir  J)at  var  i>6r6r  olea5r,  er  hann  hafoH  til  skipat.  En 
hann  andadisk  Fostudaginn  fyrir  Palm-Sunnudag  at  mi5jum  degi, 
ok  song  f  andlatinu,  Pater  in  manus  tuas,  eptir  Hauki  presti.  Lfk 
f^rdar  var  J>ar  jardat  d  Eyri,  er  hann  haf3i  fyrir  sagt,  fyrir  framan 
kirkjuna.  Hann  hafSi  tva  vetr  ins  atta  tigar  er  hann  anda6isk. 

Magnus  biskup  andaSisk  J)at  sumar,  it  nsesta  eptir,  inn  nsesta  dag 
fyrir  Marfu-messu  fyrri.  ^orvaldr  Gizurarson  [kanuki]  haf6i  and- 
ask  tveim  vetrum  fyrr  en  J^eir  Magnus  biskup  br66ir  bans  ok  torQr 
Sturluson;  ok  er  artf3  bans  J3gidius-messu.  A  J)vi  ari,  er  t>or- 
valdr  andaSisk,  d6  Flosi  munkr  Bjarnason,  Sigur8r  Ormsson 4,  ok 
Digr-Helgi. 

1  Here  the  paper  transcripts  add  the  following  passage,  probably  from  B  when 
whole : — 

'  f>a  er  Hk  GuSmundar  biskups  var  borit  til  kirkju,  ba&u  formenn  kirkjunnar 
hringja  sem  flestum  klokkum  ;  var  pa  hringt  tvennum,  ok  skalf  mjok  kirkjan,  pviat 
hon  var  gomul.  |>a  bad  J6n  prestr  hringja  o'Srum  tvennum ;  ok  [er]  sva  var  gort,  - 
fundu  beir  mun  a  at  kirkjan  var  fastari  en  a3r.  |>a  bad  hann  hringja  ollum 
klokkum,  ok  sva  var  gort ;  ok  hafa  beir  menn  sva  sagt  er  bar  voru  viS,  at  kirkjan 
skalf  ekki,  ok  botti  bat  merkilegr  hlutr.  Margir  merkilegir  hlutir  urdu  bann  dag,  er 
biskup  var  grafinn,  pott  h6r  s6  eigi  ritaSir ;  ok  hugguQusk  beir  er  hryggir  voru. — 
|>etta  baena-hald  var  vanr  at  hafa  Guomundr  biskup  pa  er  hann  lif&i :  Hvern  morgin 
er  hann  vaknaoi,  signdi  hann  sik  fyrst,  ok  song  petta.  Adesto  Deus — pa,  Credo  in 
Deum;  pa,  Confideor;  pa  pessa  baen,  Omnipotens  sempiterne  Deus,  qui  es  (emus  et 
unus;  ba,  Assit  nobis ;  ^Paternoster,  ok  nokkra  Davi8s-psalma.  f>a,  Domine 
exaudi,  ok  mart  annat  fleira,  p6tt  eigi  s6  h^r  getiS.  Vanum  v^r  hann  fengit  hafa 
himna-rikis  ok  eilifrar  gleSi  me8  ollum  Gu8s  ut-voldum  ok  helgum  monnum.' 

8  um  eignir  sinar,  add.  B*.      3  bad]  V. ;  kvad,  Cd.      *  Siguror  Ormsson]  add.  B*. 


1237.]  fSLENDINGA  SAGA,  125-127.  351 

[II.  189,  190:  vi,  I.] 

126.  1Gizurr  i'orvaldzson  bjo  at  Reykjum  f  Olfusi  ]?au  misseri 
er  J)eir  ondu3usk,  Magnus  biskup  ok  GuSmundr  biskup.     Hann 
gor6isk  hofSingi  mikill  ok  vitr  madr  ok  vinsaell 2.     M  haf6i  hann 
dtta   vetr  ok  tuttugu.     M  voru  H6in  fra  burSi  vars  Herra  Jesu 
Christ!  t61f  hundru3,  f>rir  tigir,  ok  sjau  ar.     Gizurr  haf6i  gorzk 
skutil-sveinn  Hakonar  konungs  fraenda  sins  ]pa  er  hann  skorti  vetr 
d  tvftogan.     f  J)enna  tima  var  sva  mikill  ofsi  Sturlu  Sighvatzsonar, 
at  naer  engir  menn  heV  a  landi  h&du  seV  re'ttum  fyrir  honum.     Ok 
sva  hafa  sumir  menn  hermt  orS  hans  sf3an,  at  hann  J)aettisk  allt 
land  hafa  undir  sik  lagt,  ef  hann  gseti  Gizur  yfir  komit.     Gizurr 
var  me5al-ma9r  at  vexti,  ok  allra  manna  bezt  a  sik  kominn,  vel 
limaSr,  snar-eygr,  ok  lagu  fast  augun,  ok  skir-legr  i  yfir-brag6i ; 
betr   tala6r  en  flestir   menn  he'r  a  landi;    bli5-maeltr,  ok  mikill 
romrinn;    engi   akafa-ma5r,  ok  jpotti  jafnan   inn  drengilegsti  til 
ra5a-gor3ar.     En  {)6  bar  sva  opt  til,  J)a  er  hann  var  vi3  deilur 
hofSingja  e5r  venzla-manna  sinna,  at  hann  var  afskipta-lftill,  ok 
J)6tti  J>a  eigi  vist  hverjum  hann  vildi  veita.     Hann  var  fraend-rfkr, 
ok  flestir  inir  beztu  bsendr  fyrir  sunnan  land  ok  vidara  v6ru  vinir 
hans.     M  var  ok  vel  me5  J)eim  Snorra  Sturlu  syni. 

(5lafr  I'orSarson  haf6i  ort  drapu  um  f'orlak  biskup  um 
vetrinn  naesta  fyrir3  andlat  Magnuss  biskups.  Hann  for  um 
Fostuna  su5r  i  Skalaholt;  ok  gaf  sdr  jpat  til  orendis,  at  faera 
drapuna.  En  hann  vildi  J)6  hitta  Snorra  Sturluson ;  sem  hann 
gor8i  ]pd  er  hann  f6r  sunnan.  Var  Snorri  J)a  at  Reykjum  med 
Gizuri;  segir  hann  (Slafi,  at  hann  aetlaSi  eptir  Paska  til  Borgar- 
f]ar8ar  ;  ok  vildi  J)d,  at  vinir  hans  ksemi  til  m6tz  vi6  hann  J>eir  er 
h6num  vildi  Ii8  veita.  6lafr  for  heim  at  Paskum.  A  Fostunni  J)a 
er  6lafr  var  sunnan  kominn,  kom  sa  ma6r  til  Borgar  er  kallaSisk 
sendi-ma5r  Snorra;  ok  leyndu  J)eir  Askell  honum  Olafsson  ok 
(5lafr  [I'orSarson]  J)ar  f  hlo6u  nokkurar  nsetr,  ok  tolu6u  {>ar  marga 
hluti  um  mala-ferli  ok  fer8ir  Snorra.  En  penna  mann  hafdi 
sendan  Sturla  Sighvatzson,  ok  gordi  J)essi  ma6r  h6num  kunnigt 
allt  J)eirra  tal. 

127.  MaQr  h^t  Hafli8i  Hoskullzson,  br65ir  Sighvatz  ins  auSga. 

1  Here  Br.  leaves  a  blank  of  four  lines,  with  the  title — Saga  Gizurar  f>orvaldz- 
sonar.  The  paper  transcripts  begin  here  a  new  book  or  '  p&ttr,'  the  sixth  out  of 
ten.  2  ok  vinsaell]  add.  B*.  3  fyrir]  V. ;  eptir,  Cd. 


352  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  190, 191  :  vi.  2.] 

Hann  dreymfii  um  vetrinn  eptir  J61,  f>a  er  Mela-for  var,  at  hann 
var  iiti  staddr  a  Kolbeins-stoSum ;  J>ar  dtti  hann  heima  f  Hauga- 
tungu.  Hann  sd  at  leikr  var  sleginn  J>ar  skamt  fra  gar6i,  ok  v6ru 
karlar  einir  at;  JDat  var  knatt-leikr.  M  g£kk  gra-klaeddr  ma8r 
mikill  ofan  fra  M/dal,  ok  bi8u  J)eir  J)ess  at  leiknum.  f>eir  fre'ttu 
hann  at  nafni.  Hann  kva5  : — 

Kar  kalla  mik,  em  ek  kominn  he"oTa 
heim  at  skelfa  ok  hugi  manna; 
borgir  brjota,  ok  boga  sveigja, 
elda  at  auka,  ok  aga  at  kynda. 

'E8r  hvi  leiki  \>6r  mi  eigi?'  !>eir  kv68usk  b'ngan  hafa  knottinn. 
'  H^r  er/  segir  hann,  ok  bra  steini  undan  kuflinum,  ok  laust  einn 
til  bana.  Sfdan  tok  hverr  at  o6rum  jpann  stein  ok  borQusk  med, 
en  allir  fellu  J)eir  er  fyrir  ur8u. — Hann  dreymSi  ok  annan  draum 
Iftlu  sfdarr:  at  hann  J>6ttisk  vera  i  Fagra-sk6gi;  ok  J)6ttisk  sjd 
upp  eptir  Hitardal,  ok  sa  rf8a  ofan  eptir  dalnum  flokk  manna. 
Kona  f6r  fyrir  lidinu,  mikil  ok  fllileg,  ok  haf8i  diik  f  hendi,  ok  & 
rauf,  ok  trefr l  ni8r,  ok  blaeddi  6r.  Annarr  flokkr  f6r  a  m6ti  JDeim 
fra  Svarfholi,  ok  maettusk  lit  fra  Hrauni 2,  ok  bor8usk  J)ar.  Kona 
|)essi  bra  dukinum  yfir  hofu8  J)eim.  Ok  er  raufin  kom  d  hdlsinn  J)d 
kipSi  h6n  hofSinu  af  hverjum  J)eirra.  H6n  kvad : — 

Veg  ek  me6  dreyrgum  duki;    drep  ek  menn  i  hyr3  benna; 
bar  hlaegir  mik  aerit*  ill  vist  bar  er  beir  gista. 

128.  M  er  Sturla  Sighvatzson  hafSi  grun  af  um  samdratt  J)eirra 
Snorra  ok  frorleifs,  gordi  hann  menn  vestr  i  Fjor8u  eptir  H6i,  ok 
nor8r  i  Reykjardal  eptir  Kolbeini  brodur  sfnum  ok  Hrafns-sonum ; 
ok  dreif  at  h6num  lift  mikit.  f  Paska-vikunni  kom  vestan  Gfsli  af 
Sandi,  ok  Asgrfmr  BergJ)6rsson,  ok  mikit  fjolmenni  6r  ollum 
sveitum  vestan.  Hann  dr6  ok  Ii8  at  s^r  um  BorgarfjorS,  ok  hafSi 
eigi  faera  en  fimm  hundru8  manna.  Snorri  kom  sunnan  i  Paska- 
vikunni  ;  ok  dr6gu  JDeir  ^orleifr  {>a  Ii8  saman  um  Rosmhvala-nes  ok 
um  611  Nes  fyrir  sunnan  Borgarfjor8,  ok  hof3u  naer  fjogur  hundrud 
manna  er  J)eir  f6ru  utan  um  Skar8z-hei8i.  Namu  J)eir  sta8ar  d 
Mi8-fitjum  ok  gor8u  rad  sfn.  Vildi  Snorri  rf8a  upp  J)egar  um 
n6ttina,  ok  lata  skipta  um  me8  J>eim;  sag8i  vera  mega,  at  £>eir 
yr8i  eigi  vid  biinir,  e8r  komi  s^r  eigi  saman,  af  J)d  bseri  skj6tt  at. 

1  rauf  ok  trefr]  emend. ;  sauf  trefr,  Cd.  a  upp  frA  Hrauni,  Cd.  3  i  hyr] 

thus  (?).         4  sent]  aera,  Cd. 


I237-]  fSLENDINGA  SAGA,  128,  129.  353 

[11.192:  vi.3-1 

En  f>orleifi  p6tti  pat  <5faera,  at  haetta  a  sva  mikinn  Ii3s-mun  sem 
hann  segir  vera  mundu.  M  vildi  Snorri,  at  peir  hyrfi  aptr;  en 
f>orleifr  vildi  pat  eigi;  ok  kva3  pa  mundu  herja  ut  pannog,  ok 
sag6i  pa  mundu  ongu  eira.  M  spyrr  Snorri  hvert  ra5  hann  vildi 
hafa.  f»orleifr  ba5  pa  ri3a  upp  i  he'rad  ok  fa  se*r  vigi,  ok  saekjask 
padan  eptir  pvi  sem  au3it  yrSi;  kalla3i  mega  ver9a,  at  skipti 
peirra  faeri  sem  um  vetrinn  a  Melum.  Snorri  le*tzk  pess  geyma 
mundu,  at  hann  kaemi  aldri  a  vald  Sturlu  e9r  annarra  6vina  sfnna, 
hvat  sem  annat  legSisk  fyrir.  Tala  peir  par  um,  til  pess  er  Snorri 
rf3r  fra  vi8  annan  mann,  ok  ferr  su3r  a  Nes.  En  f>orleifr  ferr  upp 
f  he'rad  me3  flokkinn,  ok  f6r  um  kveldit  a  borgina  hja  Vatz- 
homrum.  f  BorgarfirSi  komu  peir  til  f'orleifs,  Oddr  Sveinbjarnar- 
son,  ok  6lafr  fra  Borg,  me6  sveit  manna.  Li3  I'orleifs  var  vel 
buit  at  vapnum  ;  ok  mart  hafcK  hann  roskra  manna  me6  sdr. 

129.  T/rs-daginn  eptir  Paska-viku  rei3  Sturla  heiman  6r  Reykja- 
holti.  En  er  hann  kom  i  Kalfanes  var  f'orleifr  par  fyrir  me8  flokk 
sinn;  ok  haf64  hann  par  fylkt  a  melunum  vi3  himin  at  sja.  Sa 
peir  Sturla,  at  fylkingin  var  long,  ok  punn-skipat,  er  peir  sja  himin 
millum  mannanna.  M  var  leitaS  um  saettir,  ok  for  Bodvarr  a  milli. 
Sturla  vildi  pa  onga  saett  titan  sjalfdaemi,  ok  kalla3isk  af  se*r  skyldu 
reka  slytt-maelit  at  sinni.  BoSvarr  ba5  Sturlu  mjok  ssetta.  Var 
pa  sva  komit,  at  i'orleifr  jatti  sjalfdaemi ;  en  Sturla  vildi  pa  ongan 
kost  annan,  en  peir  £orleifr  Ieg3i  vapn  sfn  oil  a  vfSan  voll,  ok 
gengi  fra ;  en  menn  Sturlu  skyldi  taka  oil  fyrir  saettir.  En  f>orleifr 
kom  se*r  ekki  at  pvi.  Gengu  peir  pa  til  hesta  sfnna  ok  ri3u  heim 
til  Baejar,  ok  skipaSi  [^orleifr]  par  Ii3i  sfnu  til  varnar  a  husum  ok 
um  kirkjugarS.  Var  f'orleifr  a  husum  peim  er  eru  f  iit-nor3r  fra 
kirkju;  haf3i  hann  par  handboga,  ok  J6steinn  glenna  Austmadr 
hans.  Fyrir  austan  kirkju  var  Klaengr  Bjarnarson  6r  Brautar- 
holti,  ok  Kjalnesingar ;  en  fyrir  framan,  Markus  f>6rdarson,  ok 
Akrnesingar;  par  var  ok  Olafr  !>6r3arson.  Nesja-menn  v6ru 
flestir  a  husum.  Jorundr  inn  mikli  6r  Hvammi  var  a  forskala  a 
medal  hiisa  ok  kirkju.  Sturla  ba3  sfna  menn  ri3a  eptir  peim.  En 
er  peir  s6ttu  heim  d  baeinn,  reid  BoSvarr  hja  Sturlu,  ok  leitaSi 
jafnan  um  saettir.  En  er  Sturla  s£  vi3biina8  a  husunum,  pa  l^t 
Sturla  taka  Bo3var  par  hjd  gar3inum  l  at  Bae 2,  ok  f<6kk  menn  til 
at  geyma  hans,  Einar  son  J6ns  Loptzsonar  heima-mann  sfnn,  ok 

1  geilunum,  B*.  '  at  Bae]  add.  B*. 

VOL.  I.  A  a 


354  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.193,194:  vi.  3.] 

f>6rarinn  prest  Vandiidsson,  ok  enn  fleiri.  En  Sturla  reid  heim  a 
baeinn,  ok  skipadi  monnum  sfnum  til  atgongu ;  gengu  sveitungar 
bans  framan  at  kirkju,  en  Asgrfmr  ok  Gfsli  austan.  Kolbeinn 
Sighvatzson  var  fyrir  Reyknesingum  ok  Kr6ksfir5ingum,  ok  gdkk 
fast  fram.  Vestfirdingar  s6ttu  at  husunum.  fcorleifr  skaut  af 
handboga,  ok  var  all-skeinu-hsettr ;  en  af  J6steins  skotum  vard 
ekki,  ok  I6t  f>orleifr  flla  at  honum.  £6rftr  djakn  Sfmonarson  he'll 
skildi  fyrir  torleifi.  f>ar  var  hardr  bardagi ;  ok  g£kk  mest  grj6t 
ondurSan  bardagann.  i>at  var  ok  snemma  fundarins,  er  Eirekr 
birkibeinn  lagSi  Mana  fvarsson  f  gegnum  fyrir  framan  kirkju ;  en 
svd  segja  menn,  at  Jon  Halldors  son,  RagneiSar  sonar  gengi  fyrstr 
d  husin.  Gengu  menn  J)a  eptir  h6num.  En  J)d  brast  fl6tti  d 
Nesja-menn;  ok  fty5u  norSr  eptir  hiisunum  til  kirkju-gar3zins. 
Jorundr  inn  mikli  fty6i  eigi,  ok  var  saerSr  til  olffis  a  for-skalanum, 
ok  varSisk  all-drengilega.  $6ifa  djakn,  er  skildi  he'll  fyrir  ^or- 
leifi,  f^kk  steins-hogg,  ok  kom  a  skjoldinn ;  ok  bar  hann  at  and- 
litinu,  ok  lamSisk  tann-gar5rinn ;  ok  vard  sfcSan  Iftid  af  h6num. 
Var  J)a  fl6ttinn  kominn  i  kirkju-garSinn.  Sa  t'orleifr  J>at  at  eigi 
var  audvellt  at  komask  i  kirkjuna ;  sa  hann  ok,  at  J>a  var  um  skipt 
sigrinum.  F6r  hann  J)a  til  kirkju,  ok  komst  inn  litt  sarr.  M  fl^6u 
ok  allir  til  kirkju  J)eir  er  J>vf  k6mu  vi6.  En  svd  var5  J>rongt  at 
kirkjunni,  at  eigi  komst  helmingr  inn  J>eirra  er  vildu ;  la  J)d  valrinn 
fyrir  durum  kirkjunnar.  En  Sturlu-menn  gengu  J)d  at,  ok  logQu 
ok  hjoggu  sem  J>eir  k6musk  vid.  L^zk  J)ar  J)d  mart  manna,  en 
fjoldi  var5  sarr,  a9r  Sturla  veitti  atkvaeSi  at  hsetta  skyldi  averkum 
vi3  menn.  fcessir  menn  l^tusk  J)ar  af  fcorleifi:  Helgi  J6nsson 
br65ir  Bjarnar  i  Kvfgu-vagum,  Sveinbjorn  Styrkarsson,  SigurSr 
Tryggvason,  ok  Atli, — J)essir  v6ru  af  Rosmhvala-nesi.  I)6r61fr  6r 
Videy,  GuSmundr  BarSarson,  Atli  af  ValdastoSum,  Oddleifr  6r 
Haekingsdal,  Gu3mundr  djakn  Eindri3ason, — J)essir  v6ru  6r  Kj6s. 
fJ6rir  Egilsson,  !>orbjorn  Gunnarsson,  6r  Svmadal.  I'essir  v6ru-af 
Akranesi:  Sorli  Sveinsson,  Sigur6r  Solvason,  (5ldfr  Bodvarsson, 
^orkell  J6nsson,  GuSlaugr  Ausu-glamr  Halld6rsson,  Mar  ok  Oddr 
6r  Leirdr-gorQum,  SigurSr  fllugason,  Stein^rr,  Vigfiiss  f'drSarson, 
Gudlaugr  J6nsson  af  Melum,  Skeggi  GuSlaugsson  af  Asi,  £or- 
steinn  Gilsson  af  NarfastoSum,  Gunnarr  BarSarson,  Mani  fvarsson, 
Illugi  J63hildarson,  Solvi  hdleggr,  Eyj61fr  Gunnarsson.  f>essir  af 
Sturlu :  Arn6rr  Bergsson,  ok  Ko6ran  Sorlason.  Ogmundr  Gu3- 
mundarson  var  S3er6r  til  61ffis,  ok  drukna6i  f  Hvitd  er  hann  f6r 


1 237.]  fSLENDINGA  SAGA,  130.  355 

[II.  195  :  vi.  4.] 

heim.  f>at  er  sogn  manna  at  J>rfr  menn  ins  ]m3ja  tigar l  yrSi  sarir 
af  Sturlu.  FjolSi  manna  var3  mjok  sarr  af  fcorleifi,  ok  inir  beztu 
baendr.  Hafrbjorn  Styrkarsson,  Runolfr  br65ir  bans,  er  sf9an  vard 
aboti  i  Vi3ey,  Jorundr  inn  mikli,  Ko3ran  SvarthofSason,  ok  margir 
aSrir.  Um  morguninn  eptir  gengu  J)eir  fcorleifr  or  kirkju  til  gri3a, 
ok  seldu  allir  Sturlu  sjalfdaemi.  Var  ]pa  raSit,  at  fcorleifr  skyldi 
utan  ok  (5lafr  i'orckrson,  ok  enn  fleiri  J)eir  er  ]par  v6m.  Sturla 
for  eptir  fundinn  lit  i  GarSa ;  ok  var  jpar  raent  morgu,  naer  J>rim 
tigum  yxna;  en  hundraS  geldinga  Idt  hann  reka  um  haustid  til 
SauSafellz.  Tekin  var  ok  6r  Gor6um  skemma  g63  ok  fserd  lit  i 
Geirsh61m.  Raent  var  ok  i  Saurbae  ok  i  Hvammi  ok  vida  annars- 
sta6ar  J)ar  um  sveitir2.  Sturla  seldi  Reykjaholt  i  hendr  ^orlaki 
Ketilssyni ;  en  for  um  varit  til  Sau5afellz  ok  gor6i  J)ar  bii.  Hrafhs- 
sonu  l^t  hann  fara  vestr  f  FjorSu,  ok  toku  viQ  biii  sinu. 

130.  Sturla  for  um  varit  nor9r  til  Eyjafjar9ar  at  finna  fo5ur 
sinn.  Sighvatr  t6k  vi6  J)eim  allvel,  ok  var  margtalaSr  um  bar- 
dagann  i  Bae,  ok  J)6  me3  eljara-glettu 3  nokkurri.  Hann  spyrr  J)a 
Sturlu  :  '  Hefir  J>ar  nokkur  bardagi  verit  ? '  '  Sva  Idtu  veV  kva3 
Sturla.  '  Skamt  hefir  J>at  ^1  verit,'  segir  Sighvatr.  '  Eigi  J)6tti  oss 
all-skamt/  segir  Sturla.  '  All-mjok  J>ykkisk  Ipu  nu  upp  hafa 
gengit/  segir  Sighvatr,  (J>at  er  sva  auSs^t.'  fHvi  mun  eigi  sva 
{)6  ? '  kva6  Sturla,  ok  svara6i  vi3  brosu ;  '  en  eigi  hefir  ek  J)ar  ord 
a  gort.'  M  maelti  Sighvatr  :  '  Bii  muntii  mi  aetla  at  efna,  fraendi ; 
en  m^r  er  sagt,  at  J)u  hafir  af  hondum  Iati6  Reykjaholt ;  seV  JDU  mi 
ok  of-sjonum  yfir  flestum  biistoSum ;  e9r  hvar  skal  staSfestu  fa 
J>a  er  \>6r  {)ykki  saemileg?  '  frk  laet  ek  mi  allt  at  gora,'  segir 
Sturla.  'Eigi  er  um  fleiri  at  leita  en  um  tva/  segir  Sighvatr, 
'  JDegar  fra  eru  teknir  biskups-st61arnir ;  er  f>at  Odda-sta6r  ok 
MoSruvellir  i  Horgardal ;  J>eir  eru  biista6ir  beztir,  ok  munu  J^r 
pykkja  einkis  til  miklir.'  *  I'essir  lika  mdr  badir  vel/  segir  Sturla  ; 
'  en  eigi  aetla  ek  J)a  lausa  liggja  fyrir/  '  Margs  J)arf  biiit  vid/  segir 
Sighvatr.  '  Ra6a-mann  J)yrftir  J)ii  ok  ra6a-konu ;  {)essir  menn 
skyldi  vel  birgir,  ok  kunna  g63a  fjar-hagi.  ^essa  menn  s6  ek  gorla, 
J>at  er  Halfdan,  magr  J)inn,  a  Keldum,  ok  Steinvor  systir  {)in ;  J)essi 
starfi  er  J)eim  fallinn  f  bezta  lagi.'  ^a  svarar  Sturla :  *  ^essa  er  vist 
vel 4  fengit/  '  ^a  ]?arftu,  fraendi,  smala-mann  at  ra3a  i  fyrra  lagi/ 
segir  Sighvatr ;  '  hann  skyldi  vera  Iftill  ok  l^ttr  a  baki,  kvensamr, 

1  xxiij,  Cd.  2  V.;  vi3a  var  annars-sta9ar  raent  um  sveitir,  Cd.  a  B* ;  elvara 
glenz,  Cd.  *  vel]  til,  add.  Cd. 

A  a  2 


356  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  196:  vi.5.] 

ok  liggja  longum  a  kvfa-gar8i.  £ann  mann  s6  ek  gorla,  {>at  er 
Bjorn  Saemundarson.  En  fylgSar-menn  skal  ek  fa  t^r,  \>£  er 
gangi  lit  ok  inn  eptir  J^r ;  J)at  skulu  vera  braedr  J>mir,  !>6r8r  kr6kr 
ok  Markus.'  Sturla  kva&  braedrum  sinum  {>at  vel  mundu  fara. 
'  Margs  J)arf  biiit  vi3,  fraendi/  segir  Sighvatr.  '  f>a  menn  £>yrftir  J)ii 
ok,  sem  hefdi  veidi-farar,  ok  vaeri  bang-hagir  nokkut;  kynni  at 
gora  at  skipum  ok  J)vi  odru  er  biiit  J>arf.  fressa  menn  sd  ek  gorla ; 
J>ar  eru  J>eir  fraendr  J)fnir,  Stadar-Bodvarr  ok  forleifr  i  Gordum.' 
Sturla  le*t  seV  J>a  fatt  urn  finnask,  ok  le*zk  t>6  aetla,  at  J>eir  vaeri 
badir  vel  hagir.  '  Sva  er  ok,  fraendi,'  segir  Sighvatr;  'J)a  menn 
J>arftu,  er  vel  kunnu  hrossa  at  geyma,  ok  hafa  aetlun  d  hvat  f 
hverja  fer3  skuli  hafa l.  ^essa  menn  s6  ek  gorla ;  {>at  er  Loptr 
biskupsson  ok  Bodvarr  i  Bae/  'Engi  va"n  er  m^r  t>ess,'  segir 
Sturla,  '  at  allir  menn  J)j6ni  til  mfn 2 ; '  ok  er  slikt  J)arflausu-tal/ 
'  Nu  er  [ok]  fatt  manna-skipanar  eptir,  J>at  er  m^r  J)ykkir  all-mikla 
naudsyn  til  bera'  [segir  Sighvatr] ;  '  en  {>6  J>arftu  J>a  menn  me6  J)^r 
er  hafi  atdrattu3,  ok  fari  i  kaup-stefnur  ok  til  skipa,  skilvfsa  ok 
skj6ta  i  viSbragSi,  ok  kunni  vel  fyrir  monnum  at  sja,  ok  til  fer8a 
at  skipa.  f>essa  menn  s^  ek  gorla ;  J>at  er  Gizurr  ^orvaldzson  ok 
Kolbeinn  ungi.'  fa  spratt  Sturla  upp  ok  g£kk  lit.  En  er  hann 
kom  inn,  bra  Sighvatr  d  gaman  vid  Sturlu,  ok  t6ku  J)4  annat  tal. 
Sturla  dvalfiisk  J>a  JDar  eigi  lengi,  ok  reid  heim  til  Saudafellz.  En 
er  Lopti  biskups-syni  var  hermt  tal  {>eirra  Sighvatz  ok  Sturlu,  J)a 
maelti  hann:  'Slikt  er  all-kerskilegt  ok  allvel  til  komizt;  J>at  er 
hverjum  beint 4  hent  er  hann  hefir  til  fundit/  En  er  {)at  var  hermt, 
at  J)eir  Bofivarr  skyldi  hrossanna  geyma,  {)a  maelti  hann  :  '  Djofull 
hafi  J)eirra  hr6p  I  J>rffisk  J)eir  aldri !  ok  man  J>eim  at  68m  verQa  en 
at  allir  menn  muni  til  J>eirra  stunda/ 

131.  Snorri  Sturluson  f6r  litan  a  Eyrum  um  sumarit  ok  f>6r9r 
kakali,  fcorleifr  ok  Olafr ;  ok  k6mu  J)eir  nor8r  vid  Noreg,  ok  v6ru 
i  Nf6ar6si  um  vetrinn.  Var  Snorri  me5  Petri  syni  Skiila  hertoga. 
En  hertoginn  sat  f  Oslo  um  vetrinn  ok  f>eir  Hakon  konungr  ba6ir. 
F6r  J)d  skipulega  med  J)eim  mdgum.  6raekja  var  {>a  med  hertog- 
anum.  Um  varit  eptir  Paska  f6r  hertoginn  norSr  til  Nf3ar6ss; 
en  konungrinn  f6r  lit  til  Tiinsbergs  ok  Frii  Ragnhildr  me6  dr6tt- 
ningunni  d6ttur  smni.  Faeddi  Margr^t  dr6ttning  J)4  um  varit, 

1  skuli  hafa]  here  begins  the  fragment  of  B  (half  a  leaf  of  the  seventh  leaf  of  the 
lost  sheet,  see  above,  p.  336,  foot-note  2).  a  til  min]  B ;  me"r,  Cd.  8  at- 

dr&ttu]  B ;  atdrattin,  Cd.         «  beint]  B  ;  iafn,  Cd. 


1237,  1238.]  fSLENDINGA  SAGA,  131.  357 

[11.197:  vi.  5.] 

Tveggja-Postula-messu,  Magnus,  er  sfSan  vard  konungr.     Hann 
var  skirSr  Kross-messu-dag. 

Sturla  sat  at  SauSafelli  um  sumarit,  ok  var  heldr  far  til  Sta5ar- 
BoSvars  ok  annarra  sona  f^r^ar ;  £6ttu  h6num  J>eir  mjok  hallask 
undir  Snorra  f  skiptum  Jjeirra  frsenda.  I>eir  Bo5varr  fundusk 
a  vegum  um  hausti8,  ok  f6r  J>a  alitlega  meS  J>eim.  En  sfdarr 
um  haustid  var  BoSvarr  at  SauSafelli  er  hann  f6r  nordan  fra 
Kolbeins  mags  sins1,  ok  for  £a  allvel  med  J)eim.  En  a  J61a- 
fostu  foru  J>eir  Sturla  ok  f>6r8r  til  Sau3afellz  me5  Pali  Hallzsyni 
at  ra6H  hans;  ok  t6k  Sturla  allvel  vi6  {>eim;  ok  h6t  at  gora  ]pa 
at  ssem8ar-monnum  ef  J>eir  kynni  til  at  gaeta.  M  er  J>eir  ri8u 
ut  eptir  Skogar-strond  r!8r  a  m6ti  J)eim  kona  su  er  Alfeidr  h^t  ; 
h6n  var  d6ttir  Eyjolfs  J6nssonar  br68ur  Keldna-Valger8ar.  H6n 
var  komin  fra  Helgafelli,  ok  haf8i  skfrt  sik  ok  faert  sik  f  foSur-aett 
sfna ;  en  hon  var  J>6  eigin-konu-dottir  ok  einga-barn  Eyj61fs ;  en 
Solveig  vildi  eigi  taka  vi6  fraendsemi  hennar  a5r  hon  skirSi  sik; 
J)vfat  h6n  J)6tti  61fk  fraendum  sfnum  i  skapi  ok  atfer8.  En  nu, 
er  h6n  var  skfr  orSin,  kalla8i  Sturla,  at  h6n  vaeri  or8in  arfi  at 
halfum  Odda-sta8,  [er]  J)eir  hofdu  tekit  eptir  Eyj61f  prest  Saem- 
undarson,  Loptr  prestr2,  ok  Lo8mundr,  faSir  J6ns,  fo6ur  Eyj61fs, 
foSur  AlfeiSar.  Tok  Sturla  J)a  heimil6ir  af  henni  a  staSnum. 
1  })enna  tfma  h6f  Ormr  Svinfellingr  akall  a  f^  Kols  ins  au6ga. 
KallaSi  Ormr  Kol  hafa  gefit  seV  til  hundraS  hundra8a,  at  hann 
l^ti  drepa  Dagstygg  J6nsson.  En  Kolr  vildi  J)a  eigi  laust  lata 
f^it.  S6tti  Ormr  J)a  Sturlu  at  {)essu  mali;  ok  f6ru  J>a  margar 
orSsendingar  a  milli  J)eirra  Orms  ok  Sturlu;  ok  var  J>at  or6  a, 
at  J>eir  mundu  fara  til  ba8ir,  ok  skipta  f6  Kols  me6  s^r.  Kolr 
var  f6stbr66ir  Andreas  Sasmundarsonar ;  ok  |)6tti  h6num  hann 
skyldr  lidveizlu  vi8  sik,  slfkt  er  hann  matti  at  gora.  £etta  sama 
haust  kom  Bjorn  Sasmundarson  sunnan  til  Sau3afellz  at  heimboSi, 
var  J>ar  £a  mart  talat  um  f6  Kols ;  ok  {)6ttisk  Bjorn  hafa  nokkurar 
heimil8ir  d  halfu  f6im ;  ok  tala8i  vel  um,  at  Sturla  skyldi  hafa  J>aer 
sem  h6num  Ifka3i;  en  eingi  handsol  hofdu  J)eir  at  {>vf.  Sturla 
haf8i  J)a  or3  um,  at  hann  mundi  til  koma  um  varit  at  skipta  fe'nu 
me8  J>eim  Kol  ok  Ormi  ollum  saman.  En  er  Bjorn  f6r  fra  Sauda- 
felli,  veitti  Sturla  h6num  saamilegar  gjafir;  -ok  skildu  £>eir  med 
kaerleikum.  Segir  Bjorn  sva  sudr,  at  Sturla  setladi  s6r  fe  Kols 

1  Emend. ;  fra  Kolbeini  magi  sinum,  Gd.  a  Saemundr  son  Loptz  prestz,  B 

(erroneously). 


358  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  198:  vi.  6.] 

ok  J)eim  Ormi,  halft  edr  allt.  En  er  Kolr  spyrr  J>etta,  fann  hann 
Andreas  f6st-br6dur  sfnn,  ok  s6tti  hann  at  raSum  ok  liSi.  En 
Andreas  {>6ttisk  eigi  mega  deila  vi6  Sturlu  um  mal  bans.  For 
Kolr  J)a  til  fundar  vi3  Bjorn,  ok  s6tti  hann  at  sfnu  mali.  T6k 
Bjorn  £>a  mdlit  d  sik,  ok  h^t  Kol  fyrir  at  setjask.  Sendi  hann  J>a 
menn  vestr  til  Sturlu,  ok  sendi  honum  gullhring  digran,  ok  {mr 
me9  a5ra  gripi.  L^t  hann  ]pa  segja  Sturlu  hvar  komit  var  [malum] 
med  J>eim  Kol,  ok  ba5  hann  vaegja  mdlit l  fyrir  sfnar  sakir.  Sturla 
vard  all-styggr  vi6  J)at ;  ok  vildi  vfst  eigi  ]?iggja  gripina ;  en  segir 
mal  Kols  J)vf  verr  skyldu  fara,  er  fleiri  aetti  hlut  at. 

132.  Sturla  sendi  um  varit  um  Fostu  Ketil  forlaksson  ok  Svart- 
hofda  Dufgusson  su5r  i  Olfus  til  Gizurar  torvaldzsonar,  ok  \6t 
segja  h6num  at  hann  setla9i  um  vdrit  su3r  um  land  at  heimta  f<£ 
Kols  med  J)eim  Ormi.  Tok  Gizurr  vel  a  J)vf.  Var  i>at  J)a  ra3it, 
at  Gizurr  skyldi  fara  me9  h6num,  ef  hann  vildi,  austr  um  dr ;  ok 
skyldi  J)eir  finnask  {)a  er  Sturla  kaemi  su9r  um  hei9i2.  Skyldi 
Gizurr  halda  nj6snum  austr  yfir  ar,  ok  vita  hvat  ra3a-gor5um  J>eir 
hefSi  um  mal  J)essi.  Margar  or6sendingar  foru  millum  J>eirra  Sig- 
hvatz  ok  Sturlu  er  a  Iei3. 

Um  varit  eptir  Paska  f6r  Sturla  vestr  i  Fjor6u,  ok  kvaddi  upp 
menn  J)a  er  hann  vildi  at  faeri  me8  h6num,  fyrst  Hrafns-sonu,  ok 
marga  adra  roskva  menn  er  J)d  v6ru  um  alia  FjorSu.  Sighvatr 
kom  norSan  i  Dali  me5an  Sturla  var  vestr,  ok  gisti  a  Jorfa,  ok 
l^t  se'r  mart  finnask  um  vestr-for  Sturlu;  ok  spyrr  at,  hvf  hann 
hefdi  farit,  en  J)at  kunni  enginn  at  segja.  f>6tti  flestum  sem  hann 
mundi  gorr  vita  en  J>eir,  er  hann  spur6i  at.  ta  er  Sighvatr  reid 
ofan  eptir  Haukadal,  rei8  Mar  kumbaldi  til  m6tz  vid  hann,  forn 
vin  Sturlunga,  ok  tolu6u  JDeir  mart.  Spyrr  Sighvatr  enn  um  fer6ina 
Sturlu,  ok  \6t  s6r  mart  um  finnask.  En  Mar  kva3  hann  gorzt3 
vita  mundu.  f>a  t6k  Sighvatr  til  or5a :  '  Hv^  lengi  mun  haldask 
ofsi  sja  inn  mikli  er  Sturla  hefir  um  fram  alia  fraendr  vara  adra?' 
Mar  svarar :  '  tat  J)ykki  m^r  likast  at  lengi  haldizk  fyrir  J)inar  sakir 
ok  annarra  fraenda  ydarra  gofgra 4.  En  J)ii  mant 6  sliku  naest  geta, 
b6ndi ;  ok  vilda'g  heyra 6,  hversu  JxSr  segir  hugr  um  f>etta.'  Sig- 
hvatr svarar  :  '  Eigi  kann  ek  slfkt 7  at  sja ;  en  fa  eru  6hof  langae 8 ; 

1  mdlinu,  B  (better).  2  hei&ar,  B.  3  gorzt]  gjorla,  B.  *  gofugra,  B. 

8  en  J)6  mantu,  B.  •  vilda'g  heyra]  bii  getir  til,  add.  B.  7  slikt]  til  sliks,  B. 

8  langac]  thus  according  to  B,  fa  eru  ohof  all-langz ;  lengi,  Cd. ;  cp.  Skammse  eru 
ofin  oil. 


1238.]  fSLENDINGA  SAGA,  132,  133.  359 

[II.  199:  vi.  7.] 

en  J>6  ma  vera  at  J)etta  $6  langaett 1,  ef  hann  drepr  eigi  bratt  faeti 2. 
En  ef  hann  drepr,  J)a  mun  hann  drepa  eigi  all-litt8/ — Slikt  var 
tal  J)eirra  Mas  kumbalda  ok  mart  annat 4. 

133.  Sighvatr  kom  til  SauSafellz  um  hadegis-skei3,  ok  var  lagt 
hsegindi5  undir  hofu3  honum  i  Jwer-pallz-horni.  Tala3i  Solveig 
vi6  hann.  Spyrr  hann  at  ferSum  Sturlu  ok  orendum  i  FjorSuna 
vestr.  Solveig  kva5  honum  eigi  mundu  6kunnara  en  se'r.  fa  var 
sagt  inn,  at  tveir  menn  riSu  hvatlega  neSan  fra  Lei6ar-h61mi ; 
{)6tti  monnum  likast  at  vera  mtmdi  Sturla.  Ok  sva  var.  Ok 
er  hann  kemr  i  baeinn,  g£kk  hann  til  fo6ur  sins,  ok  fagnar  h6num, 
ok  minntisk  til  hans,  ok  sezk  at  f6tum  hans.  Sighvatr  spyrr  at6 
fer3um  hans  ok  orendum  i  FjorSuna;  en  Sturla  1&  se'r  fatt  um 
finnask.  Sighvatr  var  styggr  f  talinu,  ok  segir  J>at  eitt  orendi  verit 
mundu  hafa,  er  verra  mundi  vera  en  ekki.  Sturla  kva6  hann 
J>at  mundu  eigi  vita.  Spratt  hann  J)a  upp  ok  g£kk  ut,  ok  kom  inn 
aptr,  ok  settisk  i  sama  staS.  Sighvatr  tok  £a  til  orSa :  '  JEtlar  J)ii 
su6r  um  land?'  Sturla  svarar:  'Maelt  hefir  ek  J)at.'  'far  hefir 
J)ii  flit  orendi,  er  J)ii  aatlar  at  deila  um  f£  Kols/  segir  Sighvatr, 
'  {>vfat  t>ar  er  J>at  f^  er  margr  mun  st6rt  flit  af  hlj6ta ;  J)vfat  flla 
er  fengit.'  M  svarar  Sturla:  '  S6  ek  {>at  f6  er  ek  setla,  at  eigi 
muni  betra  af  hljotask.'  '  Hvert  er  Jmt?'  segir  Sighvatr.  'fat  er 
f6  Snorra  broSur  J>fns/  segir  Sturla.  '  Fyrr  man  })6r  J>at  bera  en 
t>etta/  segir  Sighvatr. — Eptir  JDetta  rf3a  J)eir  fe6gar  lit  a  Eyri  til 
Pals  prestz,  ok  fundu  ]par  BoSvar  fra  Sta6.  Vildi  Sighvatr  fa 
Hvamms-land  af  honum  til  handa  Svertingi  forleifssyni ;  en  Sturla 
maelti  heldr  a  mot;  ok  f6kk  Sighvatr  J)at  eigi  af  Bo8vari.  En 
Sturla  ba8  hann  f>a  til  fer6ar  me3  se'r  suSr  um  land ;  ok  hdtu  £eir 
Sturla  brae5r  honum  ba8ir  at  fara  me6  honum.  Sighvatr  f6r  heim 
nor6r  eptir  J)at;  en  Sturla  dr6  Ii5  saman.  fa  er  Fjar6a-menn 
komu  vestan,  for  hann  fyrst  til  BorgarfjarSar,  dr6  J)ar  Ii6  saman ; 
kom  J)a  Bo6varr  til  m6tz  vi8  hann  me8  mikla  sveit  manna.  Ri6u 
t>eir  su5r  a  Blaskoga-hei6i  ok  hof5u  ]prju  hundru8  manna.  En 
er  J>eir  k6mu  su6r  undir  Hrafna-bjorg ;  kom  J)ar  d  mot  J)eim 
sendi-maQr  Gizurar;  ok  segir  at  J)eir  v6ru  sattir,  Kolr  ok  Bjorn 
ok  Ormr;  ok  segja  at  Sturla  t>yrfti  eigi  til  at  koma;  bad  hann 
aptr  hverfa,  ef  honum  likadi  J)at.  Sturla  kallaSi  til  sfn  trunaQar- 

1  langaett]  B  ;  langt,  Cd.  2  bratt  fseti]  faeti  fyrr,  B.  3  all-litt]  eigi  sem 

minzt,  B.  4  kumbalda — annat]  om.  B.  5  haegindi]  add.  B.  6  Here  ends 
the  vellum  leaf  of  B. 


360  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  200 :  vi.  8.] 

menn  sfna,  ok  spyrr  hvat  J)d  skal  at  hafa.  En  flestir  viku  til  hans 
ra8a.  Sturla  kvad  Sunnlendinga  eigi  skyldu  vfsa  seV  sem  hjorS 
i  haga,  '  Hveregri  lausung  sem  f>eir  sla  a  sik.'  Sfdan  segir  Sturla 
monnum  sfnum,  at  f>eir  mundu  naer  ganga  adr  harm  hyrfi  aptr. 
Sendi  hann  J>d  menn  til  Gizurar,  at  hann  skyldi  finna  hann  at 
Apa-vatru'. 

134.  Sturla  rei3  til  Apa-vatz  meS  allan  flokkinn  snimma  dags. 
Le*tu  menn  hesta  sfna  d  gras,  jpvfat  eigi  skorti  ai-fanga ;  ok  var  J>at 
fyrir  Helgu-viku.  l>at  var  var  allra  vara  bezt.  Gizurr  kom,  er  a 
leiS  daginn,  me9  fj6ra  tigi  manna;  hann  hafSi  valit  menn  me5 
s^r.  i>ar  var  Klaengr  Bjarnarson,  frsendi  hans,  med  h6num ;  hann 
dtti  £>d  heima  d  BreiSa-b61sta6  me6  Ormi  br65ur  sfnum.  feir 
Sturla  ok  Gizurr  ganga  a  tal;  ok  hverr  annarra  taladi  vid  sfnn 
kompan.  f>eir  v6ru  fostbraeor,  Sturla  f>6r8arson  ok  Klaengr;  ok 
gengu  J>eir  d  tal ;  ok  spyrr  Klaengr  Sturlu :  '  Munu  \>£r  eigi  svfkja 
oss?  J)d  vaeri  1p6r  gorsimar  ef  JDer  gorSut  J>at.'  'Hvf  spyrr  J)ii 
slfks  ?'  segir  Sturla,  'ok  mun  J>at  fjarri  fara.'  'VeV  gordum  ord 
a  slfku  med  oss,'  segir  Klaengr.  En  J)ess  haf6i  naer  hverr  spurt 
sfnn  fe'laga.  l>eir  Sturla  ok  Gizurr  t6ku  tal  me8  s^r.  Spyrr 
Sturla  austan  yfir  ar;  en  Gizurr  segir  J>ar  kyrt  allt  ok  ongan 
samnaS.  Sturla  spur6i,  hvart  hann  mundi  nokkut  J>urfa  meira 
liS  su6r  at  hafa  en  J>a  var  J)ar.  Gizurr  segir  eigi  J)urfa  at  hann 
faeri,  er  eingi  var  samnaSr  fyrir.  Sturla  l^zk  vilja  at  hann  faeri. 
En  Gizurr  talfiisk  undan;  en  Idzk  fara  mundu  sem  hann  vildi. 
Sidan  spyrr  Gizurr  at  vapnum  Klaengs,  er  tekin  v6ru  d  fundinum l 
i  Bae,  sverd  ok  brynja ;  ok  l^zk  vilja,  at  £a  heimtisk.  Sturla  kva5 
Lauga-Snorra  vita2  brynjuna,  en  £6rb  Gu8mundarson  sverSit; 
'Mun  ek  mi,'  segir  hann,  'kalla  J)a  hingat  til  J)fn  me6  vapnin.' 
Sfdan  g^kk  Sturla  til  J)eirra  {>6r5ar  ok  Snorra,  ok  ba6  J)a  fara  til 
Gizurar  ok  geyma  hans  hvat  sem  f  gorSisk.  Eptir  J>at  ferr  hann 
til  truna&ar-manna  sfnna;  ok  segir,  at  hann  lezk  eigi  vita  me8 
hverju  Sunnlendingar  f6ru;  kallaQi  Gizur  undan  teljask  at  fara 
me6  J>eim;  Idzk  ok  eigi  vita3  nema  samnaSr  vaeri  a  Rangar- 
vollum;  ok  vaeri  sii  ra6a-gor8,  at  J>eim  s6  setlad  at  verSa  f  klof- 
anum;-  'En  Gizurr  fan  eptir  oss,  ef  veV  forum  sudr;  vil  ek  J>at 
eigi  undir  J>eim  eiga.  Skulu  veV  taka  Gizur  me8  valdi ;  en'  taka 

1  fundinum]  V. ;  there  is  a  blank  in  Br.  for  the  word.  2  vita]  thus  Cd.,  with 

ace.  =  to  keep,  have  the  charge  of.         8  vita]  « bat,'  add.  Cd. 


i238.]  fSLENDINGA  SAGA,  134.  361 

[II.  201 :  vi.  8.] 

af  {>eim  vapnin  ollum.'  Bo6varr  gekk  til  Sturlu  br66ur  sins,  ok 
segir  h6num  hlj6tt  hvat  tftt  var.  Klaengr  spyrr  Sturlu  hvat  Bo5- 
varr  talaSi.  Hann  kvad  jpat  6merkilegt;  en  baS  J)a  vera  ba6a 
samt  hvat  sem  i  gorSizk.  Klaengr  \&zk  J)at  gjarna  vilja.  M  gekk 
Sturla  Sighvatzson  til  manna  Gizurar;  ok  kallaQi  hatt,  bad  J>a 
leggja  vapnin;  kallaSi  eigi  betr  at  £>ar  l^tizk  menn  nokkurir. 
Gizurar-menn  brugdu  vid  hart,  ok  brotnudu  spjot-skopt  J>eirra 
sum.  Bjorn  ksegill,  ok  Teitr  Alason,  k6musk  6r  jpronginni;  var 
Bjorn  tekinn  af  brseQrum  sfnum.  M  kalladi  Gizurr  a  J)a,  at  J)eir 
skyldu  leggja  vapnin,  ok  hafa  eigi  Iff  si'tt  a  hsettu.  Gafu  ]peir  J>a 
upp  vapnin.  Gizurr  spyrr  Sturlu  J)a,  hvi  hann  Idti  leggja  hendr 
d  hann.  Sturla  ba3  hann  eigi  efask  f  J)vi,  at  hann  aetladi  sdr  meira 
hlut  en  oSrum  monnum  d  fslandi;  (En  mdr  J>ykkir,  sem  J)a  s£ 
allir  yfir-komnir  er  J)u  ert ;  Jw'at  ek  uggi  ])ik  einn  manna  a  f slandi, 
ef  eigi  ferr  vel  me8  okkr.'  SiSan  var  bok  tekin,  ok  fengin  Gizuri ; 
bad  Sturla  hann  sverja  utan-ferS  sina,  ok  at  halda  tnina6  vi6  hann. 
Gizurr  spyrr,  hvart  hann  skyldi  vinna  Noraenan  ei6  e5r  fslenzkan. 
Sturla  ba6  hann  ra6a.  *H  man  ek  Noraenan  ei6  vinna/  segir 
Gizurr,  *er  ek  skal  J)angat  fara;  en  J>at  mun  ek  segja  fyrir  eiSi 
minum  *,  at  ek  skal  aldri  til  Jn'n  ofugt  or6  maela  odrukkinn.'  Sf6an 
vann  Gizurr  ei6.  Ok  voru  J)eir  allir  um  nottina  J)ar.  En  um 
daginn  eptir  snori  Sturla  flokkinum  ut  t  Grfms-nes  ok  sva  til 
Olfuss.  Rei6  Gizurr  fyrir  allan  dag.  fceir  ri6u  lit  um  Alpta-vatn, 
ok  hofSu  heldr  djupt.  Var  Sturla  heldr  6fr^nn;  en  Gizurr  var  inn 
katasti ;  ok  rei6  um  kveldit  ut  til  Reykja.  Voru  J)a  sendir  menn 
um  Grfms-nes  ok  Olfus  eptir  nautum,  ok  voru  rekin  til  Reykja 
ok  &in  J)ar  um  helgina.  i>a  kom  J)ar  Ormr  Svinfellingr  me6  sveit 
manna  til  Sturlu ;  J)ar  komu  ok  fraendr  Gizurar,  Teitr  br66ir  hans, 
ok  Hjalti  son  Magnuss  biskups,  ok  Magnus  Hallzson.  Var  J)a 
tala6  um,  hverr  J)eirra  vildi  taka  vifi  riki  Gizurar,  ok  halda  af 
Sturlu,  ok  vera  skyldr  liSveizlu-madr  hans,  hverr  sem  a  moti  vseri. 
En  JDar  g^kk  einginn  madr  jafn-glatt  undir  sem  Hjalti  biskupsson, 
at  heita  ollu  J)vi  er  Sturla  maelti  til. — i'at  er  sogn  Gizurar  sjalfs ; 
at  J)a  er  J)eir  namu  stad  i  hrauninu  fyrir  ofan  Alpta-vatn  ok  satu 
a  baki,  ok  ^ag6i  Sturla  sva  um  hri6.  Ok  er  sva  hafSi  verit  um 
stund,  maelti  hann:  '  Rf Sum  enn!'  Hefir  Gizurr  ]pa  helzt  grunat, 
hvart  Sturla  efaSisk  J>a  eigi,  hvern  hann  skyldi  af  gora  vi6  hann, 

1  ei5i  minum]  emend. ;  eiS  minn,  Cd. 


362  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  202,  203 :  vi.  8,  9.] 

ok  enn  fleiri  menn  a3ra.  f>eir  Sturla  f6ru  eptir  helgina  su9r  i 
F16a ;  var  Gizurr  i  sveit  meS  BoSvari.  V6ru  peir  i  Villinga-holti 
nokkurar  naetr.  SfSan  dtti  Sturla  fund  vi6  f>j6rsd ;  t6k  J>a  Hjalti 
vid  ollum  goSorSum  Gizurar;  ok  het  pvf,  at  veita  Sturlu,  vi3  hvern 
mann  sem  hann  aetti  malum  at  skipta.  Foru  peir  sf3an  austr  yfir 
dr.  Reid  Sturla  f  Odda  me6  sveit  sfna;  en  peir  Bo3varr  ok 
Gizurr  f6ru  a  Brei3a-b61sta3  f  Fljotz-hli8.  Sturla  bar  sakir  a 
Harald  Saemundarson  um  bjargir  Arons  Hjorleifssonar ;  ok  gait 
hann  par  fyrir  lond  tvau  i  SkagafirSi:  Halldors-staSi  ok  l>6r- 
brandz-sta5i  f  Nordrardal.  En  eptir  pat  kallaSi  hann  staSinn 
i  Odda  halfan  f  arf  Alfeidar.  L^sti  hann  pvf,  at  hann  vill  ongar 
samningar  aSrar  um  en  hafa  staQinn.  Sf6an  var  sent  eptir  Kol, 
ok  kom  hann  a  fund  Sturlu.  Kom  £>ar  eigi  oSru  vi6,  en  hann 
skyldi  gjalda  Ormi  hundra&  hundra6a  •  en  Sturla  t6k  a  f6  Kols 
varSveizlu-handsolum,  ok  skyldi  J)a  hafa  J)rja  tigi  hundrada.  Ormr 
t6k  vid  Gizuri,  ok  skyldi  geyma  hans  ]?ar  til  er  hann  faeri  litan. 
Bjorn  rei6  a  Kjol  nordr,  ok  var  eigi  vi6  J)at  er  Sturla  var  a  Rangar- 
vollum.  Sturla  sendi  Svarthof6a  Dufgusson  ofan  i  Eyjar  eptir 
yxnum  Kols.  En  er  J)eir  v6ru  vi3  yxna-r^ttinn l  kom  Bjorn  J)ar 
ok  var  me3  Kol  f  greizlum.  freir  SvarthofSi  vildu  hafa  ar5r-oxa 
er  J)ar  var  f  re'ttinni ;  en  J>eir  Bjorn  vildu  hann'  undan,  ok  bu9u 
fyrir  annann  oxa  upp  i  Landeyjum.  M  hlj6p  Gu6mundr  bosoll 
i  r^ttina,  ok  elti  ut  alia  oxana.  Stigu  J)eir  Svarthofdi  a  bak,  ok 
f6ru  leid  sfna;  ok  skildi  f>ar  me9  J)eim.  Sturla  f6r  me3  flokk 
sfnn  ut  f  Skalaholt ;  ok  fann  J>ar  Einar  torvaldzson  i  kirkju-skoti, 
ok  var  Einarr  sva  styggr,  at  J)eir  mattu  ekki  tala.  En  Einarr  for 
eptir  J>at  a  Kjol  nor6r,  ok  J)eir  fraendr,  ok  fundu  par  Kolbein  unga. 
GorSu  peir  ra6  sftt ;  en  Sturla  f6r  vestr  til  heVada.  feir  Kolbeinn 
fraendr  r^3u  J)at  d  Kilinum,  at  J)eir  skyldi  flokka  uppi  hafa;  ok 
slfta  eigi  fyrr  en  a6rir-hvarir  vaeri  f  helju,  Sturla  e9r  peir.  G^kk 
Hjalti  J)a  f  J>etta  vandraeSi  me8  peim.  Gor3u  peir  pa  a-kve3it 
me9  s^r  naer  peir  skyldi  finnask  a  Beid-vollum  me3  alia  flokka 
sfna 2.  Gizurr  var  med  Ormi,  sem  fyrr  var  ritad.  Hann  fe'kk  komit 
br^fi  austan  til  tninadar-manna  sfnna,  at  peir  skyldi  rfda  d  mot 
h6num,  ef  fraendr  hans  fengi  afla  nokkurn. 

135.  Kolbeinn  dr6  Ii6  saman  um  Skagafjord  ok  oil  h(5ru9  vestr 
t>a9an  til  Mi9fjar6ar.     En  er  hann  kom  su8r  um  Kjol,  rei3  hann 

1  en  er— rettinn]  add.  B*.  2  Here  vellum  B  begins  again. 


1338.]  fSLENDINGA  SAGA,  135,  136.  363 

[II.  204:  vi.  9,  10.] 

fra  liSinu  me5  hundra6  manna  ok  su5r  til  Keldna,  ok  ba6  Halfdan 
veitta  se'r1  me6  allan  sinn  afla.  En  hann  vildi  pat  eigi.  GorQi 
Kolbeinn  hann  hand-tekinn,  ok  t6k  til  oxarinnar  er  hann  helt  a, 
ok  var  eigi  laus  fyrr  en  fleiri  toku  til.  Halfdan  helt  fra  se'r  her6- 
unni2;  ok  kv66u  peir  orninn  fast  hremmt  hafa.  V6ru  peir  Vil- 
hjalmr  brae6r  ok  allir  heima-menn  reknir  f  stofu.  Var  Kolbeinn 
par  urn  n6ttina  me8  allan  flokkinn ;  ok  16tu  taka  allan  vapna-afla 
peirra  brsecha  ok  hesta.  Hann  tok  par  ok  sver8it  Rostung  er  pa 
atti  Vilhjalmr.  Vi8  pat  sver6  hafoH  Ssemundr  Jonsson  jafnan  riSit. 
Eptir  pat  sendi  hann  orS  braedrum  Halfdanar,  at  peir  skyldi  standa 
upp  med  honum;  ella  \6zk  hann  mundu  fara  um  allt  heVadit  ok 
hrekja  fyrir  peim.  Sto8u  peir  pa  upp  fjorir  brse6r:  Bjorn  ok 
Andreas,  Haraldr  ok  Philippus,  me8  allan  afla  pann  er  peir  fengu. 
i  penna  tima  ri8u  peir  austr  til  Gizurar  atjan  [saman],  Gizurr  gla8i 
ok  [aSrir]  vinir  hans.  fceir  komu  austr  i  Skal,  ok  bundu  par  hesta 
sma  vi8  gar8 ;  gengu  heim  til  motz  vi3  pa  Orm  ok  Gizur,  ok 
beiddu  at  Gizurr  skyldi  fara  me8  peim.  Ormr  var  pess  heldr 
tregr;  en  po  lagSi  hann  eigi  bann  fyrir,  er  hann  sa,  at  Gizurr 
vildi  ekki  annat  en  fara;  ok  fundu  peir  aSr  at3  Skar8i  i  Me8al- 
landi  Brand  abota4,  ok  Ogmund  Helgason;  ok  var  hann5  vi8 
peirra  ra8  lauss  latinn.  RiSu  peir  pa  vestr;  ok  komu  a  Beiti- 
vollu  til  flokkanna.  Var  pat  pa  ra3s  tekit,  at  peir  sendu  Hjalta 
biskupsson  upp  a  ping;  ok  hleypSu  peir  upp  pinginu  ok  flettu 
Vestan-menn  vapnum,  ok  hestum  ok  klae8um ;  ok  g^kk  Gu5mundr 
i)6r8arson  af  pinginu,  er  mest  var  fyrir  Vestan-monnum. 

f  penna  tima  dreym5i  konu   at   Munka-pvera,  at  ma8r  ksemi 
at  henni  ok  kv3e5i  sva6: — 

Saman  dragask  sveitir  (svellr  oroi; 

varir  mik  ok  varir  mik)  at  vinna  Sturlu7: 

JEtla  ly'6ir,  Jx>  a  laun  fari, 

(kemr  vel  fyrir  v418)  velar  at  gjalda. 

Margir  voru  pa  a8rir  st6r-draumar 9,  baedi  fyrir  sunnan  land  ok 
nor8an. 

136.  M  er  Sturla  Sighvatzson  spuroH  sunnan  um   heidi  Ii5s- 
dratt,  dro  hann  Ii8  saman  um  oil  h^ruS  fyrir  vestan  Blaskoga- 

1  118,  add,  B.         2  ftndinni,  B  (badly).  3  at]  B ;  a,  Cd.        4  funduz  .  . .  Brandr 

prestr  Jonsson,  B.         5  hann]  Gizurr,  B.  6  at  ma8r — sva]  B  ;  at  henni  J)6tti  m. 

sva  kve8a,  Cd.  7  at  viti  Sturla,  B.  •  v61  fyrir  v41]  B ;  vel  {>at  vel,  Cd. 
9  a  landinu  vi5a,  add.  B. 


364  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  205  :  vi.  10.] 

hei8i.  Hann  sendi  or6  BoQvari  til  Sta8ar,  ok  stefndi  h6num  inn 
til  Dala ;  ok  Jrangat  stefndi  hann  ollu  H6i  6r  BorgarfirSi.  Loptr 
biskupsson  var  fyrir  M^ra-monnum ;  v6ru  J)eir  sex  tigir.  Bo3varr 
hafdi  d  6'dru  hundra8i.  Sturla  br68ir  bans  fimm  tigi  manna.  Vestan 
var  stefnt  Hrafns-sonum  ok  6'llum  VestfirSingum.  f>eir  Gizurr  ok 
Kolbeinn  hdldu  flokki  sfnum  vestr  um  Bldsk6ga-hei8i,  ok  hof5u 
prettdn  hundrud  manna.  En  er  J)eir  k6mu  f  BorgarfjorS ;  spurdu 
£>eir  J>d  at  Sturla  var  f  Dolum.  Ri8u  peir  J)d  vestr  Bratta-brekku. 
Sturla  hafSi  hest-vorS  a  Brekkunni ;  ok  sa  J)eir  er  flokkr  Gizurar 
reid  upp  eptir  Bjarnardal.  En  er  Sturla  spurSi,  reid  hann  undan 
vestr  til  Saelings-dals,  ok  kom  Bo6varr  J)ar  eptir.  Si'San  ri6u  J)eir 
til  Saurbaejar,  ok  v6ru  {)ar  til  J>ess  er  Sunnlendingar  ri8u  i  Svmadal. 
!*a  foru  J>eir  Sturla  inn  til  Kleifa ;  kom  £>ar  Gisli  af  Rau6a-sandi 
ok  aSrir  Vestfir6ingar,  sumir  a  skipum  en  flestir  a  hestum.  F^ 
var  rekit  nor3r  til  KollafjarSar  6r  allri  sveitinni.  Sturla  setlaSi  at 
verja  kleifarnar,  ef  J>eir  hef6i  riSit  inn  J>angat.  Sunnlendingar 
ri3u  til  Saurbaejar;  ok  var  J)ori  lidsins  undir  Melrakka-hvali,  ok 
foru  jpaSan  d  baei  sem  £>eim  Iika6i.  Engar  ur3u  me6al-fer8ir,  svd 
at  J)at  aetti  sta8;  v6ru  J^eir  i  Saurbae  nokkurar  naetr,  a8r  {>eir 
hnekSusk  su3r  aptr.  Synir  Arna  attu  heima  i  Bitru.  teir  hof5u 
ri5it  a  nj6sn  su6r  fjorir  saman :  GuSmundar  tveir,  J6n  ok  Olafr. 
En  er  J)eir  komu  su9r  i  Glerar-dal,  fundu  J)eir  J)ar  J>rja  menn,  ok 
hb'f6u  drepit  naut;  v6ru  {)eir  J)a  at,  ok  hjoggu1  sidu  fra  hrygginum. 
J6n  kvad  J)d  st6rt  hoggva,  '  Ok  mun  mi  skamt  hoggva  i  milli ;' 
hjo  hann  £>a  um  [hverar]  herSar  J>eim  manni  er  f)j6661fr  h^t ;  ok 
var  J)at  mikit  sar.  Sidan  vdgu  J)eir  J>ann  mann  er  £orkell  h^t; 
Kristro6r  he't  inn  J)ri6i,  son  Einars,  J6ns  sonar,  Loptz  sonar; 
hann  var  vigdr ;  hann  saerSu  J)eir  til  61ifis ;  en  hinir  d6  J>ar  ba6ir. 
Kristr66r  var  faerQr  til  Sau8afellz,  ok  d6  hann  J)ar.  Arna-synir  sja, 
at  sveit  manna  reid  ne5an  at  J)eim;  ri3u  f>eir  J)a  undan  upp  d 
heidi  ok  svd  vestr  til  Kleifa;  ok  le*t  Sturla  vel  yfir  J)eirra  fer8. 
En  Sunnlendingar  sa  fyrir  sinum  monnum.  fessir  v6ru  6r  sveit 
Saemundar-sona.  Eptir  J>etta  fengu  J^eir  tekit  J>ann  mann  er  Kari 
h^t,  Gunnsteins  son,  6r  Laxdrdal;  hann  f6t-hjoggu  {>eir.  ^at 
gordi  Bjorn  Arnason,  Strand-maSr  dtan.  Eptir  £at  foru  Sunn- 
lendingar til  Dala;  ok  varask  meirr  sfdan  afrei8  en  d8r.— M  er 
Sturla  vissi  at  flokkarnir  hof8u  hnekzt,  dreifdi  hann  Ii8i  sinu,  en 

1  ok  hjoggu]  B ;  at  hoggva,  Cd. 


i238.]  fSLENDINGA  SAGA,  137.  365 

[II.  206,  207 :  vi.  II.] 

rei&  sjalfr  su3r  skyndilega ;  ok  vildi  vita,  ef  hann  fengi  nokkurn 
hent  af  t>eim  er  seinstir  yr3i ;  en  J>at  varS  eigi.  M  skilcSu  J>eir 
flokkana  f  Dolum.  Rei6  Kolbeinn  nor6r,  en  Gizurr  su6r  me6 
alia  Sunnlendinga.  Gri3  hof6u  farit  a3r  a  milli,  en  flokkarnir 
ski!3usk,  fram  um  mitt  sumar.  Sturla  sat  heima  eptir  J>etta  um 
hri6. 

I  J)enna  tima  dreymSi  mann  i  BorgarfirSi,  at  mikill  maSr  ok 
fllilegr  kaemi  at  honum,  ok  kva5  ]petta  : — 

Sumar  man-at  betta  svarf-laust  vera, 
ry5r  rekka  sjot  rau8u  b!69i : 
Herr  man  finnask  fyrir  Horn1  ofan 
bar  man  bloS  vakit  betra  enn  ekki. 

137.  Sighvatr  sat  heima  a  Grund  um  sumarit.  Hann  dreymSi, 
at  hann  jpottisk  sitja  i  stofu  f  rumi  sinu,  ok  J)6tti  h6num  stofan  al- 
skipu6 ;  st66u  bor5  um  alia  stofu,  ok  vistir  a ;  trapiza  a  g61finu,  ok 
skapker 2.  fa  ]x>tti  honum  ganga  inn  hestr  rau3r  er  hann  atti,  er 
Folski  h^t.  Hann  g^kk  fyrir  Sighvat;  ok  spur5i  hann,  hvi  hann 
by3i  h6num  eigi  til  ols  ok  matar ;  ok  le'zk  vera  svangr  ok  pyrstr. 
Ok  sidan  t6k  hann  til,  ok  at  baeSi  diskinn  ok  matinn,  ok  t6k  hvat 
at  b'Sru  f>at  er  a  var  boroHnu.  H^r  um  kva3  Sighvatr  vfsu : — 

'  L^t-at  m6r,  inn  mseri3  mot-eflandi  spjota,' 
(hraeri  ek  Bo5nar-baru)  '  boSit  til  61s,'  kvad  Folski : 
El-skyndir  l^t  unda  all-svangan  mik  ganga; 
verd  ek  holzti  har3an  Heljar-disk  at  velja. 

Sturla  var  at  Sau3afelli  lengstum  heima  framan  til  Jakobs-messu ; 
h6n  var  a  Sunnudag.  l»ann  tima  sendi  hann  su9r  Svarthofda 
Dufgusson  ok  naer  fiesta  alia  fylgdar-rrienn  sfna  til  HvalfjarSar; 
ok  f6ru  J>eir  lit  f  Geirs-h61m  ok  dr6gu  Jmr  at4  fong,  ok  6flu3u 
heldr  me3  har3endum  til.  Var  £a  hleypt  su3r  til  Reykja,  ok  sagt 
Gizuri,  at  Sturlu-menn  vaeri  i  Geirs-h61mi,  ok  mundu  rsena  um  alia 
sveit  nidri  J)ar.  Gizurr  brd  J)egar  vi5,  ok  rei5  ofan  um  hei3i ;  en 
baendr  eggjuSu,  at  hann  skyldi  draga  skip  at  seV,  ok  leggja  at  J>eim 
f  h61minn.  Gizurr  segir,  at  6hsegt  mundi  vera  at  vinna  h61minn ; 
1  En  {>ar  eru  J>eir  flestir  menn  er  me'r  f>ykkir  eigi  sva  mikil  slaegja 
til,  at  ek  vilja  ]par  f  haettu  leggja  Iff  mitt  edr  mfnna  manna ;  en  ef 
Sturla  vaeri  f  holminum,  munda  ek  freista  at  ]?eim  at  leggja.  En 
mi  skulu  J)dr  gseta  y5rar  ok  fjar  ySvars  sem  {)dr  kunnit,  ok  halda 

1  hraun,  B.       2  skaptker,  Cd.  and  B.       3  mseti,  B.       *  par  at]  B ;  pa3an,  Cd. 


366  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  207,  208:  vi.  12.] 

saman  sem  bezt,  hverir  sem  mest  J)urfa.'  Gizurr  le*t  um  sumarit 
taka  upp  bu  Dufguss  f>orleifssonar  a  Strond  i  Selvagi,  ok  rsena  f>ar 
ollu  biite ;  en  lid  allt  var  6birgt  eptir ;  ok  sd  baendr  fyrir  Ipvi. 

138.  f>a  er  Sturla  hafdi  senda  J>d  Svarthofda  til  Geirs-holms,  reid 
hann  sjalfr  vestr  a  Reykjah61a  til  bus  sins,  ok  gordi  J>adan  menn 
vestr  f  Fjordu  til  Hrafns-sona  ok  annara  vina  sfnna,  ok  stefndi 
vestan  lidi ;  ok  lagdi  J>eim  stefnu-dag,  at  allir  skyldi  koma  til  Sauda- 
fellz  Laugardaginn  fyrir  Laurentius-messu ;  en  h6n  var  a  T^rs- 
dag l.  Hann  sendi  ok  menn  til  Asgrims  BergJ)6rssonar,  at  hann 
skyldi  samna  um  Steingrfmsfjord  ok  Strandir.  Hann  sendi  ok 
menn  Bodvari,  at  hann  skyldi  senda  h6num  menn;  var  Einarr 
6sidr  fyrir  Bodvars  monnum.  Halldor  Gudmundarson  sendi  hann 
a  Eyri  til  Sturlu,  ok  bad  hann  koma  til  sin ;  ok  f6ru  tuttugu  menn. 
Hann  sagdi  ollum  ina  somu  stefnu.  Borgfirdingar  f6ru  Arnarvatz- 
heiSi,  ok  k6mu  J)eir  i  Vatzdal  Sunnudaginn  si6.  M  er  Ii3-samn- 
a3r  var  um  Strandir,  voru  J>ar  menn  norSan  um  F16a :  Halld6rr, 
son  Amunda 2  Bergssonar,  ok  Snorri  blahattr,  son  {)6rarins  prestz 
ok  {>6rornu  d6ttur  forgils  Gunnsteins  sonar.  En  er  J>eir  ur3u 
varir  vi6  Ii3s-drattinn  f6ru  J)eir  nor6r  yfir  Floa.  Fengu  t>eir  J)ar 
hesta  ok  ri5u  nor3r  til  Skagafjar3ar ;  fundu  J)eir  Kolbein  a  manna- 
m6ti3,  Sunnudaginn;  ok  segja  h6num  H6s-drattinn  vestan.  Kol- 
beinn  hafdi  t>a  ra5a-gor6  vid  sfna  menn ;  ok  var  J)at  ra5  tekit,  at 
Kolbeinn  valSi  me6  ser  it  roskvasta  Ii3;  ok  l^sti  J)vf,  at  hann 
mundi  rick  af  hdradi  fyrst  at  sinni,  nasr  sem  h6num  yr6i  au5it  aptr 
at  koma.  Laugardaginn  kom  Ii3  J)at  til  Sau3afellz  er  Sturla  haf6i 
J)angat  stefnt ;  ok  var  ]3a  kominn  Markiis  br66ir  hans  nor3an  fra 
Grund ;  ok  J>eir  fj6rir :  Vigfuss  smi3r,  ok  Kolli  af  Espi-h61i,  ok 
Bagal-Mdr.  M  kom  ok  Svarthofdi  sunnan.  En  Sunnudaginn 
reid  hann  heiman  nordr  til  Mi5fjar3ar ;  rei5  sumt  Ii3  Laxar-dals- 
hei6i.  Sturla  gorSi  Kalf  Gilsson  ok  Mi6fir3inga  um  n6ttina  d 
nj6sn  nordr  fyrir;  ok  foru  J>eir  allt  i  B61sta3ar-hli6  i  hn'6inni. 
Sturla  rei6  ok  um  n6ttina  ok  daginn  eptir  nordr  med  flokk  sfnn, 
ok  kom  i  B61stadar-hlid  Manadaginn  sid ;  ok  atu  menn  J)ar  natt- 
verd.  Var  J>d  spurt  6r  hdradinu,  at  Kolbeinn  var  brottu.  Mid- 
firdingar  ridu  nordr  um  Vatz-skard  sjau  saman.  I'eir  kdmu  um 
kveldit  fyrir  messu  Laurentii  i  Valadal,  ok  s!6gusk  {>ar  inn,  ok 
t6ku  t>at  er  laust  var.  i>a  k6mu  J)ar  Kolbeins-menn  J>eir  er  seinni 

ag,  B.  *  Hamundar,  B.  3  hesta  {)ingi,  B. 


1238.]  fSLENDINGA  SAGA,  138,  139.  367 

[11.209:  vi.i3.] 

hof3u  or6it,  ok  flettu  J)a  alia,  ok  saer6u  einn  mjok ;  sa  h^t  forkell 
berklingr1;  en  a6ra  hof5u  J>eir  suSr  a  Kjol  me6  seV;  ok  fundu 
J)eir  Kolbein  f  Hvinverja-dal 2,  ok  gaf  hann  J>eim  gri9 ;  ok  foru 
J)eir  aptr  vapnlausir. 

139.  Sturla  rei6  til  SkagafjarSar  Laurentius-messu-dag  snemma 
me5  alia  flokkana,  ok  atu  ]?eir  mat  a  Reykjar-holi ;  var  Jrnngat 
borinn  til  ]peirra  matrinn.  SfSan  reid  Sturla  a  Flugu-nrfri  me5 
sveit  sina ;  en  flokkarnir  dreifSusk  um  he'raSit ;  var  tekinn  matr  ok 
hoggvit  f£  til  matar  monnum.  Var  jpat  gort  vi6  ra3  Sturlu ;  en 
J)6  var  stolit  hja  fram  hvf-vetna  J)vi  sem  oraQvandir  menn  komu 
hondum  a,  ok  eigi  var  i  kirkjur  borit. 

!»a  er  flokkarnir  voru  i  Skaga&^^dreymSi  mann  ]mr  i  h^ra9i,  at 
ma6r  kom  at  h6num,  mikill  olmfcrlegr.  Hann  ]p6ttisk  spyrja: 
'  Hvernig  mun  ver9a  um  6fri6  pKn  inn  mikla  er  nu  er  her  i 
h^raQi  ? '  Hinn  mikli  mafciferar :  '  flla  man  ver3a  ok  all- ilia, 
Sturla  man  falla,  en  Kolbeinn  mun  eigi  a  braut  komask.'  Hann 
var3  hraeddr  mjok ;  ok  hug9i  at  Kolbeinn  Arnorsson  mundi  ]petta 
eiga. — Steinvoru  Sighvatz-dottur  at  Keldum  dreymdi  i  J)enna  tima, 
at  hon  {)6ttisk  liti  stodd,  ok  komin  i  eySi-tro3  eina;  hon  J)6ttisk 
sja  torgrfm  or  Gunnars-holti  sitja  a  traSar-vegginum,  ok  horfdi  a 
mannz-hofu6,  er  la  a  vegginum,  ok  kva3 : — 

'  Sit  ek,  ok  s4  ek  J)at 3,  svarit  Steinvarar : 
Hvi  Hggr  her  a  vegg  hofu6  i  6rtr63  ? ' 

Margir  voru  a3rir  draumar  i  J)enna  tfma  sagoMr  J)eir  er  tf6enda- 
vaenir  voru,  ok  sva  aSrir  atbur3ir,  J)6  at  h^r  s6  eigi  ritaSir. 

Sturla  var  a'Flugu-m^ri  nokkurar  naetr;  sfdan  rei6  hann  tit  til 
Hola,  ok  van  Kolbeinn  kalda-lj6s4  J)a  fyrir  ra3um  a  Holum,  ok 
lagSisk  ap*!itt  a  me3  J^eim  Sturlu ;  var  Kolbeinn  i  forkirkju, 
ok  mseltusk  J)a5an  fyrir.  ReiQ  Sturla  J)a6an  ok  til  Kolbeins-ar- 
oss ;  voru  ]par  tvau  skip  i  buningi.  Gor3i  hann  J)a6an  sveit  manna 
lit  i  Flj6t  eptir  hrossum ;  ok  foru  ]peir  all-6spaklega.  Sveinn  As- 
geirsson  6r  KroksfirSi  va  J)ar  mann  einn  er  Eyjolfr  h^t.  Sturla 
rei6  J>a  i  Hegranes,  ok  var  i  Asi  Frjadaginn  ok  Laugardaginn 
fyrir  *Marfu-messu;  ok  vatn-fasta6i  hann  hvarn-tveggja  daginn. 
En  eptir  Marfu-messu-dag  rei3  hann  upp  f  Saemundar-hli5  me5 
flokkana  ok  a  Langaholt.  Spur6i  hann  J)a,  at  Sighvatr  var  kominn 

1  berklingr]  thus  B.  2  Emend. ;  Vinverja-dal,  A  and  B  here  and  elsewhere  in 

this  Saga.         3  bat]  bar,  B,  against  the  rhyme.         *  Sta6ar-Kolbeinn,  B. 


368  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  210:  vi.  13,  14.] 

norSan  f  he*ra3  ok  haf3i  fjogur  hundru3 l  manna.  V6ru  {>ar  synir 
bans  allir,  J>eir  er  J>d  v6ru  d  fslandi.  F6r  Sturla  J)a  nor3r2  yfir 
Votn,  ok  fundusk  £eir  vi5  Valla-laug ;  var  J)a  ra6it,  at  menn  skyldi 
biia  sik  sem  bezt,  ok  leita  a  sudr,  ef  J>eir  Kolbeinn  kaemi  eigi 
sunnan.  Sturla  sendi  jafnan  baendr  6r  he'radi  upp  6r  bygd,  e9r  a 
Kjol  su6r,  edr  annan  veg  4  nj6sn.  En  engir  k6mu  aptr ;  ok  Iei3 
sva  fram  a  vikuna  til  Frjadags3.  M  var  Sturla  at  Valla-laug.  Var 
J)a  mart  talat  um  J>at,  hvart  J>eir  Kolbeinn  mundi  sunnan  koma  e3r 
eigi.  Ok  er  menn  tala  Jpetta,  t6k  Sturla  til  orSa  :  '  Mikinn  mun 
aetla  ek  J>ess  um  oss  frsendr,  hvern  veg  f>at  er  gefit.  Ef  J>eir  hafa  vald 
a  me'r,  fraendr  mfnir,  J)a  hygg  ek,  at  me'r  s^  dau3i  einn  aetlaSr ;  en 
J>at  veit  Gu3  me5  mdr,  {)6tt  ek  eiga  vald  a  J)eim,  at  einskis  J)eirra 
b!63i  skal  ek  lit  hella.'  Engar  nj6snir  fengu  J>eir  um  kveldit  af 
sinum  monnum ;  en  J)6  for  J)a  pati  nokkurr  af  J>vf ;  sva  at  menn 
hofSu  grun  af,  at  flokkar  mundu  i  nand  vera.  M  var  J)at  ra3  gort, 
at  flokkarnir  allir  skyldi  Hggja  liti  um  n6ttina  me5  vapnum  sfnum. 
V6ru  J>eir  J>ar  skamt  fra  lauginni,  ok  svafu  menn  heldr  litt  flestir. 
Um  morgininn  spurcH  Sturla  nafna  sfnn,  Sturlu  t'6r5arson  :  '  Hvat 
aetlar  \>u,  nafni,  hvart  J)eir  komi  sunnan  ? '  Sturla  svarar :  *  fat 
aetla  ek  mi  at  J)eir  komi.'  'Hvat  dreymSi  J)ik?'  sag9i  Sturla 
Sighvatzson.  '  Mik  dreymSi,'  segir  hann,  '  at  ek  var  f  Hvammi  a 
foSur-leifd  mfnni;  ok  £>ar  v6ru  v^r  allir  fyrir  handan  a4  upp  frd 
Akri.  Kross  st65  hja  oss  a  holtz-knjuknum 5,  bar  ok  mikill.  M 
{)6tti  m^r  hlaupa  skrida  6r  fjallinu  mikil ;  ok  var  sma-grj6t  eitt  allt, 
nema  einn  steinn ;  hann  var  sva  mikill  sem  hamarr  hlypi  at  oss ; 
ok  J)6tti  me'r  undir  ver9a  mart  varra  manna;  ok  mart  komst 
undan ;  en  Vigfiis  fvarsson  kennda'g,  at  undir  var6.  En  J)a  vak- 
na3a  ek.'  Sturla  Sighvatzson  svarar :  '  Opt  ver3r  sveipr  f  svefni/ 
segir  hann.  Frjadags-aptaninn  rei3  Sturla  me3  sveit  sfna  a 
Miklabae,  en  Kolbeinn  br63ir  bans  d  VfSivollu,  Sighvatr  f  S61- 
heima.  Markus  var  at  Mid-skytju  ok  synir  Skar3-Snorra  med 
MeSalfellz-strendingum.  Flokkinum  var  dreift  eptir  allri  Blondu- 
hli'3  mjok  sva ;  en  hestar  fyrir  ne3an. 

140.  Kolbeinn  rei&  af  he'radi,  sem  fyrr  var  ritaS,  ok  haf3i  halft 
annat  hundraQ  manna.  Hann  reiQ  su3r  af  Kili  ]:>£  er  hann  haf6i 
lausa  Iati3  menn  Sturlu  J>a  er  teknir  v6ru  f  Valadal.  En  er  hann 


1  ccc,  B.          9  norSr]  austr,  B.          8  Frja  dagsins,  B,  with  the  article.  4  4] 

4na,  B.         8  ho!!z-mulanum,  B. 


1238.]  fSLENDINGA  SAGA,  140,  141.  369 

[II.  211  :  vi.  14,  15.] 

kom  af  fjalli,  for  hann  til  motz  vi3  Gizur.  Hann  sat  J)a  i  Vatz- 
h61mi1  um  sumarit,  ok  hafSi  Jmngat  Iati5  faera  bu  J>at,  er  hann 
haf5i  latid  taka  fyrir  Dufgusi.  En  er  ]peir  fundusk  fraendr,  re'Su 
J)eir  J>a  J)egar,  at  menn  voru  sendir  ofan  um  hei6i  ok  um  alia 
sveit  Gizurar,  at  samna  Ii6i  ollu  J>vi  er  ]?eim  J)aetti  af  heraSi 
faert2,  ok  kom  J)ar  skjott  saman  mikit  Ii6.  £eir  sendu  a  Rangar- 
vollu  eptir  H6i;  ok  vildu  jpeir  ]pa  ekki  upp  standa,  brae6r,  nema 
Bjorn;  hann  f6r  me6  fj6ra  tigi  manna3.  fell  satu  i  Tungu 
Mariu-messu,  ok  drogusk  Jmr 4  at  flokkarnir.  Eptir  messu-daginn 
f6ru  jDeir  til  fjallz.  Ok  gorSi  Kolbeinn  J>a  fra  seV  menn  til  vina 
smna  nor5r  um  land,  ok  stefndi  J)eim  til  motz  vi9  sik  a  Qa-llinu ; 
J)eim  ollum  er  honum  vildu  Ii3  veita.  £eir  Gizurr  f6ru  {>ar  til  er 
J)eir  k6mu  nor3r  f  Ki6ja-skar8;  J)ar  k6mu  til  Vatzdaelir  ok  fleiri 
Vestan-menn ;  I>orsteinn  6r  Hvammi,  ok  forsteinn  Hjalmsson  voru 
fyrir  J)eim.  HattuSu 5  J>eir  sva  rei6inni,  at  Gizurr  rei5  sidastr,  ok 
skyldi  geyma  at  engir  hrokSisk  aptr;  en  Kolbeinn  rei3  fyrstr,  ok 
saetti  njosnar-monnum  sinum.  Gengu  ok  sva  nj6snirnar,  at  J>a 
k6mu  jafnan  a5rir  til  Kolbeins,  er  a5rir  voru  hja  Gizuri  J>eir  er 
fyrr  k6mu.  Rf5a  J)eir  J>a  til  Ski6asta5a-laugar.  f^a  rei6  Brandr 
Kolbeinsson  fra  me6  nokkura  menn;  hann  haf6i  farit  su6r  me6 
Kolbeini  fraenda  sinum.  Hann  for  ofan  i  Herad  ok  samnaSi  Ii6i 
um  Saemundar-hlf6  ok  Langa-holt  ok  Hegranes,  ok  nqrdr6  yfir 
Votn,  ok  mjok  sva  neSan  at  Flugu-m^ri.  Hann  fdkk  ]pa  mikit  lid. 
^eir  hofSu  nfu  hundru6  sunnan.  En  J)a  er  jpeir  v6ru  vi9  Reykja- 
laug,  var  naer  J)rettan  hundrud.  £eir  komu  J)ar  Frja-kveldit 7,  ok 
var  Brandr  J>a  kominn  Laugar-morguninn  snemma  me6  hundrad 
manna 8. 

141.  Fyrir  J)essum  tiSendum  er  her  fara  eptir  ur9u  margir  fyrir- 
bur5ir,  f)ott  h6r  sa  fair  rita6ir. — Brynj61fr  h^t  ma6r  a  Kjalarnesi;% 
er  ]pat  dreymSi,  at  hann  sa  mann  mikinn,  ok  var  hogginn  af  hnak- 
kinn,  ok  a  halsinn.     Hann  kva6  visu  J)essa  : — 

|>ornar  heimr  ok  hrornar  hri6  eftir9  ferr  vi6a, 
I>j6&  er  hor&  a  heiSi10  heldr,  en  ver  erum  felldir: 


1  Vatz-holmi]  Hroars-hollti,  B  (onnur  Saga  Hroars-hollti,  Br.  in  margin).  .2  at 
samna — faert]  var  sva  gjorla  eptir  farit,  at  allir  menn  f6ru  J)eir  er  her-faerir  {)6ttu 
vera,  B.  8  vi6  fimta  mann,  B.  *  J>ar]  {)a,  B.  5  hattuSu]  B ;  hvotudu,  Cd. 
8  nor6r]  austr,  B.  7  Friadags-kveldit,  B.  8  Laugar-morguninn — manna]  add. 
B.  9  eftir]  B ;  efiir,  Cd.  10  heiSi]  B ;  heidni,  Cd. 
VOL.  I.  B  b 


37o  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  21  a:  vi.  15, 16.] 

fm  vil  ek1  norSr  med  Njordum,  n4ir  ffllu  bar  sarir, 
spjot  drifu  gran  a  Gauta,  geir-hri5ar  hel  bi6a : 
geir-hriSar  hel  bi5a, 

HafliSi  prestr  Lj6tzson 2  hafdi  heyrt  kve8it  i  Halleyjar-h61i  :— 

Ridum  allir  r6g-stefnu  til 
son  Sigrladar8  bar  er  snarir  berjask: 
sem  beir  berjask. 

!>6rarinn  Gilsson  dreymSi  at  kona  kva5  J>etta : — 

Mun  ek  bratt  fara  berja  grjoti 

bar  er  beir  berjask  Bjorn  ok  Sighvatr. 

Einar  kl&p  dreym3i  at  petta  vaeri  kve&t : — 

DauoT  er  hersir,  dau9r  er  dolg-rognir, 
dandir  eru  ni&jar,  log-heimr  biiinn : 
log-heimr  buinn*. 

142.  M  er  Sturla  kom  a  Miklabae  Frja-aptaninn,  rei3  hann  upp 
4  S61heima  at  finna  fo3ur  sfnn,  ok  toluSu  J^eir  um  hrf9.  En  er 
hann  reid  ofan,  kom  hann  a  Vi6ivollu.  G^kk  Kolbeinn  lit,  [br66ir 

1  vil  ek]  B  ;  var  ek,  Cd.       2  Ljotzson]  om.  B.       3  SigrlaaSar,  B  ;  Sigur8ar,  Cd. 
4  Thus  repeated  in  B. 

Here  B  adds  several  more  dreams  and  verses,  thus — 

Ma5r  h£t  Snaebjorn ;  hann  [bjo]  i  Sandvik  lit  fra  H6f5a-hverfi.  Hann  gekk  lit 
um  n6tt ;  bat  var  fyrir  J61  um  vetrinn  fyrir  Orlygs-stada-fund.  |>a  gekk  kona  i 
tunit  mikil  ok  brystilig,  daprlig  ok  rau91itu&  ;  hon  var  i  dokk-bla  (!)  kyrtli ;  stckka- 
belti  haffti  hon  um  sik.  Hun  kva5  betta,  ok  snaeriz  vi5  honum : — 

Gri&r  mun  ek  gumnum  he6ra ;   grand  broaz  margt  i  land! ; 
$6tt  mun  ek  y&r,  bviat  aettag  efni  margs  at  hefna  : 
Urdr*  mun  eigi  for&az,  at  kemr  far  er  varar, 
dauSr  mun  d61gum  varum,  dains  raddar  pa  kvaddir : 
dains  raddar  ba  kvaddir. 
Enn  kva&  hun  betta : — 

Eisandi  ferr  ek  unda  undr-samliga  funda, 
lid  ek  um  h61  ok  haedir  hart  sem  fugl  hinn  svarti; 
Kem  ek  i  dal  bar  er  dyljumz  danar  akrs  til  vanar; 
harm-prungin  for  ek  hingat,  Heljar  ask  at  velja: 

Heljar  ask  ferr  ek  velja. 

Halld6ra  h^t  kona,  ok  var  f>6r&ar  ddttir ;  hun  var  i  Fljotum.     Hana  dreym&i  um 
sumarit  fyrir  6rlygs-sta8a-fund ;  at  ma&r  kvaemi  at  henni,  ok  qva9  betta  :— 
Rokkr  at  eli,  rignir  b!65i 
hrytr  har5-smiinn  hjalm-stofn  af  bol. 

|>essi  visa  var  qve&in  fyrir  Ormsteini  presti,  enn  fyrir  Orlygs-stafta-fund,  i  svefni  :— 
Dust  er  4  jorftu,  dimmt  er  i  heimi, 
nu  kveftum  6'rvar  eitri  skeptar. 

*  urftr]  thu$,  read  urftar?  or8  being  understood. 


fSLENDINGA  SAGA,  142.  371 

[II.  213-215:  vi.  15,  16.] 

bans]  ok  sveit  bans ;  var  J>at  frftt  lid  ok  allvel  buit.  Sturla  tala6i 
um :  '  £u  hefir  gott  liS,  brodir/  '  Sva  J)ykki  m£r/  segir  Kolbeinn. 
'  Sva  er  ok/  segir  Sturla,  *  enda  man  J)ess  J)urfa ;  J)viat  heV  munu 
J>eir  fyrst  at  saekja  er  J^eir  koma  handan  or  Tungunni ;  ok  er  })at 

f>rymr  x,  ok  ae  brymr,  begnar  berjaz; 
pa  kveSa  fyr8a  fa  bla*. 

f>essi  visa  var  kve3in  vestr  i  Svart-ar-dal  fyrir  konu  einni,  ok  kom  at  henni  mikill 
maSr  ok  illigr  :— 

Sumar  muna  petta  svarfl'b.  .  .  . 

Jon  het  madr  ok  var  Grettisson ;  hann  dreym3i  at  maSr  kom  at  honum  ok  kva5 
'l>etta : — 

Variz  ber  ok  variz  b6r,  vindr  er  i  lopti, 

b!65i  mun  rigna  a  berar  bj66ir: 

J>a  mun  oddr  ok  egg  arfi  skipta, 

mi  er  bin  skarpa  skalm-old  komin. 

|>etta  var  kve5it  fyrir  Sturlu  Sighvatz  syni  at  SauSafelli  um  sumarit  a8r  hann  for  til 

Orlygs-sta&a-fundar : — 

Leyft  er-at  y&r  n4  6'8rum  alm-tynondum  syna 
hvarir  grams  6r  grimmri  grjot-hriS  h^&an  Ii5a. 

Ok  b6tti  Sturlu  konan  klockvandi  kveSa. 

Um  sumarit  enn  fyrir  6rlygs-sta3a-fund  dreymSi  pa  konu  er  |>uri6r  het  at 
Fellzenda  i  Dolum,  at  henni  potti  koma  at  se"r  Sturla  Sighvatz  son,  ok  kvai 
petta : — 

Hverir  voktu  mer  varman  dreyra? 

segit  me*r  ok  segit  mer,  sart  var  ek  leikinu 

aetlaz  virftar,  ok  veit  Tumi, — 

gle8r  mik  ok  gle&r  mik, — Gizur  vei8a. 

Staka  pessi  var  kve8in  fyrir  Sturlu  |>6r8ar  syni  enn  fyrir  fundinn : — 
Vatn  falli  man  vellac,  vapn-rost  naer  fostu 
valr  slitr  varma  kilju ;    ver9  ek  pangat  til  ganga. 

|>essi  visa  var  kve&in  fyrir  peim  manni  er  Bergr  het : — 
Nu  munu  nau&ir  NorSmenn  kve8a, 
Sighvatz  sona  slikt  e8a  meiri; 
Gaungum  blo[8]gir  me9  bana-sarum 
sigrleiks-snarir  sver&  at  rj68a : 
sem  bat  munum  rjoda. 

f>etta  var  kve8it  fyrir  konu  einni  skamt  fra  f>ingeyra-sta&,  um  Ijosan  dag ;  en  eigi 
six  hon  manninn.  En  hatt  var  kve8it : — 

Leikr  er  i  norSri,  ly&ir  berjaz 

peir  vilja  Gizur  geirum  sveipa : 

munat  peir  Gizur  geirum  sveipa. 

*  faa  blaar,  thus  Cd.,  omitting  the  last  word.  b  Thus  abbreviated,  read  svarflaz 
or  svarfligt  ?  c  vella]  emend. ;  fella,  Cd. 

-&  b  2 


3?a  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  216,  217:  vi.  16.] 

mitt  rdd,  at  ^6r  farit  upp  a  hiisin ;  [t>vlat]  heV  er  vfgi  a"  husunum ; 
en  ve*r  skulum  skj6tt  koma  ok  hjalpa  ydr.'  '  Sva"  skal  vera,  sem 
t>e*r  skipit  til,'  segir  Kolbeinn.  'Vel  vseri  J)d/  segir  Sturla.  Ok 
reid  {>a  braut  ok  a"  Miklabae.  Hann  gordi  J)a  litvorSu,  sem  vant 
var.  Sturla  la  um  n6ttina  i  lok-hvflu  ok  fllugi  prestr  l>6rarinsson 
hj&  h6num;  en  i  annari  lokhvflu  la  Sturla  !>6r5arson  ok  Einarr 
6sidr.  Skalinn  var  allr  skipaSr  monnum. 

fcessa  n6tt  var  Gizurr  vid  Reykja-laug ;  ok  st6Su  J>eir  Kolbeinn 
snemma  upp  um  morguninn  ok  vokdu  H8it.  Gizurr  segir  Kol- 
beini  draum  sfnn  ok  Brandi,  J)viat  Brandr  var  kominn  a3r  ]?eir 
v6ru  klaeddir.  '  f>at  dreymSi  mik,'  segir  hann, '  at  m^r  J)6tti  Magnus 
biskup,  fo6ur-br66ir  minn,  koma  at  me'r ;  ok  maelti  hann :  "  Standit 
upp,  fraendi,  ek  skal  fara  me6  ySrl"  M  vakna3a  ek.' — '^etta  er 
vel  dreymt/-  segir  Kolbeinn,  '  e8r  hversu  lizk  J)^r  ? '  '  Betr  J)ykki 
me'r  J)etta  dreymt  en  6dreymt/  segir  Gizurr.  Kolbeinn  ge*kk  til 
skriptar  vid  {>6r6  prest  a  Reykjum,  ok  fekk  honum  til  varSveizlu 
spj6t  g6tt,  er  hann  dtti ;  en  tok  kesju  i  hond  s^r.  Gizurr  tala5i  {>a 
fyrir  Ii6inu;  ok  eggja6i  J)a  til  fram-gongu.  '  Vil  ek  eigi/  segir 
hann,  'at  \>6r  hafit  mik  a  spj6ta-oddum  fyrir  y&r,  sem  Skagfird- 
ingar  hof6u  Kolbein  Tumason,  frsenda  minn,  J)a  er  hann  f^ll  [i 
Vfdi-nesi] ;  en  runnu  sjalfir  £egar  f  fyrstu  sva  hraeddir,  at  J>eir  vissu 
eigi  er  J>eir  runnu  yfir  Jokuls-a;  ok  J)ar  er  })eir  J)6ttusk  skjoldu 

|>orgeirr  hdt  prestr ;  hann  dreymdi  fyrir  fundinn,  at  kona  kom  at  honum  ok  qva5 
J)etta : — 

Lib  ek  of  heim  or  heimi  heims  myrkrum  fra  J)eima, 
hor6  munua  gjalda  grimmleik  stafir  rimmu: 
Faz  rnunu  sdr  af  sarum,  sva  er  heldr  par  er  menn  fellduz, 
komab  mun  horQ  fyrir  harda  hri5,  ok  skamt  at  biSa. 

Sigur8  Styrbjarnar  son  dreym6i  bat  fyrir  Orlygs-sta6a-fund,  at  hann  b6ttiz  $j& 
hrafna  tva,  ok  kvoftu  petta,  sitt  or5  hvarr: 

Hverir  munu  birni  beitaz  ?   hverr  bysk  mest  vi3  romu? 
hverr  mun  falla  hinn  fraekni  fafiir  Kolb[eins]  e5a  Sturla?— 
Brdtt  kemr  bo8var  otti,  beit  egg  i  tvau  leggi ; 
menn  gera,  mest  beir  er  unnu  mann-spell,  i  styr  falla. 
Eyj61f  fornao  dreymoi,  er  hann  svaf  hjd  Skytju  i  Skagafirai^,  at  kona   kvz5i 

Sefr  pii  uti,  so  ek  eld  ifir  b^r. 

•  Thus ;  add.  gumnum  or  the  like  ?  b  komU)  Cd<  c  forna]  thus  Cd. 

i  Skagafirdi]  thus  emend. ;  4  Sk6gar  strond,  Cd. 


i238.]  fSLENDINGA  SAGA,  143.  373 

[II.  217,  218:  vi.  16,  17.] 

bera  a  baki  seV,  J>a  baru  J>eir  so61a  sina1.  Leiti6  mi  y3r  heldr 
vaskra  manna  daema,  J)eirra  er  vel  fylg5u  Sverri  konungi  e3r 
odrum  hofdingjum;  jDa  er  ae  uppi  J)eirra2  fraegd  ok  go3r  rosk- 
leikr.  Efisk  ok  ekki  i  J)vf,  at  ek  skal  y6r  eigi  fjarri  staddr,  ef  \)6r 
dugit  vel;  sem  ek  vaenti  go6s  af  ollum  ySr.  Er  J)at  ok  satt  at 
segja,  at  sa  ma6r  ma  aldrigi  roskr  heita,  er  eigi  rekr  J)essa  oaldar- 
flokka  af  seV.  Gaeti  var  allra  Gu6 ! '  segir  Gizurr. — Allir  r6mu6u 
£>etta  orendi  vel.  Eptir  J>etta  ri6u  J)eir  allir  austr 3  yfir  Tunguna, 
ok  var  J>a  saman  komit  allt  Ii3  J>eirra.  Stefndu  JDeir  at  anni  gegnt 
VfSivollum. 

143.  Sturla  vaknaSi  J)a  er  s61  var  litt 4  farin.  Hann  settisk  upp, 
ok  var  sveitugr 5  um  andliti6 ;  hann  strauk  hendinni  fast  um  kinnina 
ok  maelti :  '  Ekki  er  mark  at  draumum/  Si6an  st66  hann  upp,  ok 
gekk  til  salernis 6,  ok  Illugi  prestr  me6  honum.  En  er  hann  kom 
aptr,  la  hann  litla  hn6,  a6r  ma6r  kom  f  skalann  ok  kallaQi :  '  Nu 
riSr  flokkrinn  Sunnlendinga  ok  er  herr  manna7.'  Hlj6pu  menn  J)a 
til  vapna 8.  En  er  Sturla  kom  lit  i  dyrr,  ok  sa  Ii3  J)eirra  Gizurar, 
maslti  hann :  '  Eigi  er  J^at  sva  fatt  sem  ]pat  er  smatt ;  allvel  komum 
veV  H6i  saman9;  ok  fari  hesta-sveinar  til  hrossa,  ok  rekit  undan 
}3eim10.'  Hrossin  st65u  um  allar  myrar  ofan  til  arinnar.  Sturla 
g^kk  J)a  til  kirkju,  ok  tok  rollu  or  pussi n,  ok  song  af  baenir  sinar, 
ok  song  Augustinus-baen  meSan  liSit  bjosk.  Si'San  gengu  j^eir 
upp  or  gar6i;  ok  stefndu  it  efra  til  ViSivalla.  M  er  Sunnlendingar 
ri6u  at  Jokuls-a,  f^ll  ma6r  J)eirra  af  baki,  er  fcorleifr  spa6i  hdt,  hann 
bj6  su6r  a  Hrutz-sto6um 12 ;  ok  aep6u  menn  at.  Gizurr  ba6  J?at 
6p  eigi  laegja.  Ok  var6  J)at  at  her-opi.  t'eir  Sturla  J)5g9u  J)ar  til 
er  Kolbeinn  kom  at  JDeim  me6  sina  sveit.  M  aep6u  J)eir  allir ;  ok 
snua  upp  i  gerQi  J>at  er  heitir  a  Orlygs-sto6um.  SauSa-hiis  st66  i 
ger6inu ;  en  garSrinn  var  lagr  um,  sva  at  J)at  var  me6 13  ollu  ekki 
vfgi.  Sturla  nam  sta6ar  er  hann  kom  suSr  um  husit,  a  milli  ok 
gardzins.  Hann  var  i  blarri  61pu,  a3r  Hallr  Arason  u  steypdi  yfir 

1  Cd.  here  adds — J)at  man  ek  aetla,  at  vera  eigi  fjarri  y8r,  ef  J>er  dugit  vel,  which 
is  evidently  a  repetition  of  the  following  passage,  put  here  in  the  wrong  place ; 
B  omits  the  passage. 

2  beirra]  add.  B.  3  austr]  B ;  norftr,  Cd.  *  litt]  skamt,  B.  s  sveittr, 
B.          6  sidan  gekk  hann  af  saeng,  B.          7  ok  er  herr  manna]  add.  B  (onnur  Saga 
4  og  er  her  manna,'  Br.  in  margin).         8  hljopu  menn  pa  pegar  upp  ok  til  vapna,  B. 
9  saman]  at  oss,  B.         10  ok  fari  hesta-sveinar  ok  reki  undan  hrossin,  B.        ll  pungi 
sinum,  B.          12  hann — Hrutz-st66um]  add.  B.          13  med]  om.  B.           14  Arason] 
B;  not  Arnason. 


374  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  218,  219:  vi.  17.] 

harm  m6rendri  flekku  \  ok  erma-laussi2,  ok  litla  brynju.  Menn  Sturlu 
nokkurir  gengu  fram  at  garSinum  ok  ndmu  J>ar  sta3,  ok  var  £ar 
vollr  d  milli  ok  £>ess  er  Sturla  st6d.  Skildir  v6ru  bundnir  f  klyfjar; 
ok  ur9u  f>eir  eigi  leystir.  Einn  skjoldr  var  lauss,  er  d  var  markat 
crucifixum;  sa  var  Sturlu  aetladr,  en  hann  t6k  eigi  vi5.  Gizurr 
med  sfna  sveit  reiS  d  Vi'Qivollu ;  ok  stigu  f>eir  J>ar  af  hestum,  ok 
gengu.  Kolbeinn  reid  ok  mestr  hluti  Ii6s,  ok  f6ru  j^eir  naer  hlid- 
inni.  Sighvatr  rei6  £>d  ofan  me8  fjallinu3  med  sitt  lid.  teir 
Gizurr  ok  braedr4  bans  namu  staSar  f  utsu3r  frd  gerdinu;  en 
{>eir  Kolbeinn  ri3u  mjok  at  gerdinu  a5r  J>eir  hlaupa  af  hestum. 
£a  maelti  ma3r,  er  st63  vi5  gar6inn,  til  Sturlu :  '  Skulu  v^r  nii  eigi 
hlaupa  a  J)a  me3an  er 5  J>eir  stiga  af  hestum  ? '  '  Eigi/  segir  hann, 
'he'r  skulu  veV  bi5a;  ok  renna  eigi  he'dan.'  En  Jx5  runnu  J>a 
nokkurir  menn  ut  af  gardinum 6,  Svarthof6i  Dufgusson ;  ok  synir 
Snorra  fra  SkarQi,  BarSr  ok  Sigmundr;  Ormr  kistill  ok  Hallr  a 
Jorfa;  sjau  v6ru  J)eir.  Bratt  hurfu  J)eir  aptr;  Jwiat  menn  Kol- 
beins  snoru  djarflega  i  moti  |)eim,  ok  eggjudusk  af  s^r  at  reka 
fa  menn.  Ok  hlj6p  Mor6r  Eiriksson  fyrst  d  gar3inn,  ok  fylg3u 
h6num  f>a  margin  f  £>enna  tfma  ri6r  Sighvatr  ofan  i  ger8it,  ok 
vdgu  Kolbeins-menn  tva  hans  menn  a  hross-baki  J)a  er  si3ast  ri6u : 
£6r3  Kollzson  heima-mann  hans;  Sigur3r  Eldjarnsson  vd  hann. 
I'd  snoru  J)eir  Kolbeinn  upp  me8  garSinum  ok  fylgdar-menn  hans  : 
Einarr  dragi  fllugason,  forbjorn  gondlir 7  br63ir  hans,  J6n  kiappi, 
6ldfr  Hoskuldzson  kami8,  Sigurdr  Eldjarnsson,  ^ralfr  Bjarnar- 
son,  ok  margir  a6rir ;  ok  veittu  har3a  atgongu.  Kolbeinn  maelti, 
t>d  er  hann  ge'kk  at  gar3inum  i  fyrstunni :  '  Gangi  mi  at  Gu8s  vilja 
ok  mdla-efnum/  segir  hann.  Snoru  J^eir  Kolbeinn  sva  fremi 9,  upp 
me3  ger6inu,  svd  at  J)d  v6ni  J)ar  engir  eptir,  er  J>eir  hof8u  fyrst  at 
gengit  ger3inu,  ok  £>vert  m6t  horft10.  Gizurr  ge'kk  af  lit-sudri 
at  gerdinu;  ok  snoru  {)d  Sturlu-menn  a  m6ti  {>eim,  ok  var  {>ar 
hart  vidr-nam;  t6k  Sturla  upp  stein,  er  Kolbeins-menn  hofSu 
kastaQ  i  geroit,  ok  varp  i  m6t  J>eim  Gizuri;  ok  var6  fyrir  Narfi 
Svartzson ;  kom  d  stalhufuna  fyrir  ofan  hausinn,  ok  fiffl  hann  d 
bak  aptr,  svd n  at  naer  kastadi  yfir  f6tunum.  Hann  spratt  skj6tt 
upp,  J)vfat  haussinn  var  ekki  ska8adr;  ok  var  f>a  inn  dkafasti. 

1  flekku]  B;  flexu,  Cd.          2  ok  erma-laussi]  conject. ;  ok  erma,  Cd. ;  ok  ermar 
3  hlidinni  ok  fjallinu,  B.          *  brxftr]  menn,  B.          6  er]  add.  B.          6  i 
mot  fceim,  add.  B.         7  goltr,  B.         •  kami]  chaim,  B.         •  sva  fremi]  B  ;  Jm,  Cd. 
10  ok  bezt  var  vi8  horft,  B.         "  sva  snoggt,  B. 


i2.j8.]  fSLENDINGA  SAGA,  143.  375 

[II.  219,  220:  vi.  17.] 

Ma5r  einn  maelti  i  Ii6i  Gizurar:  « f>at  skal  BorgfirSingrinn  vita  a6r 
sol  gengr  undir  [f  kveld]  at  Sannlendingrinn  er  eigi  ragr.'  Eirekr 
birkibeinn  var  i  hvftum  panzara ;  hann  varp  steini  til  J>essa 
mannz ;  ok  bra  hann  vi6  buklara  ok  tell  a  bak  aptr.  Hann  st65 
skj6tt  upp,  ok  snaradi  at  Sturlu-monnum.  H  unnu  margir  d 
h6numj  ok  tell  hann  J)ar.  Gizurar-menn  gr^ttu  a  Ii6  Sturlu  f 
fyrstu.  M  mselti  Gizurr :  '  KastiS  $6r  eigi  grj6ti  i  lid  f>eirra  ; 
J)viat  J^r  takit  stor  hogg  af  ]pvi  sama  grj6ti  t>a  er  J>eir  senda  aptr.' 
Askell  son  Skeggja  Arna  sonar  hafSi  verit  me5  Sturlu,  ok  farit 
til  hrossa  um  morguninn.  Hann  vard  sva  naudulega  staddr,  at 
hann  hljop  i  flokk  Gizurar,  ok  for  hann  med  f>eim  til  bardaga. 
En  er  saman  laust  liSinu,  komsk  hann  til  sinna  manna;  ok  hitti 
fe'laga  sfnn,  er  forkell  h^t,  ok  mgelti :  '  Her  eru  brog6  i ;  ek  hefi 
verit  i  Ii6i  Sunnlendinga,  sva  at  £eir  hafa  eigi  vitad/  M  maelti 
einn  Sunnlendingrinn :  '  Eigi  skyldir  JDU  lengi  eiga  at  hselask  vi9 
oss.'  Stalhiifan  var  hollu5  a  hof6i  Askatli,  ok  lausar  kinn-bjargir. 
l^orkell  mselti :  '  Settu  vel  hufu  J)ina  \  en  ek  mun  hlffa  }?<ir  meSan.' 
^a  kom  f'orkatli  steins-hogg,  ok  snarask  hann  vi5  6vinum  sinum. 
^a  Iag6i  ma6r  til  hans  spjoti,  ok  hj6  hann  J3at  af  skapti.  ^d  brd 
hinn  sverSi ;  en  f'orkell  hj6  a  hond  honum ;  ok  fleiri  unnu  a  honum. 
forkell  komsk  heill  a  braut,  en  Askell  tell  ^ar.  I  £enna  tima  var 
kallat  a  Sturlu-menn,  at  6vinir  J)eirra 2  vaeri  komnir  a  bak  J)eim ;  ok 
v6ru  peir  Kolbeins-menn  J>at.  M  snoru  Sturlu-menn  a  moti  J>eim ; 
ok  ur6u  J)a  i  kvinni;  ok  drogu  sik  norSr  i  ger6it.  t*ar  fell  Og- 
mundr  Kolbeinsson  i  kvinni8.  En  ]pa  var  Kolbeinn  Sighvatzson 
ok  hans  menn  kominn  a  flotta  upp  6r  ger6inu ;  en  Eyfirdlngar 
v6ru  J>a  komnir  f  ger6it,  ok  Iag6i  Guornundr  Gilsson  til  Hallz 
l»orsteinssonar  or  Glaumbse,  sva  at  hann  tell.  Sighvatr  ge*kk  J>a 
su6r  eptir  gerSinu4  a  m6t  SkagfirSingum.  Hann  var  i  blam 
kyrtli  ok  haf6i  stalhufu  a  hof6i,  en  oxi  forna  ok  rekna  i  hendi  er 
Stjarna  h^t.  Hann  helt  um  skaptiS  fyrir  ne6an  augat,  ok  snori  fra 
s^r  egginni,  en 5  veif6i  skaptinu.  Ma6r  maelti  til  hans  sd  er  g^kk  6r 
kvinni :  '  Gakk-tii  eigi  J>ar  fram,  ]par  eru  6vinir  einir  fyrir ! '  Hann 
svarar  ongu,  ok  g^kk  eigi  at  si6r.  forvarSr  6r  Saurbae  gdkk  med 
h6num,  ok  Sighvatr  Run61fsson  ok  Samr  huskarl  ^orvardz.  Ami 
Audunnarson  gdkk  fram  me6  Sighvati,  ok  hjo  til  beggja  handa. 

1  settu  betr  hufuna  J)ina,  B.          3  {)eirra]  hans,  B.  3  ok  drogu — kvinni]  oin. 

B.         *  gerSinu]  B ;  garoinum,  Cd.         5  en]  B  ;  hann,  Cd. 


376  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  221:  vi.  17.] 

Kolbeins-menn  spur5u  hvf  hann  leti  svd,  '  Lftill  maSr  ok  gamall.' 
'  IMat  ek  setla  me*r  ekki  f  brott,'  segir  hann.  £eir  Sighvatr  fj6rir 
f&lu  lit  af  garfiinum  \  H  kom  at  Bjorn  Leifson  6r  Asi,  ok  skaut 
yfir  hann  skildi ;  en  studdi  hondum  at  hofdi  honum ;  Jpvfat  hann 
var  t>rotinn  mjok 2,  en  Iftt  sarr  e9r  ekki.  H  kom  Kolbeinn  £ar  at, 
ok  spurdi:  '  Hverr  hukir  Jmr3?'  'Sighvatr/  sog3u  J)eir.  Kol- 
beinn maelti:  'Hvf  drepi  J^r  hann  eigi?'  'Bjorn  hlffir  h6num,' 
segja  {>eir.  '  Drepi  $6r  hann  J)a  V  segir  Kolbeinn.  Bjorn  snori 5 
J)d  f  brott  f>a3an.  Kolbeinn  lagSi  til  Sighvatz  [me3  spj6ti]  J>ar  er 
maettisk  hals  ok  herSar ;  ok  var  £at  Hti6  sdr,  Jjvfat  oddrinn  var  af 
spj6tinu.  Sighvatr  maelti :  '  Hofumk  vi5  or3,  f^r  munut  mi  rada 
skiptum  varum.'  t"a  hlj6p  at  Einarr  dragi  ok  hjo  f  hofu6  h6num ; 
ok  var  J)at  aerit  bana-sar;  en  J)6  unnu  f>a  fleiri  menn  d  honum. 
En  er  Sighvatr  djakn  sa  gor5  J>eirra,  lagSisk  hann  [ofan]  d  nafna 
sfnn;  ok  var  Jw  veginn.  Sighvatr  Sturluson  haf6i  seytjan  sdr. 
I'd  var  hann  d  inu  atta  dri  ins  sjaunda  tigar.  Arni  AuSunnarson 
Idzk  J)ar  vi3  mikinn  or6z-tir.  I'orvarSr  [f  Saurbae]  var  i  brynju 
t>eirri  er  Fulltrui  h^t,  ok  gengu  eigi  spj6ta-log  a.  f'at  gaf  h6num 
Iff;  en  Kolbeinn  f>a  er  hann  kom  til6.  Samr  l^zk  {)ar.  Arni  var 
a  dtta  tigi.  Flettu  J>eir  Sighvat  ollum  klae5um,  nema  skyrtu  ok7 
stutt-br6kum. 

f  annan  sta3 8  er  at  segja  fra  Sturlu ;  hann  haf3i  mikla  atsokn, 
ok  vardisk  drengilega.  Markiis  fcorgilsson  hdt  ungr  ma3r ;  hann 
hlj6p  6r  flokki  Sturlu  ofan  a  garSinn  snemma  fundarins ;  hann  var 
lagdr  me6  spj6ti  f  gegnum;  ok  varSisk  eptir  J)at  sem  bezt.  M 
fe'kk  hann  annat  lag  f  gegnum,  svd  at  lit  f611u  i6rin,  ok  fdll  hann 
{)a.  Sturla  horfaSi  upp  6r  kvfnni 9  fyrir  neSan  hiisit,  ok  svd  vestr 
um.  Lauga-Snorri  g£kk  fyrir  Sturlu  ok  hlffdi  h6num  me3  buklara, 
ok  haf6i  sver6it  undir  buklaranum,  sem  J)d  er  menn  skylmask. 
En  Sturla  hafdi  sfnn  buklara  yfir  hofdi  h6num.  H  var  mikil  at- 
s6kn  at  Sturlu ;  en  Snorri  hlffdi  h6num,  en  eigi  sjalfum  seV ;  ok 
f^kk  hann  J>vf  morg  sdr  ok  st6r  d8r  hann  f^ll.  Sturla  varSisk  med 
spj6ti  J)vf  er  Grdsfda  h^t,  fimt  ok  vel,  st6rt  mdla-spj6t,  fornt  ok 
eigi  vel  stinnt.  Hann  Iag3i  svd  hart  me6  J)vf,  at  menn  f^llu  jafnan 
fyrir;  en  beygla&sk 10  spj6tid,  ok  brd  hann  undir  f6t  ser  nokkurum 

1  su&r  af  gerftinu,  B.  a  mjok]  af  mae&i,  B.  3  undir  garSinum,  add.  B. 

'  W  &  fyrst,  B.  •  snori]  hrock,  B.  •  en  Kolbeinn— kom  til]  add.  B. 

7  skyrtu  ok]  om.  B  (and  Br.)  » jafn  fram  bessu,  B.  9  upp  6r  kvinni]  tit  or 

gerftinu,  B.         '°  lagftiz,  B. 


1338.]  fSLENDINGA  SAGA,  143.  377 

[II.  222:  vi.  17.] 

sinnum.  Hiinro6r  son  Magniiss  Hunro3arsonar  Iag3i  spj6ti  til 
Sturlu  ;  en  hann  Iag6i  f  m6t,  svd  at  HunroSr  fell ;  hann  var  litill l 
ma6r,  ok  haf6i  g68a  brynju,  ok  var6  ekki  sarr.  M  s6tti  Ko6ran 
SvarthofSason  at  Sturlu'  ok  Iag3i  spjoti  til  bans ;  Sturla  mselti  til 
bans  :  ' Ertu  {)ar  enn  fjandinn  ?'  KoSran  svarar :  '  Hvar  vseri  bans 
meirr  van  ? '  fat  segja  fleiri  menn,  at  Sturla  skeindisk  eigi  af  J)vf 
lagi.  M  st66  Hunro3r  upp,  ok  lagSi  spjoti  i  haegri  kinn  Sturlu, 
ok  nam  i  beini  sta6.  Hann  maelti  J)a :  'Ok  nu  vinna  sma-djofl- 
arnir  a  mer.'  M  Iog3u  tveir  menn  senn 2  til  Sturlu.  Hjalti  biskups- 
son  Iag6i  i  vinstri  kinn  honum,  ok  skar  spjotid  6r  tungu,  ok  var 
sarit  beinfast.  BoSvarr  kanpi,  sen  Einars  Nautb^lings,  Iag6i  spjoti 
i  kverk  Sturlu,  ok  renndi  upp  i  munninn.  Sturla  Iag6i  til  Hjalms 
a  Vi'3ivollum,  ok  f^il  hann  vi6  J>at.  M  er,  Sturla  var  sarr  ]prem 3 
sarum  maelti  hann  vi3  Hjalta :  '  Gri5  fraendi ! '  '  Gri6  skaltu  af 
m^r  hafa/  segir  Hjalti.  Sturla  var  ]pa  {>rotinn  af  maeSi  ok  b!66ras  ; 
hann  studdi  J)a  hondum  a  herSar  Hjalta;  ok  gengu  J)eir  sva4  lit 
6r5  gerSinu.  Hjalti  t6k  annarri  hendi  aptr  a  bak  s^r,  ok  studdi 
hann  sva.  Sturla  kastaSi  seT  ni6r,  er  hann  kom  skamt  or 6  ger6inu. 
Mai  hans  var  J)a  oskirt ;  ok  J)6tti  Hjalta  sem  hann  beiddi  prestz- 
fundar.  Hjalti  g^kk  J)a  i  braut ;  en  yfir  honum  sto6  J)a  Olafr  tottr, 
magr  Flosa  prestz ;  hann  skaut  skildi  yfir  Sturlu ;  en  Jatgeirr 
Teitzson,  magr  Gizurar,  kasta6i  buklara  yfir  Sturlu.  H  kom 
Gizurr  at,  ok  kastaSi  af  honum  hlifunum,  ok  sva  stalhufunni. 
Hann  maelti :  '  H^r  skal  ek  at  vinna/  Hann  tok  breiSoxi  6r 
hendi  ^orSi  Valdasyni,  ok  hj6  i  hofu3  Sturlu  vinstra-megin  fyrir 
aptan  eyra5  7,  mikit  sar,  ok  hlj6p  litt  i  sundr.  frat  segja  menn  J>eir 
er  hja  voru,  at  Gizurr  hlj6p  ba6um  fotum  upp  vi6,  er  hann  hj6 
Sturlu,  sva  at  lopt  sa  millum  fotanna  ok  jarSarinnar.  M  Iag6i 
Klaengr  Bjarnarson  i  kverk 8  h6num,  i  ]pat  sar  er  J>ar  var  aSr,  ok 
upp  i  munninn;  var  allt  saman  sarit  sva  mikit,  at  stinga  matti 
inn  J)rem  fingrum.  td  kom  Einarr  torvaldzson  J>ar,  ok  sag6i 
lat  Sighvatz.  '  Ekki  tel  ek  at  J)vi,'  segir  Gizurr.  Onundr  biskups- 
fraendi  skar  puss  af  Sturlu,  ok  fe'kk  Gizuri ;  annarr  ma5r  dr6  gull 
af  fingri  honum,  J)at  er  att  hafSi  Saemundr  i  Odda,  dokkr  steinn  f, 
ok  grafit  a  innsigli.  Gizurr  tok  gullit,  ok  vapn  Sturlu.  Markus 
Mar6arson  Iag5i  J>a  spj6ti  i  kvi8  Sturlu  hsegra-megin  upp  fra 

1  litill]  mikill  (badly),  B.  2  senn]  add.  B.  3  vij,  B.  *  sva]  add.  B.  5  or] 
lit  af,  B.  8  or]  fra,  B.  7  fyrir— eyrad]  add.  B.  8  kverk]  kverkr,  B  (less 
correct).  , 


378  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.  D. 

[II.  223:  vi.  17.] 

nafla ;  J)rju  sdr  hafdi  hann  a  bringunni  vinstra-megin.  Naddr  h^t 
madr  er  hj6  d  barka  h6num.  Engi  sdr  blseddu  J}au  er  hann  fekk 
sfdan  Gizurr  vann  d  h6num.  f>6rarinn  Sveinsson  var  jafnan  naer 
Srurlu,  ok  bar  sik  vel;  en  Gizurr  gaf  h6num  grid  {>a  er  hann 
kenndi  hann,  saekir  fraendsemi  vid  Gr6,  konu  Gizurar.  Hann  J>6 
Ifki1  Sturlu  ok  saumadi  um ;  en  £eir  hofdu  ddr  flett  lik  Sturlu, 
sva  at  bert  var.  Marteinn  f>orkelsson 2  f£ll  skamt  fra  Sturlu.  Kol- 
beinn  Sighvatzson,  ok  megin-fl6ttinn,  nam  sta3  undir  hlidinni  a 
grj6t-horg 3  miklum.  f>ar  kom  til  Gisli  af  Sandi  med  sfna  sveit  ; 
ok  v6ru  J)eir  a  hestum ;  ok  eggjudu  menn  hann 4  at  hjalpa  J)eim  f 
trodinni ;  ok  hann  ba&  Vestfir6inga  at  eggja  sfna  menn 6.  Ok  £>d 
kom  Mani  6r  Gnupufelli  nedan 6 ;  ok  segir,  at  J)eir  v6ru  ba6ir 
fallnir,  Sighvatr  ok  Sturla;  ok  ba9  hann  Kolbein  for6a  s^r  sem 
h6num  J>aetti  Ifkast.  Kolbeinn  hlj6p  J)a  til  kirkju  a  Miklabae,  ok 
allr  flokkrinn;  sumir  a7  kirkjuna  en  sumir  i  hiisin.  feir  Gizurr 
k6mu  litlu  sf6arr  at  kirkjunni.  Gisli  af  RauSa-sandi  ok  Tumi 
Sighvatzson  flydu  a  fjall  upp,  ok  mart  manna;  ok  sva  til  Eyja- 
fjarSar.  Markus  Sighvatzson  var  sserdr  til  olffis  i  gerSinu.  Si'San 
var  hann  fser6r  a  Vi6i-vollu,  ok  lagSr  a  grufio  8  ok  hiisla&r ;  Brandr 
tJlfh^Sins  son  sat  yfir  h6num.  M  sendi  Gizurr  til  Simon  knut9 
ok  Gizur  gla6a  at  drepa  hann.  Borkr  son  !J6rarins10,  SigurSar 
sonar  stolz,  va  at  h6num.  f'orSr  GuSmundarson  var6isk  6rn  hus- 
durum  a  Miklabae,  f>ar  til  er  Ieita6  var  f  laun-dyrr  a  baki  h6num. 
H  opa6i  hann  f  stofu,  ok  varSisk  J>ar  lengi  drengilega,  a6r  hann 
yr6i  s6ttr.  Gizurr  gla6i  hjo  ba6ar  hendr  af  h6num  ;  J)at  Var 
bana-sar.  £4  er  Gizurr  kom  til  kirkju,  v6ru  monnum  gri6  bo6in, 
fyrst  Eyfirdingum.  f>eir  Klaengr  ok  Gizurr  bu6u  Sturlu  {>6r6ar- 
syni  gri6 ;  en  hann  ski!6i  Asgrfm  BergJ)6rsson  til  gri6a  me6  seV ; 
ok  var  J)vf  skj6tt  jata6.  Dufgus-sonum  v6ru  grid  gefin  fyrir 
flutning  Olafs  Svartzsonar.  £eir  v6ru  d  kirkju  uppi,  Svarthof6i 
[Dufgusson]  ok  Kolbeinn  [gron].  En  £ar  kom,  at  ollum  monnum 
v6ru  grid  gefin  nema  sex.  Sturla  spurdi  Kolbein  Sighvatzson12 
hvdrt  hann  vildi  at  t>eir  gengi  ut,  en  Kolbeinn  ba6  J)d  ut  ganga; 
ok  sagfii  J>at  helzt  til  hjalpar,  ef  r^mSisk  f  kirkjunni ;  J>vfat  f61kinu 
h^lt  vid  spreng.  Kolbeinn  bad  {>a  bidja  ser  grida  er  J)eir  kaemi 

1  Hki]  B ;  lik,  Cd.  a  f>6r3arson,  B.  »  horg]  so  also  B  (a  griot  haurg 

nockurum).  *  ofan,  add.  B.  s  ok  hann  ba&— menn]  om.  B.  6  neSan] 

add.  B.  7  A]  i,  B  (less  correct,  see  the  following).  8  grufio]  thus  Cd. ;  gnifu,  B. 
9  knut]  knautt,  B.  "  {>orbjarnar,  B.  »  or]  B ;  i,  Cd.  »  Sighvatzson]  add  B. 


»38.]  fSLENDINGA  SAGA,  143.  379 

[II.  224:  vi.  17.] 

lit;  ok  bj63a  J)at  allt  fyrir  hann  er  h6num  s6m6i  til  lifs  se*r  at 
vinna.  Hann  bau6  litan-for  sina,  ok  koma  aldri  lit.  En  ekki  var  a 
J)at  hl/tt.  feir  heituSusk  at  brenna  kirkjuna,  ok  kolluSu  6vig6a, 
ef  J)eir  gengi  eigi  lit.  ]?eir  voru  J>ar  til  s61ar-fallz  um  kveldit.  M 
ba6  Kolbeinn,  at  J3eim  skyldi  leyfa  at  ganga  til  kamars l ;  ok  var 
J>vi  jata6.  M  var  rokvi6  er  |)eir  gengu  or  kirkju.  feir  gengu  um 
skalann;  ok  var  hann  skipa6r  af  sarum  monnum,  ok  J)eim  er  gri3 
v6ru  gefin.  feir  fognuSu,  er  ]peir  Kolbeinn  v6ru  komnir  JDar  heilir. 
Kolbeinn  segir:  'Vfst  er  J)at  vel;  en  J)6  hofu  v6r  eigi  gridin 
fengit.'  [En  er]  J3eir  hofdu  setid  i  kamri  sem  jDat  vildu,  J)a  gengu 
J>eir  lit.  Kolbeinn 2  maelti  til  J)eirra  er  inni  voru :  '  Vili  {)dr  fara  lit, 
ok  sja  stor  hogg  ? '  I>eim  var3  ekki  a  munni.  Kolbeinn  maelti  til 
Gizurar  er  J>eir  k6mu  lit :  '  Vilda  ek,  at  J)ii  l^tir  mik  fyrr  hoggva  en 
f)6r6/  Gizurr  kva3  sva  vera  skyldu.  M  hjo  Einarr  kollr  Kol- 
bein.  M  var  i'orSr  til  hoggs  leiddr.  fa  mselti  ma3r  vi6  Kolbein 
unga :  '  Vfltii  eigi  arna  sveininum,  frsenda  J)fnum,  gri3a  ? '  '  F6r 
sa  nii,  er  meiri  ska3i  var  at/  segir  Kolbeinn.  Brandr  forleifsson 
va  ford.  M  voru  J>eir  Hrafns-synir  af  teknir  :  Sveinbjorn  ok  sva 
Krakr.  Hersteinn  son  Bersa3  prestz  Halldorssonar  va  at  J>eim. 
fori  jokul  va  sa  ma6r  er  hefna  J)6ttisk  br65ur  sins,  er  forir  haf6i 
vegit  f  Bae4.  forir  kva5  vfsu  J)essa  me6an5  hann  lag&sk  undir 
hoggit : — 

Upp  skaltii  a  kjol  klifa,  kold  er  saevar-drifa ; 
kosta8u  hug  pinn6  herda,  her  skaltii7  lifit  verSa: 
Skafl  beygjattii8,  skalli,  pott  skiirr9  a  pik  falli; 
&st  hafSir  pii  meyja;    'Eitt  sinn  skal  hverr  deyja.' 

M  var  til  hoggs  leiddr  Hermundr  Hermundarson ;  hann  var  manna 
bezt  haerSr;  ok  mselti,  at  hann  vildi  kneppa  hari  sinu,  sva  at  £>at 
yr3i  eigi  b!66ugt ;  ok  sva  gor6i  hann.  Hann  horf3i  i  lopt  upp,  er 
Geirmundr  J)j6fr  va  hann.  Klaengr  fe'kk  hann  til10.  Allir  v6ru 
J>eir  vegnir  me5  oxi  Sighvatz,  Stjornu.  Lfk  Sighvatz  ok  Sturlu, 
f6r3ar  ok  Markiiss,  v6ru  faerd  til  fverar ;  en  Kolbeins  lik  a  Gren- 
ja6ar-sta3i.  fessir  menn  l^tusk  J)ar  u,  me6  J)eim  er  af  sarum  d6 : — 
Sturla  Sighvatzson  vestan,  Ami  AuQunnarson,  Snorri  f6r3arson, 
Vigfiiss  fvarsson,  Eirekr 12  Halld<5rsson,  Marteinn  forkelsson,  Mar- 

1  na&huss,  B.  2  I.  e.  Kolbein  ungi  (?).  3  Bergs,  B.  *  i  Baijar-bardaga,  B. 
6  medan]  a9r,  B.  6  hug  pinn]  huginn  at,  B.  7  skaltii]  muntii,  B.  8  beygjad 
pii,  B.  9  skurr]  skurra,  Cd.  (skurr  being  here  masc.)  ;  skur,  B.  10  Klaengr — 
til]  om.  B.  "  par]  a  Orlygs  sta8a  fundi,  B.  la  Eirekr]  Ormr,  B. 


380  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  225,  226:  vi.  1 8.] 

kiis  fcorgilsson,  Gizurr  !>6rarinsson,  Hermundr  Hermundarson,  f>6rir 
Steinfinnzson,  Valdi  ok  Askell  Skeggja-synir,  Bersi  £orsteinsson. 
(3r  [Vest-]Fjor6um  : — Sveinbjorn  ok  Krakr  Hrafns-synir,  Markus 
Magnusson,  Helgi  Sveinsson,  &6r6r  GuSmundarson,  EindriSi 
smidr,  f»6rdr  Hallkelsson,  Amundi,  Ogmundr  Sveinsson1,  Og- 
mundr  Kolbeinsson,  J<5n  kanpi,  Dalkr  f>orgilsson.  En  nor5an : — 
Sighvatr  [Sturluson],  Markus  ok  £6r3r  synir  bans,  Sighvatr  Riin- 
61fsson,  Ingjaldr  stamr2,  I>6r8r  daufi,  Einarr  Ingjalldzson,  Bjorn 
Gizurarson,  ok  Bjorn  £6rarinsson,  Eyjolfr,  Gu6mundr  Halld6rs- 
son,  Samr,  !>6r3r  Eysteinsson,'Eirekr  i>orsteinsson,  Bjorn  f>orgrfms- 
son.  Kolbeinn  Sighvatzson  norSan3,  Pall  Magnusson,  £orgeirr 
Bjarnarson,  Oddr  Karason,  Skeggi  Hallzson,  SigurSr  GuSmundar- 
son,  Brandr  £orleiksson 4,  Brandr  Einarsson,  Lj6tr,  Lo6inn  Helga- 
son.  tessir  af  Gizuri: — Jatgeirr  frdrarinsson,  Sigfiiss  Tofason, 
t'orlakr  Barkarson6,  f>orgils  Steinason,  ^rSr  Snorrason,  {>orbj6rn, 
t*6roddr  hiiskarl  Teitz  f'orvaldz  sonar. 

144.  Sunnudaginn  foru  flestir  menn  brott  6r  SkagafirSi  er  faerir 
v6ru  fyrir  sdrum.  V6ru  J>a  enn  Vestan-menn  flettir  a  Jokulsdr- 
bokkum  af  fylg6ar-monnum  Kolbeins ;  en  sumir  v6ru  bar6ir. 
Mundu  jDeir  fengit  hafa  inar  mestu  hrakningar,  ef  eigi  hefoH  ^or- 
steinn  J6nsson,  ok  Vatzdaelir,  holpit  J)eim.  Var  Kolbeinn  f  ollu 
snarpari  en  Gizurr  eptir  fundinn.  Mart  manna  la  eptir  1  Skaga- 
firdi  f  sdrum :  synir  Snorra  prestz  fra  Skar6i,  fc6r6r  ok  Sigmundr,  ok 
v6ru  ba6ir  saerSir  til  orkumla ;  ok  lagu  J>eir  J>ar  allan  vetrinn  d  Silfra- 
stoSum.  Sunnlendingar  6  hof6u  a  J)eim  unnit;  fell  Bar8r  suSr  frd 
gerdinu,  en  Sigmundr  f  utnordr. — M  v6ru  eigi  skip  gengin  af 
fslandi  er  fundinum  var  lokit.  SpurSusk  tiSendin  um  haustiS  til 
Noregs.  Teitr  Styrmis  son  ok  Sigri3ar  Sighvatz  d6ttur  var  d 
fundinum,  ok  komsk  f  braut,  ok  le*t  Sigrfdr  hann  fara  litan  um 
haustid  f  Eyjafirdi;  ok  kom  hann  vid  Orkneyjar,  ok  var  J>ar  um 
vetrinn;  ok  f6r  J)a6an  lit  aptr.  I>a  er  tf6endi  J)essi  k6mu  til 
Noregs  um  haustiS,  J)6tti  J)ar  inn  mesti  mann-skaSi  eptir  J?a  fe6ga  ; 
f)viat  J)eir  v6ru  mjok  vinsaelir  af  kaupmonnum  ok  o9rum  landz- 
monnum.  Hakon  konungr  var  ok  mikill  vin  Sturlu ;  J)vfat  J)at  var 
mjok  talat,  at  J>eir  Sturla  hef6i  J)au  rd9  gort,  at  hann  skyldi  vinna 
Island  undir  konung,  en  konungrinn  skyldi  gora  hann  hofdingja7 

1  Ogmundr  Sveinsson]  om.  B.  a  stammi,  B.  s  enn  lengra  norftan :  Kol- 

beinn Sighvatzson  .  .  . ,  B.  «  {>orkelsson,  B.  «  B  om.  these  two  names. 

Stolungar  (!),  B.         '  Here  begins  the  fourteenth  vellum  leaf. 


i238,  1239.]          fSLENDINGA  SAGA,  144,  145.  381 

[II.  227 :  vi.  19.] 

yfir  landinu.  Hafdi  Hakon  konungr  J>ar  mest  varat l  Sturlu  vid,  at 
hann  skildi  eigi  auka  manndrap  a  landinu,  ok  reka  menn  heldr 
utan.  M  er  Snorri  Sturluson  spur6i  fall  Sighvatz,  br66ur  sins,  ok 
sona  bans,  kva6  hann  visu  J)essa,  ok  sendi  til  I>6r3ar  kakala  Sig- 
hvatz sonar  : — 

Tveir  lififl,  |>6r5r !    en  beira  ba  var  ae&ri  hlutr  braeSra, 

(ran  vara  ly'Sum  launat  laust)  en  sex  a  hausti: 

Gorask2  svin  (en  verSr  venjask  var  sett,  ef  sva  maetti), 

dskelfandi  ulfar3  (afar-kaupum)  sam-hlaupa. 

f>6tti  h6num  inn  mesti  skaSi  at  Sighvati  broSur  sfnum,  sem  var, 
]x)tt  ]Deir  bseri  eigi  gaefu  til  samj)ykkis 4  sin  a  meSal. 

145.  Eptir  J>essi  tiSendi  er  mi  v6ru  sog5,  lagdi  Kolbeinn  [ungi] 
undir  sik  allan  Nor6lendinga-fjor3ung,  ok  t6k  hann  heimilfiir  d 
ollum  go6or5um  af  JDeim  monnum  er  att  hofSu  at  fornu.  Var  J)at 
J)a  kallaSr  6jafna6r  ok  rangyndi,  er  Sighvatr  haf6i  haft  rfki  ok 
go3or5  af  monnum  nor6r  J)ar.  Um  varit  eptir  l^t  Kolbeinn  heyja 5 
skulda-dom  eptir  Sighvat  i  EyjafirSi ;  var  J)a  daemt  af  orfum  allt  fe 
J)at  er  Sighvatr  hafSi  att,  bae6i  lond  ok  lausa-fd,  ok  jaf[n]vel  Grundar- 
land ;  var  J>at  selt  Styrmi  ok  Sigridi  d6ttur  Sighvatz ;  en  tekin  af 
J)eim  Bjarnarsta5a-hli6  6.  f'eim  Halldoru  ok  Tuma,  syni  J^eirra 
Sighvatz,  var  fengin  Grund  f  SvarfaSardal ;  ok  bjoggu  J)au  J)ar  fyrst. 

M  er  Kolbeinn  for  fra  skulda-dominum,  var  hann  lit  i  Horgar-dal 
d  einum  bae ;  hann  var  leikinn  mjok,  ok  manna  fimastr.  Hann 
hendi  skemtan  at,  er  hann  hlj6p  yfir  garSz-rust  laga  7 ;  ok  fell  af, 
sva  at  undir  honum  var6  hofu6it;  ok  var3  honum  meint  vid,  ok 
mest  i  bringunni ;  J>ar  slo  i  J)rota,  ok  opnaSisk 8 ;  ok  haf6i  hann  ]pat 
mein  meSan  hann  lifoi,  ok  J)at  leiddi  hann  til  grafar.  Um  sumarit 
[eptir]  a  Aljpingi  bar  Gizurr  herna6ar-sok  a  alia  J)a  menn  er  verit 
hof6u  at  Apa-vatni 9 ;  ok  gengu  JDar  menn  til  festu  fyrir  6r  ollum 
sveitum  vestan;  var  J)at  st6r  tegjold,  ok  dregit  su6r  um  land, 
tat  gjald  IfkaSi  monnum  all-fmngt,  sem  van  var  at10. 

1  varat]  vara&an,  B.  2  B ;  gera  svin,  vellum.  3  yskelfandi  ulfa,  B. 

*  stundum,  add.  B.  5  heyja]  B ;  hefja,  Cd.  •  fyrir,  add.  B.  7  piifu  eda 

gardz  rust  laga,  B.  8  opna6isk]  B ;  opna&i,  Cd.  9  i  Apavatz  for,  B. 

10  The  following  episode  is  only  found  in  B  (whence  it  has  passed  into  the  paper 
transcripts)  ;  the  vellum  leaf  omits  it  altogether.  It  runs  as  follows : — 

Vermundr  Tumason  bj6  at  Okrum  i  benna  tima  fraendi  Kolbeins  unga;  hann 
atti  Oddnyju  dottur  Hallz  {>orsteins  sonar  {  Glaumbae.  Alof  Benediktz  dottir  var 
m66ir  Oddnyjar;  hon  var  bar  at  Okrum  ok  haf6i  ku  um  vetrinn  ok  hja-bu.  f>or- 
steinn  galti  het  maftr;  hann  gaetti  nauta  Vermundar.  Brandr  h4t  son  |>orsteins ; 
hann  gaetti  sauda  Vermundar  ok  var  vaskligr  madr ;  hann  var  a  vist  meS  Vermundi, 


382  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  227,  229,  230:  vi.  20-22.] 

146.  F-6ralfr  Bjarnason  var  Austfirzkr  at  kyni  ok  [£>6]  kominn  af 
aett  fcorgils  Oddasonar ;  hann  va  f>ann  mann  f  Austfjor6um  er  h£t 

cnn  |>orsteini  fo'Sur  bans  voru  kaup  gefin  til  verka.  £etta  var  nokkurum  vetrum 
eptir  6rlygs-sta8a-fund.  Vermundr  raeddi  urn  einhverju  sinni  viS  |>orstein  nauta- 
mann  sinn ;  ok  kvez  eigi  vilja,  at  hann  staeli  to'8u  bans  fyrir  kii  Alofar,  m4g  konu 
sinnar.  |>orsteinn  kvez  pat  eigi  gort  hafa  ;  kvaS  Hall  i  Glaumbae  gefa  sva  foSr  ku 
hennar  ok  Skida  Bjarnason  broour  hennar  sam-maeddan,  er  pa  bj6  4  Frostast69um, 
at  hann  byrfti  eigi  at  stela  fyrir  kiina.  Vermundr  he*t  hann  a  braut ;  kva5  hann 
eigi  skyldu  bar  lengr  vera.  f>etta  var  milli  Jola  ok  Fostu.  |>orsteinn  for  a  braut 
um  daginn,  en  Brandr  son  bans  var  genginn  til  sau6-fjar  ok  vissi  ekki  til  bessa. 
Ma&r  he"t  Gu8mundr  Gu&i-bekkr;  hann  var  Gunnars  son;  ok  atti  heima  at 
Asgrims-stoSum  i  Hegranesi.  Hann  g^kk  til  Mikla-vatz  at  vei&a  fiska  Atfanga- 
dag  Jola,  ok  var  bat  a  Fostu-dag*.  Ok  um  kveldit  46r  hann  for  heim,  tok  at  dimma 
mjok.  |>4  g^kk  ma9r  at  honum  mikill,  ok  akafliga  brekligr;  hann  var  i  kufli  ok 
tet  sluta  hattinn.  Gudmundr  spur6i  hverr  hann  vaeri.  Hann  kvez  Jarngrimr  heita. 
1  Hvert  skaltu  fara  ? '  sag5i  GuSmundr.  '  Upp  i  Hraunskarp  V  sag&i  hann, '  ok  paoan 
til  Akra,  ok  pa8an  vestr  til  Linakra-dals.'  Sidan  gekk  hann  a  brott.  Gu6mundr 
leit  eptir  honum ;  ok  sa,  at  svort  bot  var  a  milli  herSa  honum.  For  Gudmundr  heim, 
ok  vissi  ekki  til  manna  er  hann  sa  Ijos  ok  menn.  {>at  sama  kveld  var  veginn  a  Horn- 
skarpi c  sa  ina9r  er  Geirr  h^t.  Glamr  svart-monungr  va  hann,  systur-son  bans. 

Nu  er  bat  til  at  taka  er  a5r  var  fra  horfit,  at  Laugardaginn  eptir  rei5  Vermundr 
Tumascn  til  laugar,  ok  meS  honum  Asgeirr  Aura-prestr  fylg6ar-ma5r  bans.  Hann 
var  skartz-maSr  mikill  ok  manna  listugastr,  radd-ma8r  mikill.-  Vermundr  kom  si5 
heim  ok  beir  felagar ;  ok  gengu  til  stofu.  Ok  brann  Ijos  i  stofunni,  ok  dregit  upp, 
can  myrkt  hit  neSra ;  tjoldut  var  stofan ;  ongva  sa  beir  menn  bar.  Vermundr  baft 
foru-naut  sinn  sja  fyrir  hestum  beirra ;  ok  gekk  Asgeirr  ba  6r  stofunni  enn  Ver- 
mundr festi  upp  vdpn  sin.  Brandr  hafoi  komit  heim  nokkuru  aor,  ok  sat  hann  i 
kolu  skugga,  ok  hafdi  snarpa  oxi  i  hendi.  Hann  vissi  pa,  at  fa8ir  bans  var  a  braut 
rekinn ;  ok  bat  segja  sumir  menn,  at  Vermundr  hafi  lostift  hann  um  vetrinn  nokkuru 
45r.  Ok  er  Vermundr  flo  af  s^r  ifir-klaeSi  sitt  bat  er  hann  hafdi  yzt,  pa  hleypr 
Brandr  at  honum,  ok  hciggr  a  oxlina,  ok  mjok  sva  fra  hondina ;  var  bat  bana-sar. 
Brandr  hleypr  lit,  ok  stry'kr  brott  i  natt-myrkrinn ;  hann  kemr  i  Haga  ok  finnr  bar 
foour  sinn.  {>eir  koma  4  Flugu-myri ;  ok  var  Kolbeinn  i  hvilu  kominn,  ok  menn 
bans.  Brandr  ge"kk  at  hiiSfati  Einars  draga  fllugasonar.  Hann  var  vel  til  bans; 
ok  sag6i  honum  averkann  vid  Vermund,  ok  r45z  um  vi6  hann  hv4rt  hann  skyldi 
eigi  ganga  a  vald  Kolbeins.  Einarr  ba5  hann  a  brottu  veroa  skj6tt;  ok  qua6z  eigi 
nenna  at  taka  hann ;  enn  b6tti  bat  vert.  Foru  beir  fe6gar  pa  i  brott,  ok  namu 
staSar  i  nauta-hloou  4  Dyrfmnu-stooum ;  bar  bj6  pa  Kollsveinn  Karf-Helga  son. 
Kolbeinn  spur8i  begar  um  nottina  4verkann.  Enn  Vermundr  le"tz  Drottins  daginn. 
Var  b4  sent  eptir  Bersa  br68ur  bans  vestr  til  Mobergs;  kom  hann  a  Flugu-myri,  ok 
haffti  sanna  njosn  af,  hvar  beir  Brandr  v6ru ;  ok  var  Brandr  hand-tekinn  i  hloSunni  ; 
ok  var5iz  vel  46r ;  ok  saerftr  morgum  s4rum.  SiSan  leiddu  beir  hann  ut,  ok  var8 
vel  vi8 ;  ok  v4  Bersi  at  h6num.  |>orsteinn,  faoir  Brandz,  for  me8  beim ;  ok  gaf 
Kolbeinn  honum  grid.  Hann  fasta8i  kar-fostu  eptir  son  sinn  noror  4  Vollum  i 
Svarfa6ar-dal.  Vermundr  var  faerSr  til  Staoar,  ok  flutti  Kolbeinn  ungi  ok  bans 
menn  lik  Vermundar  til  kirkju. 

•  In  the  year  1238  the  24th  of  December  fell  on  a  Friday. 
b  Hraunskaap,  Cd.  c  Thus  Cd.  here. 


I239-]  fSLENDINGA  SAGA,  146.  383 

[II.  228  :  vi.  20.] 

Halla-geir.  Sf6an  sendi  f>6rarinn  J6nsson  hann  til  Kolbeins  unga. 
Ok  er  hann  var  fylg6ar-ma6r  Kolbeins  var  hann  heldr  st6rr  ok 
framdrattar-samr  * :  en  J)at  IfkaSi  litt  oSrum  fylgSar-monnum  Kol- 
beins, ok  J)6tti  hann  ofunda  sik.  M  v6ru  J>eir  me6  Kolbeini, 
Brandr  Kolbeinsson  ok  f  sarr 2  Pals  son  Saemundar  sonar 3,  ok  J)6tti 
£eim  fcoralfr  heldr  f  aleitni  vi6  sik,  ok  gaf  J)eim  auk-nefni4,  ok 
kalladi  diinvottu ;  en  Kolbeinn  vir3i  annan  eigi  meira  en  Brand 
fraenda  sinn 5 ;  en  toralfi  f^kk  hann  kvan-fang,  ArnriSi 6  Bjarnar- 
dottur,  ok  bjoggu  J>au  a  (3slandi.  Haf3i  foralfr  ok  farit  af  landi 
brott  me5  Kolbeini.  f>6ralfr  var  ok  ovinsaell  vi6  nagranna  sfna; 
en  £>eir  v6ru  J)a  mestir  menn  J>ar  f  sveit,  Broddi  £orleifsson  ok 
Alfr  GuSmundarson  f  Grof.  Var  me9  J)eim  foralfi  all-J)ungt.  Ok 
um  vetrinn  tveim  vetrum  eptir  Orlygs-sta3a-fund,  for  Alfr  at  finna 
Brand  Kolbeinsson ;  ok  minnti  hann  a  J)at,  at  fcdralfr  haf6i  fast 
gengit  at  vigum  J)eirra  feSga,  Kalfs  ok  Guthorms ;  en  J6runn  vildi 
J>ar  ekki  til  leggja  husfreyja  Brandz ;  h6n  var  d6ttir  Kalfs  Guthorms- 
sonar7.  En  J)6  var  J>at  ni6r  barit  af  ollum  at  h6n  hef6i  Brand 
nokkut  fram  kvatt 8.  En  sva  kom  J>vf,  at  J)eir  r^3u  atfor  at  ^oralfi, 
Brandr  ok  Broddi  ok  Alfr.  Fe'kk  Brandr  til  tiu  menn  e6r  t61f 9.  Var 
hann  sjalfr,  annarr  Einarr  auSmadr  1  Vik,  J>riSi  Bo3varr  botn, 
fj6r3i  Sigur3r  f>j6361fsson,  fimti  f'orsteinn  Ormsson,  s^tti  fcorvarSr 
I'ormdSarson,  sjaundi  Helgi  Skaptason,  atti  f'orgils  pavi,  nfundi 
torleifr  Grimsson,  tfundi  forsteinn  Masson,  ellefti  Oddgeirr 
!J6r9arson,  tolfti  Bjorn  miaul-karl.  Me5  Alfi  var  sa  maSr  er 
Skopti  h^t,  ok  {>orkell  brikengr,  Hrafn  Olafsson.  Me6  Brodda 
var  GuSmundr  ur  Brimnesi,  ok  Naddr  h^t  ma6r,  I'orkell  snali  er 
J)a  bjo  f  Hof5a,  ok  Hlenni  son  hans 10.  f>eir  toku  hiis  a  ^ralfi,  ok 
gengu  inn ;  ]mr  voru  fyrir  t61f  karlar.  toralfr  komsk  f  brynju  ok 
upp  a  lokhvilu-J)ilit.  Hann  spyrr  hvdrt  Brandr  vaeri  J)ar.  t'eir 
segja  hann  J)ar  vera.  '^angat  man  ek  af  J)ilinu,  sem  Brandr  er 
fyrir/  segir  f'oralfr;  ok  sva  gor3i  hann.  Var  hann  J>a  tekinn  ok 
ut  leiddr.  Hann  skripta&sk  vi5  foru-naut  J>eirra,  Sigurd  f>j6361fs- 
son  djakn ;  en  Helgi  Skaptason  va  at  h6num.  Ri3u  J>eir  til  H61a, 

1  framdrattar-samr]  framgjarn,  B.  2  isarr]  so  the  vellum  and  B.  3  Saem- 

undar  sonar]  add.  B.  *  vi9r-nefni,  B.          5  en  Brand  fraenda  sinn]  om.  vellum  ; 

en  Kolbeinn  vir6i  bo  Brand  mest  fraenda  sinn,  B.  6  Arnri6i]  B  ;  en  fjoralfr  fekk 
honum  kvan  Arnri6ri  (!),  vellum.  7  husfreyja — Guthormssonar]  add.  B.  8  en 
J>6— kvatt]  var  ok  ecki  bat  or9  4,  at  hun  hef&i  Brand  fram  kvatt,  B.  9  tiu  menn 
e5r  tolf]  B ;  tiu  menn  en  beir  atta,  Cd.  10  var  hann  sjalfr — Hlenni  son  hans] 

om.  vellum  ;  add.  B. 


384  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[II.  229,  231  :  vi.  20,  23.] 

ok  v6ru  leystir  sfdan  af  B6t61fi  biskupi.  Sidan  ridu  peir  til  Sta6ar 
ok  hofdu  £ar  setu.  F6r  {)£  Stadar- Kolbeinn  upp  a  Flugu-m^ri  at 
leita  um  saettir,  ok  koma  a l  gri6um.  Si3an  ri9u  £eir  Brandr  allir 
d  Flugu-m/Ti ;  en  Kolbeinn  hafdi  mart  manna  fyrir,  ok  var  f  all- 
J)ungu  skapi 2.  Hann  sat  f  stofu,  ok  var  oil  skipud  stofan,  ok  g^kk 
kvf  eptir  midju  g61fi.  Brandr  g^kk  fyrst  inn,  ok  J>a  hverr  at  66rum. 
Kolbeinn  spur6i  hvf  Brandr  l&i  !>6ralf  drepa.  Hann  kva9  mart 
vera;  kva8  hann  lengi  til  sm  flla  verit  hafa;  'En  eigi  gor6a  ek 
l>etta  f  hefnd  eptir  Kalf,  J)6  at  J>at  s6  borit  f  eyru  y6r.'  M  spurdi 
hann  Brodda,  hvf  hann  faeri  at  f^ralfi  vin  hans.  Broddi  svarar  : 
'f>vf  at  ek  var  skyldastr  at  reka  svivir5ingar  funnar ;  haf6i  hann 
\>6r  lengi  6trur  verit,  ok  lymsklega  J)jonat  bae6i  h^r  ok  litan-landz.' 
Vi6  Alf  vildi  Kolbeinn  eigi  ssettask,  a5r  Brandr  sag5i,  at  annat- 
hvart  skyldi  J^eir  allir  saettask  e6r  engir  ;  ok  beiddi  J3a  sins  hluta 
manna-forracta.  Attu  menn  J)a  hlut  at,  at  eigi  skyldi  I  greinir  fara 
med  J)eim.  Ok  saettusk  J)eir  at  {)vf,  at  Kolbeinn  gordi  dtjan 
hundruS  t>riggja  alna  aura  fyrir  vfg  f'dralfs.  Brandr  greiddi  land  a 
forleiks  stodum  f  Blondu-hli8,  ok  Iag6i  Osk  {>at  til,  m66ir  J6runnar. 
Ok  skildusk  J>eir  sattir. 

147.  Um  vetrinn  eptir  Orlygs-sta3a-fund  v6ru  f>eir  me3  Skula 

hertoga  f  Ni'6ar6si,  Snorri  Sturluson  ok  Oraekja,  ok  f>orleifr;  en 
P6r6r  kakali  var  f  Bjorgyn  me5  Hakoni  konungi.  En  um  varit 

fengu  jDeir  skip,  er  atti  GuSleikr  af  Skarta-stoSum,  vin  Snorra ;  ok 
bjoggu  J)at  til  Islandz  me3  ra6i  hertogans.  En  er  J)eir  v6ru  bunir, 
ok  hof6u  lagt  ut  undir  Holm,  k6mu  menn  sunnan  fra  konungs 3 
med  breTum ;  ok  st65  JDat  a,  at  Hakon  konungr  banna6i  J)eim 
ollum  fslendingum  at  fara  lit  a  {>vf  sumri.  I>eir  s^ndu  Snorra 

br^fin,  ok  svarar  hann  sva :  '  IJt  vil  ek ! '  segir  hann.     M  er  J>eir 

v6ru  bunir,  haf6i  hertoginn  J)d  i  bo6i  sfnu  d9r  {>eir  t6ku  orlof. 

V6ru  J)a  fair  menn  viS  tal  J)eirra  hertogans  ok  Snorra.     Arnfinnr 

I>j6fsson  ok  (3lafr  hvfta-skdld  v6ru  me6  hertoganum;  en  Oraekja 
ok  fcorleifr  v6ru  med  Snorra.  Ok  var  {)at  sogn  Arnfinnz,  at 
hertoginn  gaefi  Snorra  jarls-nafn.  Ok  svd  hefir  Styrmir  inn  fr66i 

rita6 :   '  ArtfQ  Snorra  Folgsnar-jarls  *.'     En  engi  J)eirra  Islendinga 

1  kom  hann  6,  B.        2  horSu  fari,  B.        8  konungs]  thus  vellum ;  konungi,  B. 

*  Folgsnar]  thus  Br.  (the  part  of  the  vellum  leaf  containing  this  passage  is 
cut  off);  Folsnar,  B,  undoubtedly  the  island  of  that  name;  for  the  spelling  of 
which,  see  Hak.  S.  ch.  20?,  p.  181,  foot-note  5,  and  p.  182,  foot-note  2,  Master 
of  Rolls'  edition. 


I239-]  fSLENDINGA  SAGA,  147,  148.  385 

[II.  232  :  vi.  24.] 

le*t  f>at  a  sannask  fyrir  oss1. — Eptir  J)etta  logSu  ]Deir  Snorri  i 
haf,  ok  toku  Vestmanna-eyjar.  far  laust  Hrani  Ko6ransson  Aust- 
mann  einn ;  hann  var  J)a  me6  Snorra,  ok  Ofeigr  Bjarnarson.  f>eir 
gengu  {mr  af  f  Eyjunum.  F6r  Snorri  J)a  a  Brei3a-b61sta3  i  Fljotz- 
hh'3.  f>ar  var  fyrir  Hallveig.  Oraekja  ge*kk  ok  JDar  af,  ok  me6 
h6num  Egill  Solmundarson,  ok  Hakon  B6tolfsson  er  galinn  var 
kalla3r. 

148.  torleifr  atti  hlut  f  skipinu,  ok  he'lt  hann  |)vf  d  Eyrar.  En 
J>eir  Oraekja  ri9u  vestr  til  BorgarfjarSar ;  ok  fann  hann  Gizur  er 
hann  for  vestr;  f6r  skipulega  me8  J)eim,  ok  heimti  Oraekja  af 
honum  sverSit  J)at  er  Ketlingr  he*t ;  J)at  var  J)a  tekit  er  Crsekja  var 
meiddr.  Oraekja  for  f  Stafaholt,  ok  gaf  forarinn  Vandra6sson 
honum  upp  buit.  SomnuSusk  skj6tt  menn  at  h6num.  Snorri  ok 
Jmu  Hallveig  foru  i  Reykjaholt ;  ok  var  ]par  fyrir  Klaengr  Bjarnar- 
son. f>orleifr  for  f  Gar6a  heim,  ok  J)eir  me6  h6num  braedr : 
Run61fr  ok  Bergr,  Hafr-bjorn,  ok  Halld6rr  AsvarSzson. 

{'etta  sumar  komu  J)eir  lit :  SigvarSr  biskup,  er  vfg5r  var  til 
biskups  i  Skalaholti,  ok  verit  hafSi  ab6ti  i  Selju,  ok  Botolfr  biskup ; 
hann  var  broSir  at  Elgi-setri 2 ;  foru  J)eir  ba6ir  heim  til  stola  sinna. 
tat  sumar  haf6i  (5lafr  af  Steini  skip  fyrir  norSan  land,  ok  bj6  til 
hafs.  £eir  skyldu  utan  me6  honum,  SvarthofSi  Dufgusson,  ok  J6n 
son  Arna  AuSunnar sonar,  ok  GuSmundr  Olafsson,  er  J)a  Iif6i  einn 
eptir  J)eirra  manna  er  verit  hofSu  at  brennu  ^orvalldz.  teir  l^tu 
lit,  ok  ur8u  aptr-reka  i  HloSuvik  vi6  Horn3  um  haustid;  [ok] 
brutu  J)ar  skipit.  M  bjo  fllugi  torvaldzson  f  jE6ey.  En  er  hann 
fr^tti  J^etta,  f6r  hann  heiman,  ok  {)eir  sjau.  Einarr  br66ir  hans  f6r 
me6  h6num ;  hann  var  J)d  J)rettdn  vetra,  ok  Grimr  H^3insson ; 
hann  kom  J)ar  af  hafi.  teir  f6ru  f4  Nor3rfjor3,  ok  J)a6an  til 
Kjarans-vikr.  Ma9r  J)eirra  einn  skeindisk  er  hann  skyldi  a  bak 
fara ;  brask 5  oxin  Tjald-sperra  a  hann ;  ok  var6  hann  eptir.  En 
fllugi  haf5i  J)a  oxina.  Olafr  Markiisson  var  meS  h6num,  Saurbae- 
ingr ;  var  hann  aetla8r  til  averka ;  J)vfat  hann  einn  haf5i  sdt  Gu8- 
mund.  En  er  J)eir  k6mu  f  Hlo3u-vik,  JmrkuSu  Austmenn  voru 
sina.  {>eir  GuSmundr  ok  Svarthof6i  v6ru  J)ar  hja.  En  er  J)eir  si 
manna-forina,  gengu  J)eir  til  bu6ar.  T6k  GuSmundr 6  vapn  sin  ok 
oxi.  Pa.  kalladi  SvarthofSi  hann  6r  bu6inni  er  hann  kenndi  flluga. 

1  fyrir  oss]  om.  B.  2  Helgi-setri,  B.  3  vi5  Horn]  add.  B.  *  i]  inn,  B. 

8  Thus ;  braaz,  B,  from  bregda  ;  not  brast.  c  Here  ends  the  fourteenth  vellum 

leaf. 

VOL.  I.  C  C 


386  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.233,234:  vi.  25.] 

Sn6ru  £eir  J>d  upp  til  sinna  manna.  i>eir  fllugi  renna  J>d  eptir 
J)eim.  GuSmundr  f6r  seint ;  ok  spuroi  Svarthofdi  hvdrt  her-fjoturr 
vaeri  d  h6num.  Hann  kva5  f>at  eigi.  I'd  kom  fllugi  at  * ;  ok  sne'rist 
GuSmundr  at  h<5num,  ok  hjoggusk  f>eir  f  m6t;  kom  hvdr  ox  i 
skapt  annarri.  Svarthofdi  vill  taka  flluga.  I'd  hj6  fllugi  f  hofud 
Guomundi,  ok  var  J)at  bana-sar.  M  k6mu  Austmenn  til,  ok  v6ru 
heldr  6svifrir2.  En  J>d  er  fllugi  sag8i  mala-efni  sfn,  svofSusk3 
Austmenn.  Snoru  J^eir  fllugi  J)d  f  brott.  SvarthofSa  IfkaSi  Ilia, 
er  hann  haf6i  svd  naer  borit ;  ok  var  hann  eingi  vin  flluga  siSan. 

149.  fcorleifr  I>6r6arson  bar  sakir  a  ]pa  [menn]  alia  er  verit  hofSu 
d  Baejar-fundi  me6  Sturlu;  het  hann  J)eim  afar-kostum  hvar  sem 
hann  kaemifz]  vi6.  ^eir  Snorri  ok  Oraekja  he'tu  h6num  sinu  Ii6i  til 
J)essa  mala.  I'eir  gor6u  ordsending  vestr  um  sveitir,  ok  stefndu 
ollum  monnum  vestan  f  Dali  J)eim  er  saettask  vildi  viQ  ]pa.  M  bj6 
Solveig  at  SauSafelli ;  ok  vildi  h6n  lidsinna  sinum  monnum,  ef  h6n 
maetti4.  I'eir  Snorri  f6ru  um  haustiQ  vestr  i  Dali  me6  flokk 
mikinn;  var  J)ar  I'orleifr,  ok  Oraekja,  ok  Klaengr  Bjarnarson;  en 
vestan  kom  Sturla  IJ6r6arson;  var  hann  fyrir  Saurbaeingum  ok 
Strendum,  okj)eir  GuSmundr  undan  Fjalli6;  ok  Asgrimr  BergJ)6rs- 
son,  hann  var  fyrir  Steingrfms-firSingum.  Or  flestum  sveitum 
k6mu  menn  vestan  at6,  nema  af  Rau6a-sandi,  ok  J)eir  er  Gisla 
hofdu  fylgt.  En  J)6  v6ru  J)essir  menn  fyrir  bondum  me3  Solveigu, 
sem  mi  v6ru  nefndir.  En  J>at  v6ru  Jpar  mala-lyktir,  at  Snorri 
skyldi  gora  einn,  ok  liika  upp  um  vdrit  eptir.  Undir  J)essa  saett 
skyldi  menn  kj6sa  sik  £»eir  er  J)at  vildu,  {)6tt  eigi  vaeri  J>ar.  Ok 
jdttu  J>vf  allir,  nema  Gisli  ok  hans  sveitungar.  £essum  gordum 
lauk  Snorri  upp  um  varit.  Hann  gor5i  d  hvern  J)eirra7,  er  vfg 
haf6i  vakit  f  Bae 8,  tfu  hundruS ;  en  fimm  hundru8  a  t>a,  er  menn 
hofdu  saert;  en  tvau  hundruQ9  d  J)d,  er  grj6ti  kostudu.  En  |>eir 
menn,  er  vetfangs-bjargir  hofSu  veitt,  skyldi  gjalda  fimm  aura  ok 
hundrud.  Gdkk  {>etta  gjald  um  allar  sveitir  vestr,  nema  Rau6a- 
sand.  Craekja  f6r  vestr  um  haustid  ;  ok  f6r  um  alia  Fjor6u,  ok 
lagdi  undir  sik  svd  sem  hann  hafdi  fyrr  haft.  En  J)d  er  hann  kom 
i  fsafjoro,  kom  Olafr  af  Steini  til  hans  ok  GuSriin  kona  hans.  M 
r^zk  ok  Svarthotfi  til  hans.  Dreif  J)d  mart  manna  at  h6num.  Sat 

1  Gu8mundr  f6r  seint  ok  spurfci  hvart  fjoturr  vzri  d  h6num  J>a  kom  Illugi  (!),  B. 
»  6svifrir]  B ;  6svifir,  Cd.       »  B  ;  svzfouz,  Cd.       *  ef  hon  mztti]  add.  B.       6  Felli, 
•  at]  add.  B.  i  J)eirra]  J>ann  mann,  B.          «  vakit  i  Bse]  B;  vegit,  Cd. 

9  hdlft  J>ri&ja  hundrad,  B. 


fSLENDINGA  SAGA,  149,  150.  387 

[II.  235  :  vi.  26.] 

hann  £ann  vetr  f  Stafaholti ;  ok  Iag5isk  £a  litt  d  me5  J)eim  f>orleifi, 
ok  hafdi  (5raekja  mjok  tekit  mal  Gisla  a  sik  um  haustid. — Nii  um 
varit  eptir  gordu  J)eir  Snorri  ok  forleifr  Gisla  sekjan  sk6garmann, 
ok  nokkura  menn  me9  honum.  Eptir  J>ingit  for  Snorri  vestr  undir 
Fjall *  ok  hadi  {)ar  fe'rans-doma  eptir  J)a  Gisla.  En  er  hann  kom 
aptr  til  Sau3afellz,  1/sti  Solveig  [yfir]  £>vi,  at  hon  setla8i  litan  um 
sumarit,  ok  daetr  hennar  ba3ar.  Jon,  son  hennar,  haf6i  farit  litan 
it  fyrra  sumarit,  ok  £6rarinn  Sveinsson  me8  honum.  Solveig  faer 
f  hendr  Snorra  buit  at  SauSafelli ;  en  hann  f£kk  Sturlu  fcordar-syni 
fraenda  sinum.  T6k  hann  vi9  biiinu,  ok  2  Bjarneyjum  ok  Skal- 
eyjum,  ok  Dranga-reka,  ok  fjortan  omogum.  Snorri  f<£kk  Sturlu  J>a 
{>ri6jung  Snorrunga-go5or8z.  En  Bo8varr  hafdi  a8r  fengit  honum 
inn  fj6r5a  hlut 3.  Oraekju  J)6tti  J)etta  mjok  i  moti  skapi  er  hann 
hafdi  eigi  vi8  ollu  tekit. 

150.  ^etta  sumar  kom  Eyvindr  brattr,  ok  Ami  oreida,  lit  me& 
br^fum  Hakonar  konungs.  Ok  var  J)eim  litt  upp  haldit.  Ok 
sog8u  ok  6fri6  J>ann,  er  verit  hafdi  um  vetrinn  1  Noregi,  ok  lat 
Skula  hertoga.  (3raekja  sat  mi  i  Stafaholti  um  vetrinn;  gazk 
Snorra  litt  at  kostnadi  J)eim  er  hann  haf8i  a  h^rads-monnum.  fa 
var  ok  all-fatt  me6  J)eim  forleifi  ok  Craekju.  Um  vdrit  hafdi 
SvarthofSi  fengit  Herdisar  d6ttur  Oddz  Alasonar;  ok  var  hann  a 
Eyri  me8  Steinunni  ok  Hrafni,  syni  hennar.  Hrafn  var  J)a  fimtan 
vetra.  fann  vetr,  er  Sturla  var  at  Saudafelli,  kom  Tumi  Sighvatz- 
son  norQan,  fyrst  til  SauSafellz  ok  si6an  i  Reykjaholt;  ok  t6k 
Snorri  vi6  J^eim.  forkell  drattar-hamarr  var  meS  honum  ok 
Hjalmr  Ofeigsson.  £eir  voru  i  Reykjaholti  um  vetrinn.  En  um 
vetrinn  eptir  J61  festi  Tumi  !>6n6i  Ormsdottur,  systur  Hallveigar ; 
skyldi  brii6laup  vera  f  Reykjaholti  um  varit.  M  v6ru  J)eir  J>ar  allir 
at  bo6inu 4,  6r3akja,  Sturla  ok  torleifr ;  ok  var  Snorri  til  allra  {)eirra 
vel.  En  hann  beiddi  Sturlu  f>a,  at  hann  skyldi  gefa  upp  SauSafell 
fyrir  Tuma ;  ok  var  J)at  J>a  ra6it.  feir  toludu  J)a  mart,  Orsekja  ok 
Snorri ;  en  (3raekja  var  J)a  far  til  Sturlu,  fraenda  sins,  ok  sva  for- 
leifs.  Craekja  f6r  vestr  til  Fjar8a  litlu  sidarr ;  ok  gisti  at  Saudafelli. 
En  jDeir  Sturla  satu  badir  i  Saelingsdals-tungu  hridfastir,  sumar- 
mala-helgi  J)rjar  naetr,  d  fjor8a  tigi  manna,  ok  var  J)a  fatt  me6 
t>eim.  F6r  Craekja  J>a8an  vestr  til  Flateyjar,  en  Sturla  a  Sta6arh61. 

1  Fell,  B.  2  ok]  B ;  i,  Cd.  3  inn  fjorda  hlut]  sinn  hluta,  B.  *  at 

bo&inu]  add.  B. 

CC  2 


388  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[11.236:  vi.  27.] 

6raekja  kaupir  pa  Flatey  at  f>6rdi  tiggja  ;  ok  gor8i  par  bu  d  ;  en 
fe'kk  !>6r6i  Laugar-dal  i  Talkna-firSi.  Eptir  pat  f6r  drsekja  vestr  i 
Fjor5u;  ok  fann  Einar  I>orvaldzson,  fraenda  sfnn,  ok  stefndi 
h6num1  raunar-stefnu,  um  pat,  hvart  hann  hef64  r&tar  heimilSir 
a  Sta6arh61s-landi  ok  Hvfta-dal,  Miila  ok  Kerfjalli  2,  fcverardal8, 
Eysteins-stodum,  Saurh61i.  T6k  Orsekja  heimildir  a  pessum  lond- 
um  af  Einari,  ef  h6num  baeri  4.  Hann  stefndi  malinu  til  torska- 
fjar6ar-pings  pd  er  fimm  vikur  vaeri  af  sumri.  Si'6an  l£t  hann  orS 
fara  um  alia  Fjor6u,  ok  stefndi  monnum  til  f>orska-fjar6ar-pings  pa 
er  fimm  vikur  era  af  sumri.  Kom  (Srsekja  par  pa  ok  Asgrfmr 
Bergp6rsson  ok  menn  6r  ollum  FjorSum.  ^ar  kom  fllugi  fcor- 
valdzson  me5  atjan  menn;  ok  var  hann  einn  s^r;  ok  ekkrmaeltusk 
peir  6raekja  vid  a  pinginu.  6raekja  haf6i  fram  landa-riptingar,  ok 
hafdi  fyrir-sogn  a  malinu  StarkaSr  Snorrason;  hann  var  sendr 
sunnan  fra  Snorra.  Sa  madr  reif6i  malit  er  Brandr  ruSt,  Sigmund- 
arson,  Isfir6ingr  forn.  £ar  daemdusk  Oraekju  londin  oil.  Einn 
ma6r  sat  i  domi  6r  Saurbse,  J6n  son  ^orbjarnar  smi6s  6r  Hold. 
Me6  peim  6raekju  ok  flluga  var  audsaer  fjandskapr  5,  en  Asgrfmr 
talaSi  mart  vid  ba6a  pa.  En  pat  var  or6  a,  at  (5raekja  gruna5i 
Illuga;  pviat  mjok  f6ru  menn  milli  peirra  Kolbeins  unga.  frotti 
(3raekju  sem  Illugi  mundi  par  hefjask  til  hof3ingja  f  fsafirSi,  ok 
hafa  par  til  styrk  Kolbeins.  J6n  Ofeigsson  var  par  a  pinginu  ; 
hann  maelti  sva  vi8  bu6u-nauta  sfna,  er  hann  he'lt  sveit  me6 
6raskju  :  '  Nu  munda  ek  stokkva  af  pinginu  ef  ek  aetta  flluga  hlut  ; 
pvfat  me'r  pykkir  haettlegt  um  he'rvist  hans.'  Ok  p6  skilSu  allir 
menn  vandrae6a-laust.  G^kk  Oraekja  a  Langhiif,  ok  f6r  vestr  til 
Flateyjar,  ok  pa8an  i  FjorSu  vestr. 

151.  I  penna  tfma  kom  norSan  fra  Kolbeins  6  Mor6r  Eireksson, 
ok  var  me8  flluga  um  vdrit.  GorSisk  fllugi  pa  vin-margr;  ok 
p^ddusk  fornir  f  sfirSingar  pd  mjok  til  hans,  vinir  fo5ur  hans.  M 
er  6raekja  var  i  FjorSum,  sendi  hann  menn  til  fsafjarckr,  ok  stefndi 
flluga  til  m6tz  vid  sik  f  Holt  f  Onundarfjor3  ;  ok  pangat  f6r 
fllugi  me6  nokkura  menn.  f>ar  var  Mor5r,  —  nfu  v6ru  peir.  f'a  er 
peir  k6mu  f  Holt,  spurSi  fllugi  Steind6r  prest,  hvat  6rsekja  mundi 
vilja  h6num.  '  Vit  fundumk/  segir  hann,  '  a  i'orska-fjardar-pingi, 
ok  tala6i  hann  pd  ekki  vid  mik.  Nu  veit  ek  eigi  hvat  hann  vill.' 


1  til,  add.  B.          »  fjverfelli,  B.          3  om   B  4  bzriz>  B>         5  f^ar-svipr,  B. 

•  Kolbeins]  B  ;  Cd.  dat. 


i24i.]  fSLENDINGA  SAGA,  151,  152.  389 

[II.  237  :  vi.  28.] 

Prestr  segir :  '  Hann  mun  nu  vilja,  at  JDit  eigisk  fleira  vi6V  '  Vera 
ma  J>at,'  segir  fllugi.  Eptir  J>at  koma  menn  J)eir  er1  segja,  at 
(5raekja  s^  kominn  vestan  um  hei6i.  fllugi  spur6i  hvat  manna  var 
meQ  h6num.  '  Sveit  bans/  segja  J)eir,  '  ok  J)eir  magar,  Svarthof6i, 
Hrafn  ok  Gisli.'  fllugi  svarar :  '  Nu  s^  ek,  er  ek  veit  manna- 
skipanina,  hvat  Oraekja  man  vilja/  Bad  hann  J>a  Steindor  prest, 
at  hann  vaeri  vi6  tal  J)eirra.  f>eir  voru  uti,  J)a  er  Oraekja  kom ;  ok 
var  J)ar  mart  manna  fyrir.  Oraekja  kalla8i  flluga  a  tal  viS  sik  ]pa  er 
hann  kom ;  ok  gengu  J>eir  allir  austr  me6  kirkju-garSi,  ok  nor6r 
um  J)a6an.  Oraekja  ba6  folkit  eigi  eptir  ganga.  f>eir  Steindorr 
prestr  ok  Gisli  af  Sandi  voru  eptir  i  kirkju 2 ;  en  |)eir  Oraekja  ok 
fllugi  gengu  fra  o6ru 3  f61kinu ;  ok  J)eir  me6  J)eim,  tdrarinn  staurr 
ok  Asgrfmr  baulu-fotr.  ^eir  hof6u  talat  a6r  um  daginn  J)rir. 
Oraekja  tok  J)a  til  flluga,  ok  maelti :  '  Nu  skal  launa  ]per  fjorraSin.' 
Hann  steig  fyrir  faetr  flluga,  ok  felldi  hann;  en  f'drarinn  va  at 
h6num.  Eptir  J)at  foru  flluga-menn  brott,  ok  eigi  orendi  fegnir. 
En  J>eir  [Oraekja]  voru  leystir.  Si5an  sa  prestr  fyrir  liki  flluga. 
En  Oraekja  for  at  orendum  sfnum  J)ar  um  Fjor6una. 

152.  M  er  Sturla  spurSi,  at  Sta6arholl  var  daemdr  undan  honum, 
for  hann  ut  undir  Fjall 4  til  GuSmundar,  ok  fann  JDar  Pal  prest,  er 
landit  atti ;  ok  gor3u  ]?eir  J)a  ra3  sin.  SpurSi  Pall,  ef  Sturla  vildi, 
at  jDeir  fyndi  (3raekju  ok  sem6i  vi6  hann,  ef  hann  vildi  nokkurs 
fyrir  unna.  Sturla  vildi  J)at  vist  eigi,  ef  Pali  Jpaetti  J)65  or^ttleg 
riptingin.  En  Pall  segir,  at  engi  vaeri  re'ttindi  i 6,  ef  jafnir  maelendr 
vaeri  at.  Sturla  vildi,  at  JDeir  haetti  a  t)at.  Pall  segir  fyrir,  hversu 
me3  malinu  skal  fara;  en  Sturla  t6k  J)a  malit  til  soknar  ok  til 
saettar.  Hann  f6r  J)a  til  Saurbaejar;  ok  stefndi  Joni  forbjarnar- 
syni  til  Al|)ingis  um  J)at,  at  hann  hef6i  daemt  olog  a  ^orska-fjarQar- 
J)ingi ;  ok  stefndi  til  rofs  dominum.  Eptir  J)at  rei6  Sturla  til  J)ings, 
— ok  t61f  v6ru  J)eir.  Samr  Palsson  kom  til  hans  me3  J)ri5ja 
mann,  ok  sendi  Pall  hann  til  Gizurar,  ok  kallaSi  hann  skyldi  at 
veita  at  malinu.  En 7  t>orvaldr  fa6r  hans  hafdi  6n^tta  gjof  J)a  er 
Einarr  forgilsson  haf5i  gefit  Kolfinnu,  dottur  smni  laun-getinni, 
undan  systrum  sfnum,  er  taka  attu;  en  torvaldr  rauf  gjofina  af 
hendi  Yngvildar  torgils  d6ttur,  magkonu  smnar.  Ketill  torlaksson 
veitti  Sturlu  at  malinu;  jpvfat  meQ  |)eim  Oraekju  haf6i  st6r-flla  farit, 


1  l)eir  er]  J>ar  ok,  B.  2  kirkju  gardi,  B.  3  o8ru]  add.  B.  *  Fell,  B. 

J>6]  add.  B.         6  i]  add.  B.         7  en]  er,  B  (er  Ingialldr  (!)  fadir  hans). 


39o  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  238 :  vi.  28.] 

er  J)eir  hof3u  fundisk  a  Kolbeins-stoSum  um  varit.  Sturla  haf5i 
fram  malit ;  ok  raufzk  domrinn.  En  mal  Jons  var  tekit  6r  d6mi ; 
J)vfat  Sturla  vildi  eigi  hann  saekja.  M  var  daemt  Sturlu  Sta5arh61s- 
land,  en  hverjum  annarra  f)at  er  hann  dtti.  Um  {)ingit  f6ru  orQ  d 
millum  {)eirra  Snorra  Sturlusonar  ok  Gizurar ;  var  til  ]pess  maelt,  at 
Snorri  skyldi  ri6a  til  JDings,  ok  hafa  Tuma  med  seV,  ok  sja  saett  ok 
fodur-baetr  h6num  til  handa.  Snorri  kom  a  {ring  til1  d6ma  med 
hundrad  manna.  En  daginn  eptir  rei6  Kolbeinn  ungi  a  J)ing  me6 
fimm  hundruQ  manna.  Vissu  £>eir  Snorri  ekki  van  til  J>ess ;  ok  gengu 
Jjeir  Snorri  J)d  ok  Tumi  til  kirkju,  ok  maeltusk  J)a6an  fyrir.  En 
menn  Snorra  v6ru  uti  fyrir  kirkju;  ok  g£kk  Sturla  J>a  til  jDeirra. 
Kolbeins-menn  f6m  66"fluga  um  vollinn,  ok  l&u  gifrlega.  En 
J)eir  Gizurr  ok  Kolbeinn  toludu  tveir  lengi;  en  ekki  var8  um 
saettirnar  Ieita6.  f>eir  Kolbeinn  t6ku  eigi  af  hestum  sinum;  ok 
ri3u  af  t>ingi  um  kveldit.  fa  g^kk  Gizurr  i  kirkju ;  ok  tala  jpeir 
lengi  ok  Snorri ;  ok  J)a  for  all-skipulega 2  me6  J)eim. 

Hallveig  husfreyja  haf6i  tekit  van-matt  mikinn  um  J)enna  tima, 
ok  la  h6n  f  rekkju  um  allt  J)ingit.  fcd  er  Snorri  rei6  af  J)ingi, 
fundusk  {)eir  Sturla  iVfSi-kjorrum3,  ok  talQi  Snorri  heldr  d  hann ;  ok 
kalladi  hann  vilja  deila  vi3  fraendr  sina  um  hluti  annarra  manna  at 
6synju.  H  er  Sturla  kom  vestr  f  Grisar-tungu,  k6mu  f  mot  honum 
huskarlar  hans  tveir ;  Snorri  Steinsson  ok  Halld6rr  geitungr  forckr- 
son.  Peir  sog3u  at  (5rsekja  var  kominn  vestan  til  Saurbsejar  med 
dtta  tigi  manna  ok  aetlaQi  at  setjask  a  Sta8arhol.  Sturla  rei3  f>a  lit 
yfir  fjall  til  Hraundals  ok  JjaSan  d  Kolbeins-staQi.  Senda  J)eir 
Ketill  J)d  mann  til  StaSar,  ok  fundusk  J>eir  BoSvarr  J)a  i  Sk6gar- 
nesi.  R^3u  J)eir  J)at  {>d  at  samna  Ii6i,  ok  skyldi  £eir  finnask  at 
Rau5a-mel  tveim  n6ttum  sidarr.  Kom  J>ar  J)a  saman  d  J)ri6ja 
hundraSi  manna.  H  kom  J>ar  frd  Orsekju  Asgrfmr  BergJ)6rsson, 
ok  t>eir  J)rfr;  ok  leitaSi  hann  um  saettir.  En  baendr  v6ru  svd 
dkafir,— Snorri  6r  Sk6gar-nesi  ok  J)eir  er  hraktir  hof5u  vent  f 
Bjarnarhafnar-for, — at  J)eir  vilja  eigi  annat  en  fara  til  m6tz  vid 
Craekju ;  ok  mdttu  J)eir  Asgrfmr  ongum  flutningum  d  koma ;  ok 
ri5u  brott  vi6  J>at  til  m6tz  vi8  6raekju,  ok  sog6u  hvat  tftt  var,  ok 
hve'  dkafir  baendr  v6ru.  l>eir  Bodvarr  ridu  inn  til  Dala,  ok  ri5u  d 
holtid  fyrir  sunnan  Haukadals-a  nidr  frd  Harra-stoSum.  6raekja 

1  til]  um  doma,  B  (better?).  »  all-skipulega]  B.  8  Thus  B ;  Vedi- 

kerum,  Cd. 


1 24i.]  fSLENDINGA  SAGA,  153.  391 

[II.  239,  240 :  vi.  28-30.] 

var  J>a  kominn  vestan  i  Hvamms-sveit ;  ok  foru  J>a  menn  meQal 
JDeirra;  ok  voru  grid  sett.  I?eir  fundusk  a  Kambs-nesi  tuttugu 
menn  hvarir.  En  er  J)eir  fundusk,  tok  (5raekja  til  or6a;  hann 
maelti  til  Sturlu :  '  Hvart  er  J>at  satt,  fraendi,  at  JDU  vill  eigi  ssettask 
vid  mik,  ef  ek  kalla  til  StaSarhols  ? '  '  Satt  er  ]pat,'  segir  Sturla,  '  at 
ek  vil  hann  eigi  lata.'  *  M  vil  ek  nii  handsala  JDe'r '  [sagQi  Oraekja] 
'  allar  ]paer  heimilSir  er  ek  hefi  a ;  ok  vil  ek  at  ]pu  seVt  mi  slikr  vin 
minn  ok  fraendi  sem  ]?a  er  bezt  var  me6  okkr.  En  J>at  er  dag- 
sanna,  at  faSir  minn  J>arf  eigi  mdr  at  skipa  a6rar  stadfestur  en  ]pa 
er  me'r  var  i  fyrstu  aetlu6.  Vil  ek  JDar  yQvarn  styrk  til  hafa  fraenda 
minna,  at  ek  halda  hlut  minum  f  Borgarfir6i,  hverir  sem  til  m6tz 
eru/  Eptir  J)at  handsalar  Oraekja  Sturlu  allar  heimildir  J)aer  er 
hann  J)6ttisk  eiga  a  Sta5arhols-landi. 

Snorri  prestr  Narfason  hafdi  ]pau  or9  sent  Sturlu  magi  sinum, — 
Sturla  atti  br65ur-dottur  hans, — at  hann  skyldi  raQa  fyrir  Reykja- 
h61um  J)au  misseri,  hvart  hann  vildi  biia  J>ar  sjalfr  e9r  fa  (3raekju, 
ef  {)at  vaeri  til  greizlu  me5  J)eim.  Ok  J)vi  f6kk  hann1  (3raekju 
H61a-land  til  abii9ar  J)au  misseri.  Ok  skilc^u  J)eir  fraendr  J)a  me6 
vinattu ;  ok  gor6i  Oraekja  J)a  bu  a  Holum.  feir  Sturla  ok  BoSvarr 
ski!3u  1  Dolum ;  ok  for  Sturla  heim  a  Sta3arh61 ;  hof3u  J)eir  (3raekja 
J)ar  drepit  tvaer  k^r,  en  gort  ongar  aSrar  6spek3ir. 

153.  Um  sumarit  Jakobs-messu  andaSisk  Hallveig  Ormsd6ttir  i 
Reykjaholti;  ok  J)6tti  Snorra  J)at  all-mikill  skaSi,  sem  var2.  M 
kom  ok  skip  i  Hnitafjord  naer  OlaFs-messii;  ok  v6ru  J)eir  st^ri- 
menn,  ^orfinnr  fingr3,  ok  Arnbjorn  saltey9a;  hof6u  Jpeir  gaezku 
mikla  a  skipi.  M  er  J)eir  brae5r,  Klaengr  ok  Ormr,  spur3u  lat 
m63ur  sfnnar,  ri3u  J)eir  vestr  i  Reykjaholt  me3  sveit  manna.  Var 
me5  t>eim  I>orgeirr  or  Hold  ok  fleiri  baendr.  En  er  £>eir  tolu3u  um 
fjaf-skipti,  J)6tti  sinn  veg  hvarum.  ^ottusk  J)eir  eiga  f£  allt  at 
helmingi.  En  Snorri  kalla6i  Blaskoga-heiSi  ra6a  eiga;  kalladi 
ok  BessastaSi  af  sinni  eigu  keypta.  Hann  vildi  ok  eigi  staSina  f 
skipti  leggja,  Reykjaholt  ok  Stafaholt.  En  J>eir  skiptu  gripum  ok 
b6kum.  En  um  lond  var  eigi4  greitt.  Ok  J)6tti  mjok  sinn  veg 
hvarum.  RiSu  JDeir  braeSr  brott;  en  Iog5u  eptir  gripina  i  Bae. 
i*eir  fundu  Gizur  er  ]peir  k6mu  su3r ;  ok  kallaSi  hann  {>at  6fallit,  at 
jpeir  hefSi  eigi  r^tt  skipti  af  Snorra ;  ok  le*zk  J)ar  til  vilja  veita  J>eim 
sinn  styrk. 

1  hann]  Sturla,  B.  a  sem  h6num  var,  B.  8  fingr]  fipr,  B.  4  vard 

ekki,  B. 


392  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  240,  241 :  vi.  30.] 

154.  <5raekja  sat  a  Reykjah61um  um  sumarit,  ok  J)6ttisk  hafa 
J>aer  fre'ttir  6r  fsafirSi,  at  baendr  mundu  vera  6vinir  bans  sem 
mestir,  J>eir  er  verit  hcfdu  fraendr  e8r  vinir  flluga.  Var  mest 
fyrir  hafdr  !>6r8r  Heinreksson  ok  Hjalms-synir,  Atli  ok  f>orm63r, 
synir  Valgerdar  i  Ogri ;  ok  GleiSungar :  P&r  Sveinsson  ok  fcor- 
bjb'rn  haseti.  Crsekja  rei8  vestr,  ok  hafdi  d  t>ridja  tigi  manna; 
hann  aetladi  at  taka  P6rb  Heinreksson.  f>eir  k6mu  f  Reykjar-fjord 
i  losing.  f>6r5r  hafdi  litt  sofit ;  ok  var  hann  genginn  lit  til  hlo8u 
J>a  er  J>eir  ri6u  at  baenum.  f>eir  t6ku  hiisin  ok  gengu  inn.  En 
J6n  svarta-kanpi  var  a  hiisum ;  hann  sa,  at  ma6r  hlj6p  lit l  hlo3u- 
vindauga  upp  f  fjallit  ok  a  hamrana ;  ok  sagcH  hann  J)eim  eigi  fyrr 
en  ma8rinn  var  horfmn.  En  er  J>eir  vissu  at  hann  var  i  brottu, 
J^6ttusk  J)eir  vita  at  hann  mundi  gora  o8rum  monnum  njosn,  J>eim 
er  J)eir  vildu  finna ;  ok  riSu  J)eir  J>a  heim  a  H61a.  En  J>eir  somnuQ- 
usk  saman  f sfirdingarnir,  ok  f6ru  nor8r  til  Kolbeins  nfu  saman ; 
ok  t6k  Kolbeinn  vid  {)eim.  Eptir  £>at  sendir  Kolbeinn  or6  (Sraekju, 
at  J)eir  skyldi  finnask  i  Mi3fir6i.  Ok  er  Orsekju  k6mu  J)essi  or5, 
rei6  hann  su6r  i  Saurbae ;  ok  ri9u  J>eir  Sturla  ba6ir  nordr  til  skips  f 
Hriitafjord,  ok  aetlu3u  t>a6an  til  m6tz  vi3  Kolbein.*  ta  spurSu  J)eir 
Jsar  andlat  Orms  Svinfellings.  M  kom  ok  ma8r  me6  br^fi  fra 
Kolbeins ;  ok  var  J)ar  be8it  fyrir  Vestfir6ingum,  at  6raekja  skyldi 
selja  {)eim  gri6;  ok  skyldu  J)eir  fara  heim  vestr;  en  J>eir  Orsekja 
ok  Kolbeinn  skyldi  semja  mal  J^eirra  J)a  er  J)eir  fyndisk.  Kolbeinn 
l^zk  {)a  eigi  t6m  at  eiga,  at  rf5a  til  m6tz  vi3  <5raekju  at  sinni.  ^a 
k6mu  t>eim  6raskju  or6  sunnan  fra  Sau8afelli,  at  Snorri  Sturluson 
var  J)ar  kominn,  ok  vildi  finna  6rsekju.  Ri6u  J)eir  J>a  su6r  JDangat, 
ok  var  Snorri  inn  katasti.  Tolu8u  t>eir  i  Litlu-stofu,  Snorri,  Oraekja 
ok  Sturla;  en  Tumi  skenkti.  £ar  var  bj6rr  heim  borinn2  fra 
skipinu.  Snorri  segir  fra  skiptum  Jjeirra,  ok  sona  Hallveigar. 
Hann  haf3i  J)ar  ok  breT,  er  Oddr  Sveinbjarnarson  a3  Alptanesi 
hafdi  sent  h6num;  var  ]par  d  stafkarla-letr,  ok  fengu  f>eir*  eigi 
lesit;  en  sva  J)6tti  J>eim  sem  vorun  nokkur  vaeri  a  J)vf6.  Snorri 
l^zk  ilia  triia  Sunnlendingum ;  '  En  J>6  mun  ek  su8r  fara  fyrst,  ok 
skipa  til  biia  mfnna/  sagdi  hann,  « ok 6  fara  {>a  vestr ;  en  vera  t>a 
hrfdum  a  H61um,  en  stundum  i  Saurbse.'  Mart  var  J)ar  talad.  Ok 
ridu  {)eir  allir  samt  inn  f  Hjardarholt.  En  ]?a6an  reid  Snorri  su8r, 
en  J>eir  vestr. 

1  f,  add.  Cd.  3  borinn]  kominn,  B.  a  4]  af>  E  «  jjeir-j  add>  B> 

5  vzri  4  l>vi]  mundi  a  vera,  B.        6  sag6i  hann,  ok]  add.  B. 


i24i.]  fSLENDINGA  SAGA,  154-157.  393 

[11.242:  vi.3i.] 

155.  f>eir  Kolbeinn  ok  Gizurr  fundusk  i  penna  tima  a  Kili,  ok 
gor6u  ra3  sin,  pau  er  si9an  komu  fram.     fcetta  sumar  var  veginn 
Kolr  inn  au6gi ;  Ami,  er  beiskr  var  kallaSr,  va  hann.     Arni  hljop 
si'6an  til  Gizurar,  ok  tok  hann  vi6  honum. — M  er  Gizurr  kom  af 
Kili  stefndi  hann  mb'nnum  at  se*r ;  voru  peir  par  brae9r,  Klaengr  ok 
Ormr,  Loptr  biskupsson,  Arni  oreida.     He'lt  hann  pa  upp  breTum 
peim  er  peir  Eyvindr  ok  Arni  hofSu  lit  haft.     Var  pat  par  a,  at 
Gizurr  skyldi  lata  Snorra  fara  litan,  hvart  er  honum  potti  Ijuft  e5r 
leitt,  e5r  drepa  hann  at  oSrum  kosti,  fyrir  pat  er  hann  haf5i  farit 
lit  i  banni  konungs.     KallaSi  konungr  Snorra  Iandra6a-mann  vi5 
sik.     Sag9i  Gizurr,  at  hann  vildi  me6  ongu  moti  brjota  konungs- 
breT;  en  l^zk  vita,  at  Snorri  mundi  eigi  onauSigr  fara  litan;  le"zk 
Gizurr  J)a  vilja  fara  til  at  taka  Snorra.     Ormr  vildi  eigi  vera  viQ 
£essi  ra9  ;  ok  rei6  hann  heim  a  Brei3a-bolsta5.     En  Gizurr  dro  J)a 
Ii6  saman,  ok  sendir  J)a  brae5r  vestr  til  BorgarfjarSar  a  nj6sn,  Arna 
beisk  ok  Svart.     Hann  reid  me9  sjau  tigi  manna  fra  Ii6inu.     En 
Lopt  biskupsson  1&  hann  vera  fyrir  JDvi  H6i  er  sfSast l  f6r.    Klsengr 
rei9  a  Kjalarnes  eptir  H6i,  ok  sva  upp  f  hdra6. 

156.  Gizurr  kom  i  Reykjaholt  um  nottina  eptir  Mauritius-messu. 
Brutu  f>eir  upp  skemmuna,  er  Snorri  svaf  i.     En  hann  hljop  upp, 
ok  or  skemmunni,  ok  inn  Litlu-hus 2  er  voru  vi5  skemmuna.    Fann 
hann  J>ar  Arnbjorn  prest,  ok  tala6i  vi3  hann.     Re'Su  t>eir  J>at,  at 
Snorri  g^kk  i  kjallarann  er  var  undir  loptinu  par  i  husunum.     f'eir 
Gizurr  foru  at  leita  hans  um  husin.     ta  fann  Gizurr  Arnbjorn 
prest,  ok  spurSi  hvar  Snorri  vaeri.     Hann  l^zk  eigi  vita.     Gizurr 
kva3  pa  eigi  mega  ssettask,  ef  ]peir  finnask 3  eigi.     Prestr  segir,  at 
vera  maetti  hann  fyndisk 4,  ef  honum  vaeri  griSum  heiti3.     Eptir  pat 
ur5u  peir  varir  vi3  hvar  Snorri  var.     Ok  gengu  fimm  f  kjallarann : 
Markiis  Mar3arson,  Simon  kmitr,  Arni  beiskr,  £orsteinn  GuSina- 
son,  f>6rarinn  Asgrimsson.     Simon  ba5  Arna  hoggva  hann.     '  Eigi 
skal  hoggva  !'  segir  Snorri.    '  Hogg  pii!'  segir  Simon.    'Eigi  skal 
hoggva  ! '  segir  Snorri.     Eptir  pat  veitti  Ami  h6num  bana-sar ;  ok 
baSir  peir  f>orsteinn  unnu  a  h6num. 

157.  Um  daginn  eptir  k6mu  peir  Loptr,  Klaengr,  ok  Arni 5  me3 
flokkinn.    fegar  daginn  eptir  ge"kk  nj6sn  vestr  i  Dali  til  Tuma ;  ok 
f6r  hann  pegar  inn  i  Hvamm,  ok  f6r  pa3an  lit  i  Hrappsey,  en 


1  siSarr,  B.          2  ok  i  bin  litlu  hiisin,  B.          3  fyndisk,  B.         *  Prestr  kva&  vera 
mega  at  hann  fyndisk,  B.         5  ok  Arni]  om.  B. 


394  STURLUNGA  SAGA.     VIL  [A.D. 

[11.243:  vi.  31.] 

Svertingr  sendi  Steinar  son  sfnn  vestr  til  Sturlu.  En  hann  gor8i 
Orsekju  nj6sn;  ok  f6r  hann  vestan,  ok  fundusk  J)eir  Sturla  £ 
Tjalda-nesi.  I'd  spurSu  J>eir,  at  Kolbeinn  var  kominn  norQan  i 
Dali,  ok  var  at  Kvenna-brekku  me3  ftfju1  hundruQ  manna.  Le't 
Orsekja  {)a  eptir  Langhuf  f  Salt-h61mum ;  skyldi  Sturla  J)ar  d 
ganga,  ef  hann  J)yrfti ;  en  Sturla  skyldi  lata  hest-vord  halda  d  hvdrri- 
tveggi  hei3i  me5an  flokkrinn  vaeri  f  Dolum.  Gizurr  rei3  vestr  f 
m6tz  vi5  Kolbein  me6  flokkinn;  ok  sendu  ]?eir  or5  BoSvari  til 
Stadar,  at  hann  faeri  a  fund  J)eirra.  En  er  hann  kom,  var  J)at 
rdSit,  at  BoSvarr  skyldi  taka  viQ  bui  at  SauSafelli,  ok  sitja  ]Dar  um 
vetrinn,  ok  halda  nj6snum  fyrir  JDeim  Gizuri  til  Oraekju  ok  Jjeirra 
sem  h6num  veitti.  En  J>eir  skyldi  vera  i  gislingu  me8  Gizuri, 
f'orgils  skarSi  son  BoSvars,  ok  Guthormr  br65ir  hans.  F6ru  ^eir 
Kolbeinn  J>a  nor3r,  en  Gizurr  f6r  su5r.  Var  J)at  ra3  gort,  at 
Klaengr  skyldi  eiga  bii  i  Reykjaholti.  Gizurr  sendi  or6  Solmundi 
ok  J>eim  Helgu,  at  J>au  skyldi  finna  hann.  En  er  ]pau  k6mu  f 
Reykjaholt,  v6ru  menn  settir  J>ar2  at  telja  um  fyrir  J)eim  at  jpau 
skyldi  handsala  Gizuri  arf  Snorra.  Var  ]pat  talt3,  at  J)au  mundu 
eingi  r^ttindi  fa  af  Oraekju ;  en  Hallveigar-synir  mundu  J)eim  verSa 
har5ir  i  skiptum.  Kom  J)vf  sva,  at  ]pau  handsoluSu  Gizuri  arfinn 
[Snorra].  Egill  skyldi  hafa  af  eigi  minna  en  tvau  hundrud  hun- 
dra6a,  en  Gy5a  heiman-fylgju  sem  h6n  J)urfti.  f*au  hofSu  handsalat 
dSr  Sturlu  Sveinssyni  f^it  til  varuSar.  Gizurr  for  J)a  heim  su5r ;  en 
Klaengr  ut  i  Brautar-holt,  ok  skipaSi  menn  fyrir  bu  i  Reykjaholti. 
Kolbeinn  for  nor5r  6r  Dolum.  BoSvarr  fann  Sturlu,  br66ur  sfnn, 
f  Hjar6arholti,  ok  lagSisk  litt  d  med  J>eim.  i»6tti  Sturlu  undarlegt, 
at  hann  haf5i  f  6r6a  J)ann  gengit,  at  halda  nj6snum  fyrir  Gizur. 
En  hann  Jx5ttisk  eigi  einn  hafa  vi3  maelzk,  er  ]Deir  Gizurr  ok  Kol- 
beinn satu  ba6ir  um  hann,  en  ongir  a6rir  til  motmaela.  Oraekja 
var  r^ttr  a5ili  eptir  fodur  sfnn,  at  J)eim  logum  sem  J)d  v6ru4  d 
landi  h^r.  En  h6num  v6ru  engin  bo6  bo3in.  Ok  leid  svd  fram 
til  J61a-f6stu ;  en  ]pd  f6r  Oraekja  f  FjorSu  vestr.  Hann  kom  vestan 
til  Saurbaejar  at  Thomas-messu,  ok  haf6i  naer  J)rju  hundru3  manna. 
I'ar  var  med  h6num  Gfsli  af  Sandi,  Asgrfmr  BergJ)6rsson,  Vigfuss 
Gunnsteinsson,  ok  flestir  inir  betri  baendr  6r  FjorSum.  i>eir  Oraekja 
ok  Sturla  f6ru  af  Sta9arh61i  daginn  eptir  Thomas-messu,  fyrst  i 
Hjarfiarholt.  f>a8an  f6ru  synir  Dufguss,  ok  k<5mu  til  Sau3afellz 

1  fjiigur,  B.          3  l>ar]  til  J>ess,  B.  » tala»,  B.  *  voru]  gengu,  B. 


1 24 1.]  fSLENDINGA  SAGA,  158.  395 

[II.  244:  vi.  32.] 

um  n6ttina ;  ok  hof6u  peir  BoSvarr  se't  H3it,  ok  v6ru  par  vigasar 
f  durum,  ok  mart  manna  fyrir.  Rei6  Sturla  at  durum,  ok  toludusk 
peir  vi6  brae5r.  Lauk  sva  peirra  tali,  at  BoSvarr  ge"kk  ut  til 
(Sraekju;  ok  lagSisk  vel  a  me5  peim.  Gengu  peir  inn,  ok  log- 
3usk  til  svefns;  ok  foru  pa3an  eigi  fyrr  en  peir  voru  mettir;  ok 
par  i  Dolum  atu  peir  natt-ver6  £orlaks-messu 1. 

158.  Atfanga-dag  J61a  ri6u  peir  um  Bratta-brekku,  ok  k6mu  er 
rokvit  var  i  Nor5rar-dal.  RiSu  peir  pa  fra,  Oraekja  ok  Sturla,  me& 
atta  tigi  manna ;  en  63ru  liSi  stefndu  peir  til  Bruar  [til]  motz  vid 
sik.  ^eir  ri6u  i  SiSu-mula,  ok  spurSu  J)ar  til  sannz,  at  Klaengr  var 
i  Reykjaholti.  Haf6i  hann  J)ar  komit  fyrir  forlaks-messu ;  haf6i 
hann  haft  utan  a  fjorQa  tigi  manna.  Var  l?ar  Ko6ran  SvarthofSa 
son,  jok  fleiri  baendr  af  Nesjum ;  J)ar  var  ok  mart  he'raSs-manna 
fyrir,  sva  at  allz  var  nser  atta  tigum.  I?ar  var  virki  oruggt  um 
baeinn  i  Reykjaholti,  er  Snorri  l^t  gora.  ^eir  Klaengr  hofdu  hest- 
vor5  vi3  Brii,  ok  oil  voS  a  Hvfta  nema  Steins-vad ;  {>ar  haf5i  eigi 
geymt  verit.  En  {>eir  (5raekja  ri5u  J)at  va6it.  Ok  hof6u  stiga  fra 
Skaney  en  annan  af  Grims-st66um.  Vakat  var  f  Reykjaholti,  ok 
sa  J)eir,  er  J)eir2  mattu,  reidina,  ok  vokdu  J)a  menn  upp.  En 
Oraekju  bar  skjott  at.  Ok  ri6u  J)eir  6raekja  f  kirkju-gar6,  ok  settu 
stiga  vi9  dyrr 3  J3aer  er  {>ar  voru.  En  Sturla  reiS  til  dura  J>eirra  er  til 
laugar  v6ru,  ok  settu  J)eir  J)ar  stiga  vi5 ;  ok  gengu  J)eir  par  upp 
fylg6ar-menn  hans ;  ok  k6mu  J>eir  jafn-snemma  at  upp-gangnum  * 
f  virkit,  Ingjaldr  Geirmundarson  ok  Klaengs-menn  J>eir  er  lit  aet- 
Iu3u.  LagSi  Ingjaldr5  til  J)ess  er  fyrst  g^kk,  ok  hrokk  sa  inn  f 
hiisin,  ok  leituQu  J)eir  sf5an  ekki  litgongu.  Foru  peir  Sturla  J)d 
upp  a  hiisin,  ok  sa  inn 6  i  Ij6rana.  Hof3u  J)eir  Klaengr  J)a  vdpn 
sin,  ok  gengu  um  skalann.  Kom  J>a  Oraekja  a  skalann,  ok  bad  J)a 
upp  gefask,  ok  leggja  vdpnin.  En  J>eir  ba3u  £>eim7  gri6a.  En 
Craekja  kva6  pa  grid  skyldu  hafa  pann  inn  helga  dag,  er  yfir  pa 
var  pa  kominn.  Gafu  peir  upp  vornina.  En  h^ra6s-menn  gengu 
pa  til  gri5a,  Eirekr  birkibeinn  f  fyrra  lagi.  Gengu  peir  pa  inn 
6raekju-menn,  en  Klaengr  var  faerdr  f  lopt  [pat],  er  var  yfir  kjallara 
peim,  er  Snorri  l^zk  f.  Var  pa  farit  til  ti'5a;  en  pa  drifu  menn 
peirra  (Sraekju  at  allan  daginn.  f'ar  kom  ok  um  daginn  Borkr 
Ormsson  6r  !>ingnesi;  hafdi  Bodvarr  er  Bae  sent  hann,  ok  ba6 

1  B  here  transposes  the  sentences.  a  J>eir]  add.  B  :  ok  sa  J>eir  J>egar  reiSina  er 
J>eir  mattu.  3  kirkju  dyrr(l),  B.  *  upp-gongunni,  B.  *  Ingjaldr]  B;  hann, 
Cd.  6  inn]  B ;  menn,  Cd.  7  peim]  set,  B. 


396  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  245  :  vi.  33.]  ' 

hann  Klaengi  grida ;  sagdi  i'orleifi  pat  ok  mundu  ok  [pykkja]  gort 
til  skaps  sins,  ef  hann  aetladi  par  til  nokkurrar  Ii6veizlu  er  hann 
var.  (5r3ekja  var3  far  vi3  pat ;  en  Sturla  ba9  hann l  at  BoSvarr 
kaemi  til ;  ok  segir,  at  menn  mundu  pa  me3  h6num  bei6a  Klaengi 
gri6a,  ef  hann  vildi  fyrir  bindask.  En  er  peir  6raekja  ok  hans 
menn  toludusk  vi3  um  malit  Klaengs,  dr6  h6num  pat  mest  til 
dauda,  at  peim  p6tti  ekki  ver5a  orendi  sitt,  ef  Klaengr2  raekisk 
undan,  sva  flla  sem  peir  v6ru  beiddir.  Annan  dag  J61a,  pa  er  6ttu- 
songr  var  sunginn,  1&  Oraekja  kalla  Klaeng  lit ;  ok  gengu  peir  su3r 
um  hus.  Kvaddi  Oraekja  pa  til  Odd  sjaraf 3  at  vega  at  h6num. 
BaSu  menn  pa  enn  h6num  griSa,  ok  mest  Asgrfmr  Bergp6rsson  ; 
ok  tjadi  pa  ekki ;  ok  \6zk  hann  par,  ok  var5  all-drengilega  vi9.  I>d 
var  Sturla  genginn  til  messu  er  honum  var  sagt  lat  Klaengs.  Menn 
hans  unnu  likinu,  ok  var  hann  jar5a6r  pri6ja  dag  J61a.  Craekja 
l^t  fara  um  he'ra8  allt  at  samna  Ii3i.  fceir  fengu  ok  tekit  tvennar 
nj6snir  Gizurar.  Hdldu  peir  (3raekja  pa  a  biinaSi  sfnum  ok  setluSu 
suQr  at  Gizuri.  6raekja  gaf  grid  monnum  Klaengs  ollum ;  en  vapn 
peirra  v6ru  tekin  flestra.  Hann  spur6i  KoSran  SvarthofSason,  ef 
hann  vildi  fara  me9  h6num ;  en  hann  neitti  pvi.  M  var  Ieita5  vi6 
^drS,  son  ^orsteins  a  Hvalsnesi,  at  hann  faeri ;  ok  jataSi  hann  me5 
ra3i  Dufgus-sona,  fraenda  sinna.  Asgrimr  var  sjukr  mjok;  vildi 
hann  ok  eigi  fara;  kalladi  Oraekju  litils  hafa  virt  or8  sfn  um 
griSa-gjof  vid  Klaeng.  Ok  f6r  hann  vestr,  ok  flestir  hans  menn. 
Klaengs-manna  var  geymt  par  eptir  f  Reykjaholti.  ^eir  Oraekja 
f6ru  6r  Reykjaholti  s^tta  dag  J61a,  fyrst  ofan  til  Baejar;  ok  tedi 
BoSvarr  peim  vapna  margra.  F6ru  peir  upp  f  Reykjadal  um 
kveldit.  Sjaunda  dag  foru  peir  su3r  Gagn-hei9i,  ok  hof6u  fimm 
hundruS  manna.  I'eir  Craekja  ok  Sturla  f6ru  a  frngvoll  me5  sinar 
sveitir ;  en  annat  Ii3  for  a  Karasta3i  ok  Brusasta6i.  I'eir  hofSu  pa" 
ongar  fr^ttir  sannlegar  sunnan. 

159.  Gizurr  sat  f  Tungu  um  vetrinn.  Hann  haf6i  fjolmennt.  Hann 
hafdi  boSit  til  vinum  sfnum  at  inum  Atta  degi.  f>ar  var  mjo6r 
blandinn  ok  mungdt  heitt.  f>ar  var  6lafr  Svartzson,  ok  {>orkell 
son  {>orsteins  fra  H61um,  Bersi  hvfti,  Gizurr  gla64,  ok  enn  fleiri  vinir 
hans  6r  Hruna-manna-hrepp  ok  Biskups-tungum.  Hann  var  varr 
um  sik,  ok  hafdi  vorSu  mikla.  f>eim  p6tti  undarlegt,  er  nj6snar- 
menn  hans  k6mu  eigi  [aptr],  peir  er  hann  hafdi  sent  til  Borgar- 

1  hann,  i.  e.  Bork]  om.  B.        2  Klaengr]  Gizur  (!),  B.        8  sjaraf]  Starrason,  B. 


i24i,  I242-]  fSLENDINGA  SAGA,  159.  397 

[11.246:  vi.  33-] 

fjar6ar.     f>ar  var  al^3u-drykkja  inn  Atta  aptan  Jola,  ok  seti5  £6 

skamma  hri3.     Varx  ]par  naer  atta  'tigum  vfgra  manna.     En  J>a  er 

menn  k6mu  6r  ba6i  um  kveldit,  \4t  Gizurr  bera  inn  vapn  allra 

manna  f  skala,  ok  leggja  hja  hvers  mannz  rumi.     Ok  er  hann  kom 

6r  baSi,  for  hann  i  klae6i  sin,  ok  l£t  sauma  at  hondum  seV.     LagS- 

isk  vi8  J)at  ni6r.     Hann  la  i  lok-hvilu.     Ok  er  hann  haf6i  skamma 

stund  i  hvilu  verit,  kemr  £orsteinn  langr ;  ok  gengr  i  skalann,  ok  til 

lok-hvilu,  ok  bidr  upp  luka.     Ok  var  sva  gort.     Heilsa6i  Gizurr 

h6num  ok  spurSi  tidenda.     Hann  segir  honum  vig  Klaengs,  me3 

peim  atburSum  sem  verit  hofchi;    ok  hann   segir  at  Oraekju   s6 

vestan  van  me3  miklu  H5i  a  hendr  honum.     Gizurr  segir  mi  i 

havaSa  J)essor  ti6endi,  ok  bi6r  menn  upp  standa  ok  klaeQask ;  ok 

vapnask  sem  hvatlegast.     Ok  eptir  J)at  ganga  allir  menn  ut.     Ok 

er  mi  J>at  ra6s  tekit,  at  Gizurr  ferr  ]pegar  i  Skalaholt  me6  JDVI'  Ii6i 

er  J>ar  var,  en  setr  eptir  i  Tungu  nokkura  menn  at  bera  i  kirkju 

gripi  sina  ok  allt  J)at  er  laust  var.     Skulu  ]peir  ok  sva  fylgja  [I'oru] 

m66ur  hans  i  Skalaholt  um  morguninn;  en  Hall,  son  sinn,  niu 

vetra  gamlan,  hafdi  hann  med  s^r.     Gizurr  kom  i  Skalaholt  fyrir 

miSja  nott.     Gekk  hann  ]pa  J>egar  at  finna  herra  Sigvar6  biskup ; 

en  1&  menn  sina  bi6a  sin  i  kirkju-gar6i.     Biskup  var  sofnadr,  ok 

vaknar  jpegar  er  Gizurr  g£kk  at  hvilunni.     Gizurr  kvaddi  hann,  ok 

segir  honum  slik  tiSendi  oil  er  hann  hafSi  spurt;  le"zk  mi  {)urfa 

traust 1  biskups  ok  ra5a  hans.     Biskup  bi6r  hann  vel  kominn  ok 

alia  hans  menn ;  l^tzk  veita  skyldu  allt  slikt  traust  sem  hann  ma. 

Er   Gizurr  J)ar  um  ndttina.     i'egar  um  morguninn,  er  lokit  var 

morgin-ti5um,  ganga  J)eir  a  tal,  Gizurr  ok  biskup  ok  Loptr  biskups- 

son.     Tala  mi  me3  ser  um  ra6a-g6r3ir.     Er  mi  J^at  til  ra6s  tekit, 

at  f>orleifr  hreimr,  systur-son  Gizurar,  var  sendr  at  draga  118  saman 

um  Grims-nes  ok  Olfus.     f  Floa  ofan  var  sendr  Torfi  prestr,  at 

draga  J)a8an  slikt  er  fengisk.     Um  alia  Hreppa  v6ru  menn  sendir 

at  stefna  Ii6i  til  motz  vi8  Gizur,  sliku  sem  fengisk.      Sa  ma3r 

hafSi  vaxit  upp  i  Skalaholti,  er  AuSunn  kollr  h^t;  hann  var  vel 

tvitogr,  ok  litill,  frar  a  faeti  ok  einar3r.    £at  er  mi  ra3  tekit,  at  hann 

er  sendr  vestr  a  hei3ar  a  m6t  Orsekju. 

M  er  J)eir  (3raekja  voru  at  nattverdi  a  Hngvelli,  kom  inn  sau8a- 
ma8r,  ok  segir  at  flokkr  mikill  var  kominn  sunnan  at  Gja-bakka; 
ok  segir  at  ]pa  mundi  skj6tt  at  bera.  Hljopu  peir  6raekja  til  vapna 

1  traust]  ace.,  thus  Cd.  and  B. 


398  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  247  :  vi.  34.] 

ok  lit.  Sendu  J>eir  menn  a  KarastaQi  ok  stefndu  [monnum]  & 
Almanna-gjar-hamar  til  m6tz  vi8  sik  J)eim  er  J>ar  v6ru.  £eir 
gorfiu  ok  nj6sn  su8r  £  hraunit,  at  vita  hvat  tftt  vaeri.  En  er 
J>eir  k6mu  sumir  vestr  yfir  brii1,  var  hlaupit  eptir;  ok  sagt,  at 
menn  urdu  vi6  6'ngar  manna-ferfiir  varir.  Hurfu  menn  ]pa  aptr ; 
ok  vokfiu  f>d  mestan  hlut  naetrinnar  me5  vapnum,  ok  gaettu  sfn 
sva. 

160.  Snemma  Atta  dag  J61a  ri5u  J)eir  Oraekja  af  fingvelli  med 
Ii6  si'tt.  Ok  er  f>eir  k6mu  a  Lyngdals-hei6i  ]par  sem  Buda-brekka 
heitir 2,  kemr  AuSunn  kollr  f  m6ti  J>eim.  Ok  £>eir  sem  fyrstir  fara, 
taka  hann,  ok  kalla  hann  nj<5snar-mann,  ok  faera  hann  Oraekju ;  en 
hann  kenndi  hann  f>egar,  £vfat  hann  haf6i  opt  se'Q  hann  i  Skalaholti ; 
ok  spyrr  hve*  af  stae&isk  um  ferSir  hans.  Hann  segir  [at]  biskup 
hefdi  sent  sik  til  Videyjar ;  l^zk  hafa  brdf  biskups ;  ok  s^nir  J)at 
6raekju.  Craekja  l^zk  skilja,  at  hann  var  biskups  sendi-ma5r ;  ok 
segir,  at  hann  skal  fara  i  friSi ;  en  spyrr  J)6  hvart  Gizurr  s^  heima. 
Au6unn  svarar:  'Heima  var  hann  i  gaer-kveldV  Oraskja  spyrr 
hv£  fjolmennr  hann  vaeri.  Kollr  segir,  at  hann  hafi  jafnan  fjol- 
mennt;  'Ok  nu  hefir  hann  at  Atta-degi  boSit  til  sfn  morgum 
vinum  sfnum ;  ok  var  heitt  i  m6ti  J>eim  mjo6r  ok  mungat.'  Drifu 
nu  pangat  til  menninnir,  sem  gjarnt  er  J)d  nokkut  er  til  n^-naema. 
Nu  kalla  {)eir.  '  Drekki  J)eir !  drekki  J>eir !  ok  bffii  vdr  svd  ! '  M 
spur6i  Sturla  ^rSarson :  '  Mun  Gizurr  heima  vera  ?'  Kollr  svarar : 
'  Engir  menn  f6ru  J)ar  f  milli  f  morgin.'  Kollr  beiddisk  mi  at  taka 
vid  b'xi  sfnni,  er  af  h<5num  var  tekin.  Craekja  sagdi  hann  hafa 
skyldu  oxi  sfna ;  '  Ok  ver  oss  mi  tryggr,  AuSunn.'  Margir  menn 
J)utu  upp,  ok  sogSu  hann  nj6snar-mann  vera,  ok  ba6u  hann  fara 
me6  J)eim.  R^zk  Jx5  J>at  af,  at  hann  var  lauss  latinn.  Ferr  hann 
mi  leid  sfna  J>ar  til  er  leiti  bar  a  milli.  Sn^r  J>a  f>egar  aptr  leidinni 
|>angat  sem  hei6rin 4  liggr  laegra ;  ferr  aldrei  meira  en  a6r,  J>ar  til  er 
hann  kom  jafn-framt  f>eim  er  sfSastr  rf3r.  Ok  er  t>eir  komu  gegnt 
Reyfiar-mula,  tekr  at  rokkva;  smia  J>eir  (5raekja  Iei6  sfnni  til  Laugar- 
dals.  Au5unn  tekr  mi  at  auka  sfna  for  slfkt  er  hann  md.  f»orir 
J>6  eigi  at  stefna  til  gatnanna ;  hleypr  mi  heidina  {>vert  til  Lyngdals, 
ok  svd  austr  fyrir  ofan  Svf na-vatn  til  i^ru-stada ;  ok  faer  s^r  J>ar 
best  Rf6r  mi  til  Eskidals-vaQs ;  var  ain  mikil,  ok  syndir  hann  J)ar 
yfir.  Sf6an  hlj6p  hann  heim  f  Skalaholt;  ok  kom  J)ar  er  {>riflj- 

1  en  l>eir  komuz  sumir  vestr  um  bni,  B;    viz.  the  bridge  on  the  R.  Oxard. 
8  bar  seni—heitir]  om.  B.  *      s  igier  kvelld,  B.         «  hei8rin]  B ;  lei&in,  Cd. 


i242.]  fSLENDINGA  SAGA,  160.  399 

[II.  248  :  vi.  34.] 

ungr  var  af  n6tt.  F6r  pegar  i  kirkjuna  \  ok  fann  par  varSmenn. 
Gizurr  svaf  i  stoplinum ;  ok  allt  116  var  i  svefni  i  kirkju,  en  sumt 
var  f  stopli.  Kollr  gengr  inn 2,  ok  vekr  Gizur ;  en  hann  laetr  pegar 
segja  biskupi  kvomu  AuSunnar.  Ganga  mi  lit  i  kirkju-garSinn. 
Lsetr  mi  Gizurr  kalla  til  sin  alia  pa  menn  er  hann  vildi  ra6  vi6  hafa. 
Au8unn  segir  mi  fra  ferdum  sinum  ok  fundi  peirra  Orsekju,  ok  hve 
mikit  Ii6  hann  hafSi.  Au6unn  Idzk  setla,  at  hann  hef6i  naer  fimm 
hundru6 ;  '  Munu  peir  h^r  koma  a6r  tyst  er.'  Allir  menn  pokku8u 
h6num  hve'  njosn  var  borin.  Gizurr  spyrr  mi  biskup  ok  frsendr 
sfna  ok  vini,  hvat  mi  skal  til  raSs  taka.  Allir  skutu  til  sjalfs  hans 
6rskur3ar,  hvers  hann  vaeri  fiisastr.  Gizurr  svarar  :  '  irjii  litask 
me'r  rad  par  til :  £at  er  eitt,  at  fara  i  nott  ofan  i  F16a  i  mot  H6i 
v6ru,  [ok]  spara  eigi  at  J)eir  rekisk  eptir  oss  um  hriS,  er  a6r  eru 
far-m66ir;  ok  vita  af  v£r  maettim  ra6a  stund  ok  sta6,  hvar  v^r 
finnumk.  tat  er  annat  raS,  at  fara  ofan  um  fsinn  hja  I6u;' — J)ar 
var  mjo  spong  yfir,  en  J)ftt  var  at  tveim  megin, — '  ok  vaka  fsinn ; 
ok  vita,  ef  v£r  faim  varit  spongina.  &ri6ja  ra9  er,  at  biSa  hdr  sem 
mi  hofu  vdr  um  biiisk,  ok  senda  einn  hvern  go6an  mann  a  moti 
Ii6i  voru,  [J>ann]  sem  bse6i  kann  at  skunda  ok  skipa  atrei6inni 
sem  helzt  gegnir.'  Biskup  ok  Loptr  fylg6u  J>vf  ra6i,  at  rf6a3  i 
m6ti  lio"inu.  J6n  toddi  ok  Simon  kmitr,  ok  flestir  fylg6ar-menn, 
vildu  biSa ;  kolluSu  vfgi  gott,  en  lid  fritt;  sog6u  fjolmenni  skjott 
mundu  at  koma,  en  l&u  skomm  f  at  fl^ja.  Ok  me3  aeggjan  peirra 
var  pat  ra6  tekit.  Var  pa  Loptr  biskupsson  sendr  eptir  liSinu  i 
Floa  ofan.  En  skipat  mi  til  varnar,  hvar  hverir  skyldi  verja  kirkju- 
garSinn :  Skal  Ketill  fcorvaldzson,  ok  ^lafr  tottr  ok  Skei6a-menn 
ok  Biskups-tungna-menn,  verja  fyrir  austan  [kirkju]-garSinn  ok  allt 
til  gesta-husa.  6lafr  Svartzson  ok  Grfmsnesingar  4  vestr  padan  til 
Lika-hliSs.  H  Gizurr  gla5i,  ok  Hreppa-menn,  til  pess  hliSs  er  til 
kirkju  er  gengit  ne6~an  fra  hiisum.  Gizurr  torvaldzson  ok  fylgSar- 
manna-sveit  hans  skulu  verja  forskalann  ok  hiisin.  St6Q  par 
fremstr  vi6  rana  J6n  toddi,  Simon  kmitr,  Onundr  biskups-fraendi, 
GuSmundr  tdrhildarson ;  ok  pa  hverr  hja 5  o6rum  fylg6ar-manna 
Gizurar.  Vaka  peir  mi  allir  med  vapnum  pat  er  eptir  var  naetr- 
innar.  feir  Guthormr  ok  torgils  skar6i  biSja  Gizur  orlofs,  at  vera 
eigi  i  bardaga  m6ti  fraendum  sinum ;  lofar  hann  peim  pat,  ok  faer 
vapn  peirra  sfnum  monnum ;  en  peir  ganga  f  kirkju. 

1  kirkju  gar&,  B.          a  inn]  B ;  nu,  Cd.          8  ofan,  add.  B.          *  voru,  add.  Cd, 
6  hja]  at,  B. 


400  STURLUNGA  SAGA.     VIL  [A.D. 

[II.  249, 250:  vi.  35.] 

161.  Frd  fer6  6nekju  er  J)at  at  segja :— at  J)eir  koma  til  Laugar- 
vatz  um  dagsetrs-skeiS ;  J)ar  bj6  sd  ma9r  er  Sokki  hdt ;  hann  taka 
J)eir  til  sfn,  ok  hafa  af  h6num  sannar  sogur.  Segir  hann  J)eim,  at 
Gizurr  er  i  Skalaholti ;  tezk  eigi  vita,  live*  marg-mennr  hann  var,  en 
sag6i  vera  H8s-drdtt  um  allt  he'rad.  f>eim  6raekju  t>6tti  J>etta  ill 
fr^tt;  en  re*8u  {x5  {)at  af  at  halda  fram  sfnni  fer9.  Ri3a  sf3an 
austr  um  n6ttina  yfir  Bruar-d  at  Reykja-va3i.  F6ru  sf3an  sem  leiQ 
Id  til  Skalaholtz ;  koma  f>ar  f  ondurda  dagan.  Stiga  af  baki  nor5r 
d 1  StoSlum.  Biia  sik  J)d  sem  hvatlegast  til  atgongu.  Ganga  J>eir 
nu  heim  me3  garSinum  allir  f  einum  dun 2,  smi$igt  ok  {)6  hlj63lega. 
Ok  er  J>eir  koma  heim  at  geila-gar8z-hli3inu,  ver9a  J)eir  Gizurr 
varir  vid  J)d,  ok  hlaupa  ut  a  kirkju-gar3inn ;  sla  upp  her6pi,  ok 
berja  a  skjolduna.  Craekju-menn,  J>eirr  er  sf3arr  f6ru,  hyggja  nu, 
at  J)eir  Gizurr  hlaupi  lit  d  J)d ;  breg8a  nu  vapnum  ok  berjask  sjalfir. 
far  var8  sarr  mjok  Kjartan  Helgason;  ok  fleiri  menn  skeindusk 
J)ar.  Ok  allir  hlaupa  £eir  vestr  3  me5  gardinum ;  en  J)eir  er  vitrari 
v6ru,  sja  nu  hvat  tftt  var,  ok  hlaupa  fyrir  J)d,  ok  fengu  sto3vat  J)d. 
Gengu  sfQan  inn  a  tiinit,  ok  bi3u  J>ar  til  J)ess  er  Ij6st  var.  Gizurar- 
menn  vildu  nu  hlaupa  ut  eptir  f>eim  ok  reka  fl6ttann ;  en  Gizurr 
bannaSi  J)at,  ok  segir  |)etta  prett  einn.  Einn  (3raekju-ma8r  hdt 
torkell,  Brei3lingr4  einn;  hann  haf3i  gengit  undir  kirkju-garSinn 
vestr  J)ar  sem  Grfmsnesingar  v6ru  fyrir,  ok  spurSi  hlj66lega  hvart 
6raekja  vaeri  kominn 5  i  kirkju-garSinn.  ^eir  segja  hann  J>ar  vera, 
ok  bu6u  h6num  Jjangat.  Hann  re'tti  hendr  d  m6ti  JDeim,  ok  bad 
t)d  draga  sik  upp6.  Dr6gu  J>eir  hann  upp,  flettu  ok  bundu  si6an  ; 
ok  faerdu  upp  undir  kirkju ;  ok  la  hann  J>ar  um  daginn.  SigvarQr 
biskup  gordi  nu  til  <5raekju  tvd  presta,  at  spyrja  hvart  nokkut  skal 
tja  at  leita  um  ssettir  e8r  grid7,  f'eir  vildu  eigi  gri3  selja;  en  vel 
Ifka8i  J)eim  at  biskup  faeri  d  milli  ok  Ieita8i  um  sasttir.  Baud 
Orsekja,  at  Gizurr  biskupsson  skyldi  fara  J)angat  f  gisling,  en 
Svarthoffii  Dufgusson  faeri  heim  f  kirkju-gardinn.  Svarthofdi 
skynjar  hvat  Ii9s  var  fyrir,  ok  svd  hvar  hverjum  var  skipat  fyrir 
til  varnar.  Biskup  f6r  nii  d  milli,  ok  baud  Orakja  f  hans  d6m 
611  mdlin  6skoru6 ;  en  Gizurr  baud  f  d6m  Hakonar  konungs  oil 
mdl,  ok  utan-ferfi  sina  J)egar  um  sumarit.  Ok  gengu  vi8  J)at  aptr 
gfslarnir.  Biskup  kemr  J)d  ok  skj6tt,  ok  segir  vfsa-vdn  atgongu, 

1  4]  i,  B.          9  dun]  so  B ;  not  dyn.          3  vestr]  austr,  B  (better?).          *  Breill- 
ingr,  B.         6  J>ar  fyrir,  B.         «  ok— upp]  add.  B.         7  grid]  B ;  ger8ir,  Cd. 


i242.]  fSLENDINGA  SAGA,  161.  401 

[II.  251  :  vi.  350 

ok  bi9r  menn   herSa   hugina,  ok   verjask  drengilega ;    lofar   ok 
ollum  laerSum  monnum  at  berjask  me3  Gizuri.     Hann  tezk  ok 
vega  skyldu  J)eim  vapnum  sem  hann  hafdi  til.     Ge'kk  hann  J>a  i 
kirkju  ok  klerkar  bans,  ok  skr/ddusk.     Sveitir  Gizurar  gengu  mi 
J)angat,  hverir  sem  hann  hefir  skipat.     Oraekja  skipar  mi  monnum 
sfnum  til  ats6knar;  skal  hann  JDar  at  ganga  me5  sina  sveit  sem  Gizurr 
var  fyrir.    Sturla  me9  sina  sveit  skal  f>ar  at  ganga  sem  J>eir  Ketill  fcor- 
valdzson  ok  Olafr  tottr  v6ru  fyrir.    Svarthofdi  ok  braedr  bans  gengu 
at  so6la-buri  Jmr  er  Grimsnesingar  v6ru  fyrir.     M  er  J)eir  Oraekja 
v6ru  komnir  austan *  a  vollinn  mjok  at  kirkju-gar5i,  koma  prestar 
a  m6ti  J)eim5  ok  sog6u,  at  £>a  hef6i  Gizurr  jata6  saettum  J>eim  er 
<5raekja  bau5 ;  sagSi  hann  ]pa  Sturlu  hvar  komit  var.    Sturla  spurSi 
hvern  hann  vill  J)a  upp  taka.     Oraekja  segir:    'Freista  vilju  v^r 
{)eirra  um  hri6.'     Eptir  J)at  aepa  ]?eir  herop ;  ok  ganga  at  hverir 
J)ar  er  skipat  var.  Ok  tystr  J)ar  saman  bardaga  fyrst,  er  J)eir  saekja  at 
Sturla  ok  SvarthofSi.     Gora  J)eir  har6a  grjot-hrid  or  gar6inum; 
koma  J)ar  ok  hvarir-tveggju  spjota-logum  a  a6ra,  ok  ver6a  hvarir- 
tveggju  sarir.     Skil-litill  strakr  einn  var  f  garoinum  er  Birgir  h^t ; 
bann  f6r  ovarlega  lit  a  gar6inn;    hann  f^kk  lag  af  spjoti  f  van- 
gann;    1&  hann   J)egar  lifit.      Bjorn  Beinisson  h^t  ma6r;    hann 
bar5isk  all-djarflega,  ok  haf5i  staur  einn,  ok  bar3i  spjotin  af  skopt- 
um  ok  var  hh'far-lauss.     Lauk  sva,  at  hann  f^kk  morg  sar  ok  var6 
6vigr.     Svarthof6i,  ok  J)eir  margir,  sottu  at  so6la-biir[inu]  drengi- 
lega ;  voru  brotnar  mjok  af  J)eim  hlifarnar.     Oraekja  gdkk  sunnan 
a  husin  me6  megin-H6it ;  s6tti 2  sva  nor6r  eptir  for-skalanum  J)eim 
er  til  kirkju  liggr.     fceir  Gizurr  hofSu  borit  vatn  a  for-skalann,  ok 
var  halt  a  J>ekjunni.     Flestir  Oraekju-menn  hof6u  sko-brodda,  ok 
mattu  J)eir  fair  jafn-fram  ganga.     Gengu  J)eir  fyrstir,  Sigmundr 
Gunnarsson  ok  Jon  Ofeigsson,  Jatvardr  Gu6laugsson;  J)eir  gengu3 
vestan  eptir  for-skalanum.      Gisli  af  Sandi  g^kk  austan  at  for- 
skalanum  ;  hann  var  f  brynju,  ok  gram  kufli,  ok  haf6i  gyrSan  sik 
me9  alu.     Onundr  biskups-fraendi  Iag6i  til  bans  me6  spjoti ;  var6 
Gfsla  halt,  ok  fell  hann  a  J)ekjunni.     St66u  a  honum  spj6tin,  ok 
toku  taept  til  bans.     En  hann  komsk  eigi  upp  a5r  Teitr  son  bans 
t6k  til  bans  ok  reisti  hann  upp.     M  kom  Jon  (5feigsson  at,  ok 
sagSi  hann  fara  6varlega,  gamlan  mann  ok  stirSan 4.     Gisli  svarar : 


1  austan]  add.  B.  2  sotti]  sottu,  B.  s  J)eir  gengu]  add.  B.  *  stird- 

na9an,  B. 

VOL.  I.  D  d 


402  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  252:  vi.  35-1 

'  l>ar  skulu  vit  enn l  hvergi  koma,  at  ek  ganga  verr  en  fcm.'  Gisli 
var  Iftt  sarr.  SigvarSr  biskup  kom  mi  at,  ok  klerkar  bans ;  hleypr 
hann  f>egur  lit  yfir  viSuna.  Hann  var  skr^ddr,  ok  hafSi  mftr  a 
hof6i  ok  bagal  f  hendi ;  b6k  ok  kerti  f  annarri.  Hefr  hann  nu  upp 
bannsetning  vi5  Oraekju  ok  bans  menn  alia.  Slaevar  f>etta  J>ar  heldr 
bardagann;  er  hvarir-tveggju  vildu  hlifask  vid,  at  gora  biskupi 
mein  e6r 2  klerkum  bans.  Nu  kallar  Oraekja  a  biskup ;  Idzk  eigi 
vilja  saettum  nita,  ef  J)aer  eru  boSnar  er  h6num  likar.  Biskup  bi6r 
nu  stoSvask  bardagann ;  ok  f6ru  menn  um  allan  kirkju-garSinn,  ok 
sog5u  at 3  Oraekja  vill  eigi  berjask  lata.  Kallar  J)a  eingi  meirr  en 
Eirekr  birkibeinn,  ok  hleypr  fyrir  framan  kirkju-gar6inn.  f>a  ftygr 
steinn  6r  kirkju-gar5inum,  ok  kemr  vi6  eyra  honum,  sva  at  J)egar 
kastar  f6tunum  fram  yfir  hofuSit ;  ok  var  lokit  bans  kalli  at  sinni. 
f  J)ann  tfma  bar  biskup  at  soSla-burinu,  ok  hljop  J^egar  upp  a 
maeninn4,  ok  flaug  grj6t  a  hvara-tveggju  hli6  honum  ok  yfir 
hofuSit,  sem  i  drifu  saei.  En  er  menn  kenndu  hann,  vildu  menn 
h6num  fyrir  ongan  mun  mein  gora;  ok  sto6va6isk  J)a  bardaginn. 
Gengu  JDeir  Sturla  J)a  til  Oraekju ;  ok  var  talat  um  saettir.  Ok  var  a 
J>at  saetzk,  sem  Oraekja  bau9,  at  biskup  einn  skyldi  gora  um  611 
6skoru6  mal.  ^essi  saett  jatar  Gizurr.  Ganga  nu  bans  menn  fra 
viginu;  en  Oraekju-menn  ganga  inn  i  kirkju-garSinn  til  m6tz  vid 
Gizur ;  ok  takask  J)eir  i  hendr,  ok  handsalask  vi3  saettina,  full  grid 
ok  fost  hvarr  o6rum  fyrir  alia  sfna  menn.  Eptir  J>at  ganga  i 
kirkju  allir  Oraekju-menn,  ok  leysir  biskup  J)a  6r  banni.  Si6an 
var  Gizuri  faer6r  kross,  er  i  var  '  lignum  Domini5,'  ok  s6r  hann  ei9, 
at  halda  f>essa  saett.  Talask  J)eir  mi  viQ  um  hri3 ;  ok  falla  allar 
raeSur  til  h6fs  me6  J>eim.  Oraekja  beiddisk  mi  birg6a  af  biskupi  ; 
J)vfat  lid  hans  var  allt  mat-laust.  Biskup  b^6r  J>eim  ollum  i  Mikla- 
holt,  at  hafa  £a6an  slikt  er  hann  vildi.  Oddr  brattr  he't  maSr,  er 
sarr  var  af  Oraekju  sva  at  eigi  var  faerr,  annarr  en  Kjartan ;  ok  sd 
biskup  fyrir  J)eim.  Hann  skriptadi  J)eim  ollum,  at  vatna  fyrir 
ba6ar  I'orlaks-messur,  ok  gefa  sex  hundruS  til  stadarins.  Eptir 
J)etta  stigu  J)eir  6raekja  d  bak,  ok  ri5u  brott.  En  er  Gisli  af  Sandi 
rei6  fram  me3  kirkju-gardinum,  spurSi  Gizurr  hverr  J>ar  vaeri. 
Gfsli  nefndi  sik.  'Langt  hafa  slikir  til  s6tt/  segir  Gizurr. 
'Naudsyn  J>6tti  d  vera/  kva9  Gfsli.  'Far  eigi  optarr  at  meV 
segir  Gizurr,  '^li  munt  eigi  standa  yfir  hofu6-sv6r6um  mmum/ 


1  enn]  add.  B.       a  e3r]  ne,  B.       3  ok  sog3u  at  6r«kja]  B.        *  mennina  (!),  B. 
lignum  vitc,  B. 


i242.]  fSLENDINGA  SAGA,  162.  403 

[11.253:  vi.  36.] 

'Meiri  van  at  satt  se*/  kva9  Gfsli.  (5raekja  ri3r  mi  f  brott  um1 
ofan-ver6an  dal  um  kveldit;  si5an  til  BorgarfjarSar ;  ok  dval6isk 
J)ar  um  hrid.  f*d  handsala  J)au  Helga  honum  i  annat  sinn  arf 
Snorra,  mjok  me5  jpeim  skildogum  sem  Gizurr  hafSi  haft.  M 
gipti  hann  Margre'tu  Brandzdottur  £616!  Bjarnarsyni.  Ferr  hann 
eptir  J>at  vestr  i  FjorSu;  ok  setzk  um  kyrrt.  Gizurr  gaf  ]peim 
Guthormi  ok  frorgilsi  orlof.  Ok  foru  £>eir  heim  til  StaSar.  Var 
nu  ti^enda-laust  um  vetrinn. 

162.  Um  varit  a  Paskum  finnask  jpeir  Gizurr  ok  Ormr,  br66ur- 
son  bans ;  kserir  Ormr  pa  um  vigs-mal  Klaengs  [bro6ur  sfns]  ;  ok 
vill  pat  eigi  eiga  undir  biskupi,  sva  at  pat  vaeri  sek6a-laust ;  kallaS- 
isk  hann  a6ili  mals,  ok  kva9  Gizur  eigi  mega  saettask  a  J)at  mal, 
ef  hann  taeki  eigi  af  honum  malit.  Gizurr  kalla9isk  ok  eigi  hafa 
saetzk  a  JDat  mal.  Er  mi  J)at  til  ra6s  tekit,  at  J)eir  fraendr,  Gizurr 
ok  Ormr,  ri5a  ba6ir  nor6r  til  Skagafjar9ar  a  fund  Kolbeins  unga, 
frsenda  sins.  f>eir  eru  saman  J)rir  tigir  manna.  SigvarSr  biskup 
rei6  ok  J>ann  tima  nor6r,  ok  by9r  sik  til  me9al-fer5a,  at  eiga  enn 
hlut  at  sxttum  me6  J)eim  Oraekju.  En  er  J>eir  komu  norQr,  ri6a 
J)eir  a  Flugu-m^ri ;  ok  tekr  Kolbeinn  allvel  vi6  J>eim.  En  biskup 
ri6r  til  Hola  a  fund  Botolfs  biskups.  Kolbeinn  sendir  menn  vestr 
til  Orsekju,  at  leita  um  saettir  e6r  fundi.  Fara  sendi-menn  vestr, 
ok  bera  fram  orendi,  er  J)eir  finna  Oraekju.  En  Oraekja  svarar  sva, 
at  hann  vill  bj66a  Ormi  jafn-saetti,  at  sfnn  mann  taki  hvarr  til  gorSar 
um  oil  J)eirra  mal ;  en  onga  fundi  kfzk  hann  J)a  eiga  vilja  er  Gizurr 
se  vi6;  l^zk  h6num  ekki  triia.  Fara  mi  sendi-menn  nor6r,  ok 
segja  J)essi  svor  Oraekju.  Ormr  vill  eigi  ok  sva  saettask,  at  Gizurr 
vaeri  eigi  vi6.  Skorask  me9  jpvf  mod  sundr  saettin.  Rei6  biskup 
nu  heim  su5r ;  en  {>eir  fraandr  dveljask  eptir  a  Flugu-m^ri.  Er  J>a 
J>at  talat,  at  Ormr  kaupir  at  Kolbeini  hundra6i  hundrada,  at 2  hann 
veitti  h6num  til  saetta  J)eirra  er  hdnum  Iika5i,  baeSi  fe'-gjold  ok 
mann-sek6ir.  f'etta  greiddi  Ormr  fyrir  Kolbein  J)d  um  sumarit, 
Halfdani  Saemundar-syni ;  fyrir  J)at  er  Kolbeinn  t6k  hann  ok 
hrak5i  Olygs-sta5a-sumar.  Eptir  J)at  rf6a  ]peir  heim  su6r,  Gizurr 
•ok  Ormr.  Fam  dogum  si6arr  rf6r  Ormr  til  BorgarfjarSar  me8 
nokkura  menn,  at  biia  til  vfgs-malit  Klaengs  a  hendr  Oraekju  ok 
Sturlu,  ok  fleirum  monnum,  er  Jmr  hof8u  verit.  f'essi  mal  b^r 
hann  til  Al|)ingis.  Ri6a  heim  eptir  pat.  Nu  h'3r  fram  at 

1  um]  ok  i,  B  (better?).  2  at]  B ;  en,  Cd. 

D  d  2 


4o4  STURLUNGA  SAGA.     VII.  [A.D. 

[II.  254  :  vi.  36.] 

draga  J)eir  mi  lid  saman,  Gizurr  ok  Ormr,  ok  Kolbeinn  nordan. 
Crsekja  hefir  nj6sn  af  J>essu,  ok  dregr  hann  116  at  seV;  ok  hefir 
fatt  manna  6r  Vestfjordum  eptir  J>vf  sem  hann  var  vanr.  Kolbeinn 
rfdr  it  vestra  til  Borgarfjardar,  ok  kemr  Fostudaginn  1  Reykjaholt 
med  fjogur  hundrud  manna,  £eir  Gizurr  ok  Ormr  rida  til  ondurdz 
J)ings  med  J)at  lid  er  f>eir  hofdu  fengit.  Koma  Fimtadag l  a  J)ing, 
ok  skipa  sva  J)ingit  at  J)ar  maetti  loglegar  soknir  fram  hafa.  Selr 
nu  Ormr  af  hondum  malin  a  hendr  Oraekju  ok  bans  mb'nnum. 
Taka  vid  Nordlendingar,  menn  Kolbeins.  Hoskollr  Gunnarsson 
s6tti  Sturlu;  Orms-menn  s6ttu  Oraekju.  Eptir  {>etta  rida  jpeir 
Gizurr  ok  Ormr  til  Reykjaholtz,  Fostudag,  til  m6tz  vi&  Kolbein; 
hafa  ]peir  tvau  hundrud  manna.  Var  Kolbeinn  heima  a  baenum. 
En  {)eir  reisa  bu6ir  f  Nesjum  ni5ri  vi3  ana.  Kolbeinn  sendir  vestr 
f  Dali  til  6raekju,  Bo5var  mag  sinn  6r  Bae,  at  bj63a  h6num  til 
fundar  vid  sik  ok  at  leita  um  saettir.  (5raekja  var  fuss  at  finna 
Kolbein,  J>vfat  hann  tru6i  honum  vel.  En  J>6  spur6i  hann  Bo3var 
hvart  Kolbeinn  mundi  unna  honum  jafn-saettis,  sem  hann  beiddisk. 
Bo6varr  svarar :  '  Ek  var  sendr  eptir  Jxfr ;  ok  vil  ek  eigi  draga  f 
sundr  saettir  ydrar.  En  eigi  ^arftu  at  ri5a  til  BorgarfjarSar,  ef  t>ii 
vill  eigi  saettask,  nema  J)u  fair  jafn-saetti.'  En  Oraekja  vildi  eigi  at 
sfdr  n'6a,  J)6tt  BoSvarr  maelti  slfkt.  6raekja  bad  J)ess  BoQvar, 
at  J>eir  Kolbeinn  sendi  eptir  biskupi  ok  Brandi  ab6ta;  ok  vildi 
hann  J)a  vid  hafa,  ef  fundirnir  yr6i.  Var  J)at  J)egar  gort  er  BoSvarr 
kom  su6r.  Ok  koma  J)eir  sunnan  badir,  SigvarSr  biskup2  ok 
Brandr  ab6ti.  Er  mi  fundr  Iag8r  vi6  Hvitar-brii,  er  J>eir  6raekja 
koma  su5r.  Kom  Kolbeinn  J>ar  til  m6tz  vi6  6raekju,  biskupar 
badir  ok  Brandr  ab6ti;  en  Gizurr  var  at  Hurdar-baki  ok  Ormr 
me6  sfna  flokka.  Var  {>at  fyrst  rddit,  at  gislar  v6ru  seldir.  F6r 
Loptr  biskupsson  til  (Sraekju,  en  Sturla  til  Kolbeins.  Si5an  g^kk 
Oraekja  sudr  yfir  d  til  m6tz  vi6  Kolbein,  ok  f^llu  allar  rae6ur  skipu- 
lega  me5  J)eim.  Var  Oraekja  samr  f  boQum  sfnum,  at"  biskup 
skyldi  gora.  Ok  gordisk  ekki  at  J)ann  dag.  Rei6  Oraekja  f  Si5u- 
mula  um  kveldit,  ok  Loptr  med  h6num ;  en  Kolbeinn  f  Reykja- 
holt, ok  Sturla  med  h6num,  ok  tveir  hans  menn.  En  um  morg- 
uninn  eptir  rfda  J)eir  allir  til  Bniar.  Nadi  Sturla  J>a  eigi  at  ganga 
vestr  yfir  £na;  ok  v6ru  menn  settir  til  at  gaeta  hans.  Gizurr  ok 
Ormr  ridu  til  Bruar.  Ok  bad  Gizurr  Jxum  eigi  J)rlfesk,  er  eigi 

1  i. e.  Thursday;  Fimtu  daginn,  B.  «  Sigvarftr  biskup]  B ;  biskupar,  Cd. 


i242.]  fSLENDINGA  SAGA,  162.  405 

[I1.255:  vi.  36.] 

vseri  hja  o9rum  monnum.  Biskupar  foru 1  me6al  ok  ab6ti  \  ok 
kom  fm  sva,  at  Oraekja  jatar  gor8  Sigvar5ar 2  biskups  ok  Kolbeins 
a  6'llum  malum,  ok  skilSi  undan  go9or9  ok  staSfestur,  utan-fer8ir 
ok  h£ra6s-sekdir.  Vildi  hann  at  J)eir  biskuparnar,  faeri  i  milli  me6 
handsolum;  ella  fyndisk  f>eir  a  briinni;  en  hon  var  mjo.  Le'zk 
Gizurr  eigi  vilja  a  hana  ganga.  fceir  biskuparnir 3  ba6u  J)a  Oraekju, 
at  hann  skyldi  ganga  yfir  bruna,  ok  Idta  J)at  eigi  fyrir  saettum 
standa.  Sturla  sendi  J)au  or6  Oraekju,  at  hann  J)6ttisk  J)ess  vfss 
orSinn,  at  honum  var  aetlaQ  nordr  me6  Kolbeini  magi  sinum,  ef 
hann  gengi  yfir  ana;  en  kallaSi  se*r  heitiS  at  fara  vestr.  Oraekja 
vill  nu  haetta  a,  at  ganga  su5r  yfir  brii 4  me6  ra6i  biskups.  ta  tok 
Bodvarr  til  or3a :  '  Nu  er  sem  i  Dolum  sag5a  ek  J)^r  um  ferSirnar ; 
eigi  ]?arftu  nii  at  ganga  yfir  ana,  ef  J)ii  aetlar  at  eigi  skuli  har6na 
saettin  J)in  6r  J>vi  sem  J)ii  jatar  mi/  Oraekja  g^kk  eigi  at  si8r.  Ok 
a3r  Oraekja  g£kk  yfir  briina,  tolu6u  j^eir  Kolbeinn  ok  Gizurr  tveir 
lengi ;  ok  eptir  J)at  gengu  j^eir  til  flokka  sinna.  Oraekja  g£kk  yfir 
bruna  me8  sveit  manna.  SvarthofSi  g^kk  eigi  lengra  en  at  briiar- 
spordi,  ok  latti  Oraekju  at  ganga.  En  er  J)eir  komu  yfir  ana  ok 
vikja  upp  fra  briinni,  hlaupa  J)eir  Gizurr  ok  Ormr  fyrir  briiar- 
sporSinn  me8  allan  slnn  flokk ;  ok  er  engi  kostr  at  fara  yfir 
ana,  vestr  e3r  su3r.  Nu  hleypr  upp  allr  flokkr  Kolbeins;  ok 
Jpykkir  J>eim  biskupunum5  mi  undarlega  vid  breg^a.  Sigvar6r 
biskup  sendir  mi  Gizur  biskupsson  til  nafna  sins  at  vita  hverju 
J>etta  gegnir.  Gizurr  svarar  skjott:  le*zk  mi  vilja  ra3a  sinum 
skildogum;  l^zk  vilja  ssettask  vi6  Oraekju;  ok  me6  J>vf  einu  efni, 
at  hann  gor6i  um  oil  mal  J>eirra,  ok  til  skilSar  iitan-fer6ir  J>eirra 
Craekju  ok  Sturlu,  ok  Dufgus-sona;  ok  skyldi  JDeir  vera  i  valdi 
f>eirra  Kolbeins  J>ar  til  er  J)eir  faeri.  Segir  Gizurr,  at  ongra  skal 
annarra  saetta  kostr.  Gengr  biskupsson  mi,  ok  segir  SigvaroH6 
biskupi  i  havaSa  allt  tal  ]peirra  Gizurar.  teir  biskup 7  ok  Brandr 8 
breg8ask  mjok  rei6ir  vi6  J>etta,  ok  kalla  in  mestu  svik  vi6  sik  gor, 
ok  alia  J)a  er  hlut  dttu  at  J)essum  malum.  t'eir  Oraekja  st66u  allir 
samt  upp  fra  briinni9.  S16gusk  J>a  Gizurar-menn  sumir  a  bak 
J>eim,  en  sumir  kringSu  um  {)d.  Baendr  nokkurir  6r  flokki  Kol- 
beins gengu  J)a  fyrir  Oraekju,  ok  le'tusk  skyldu  berjask  me6  h6num10, 

1  biskupar  foru]  so  B;  biskup  for,  Cd.  a  Sigvardar]  thus  B,  not  -varSz. 

3  B;  peir  biskup,  Cd.  *  yfir  brii]  add.  B.  5  biskupunum]  B;  biskupi,  Cd. 

6  Sigvar&i]  add.  B.  7  beir  biskup]  biskuparnir,  B.  8  aboti,  add.  B.  9  brii- 
inni,  B.  10  honum]  B ;  beim,  Cd. 


4o6  STURLUNGA  SAGA.     VII.  '  [A.D. 

[II.  256  :  vi.  36.] 

ok  kolluSu  Jjetta  in  mestu  svik.  Var  J^ar  Gudmundr  Gilsson, 
k>rgils  H61a-sveinn,  Sokku-Gudmundr,  i>orvaldr  6r  Vi6vik,  Kalfr 
Gilsson,  ok  fleiri  a3rir.  M  t6k  6raekja  til  or3a :  '  Eigi  munda  ek 
hafa  gengit  yfir  bruna,  ef  ek  vissa  van  afar-kosta  ^essa;  en  at 
t>essu  efni  verdr  nu  at  taka  ar  sem  gengr  \  skal  nu  jata  Jjessum 
saettum  ollum  sem  beitt  er.'  Gengr  nu  Gizurr  biskupsson  til  nafna 
sfns ;  ok  segir  at  Orsekja  jatti  J)essi  saett  er  Gizurr  bau3.  M  gengu 
til  Gizurr  ok  Ormr,  ok  inntusk  J)eir  J)d  til  um  saettirnar,  hverr 
skildagi  skyldi  vera.  Ok  eptir  J)at  tokusk  J)eir  1  hendr,  Gizurr  ok 
Ormr,  Oraekja  ok  Sturla,  ok  skyldi  Kolbeinn  ungi  gora  um  oil 
mal ;  skil6ar  til  utan-fer8ir,  ef  Kolbeinn  vill  JDaer  gora,  go6or6  ok 
stadfestur.  Ge'kk  Oraekja  skorulega  at  J>essi  saett.  SigvarSr  biskup 
ok  Brandr  aboti  amaeltu  Gizuri  mjok  um  J)essar  mala-lyktir,  at 
honum  hef6i  flla  farit.  Gizurr  svarar;  l^zk  d  ollu  o6ru  meiri 
mein  sja  en  J)essu.  Oraekju-menn  gengu  vestr  yfir  bru  ok  Sturla 
me6  J)eim ;  J)viat  honum  var  heiti3  at  fara  vestr.  En  er  hann  kom 
yfir  ana,  var  kallat,  at  Kolbeinn  vildi  finna  Sturlu.  Sneri  hann  J)a 
aptr;  en  jpeir  Svarthof6i  toku  J)a  til  hans,  ok  vildu  eigi  at  hann 
faeri.  En  Sturla  sleizt  6r  hondum  J^eim,  ok  kva6  s^r  leyft  vestr 
at  fara.  En  er  hann  kom  su9r  yfir  ana,  var  h6num  eigi  kostr 
aptr  at  fara.  Ri3u  J)eir  })a  allir  f  Reykjaholt.  Var  Oraekja  me& 
Kolbeini;  en  Sturla  var  f  nesjum  ni3ri  f  tjaldi  Arna  6rei6u;  en 
J)eir  Simon  knutr  ok  Ketill  ^orvaldzson  geym6u  hans ;  ok  gengu 
eptir  h6num  hvert  er  hann  for.  Lei5  sva  fram  Sunnudaginn; 
en  Manadaginn  var  Oraekja  fenginn  f  hendr  Halli  d  MoSru- 
vollum,  en  Sturla  Brandi  Kolbeinssyni ;  ok  ridu  J)eir  me3  J)eim 
til  Skagafjardar ;  en  f6ru  si'3an  baQir  a  Flugu-m/ri.  M  var  J)etta 
kveSit1: — 

Nu  erum  tveir  (en  triira  trautt  vjettir  mik  saetta) 
(el  ek  me8  onn  ok  bolvi  aldr)  a  Kolbeins  valdi : 
Muna  eigut  <5r2,  at  orum  (eirlaust)  saman  fleiri 
(ruSusk  hjaldr-borin  hildar  hjol)  i  vetr  a  Jolum. 

I'eir  v6ru  J^rjar3  naetr  d  Flugu-myri  d9r  Kolbeinn  rei6  me6  J)d- 
nordr  til  EyjafjarSar.  Ok  er  J>eir  ri6u  um  Skjalgsdals-hei6i,  spurSi 
Oraekja  Sturlu :  '  Skammr  er  nu  hali 4  okkarr  i  dag,  frsendi :  e3r 

1  ba  kvad  Sturla  visu  bessa,  B.          2  Emend. ;  vita  munud  ier,  B ;  muna  eigi  b^r, 
8  brjar]  far,  B.         *  hali]  dais  hali,  B  (no  doubt  a  repetition  from  « dais '  in 
the  line  above). 


i242.]  fSLENDINGA  SAGA,  162.  407 

[II.  257,  258  :  vi.  36.] 

hvat  aetlar  J)u  Kolbein  fyrir  setlask  ? '  Sturla  le'zk  eigi  vita ;  ok  kva3 
visu  ]pessa : — 

Skammr  er,  eld-stb'kkvir,  okkarr  (af  gekk  sveit  in  teita) 
skei&s,  a  Skjalgsdals-heiSi,  skaut-bor6z,  hali  orSinn : 
Sekka-ek  *,  lys,  naer  lausum  log-reifandar  hreifa 
(skal  ek  hvass  a2  brek)  bessum  (bat  hlaegir  mik)  baejar. 

f>eir  ri6u  um  kveldit  i  MiklagarS ;  en  annat  kveld  a  GrenjaSar- 
sta6i;  it  ]?ri6ja  a  Skinnastadi,  ok  koma  ]?ar  at  noni.  Var  ]pa 
sendr  J)a6an  Jon  b6ndi  lit  a  Melrakka-sldttu,  at  taka  ]peim  Oraekju 
]par  far  me6  RoSgeiri  Alfssyni 3.  Hann  bjo  J)ar  utan  skip  J)at  er 
Rapta-buzza  he't.  Koma  ]peir  Jon  lit  at  natt-mali,  en  Ro3geirr 
hafQi  ut  siglt  at  noni.  En  er  Kolbeinn  spyrr  J)at,  ri6r  hann  aptr 
somu  Iei6 ;  ok  kemr  til  Gasa ;  J)ar  lagu  tvau  skip,  ok  tekr  hann 
]par  Oraekju  far.  Rei6  Kolbeinn  J)a  heim.  Var  f>ar  kominn  a 
Flugu-m^ri  Lambkarr  aboti.  Hann  atti  heima  a  Sta6arh61i  at  biii 
Sturlu.  Hann  segir  J)au  or6  vestan  Pals  prestz  ok  annarra  maga 
Sturlu,  at  ]peir  mundu  gorask  vinir  Kolbeins,  ef  hann  le*ti  hann 
vestr  fara  til  eigna  sinna.  En  Kolbeinn  tok  eigi  a  J>vf,  sva  biiit. 
At  Olafs-messu  haf6i  Gizurr  bo3  i  Tungu,  ok  bau6  J)angat  Kol- 
beini ;  skyldi  hann  J)a  hika 4  upp  gor6um  ]peim,  er  undir  hann  v6ru 
Iag3ar  vi6  Bru.  Oraekja  vill  eigi  fara ;  ok  var  hann  me6  Brodda 
at  Hofi  me3an  Sturla  for  me6  Kolbeini.  Ok  er  ]peir  koma  su6r, 
var  J)ar  fogr  veizla.  En  er  malin  skyldi  tala,  var  Sturla  til  kallaSr 
at  inna  J)etta  mal.  En  hann  Idzk  eigi  mundu  inna  annat  en  vig 
Snorra ;  kva6  f>at  saka-giptir  J)eirra  til  Gizurar  ok  Klsengs 5.  f'ar 
var  mart  vitra  manna,  Teitr  logmaSr,  br66ir  Gizurar.  Kolbeinn 
spur6i  fyrst  Teit,  hvarum  hann  baeri  arf  Snorra,  Gizuri  e5r  Oraekju. 
fa  skaut  Arni  6rei6a  J)vi  vi5 :  '  Lattii  nu  sem  J)ii  daemir  um  sal 
J)ina,'  sag6i  hann.  M  brostu  sumir  menn.  Skipt  var  monnum 
f  sveitir  til  gor6a.  En  J)at  vissa  ek  eigi  hvat  hverir  gor6u 6.  En 
sii  var  upp-saga  Kolbeins,  at  hann  daem6i  Oraekju  arf  Snorra; 
en  Gizurr  skyldi  hafa  af  tvau  hundrud  hundra3a  fyrir  handsol  sfn  ; 
en  fyrir  vig  Snorra  l^zk  hann  gora  tvau  hundru9  hundra6a 7.  En 
fyrir  £at  er  Gizurr  haf5i  farit  me6  J)rju  hundraQ  manna  vestr  at 
Oraekju  um  haustid,  skyldi  gjalda  hundraQ  fyrir  mann  hvern.  En 

1  sekka-ek]   setta,  Cd. ;    i.  e.  secca.  2  hvass  a]  hvessa,  B ;    hvars  a,  Cd. 

8  afla  syni,  B.  *  liuka  (!),  B.  5  viS  Gizor  ok  Klseng,  B.  e  Thus  both,  Cd. 
and  B  ;  en  bat  vissi  (!)  ek  eigi  hvat  hverir  ger6u,  B.  7  fyrir  handsol  sin — hund- 

ra3a]  om.  B. 


4o8  STURLUNGA  SAGA.    VII.  [A.D. 

[II.  259 :  vi.  36.] 

J>at  er  Oraekja  f6r  f  Skalaholt  me6  fimm  hundru5  manna,  skyldi 
koma  hundraQ  fyrir  mann  hvern.  Ok  var  {>at  .fimm  hundrud 
hundrada.  En  J)au  tvau  hundrud1  hundraSa  sem  f6ru  at  skakka 
skyldi  koma  fyrir  vfg  Snorra  Sturlusonar.  En  fjorraSum  \6zk 
hann  saman  vilja  jafna *  me3  f>eim  (Sraekju  ok  Gizuri,  « !>6tt  me*r 
J>ykki  f>eir  eigi  jafnir  menn,'  segir  hann ;  '  J)ykkjumk  ek  J)at  eigi s 
heV  s/-na.  En  fyrir  vfg  Klaengs  gori  ek  tvau  hundru5  hundra8a, 
sem  gort  var  fyrir  vfg  fo&ur  bans4;  ok  utan-ferdir  Oraekju  ok 
Sturlu  ok  Dufgus-sona,  ok  vera  litan  J)rja  vetr.  I>ar  skal  gjaldask 
Reykjaholt  halft,  BessastaSir  halfir,  go6or6  J)au  er  Snorri  hefir  att.' 
M  var  £etta  kveSit 5 :  — 

Skjott  mun  ek  skokkum  sattum,  (skjald-linnz6)  svarat7  vinna 

(£l-sveigir  dregr  eigi  ord-slae8r 8  a  J>at)  graeSi  9 : 

J>eim  komi  varr  e6a  verra I0  (viss  skollr  er  a  ollu  u 

langa  hrid  me5  Iy5um)  land-rekstr  at  fjor-grandi. 

Eptir  J)at  tala6i  Kolbeinn  til  Gizurar,  at  hann  skyldi  taka  vid 
Sturlu,  ok  lata  hann  fara  titan  me6  s^r.  Gizurr  vill  vfst  eigi.  M 
\6zt  Kolbeinn  hann  mundu  lausan  lata.  Gizurr  vill  {>at  eigi;  ok 
skilja  t>eir  vi5  J>at  me3  vinattu  ok  gjofum.  F6r  Kolbeinn  nor6r, 
en  Gizurr  re*zk  til  utan-fer5ar.  M  er  Kolbeinn  kom  heim,  f6r 
hann  skjott  til  Eyjafjar6ar  me3  Craekju,  ok  sat  J)ar  til  t>ess  er 
(3raekja  f6r  titan.  En  Sturla  var  eptir ;  J>vfat  J)eir  Kolbeinn  hof6u 
J)a  gort  or6  vestr  til  maga  Sturlu,  at  J)eir  kaemi  nor8r  f  m6ti  h6num, 
ef  JDeir  vildi  leysa  hann,  sem  Kolbeinn  beiddi.  M  k6mu  ok  menn 
vestan,  at  leita  vinattu  vi6  Kolbein :  Skeggi  6r  AlviSru  ok  Jorsala- 
Bjarni,  magr  hans.  M  kom  ok  vestan  f>6rdfs  Snorra  d6ttir  ok 
Einarr  son  hennar ;  ok  vildu  allir  Kolbeins  vinir  vera.  Eptir  £at 
koma  J)eir  vestan:  Pall  prestr,  Gunnsteinn  br68ir  hans;  synir 
J)eirra,  Vigfuss  ok  Samr ;  Snorri  undan  Fjalli 12.  tar  var  ok  Ketill 
fcorlaksson,  Lambkarr  ab6ti.  Sturla  s6r  nu  [ei8]  Kolbeini  til 
trunaSar,  ok  ^essir  flestir,  nema  Ketill,  hann  var  eigi  beiddr.  M 
var  J>at  rafiit,  at  Kolbeinn  sendi  vestr  f  Fj6r5u  Einar  lang,  br66ur 
fcorsteins  f  Hvammi,  ok  Einar  draga. — Fleiri  v6ru  f>eir.  Skyldu 
l>eir  sja  ei6a  at  ollum  buondum  d  VestfjorSum.  F6ru  J)eir  fyrst  til 

1  ccc,  B.         2  l«5zk  hann— jafna]  kvez  hann  eigi  kunna  at  misjafna,  B.         8  eigi] 
om.  B.  *  hans]  his,  i.  e.  Oraekia's.  5  J>a  var  bctta  kve&it]  J>a  kva6  Sturla 

visu  l>essa,  ok  var  eigi  a  lopt  haldit,  B.  6  skjald-linnz]  B ;  skjalsins,  Cd. 

7  svarat]  thus  also  B ;  read  snarat  ?          8  or&-slae&r]  ord-skaedr,  B.  9  grse&i]  B  ; 

giordi,  Cd.  J0  B ;  var  ei  veria,  Cd.  »  verra  mun  skollr  a  ollu  (!),  B. 

12  Felli,  B. 


I242-]  fSLENDINGA  SAGA,  163.  409 

[II.26o:  vi.  37.] 

Asgrims  a  Kalladarnes,  ok  J)a6an  til  fsafjarSar,  ok  sva  um  FjorSu. 
Gisla  fundu  J)eir  a  Bar3astrond ;  ok  soru  flestir  baendr  ]peim  ei6a. 
Foru  £>eir  vi6  Jmt  nor3r.  Sturla  for  J>a  norSan1.  Ok  er  hann 
kom  f  HriitafjorS  a  BorSeyri,  voru  J>ar2  n^-komnir  af  hafi,  f>or- 
finnr  ok  Arnbjorn,  ok  hof6u  orQit  aptr-reka.  fcar  var  med  J)eim 
Svarthofdi,  ok  Hrafn  magr  bans.  £eir  skyldu  J>ar  litan  hafa  farit. 
Sturla  kom  heim  nokkurum  n6ttum  fyrir  Marfu-messu  [ina]  sidari. 
Nokkuru  sidarr  k6mu  J)eir  nor3an,  Lambkarr  aboti  ok  Einarr 
skalphaena;  skyldu  Jjeir  sja  ei5a  at  Strendum  ok  Saurbaeingum. 
Sturla  for  me8  ]peim  lit  til  SkarQz,  at  treysta  vinattu  Snorra  prestz 
ok  vina  bans. 

163.  Nu  er  £>eir  Sturla  v6ru  at  Skar5i,  var  J>ar  sog8  skipkvama 
6r 3  Eyjafir6i ;  var  J)ar  kominn  lit  f)6r5r  Sigbvatzson,  er  kakali  var 
kalla5r,  ok  Solveig;  J6n  son  hennar4,  ok  dsetr  J)eirra  Sturlu. 
I)6r5r  rei9  J)egar  fra  skipi  ok  Snorri  foralfsson  me8  honum. 
Hann  var  prestr  at  vfgslu ;  ok  var  J)a  Ieikma6r ;  J)vi  at  hann  hafSi 
verit  at  vigi  Kniitz  prestz  f  Olafs-fir5i.  teir  riSu  inn  til  Grundar. 
i*ar  bj6  J)a  Stynnir,  ok  Sigri3r  systir  ^orSar.  f'ar  f^kk  hann  Iei6- 
toga  J)ann  er  Amundi  auga  h^t 5.  Ri3u  J)eir  nor6r  um  hei6i,  ok 
upp  Bleiks-m^rar-dal ;  sva  su6r  um  land ;  ok  koma  ni5r  at  Keldum. 
fc6r5r  var  J)ar  skamma  hri6.  En 6  J^ar  kom  til  bans  Nichulas 
Oddzson,  Jon  Tostason,  Aron  barka-bassi 7,  Oxna-Borkr8,  I>or- 
geirr  korna-sylgja 9.  f'eir  ri8u  J)a8an  vestr  f  sveitir;  fyrst  i 
Hvamm  til  Svertings.  F6r  hann  me6  J)eim  fyrst10  a  Sta6arh61. 
T6k  Sturla  vel  vi3  ]peim.  Atti  Svertingr  allan  hlut  f,  at  draga 
saman  vinattu  me3  J)eim  fraendum.  Var  J^at  ok  audvellt. 

1  norSan]  B  ;  nordr,  Cd.  2  J)ar]  B  ;  J>a,  Cd.  3  or]  i,  B.  4  hennar]  B  ; 
jpeira,  Cd.  5  er  Hamundr  h.  ok  var  kallaSr  auga,  B.  6  litla  hri6,  '  46r '  en 

J>ar  k.  t.  h.,  B.  7  hiuka  bassi,  B.  8  eyxna-,  B  ;  eyrna-,  Cd.  9  kriinu 

sylgja,  B.         10  fyrst]  om.  B. 


VOL.  I.  EC 


University  of  Toronto 
library 


1 1  i 

I  Liafl     ills       •:' 


Acme  Library  Card  Pocket 

UnderPat."Ref.  Index  File- 
Made  by  LIBRARY   BUREAU